Αὐτῇ δὲ κατὰ τὴν πασῶν τῶν νοερῶν ἐνεργειῶν ἀπόλυσιν ἐπιβάλλομεν, οὐδεμίαν ὁρῶντες θέωσιν, ἥτις ἀκριβῶς ἐμφερής ἐστι τῇ πάντων ἐξῃρημένῃ κατὰ πᾶσαν ὑπεροχὴν αἰτίᾳ». Ἀλλὰ κτιστή ἐστι, φασίν, αὕτη ἡ θεότης, ἧς ὑπερκεῖσθαι τὸν θεὸν ὁ μέγας ἔφη Διονύσιος—μίμησιν γὰρ καὶ σχέσιν προσηγόρευσεν αὐτήν—μὴ συνορῶντες οἱ τάλανες ὅτι πολλὰ τῶν ἐπὶ θεοῦ λεγομένων τὰ σημαίνοντα τὴν σχέσιν· καὶ ἡ τοῦ θεοῦ γὰρ βασιλεία σχέσις τίς ἐστιν ὑπερφυής, ἀλλ’ οὐ παρὰ τοῦτο κτίσμα· τῷ δὲ μιμήματι ὁ ἅγιος τὸ ἀμίμητον προσέθηκεν, οὐ μᾶλλον οὖν μίμησις ἢ ἀμιμησία· ἔστι γε μὴν τὸ μίμημα καὶ ἐπὶ τῶν ἀκτίστων κατὰ τὸν μέγαν θεολόγον Γρηγόριον· φησὶ γὰρ ἐν τῷ Δευτέρῳ τῶν περὶ υἱοῦ, «εἰκὼν ὁ υἱὸς τοῦ πατρός, ὡς ὁμοούσιος. Καὶ ὅτι τοῦτο ἐκεῖθεν, ἀλλ’ οὐκ ἐκ τούτου πατήρ· αὕτη γὰρ εἰκόνος φύσις, μίμημα εἶναι τοῦ ἀρχετύπου, καὶ οὗ λέγεται». Σαφῶς οὖν οὐχ ὑπ’ ἀγνοίας, ἀλλ’ ὑπ’ ἀγνωμοσύνης, οὐ πρὸς τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τἄλλα τῶν περὶ αὐτῆς εἰρημένων ἐκκεκώφωνται, οἱ περὶ τὴν χάριν ἀχάριστοι. Πῶς γὰρ ἡ θεαρχία, ἡ ἀγαθαρχία, ἡ θέωσις, ἡ αὐτοθέωσις, ἡ τοῦ θεοῦ θεότης, ἡ αὐτοθεότης, ἔσται ποτὲ κτιστή; Πῶς τὸ ἀπολύτως καὶ ἀρχικῶς καὶ ὑπὲρ τὰ ὄντα ὄν—καὶ ταῦτα γὰρ περὶ αὐτῆς ὁ μέγας λέγει Διονύσιος—, τοῖς κτιστοῖς συναριθμοῖτο ἄν; Πῶς τὸ θεοποιὸν δῶρον ἀλλ’ οὐ θεοπεποιημένον ἔσται ποίημα;