«...μηδενὶ μηδὲν ὀφείλομεν, εἰ μὴ τὸ ἀγαπᾶν ἀλλήλους»

Ὅταν κάποιος μᾶς ἀδικήσει μ᾽ ὁποιονδήποτε τρόπο, μὲ συκοφαντίες, μὲ προσβολές, νὰ σκεπτόμαστε ὅτι εἶναι ἀδελφός μας ποὺ τὸν κατέλαβε ὁ ἀντίθετος. Ἔπεσε θύμα τοῦ ἀντιθέτου. Γι᾽ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸν συμπονέσομε καὶ νὰ παρακαλέσομε τὸν Θεὸ νὰ ἐλεήσει κι ἐμᾶς κι αὐτὸν· κι ὁ Θεὸς θὰ βοηθήσει καὶ τοὺς δύο. Ἄν, ὅμως, ὀργισθοῦμε ἐναντίον του, τότε ό αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ' εμάς καί θα μάς παίζει καί τούς δύο. 'Όποιος κατακρίνει τούς άλλους, δέν αγαπάει τόν Χριστό. 'Ο εγωισμός φταίει. 'Από κεί ξεκινάει ή κατάκριση. Θά σάς πώ ένα μικρό παράδειγμα.

'Ας υποθέσουμε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στήν έρημο. Δέν υπάρχει κανείς. Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει καί να φωνάζει. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο καί τόν καταξεσχίζει με μανία. 'Εκείνος άπελπισμένος ζητάει βοήθεια. Σέ λίγα λεπτά θα τόν κατασπαράξει. Τί να κάνει, για να τόν βοηθήσει; Νά τρέξει κοντά του; Πώς; Αυτό είναι άδυνατον. Νά φωνάζει; Ποίον; Κανείς άλλος δέν υπάρχει. Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήν ρίξει στόν άνθρωπο καί να τόν αποτελειώσει; «Όχι, βέβαια!», θά πούμε. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει, όταν δέν καταλαβαίνουμε ότι ό άλλος πού μάς φέρεται άσχημα κατέχεται από τόν διάβολο, τήν τίγρη. Μάς διαφεύγει ότι, όταν κι εμείς τόν αντιμετωπίζουμε χωρίς αγάπη, είναι σαν να τού ρίχουμε πέτρες πάνω στις πληγές του, όποτε τού κάνομε πολύ κακό καί ή «τίγρις» μεταπηδάει σ' εμάς καί κάνομε κι εμείς ό,τι εκείνος καί χειρότερα. Τότε, λοιπόν, ποια είναι ή αγάπη πού έχουμε για τόν πλησίον μας καί, πολύ περισσότερο, για τόν Θεό; Νά αισθανόμαστε τήν κακία τού άλλου σαν αρρώστια πού τόν βασανίζει καί υποφέρει καί δέν μπορεί να απαλλαγεί. Γι' αυτό να βλέπουμε τούς αδελφούς μας με συμπάθεια καί να τούς φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα τό «Κύριε Ίησού Χριστέ», για να δυναμώσει με τή θεία χάρι ή ψυχή μας καί να μην κατακρίνομε κανένα. 'Όλους για αγίους να τούς βλέπουμε. 'Όλοι μας μέσα φέρομε τόν ίδιο παλαιό άνθρωπο. 'Ο πλησίον, όποιος κι αν είναι, είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας», είναι αδελφός μας καί «μηδενί μηδέν όφειλομεν, ει μη τό αγαπάν αλλήλους», σύμφωνα με τόν 'Απόστολο Παύλο'. Δέν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσουμε τούς άλλους, γιατί «ούδεις την εαυτού σάρκα εμίσησεν».

'Όταν κάποιος έχει ένα πάθος, να προσπαθούμε να τού ρίχουμε ακτίνες αγάπης κι εύσπλαγχνίας, για να θεραπεύεται καί να ελευθερώνεται. Μόνο με τήν χάρι τού Θεού γίνονται αυτά. Νά σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. Στό κοινόβιο, όταν κάποιος φταίει, να μην τού πούμε ότι φταίει. Νά στεκόμαστε με προσοχή, σεβασμό καί προσευχή. 'Εμείς να προσπαθούμε να μην τό κάνομε τό κακό. 'Όταν υπομένομε τήν αντίλογία τού αδελφού, λογίζεται μαρτύριο. Νά τό κάνομε με χαρά.

'Ο χριστιανός είναι ευγενής. Νά προτιμάμε ν' αδικούμαστε. 'Αμα έλθει μέσα μας τό καλό, ή αγάπη, ξεχνάμε τό κακό πού μάς κάνανε. 'Εδώ κρύβεται τό μυστικό. 'Όταν τό κακό έρχεται από μακριά, δέν μπορείτε να τό αποφύγετε. 'Η μεγάλη τέχνη είναι, όμως, να τό περιφρονήσετε. Μέ τήν χάρι τού Θεού, ενώ θα τό βλέπετε, δέν θα σάς επηρεάζει, διότι θα είστε πλήρεις χάριτος.

Στό Πνεύμα τού Θεού όλα είναι αλλιώτικα. 'Εκεί κανείς τά δικαιολογεί στους άλλους όλα. Όλα! Τί είπαμε; «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». Εγώ έσένα βγάζω φταίχτη, έστω κι αν μοῦ λέεις ότι φταίει ό τάδε ή ή τάδε. Τελικά σέ κάτι φταίεις και τό βρίσεις, όταν σοῦ τό πῶ. Αὐτή τή διάκριση ν' αποκτήσετε στή ζωή σας. Νά έμβαθύνετε στό καθετί και νά μήν τά βλέπετε επιφανειακά. Ἄν δέν πάμε στόν Χριστό, ἄν δέν ὑπομένομε, ὅταν πάσχομε ἀδίκως, θά βασανιζόμαστε συνέχεια. Τό μυστικό εἶναι ν' ἀντιμετωπίζει κανείς τίς καταστάσεις μέ πνευματικό τρόπο. Κάτι παρόμοιο γράφει ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος:

«Ὅλους τούς πιστούς ὀφείλομε νά τούς βλέπομε σάν ἕνα καὶ νά σκεπτόμαστε ὅτι στόν καθένα ἀπό αὐτούς εἶναι ὁ Χριστός. Καὶ νά ἔχουμε γιά τόν καθένα τέτοια ἀγάπη, ὥστε νά εἴμαστε ἕτοιμοι νά θυσιάσουμε γιά χάρη του καὶ τή ζωή μας. Γιατί ὀφείλομε νά μή λέμε, οὔτε νά θεωροῦμε κανένα ἄνθρωπο κακό, ἀλλὰ ὅλους νά τούς βλέπομε ὡς καλούς. Κι ἄν δεις ἕναν ἀδελφό νά ἐνοχλείται ἀπό πάθη, νά μήν τόν μισήσεις αὐτόν· μίσησε τά πάθη πού τόν πολεμοῦν. Κι ἄν τόν δεις νά τυραννείται ἀπό ἐπιθυμίες καὶ συνήθειες προηγουμένων ἁμαρτιῶν, περισσότερο σπλαγχνίσου τον, μήν τυχόν δοκιμάσεις καὶ σύ πειρασμό, ἀφοῦ εἶσαι ἀπό ὑλικό πού εὔκολα γυρίζει ἀπό τό καλό στό κακό». Ἡ ἀγάπη πρός τόν ἀδελφό σέ προετοιμάζει ν' ἀγαπήσεις περισσότερο τόν Θεό. Τό μυστικό, λοιπόν, τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό εἶναι ἡ ἀγάπη πρός τόν ἀδελφό. Γιατί, ἄν δέν ἀγαπάεις τόν ἀδελφό σου πού τόν βλέπεις, πῶς εἶναι δυνατόν ν' ἀγαπάεις τόν Θεό πού δέν Τόν βλέπεις; «Ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τόν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ὃν ἑώρακε, τόν Θεόν, ὃν οὐχ ἑώρακε, πῶς δύναται ἀγαπᾶν;».