Ἐφραίμ ὁ Σύρος – Εἰς τὸν πάγκαλον Ἰωσήφ

Μετὰ ταῦτα ἥμαρτον τῷ βασιλεῖ Φαραὼ δύο εὐνοῦχοι, ὁ ἀρχιοινοχόος καὶ ὁ ἀρχισιτοποιός, καὶ ἐκέλευσεν ὁ βασιλεὺς ἐμβληθῆναι αὐτοὺς εἰς τὴν φυλακήν. Ἰωσὴφ δὲ ἦν διακονῶν αὐτοῖς. Διατριψάντων δὲ ἑκατέρων ἐν τῇ φυλακῇ ἐπὶ ἔτη δύο, μεθ᾽ ἡμέρας τινὰς ἑκάτεροι εἶδον ἐνύπνια, καθὼς ἔμελλε συμβήσεσθαι αὐτοῖς ἐν τάχει. Ἰωσὴφ δὲ ὅσιος ὑπηρέτης ὢν αὐτοῖς, ὅτι ἔντιμοι ἦσαν, κατὰ τὸ ἔθος, εἰσελθὼν πρὸς αὐτοὺς διακονῆσαι, εὗρεν αὐτοὺς ἐν λύπῃ μεγάλῃ· ἦσαν γὰρ οἱ ἀμφότεροι σκυθρωποὶ καὶ ῥᾴθυμοι διὰ τὰ ἐνύπνια. Ὡς δὲ ἐπύθετο μαθεῖν τὴν αἰτίαν τῆς θλίψεως αὐτῶν, ἔφασαν ἀμφότεροι· ἐνύπνια εἴδομεν, καὶ ἐν λύπῃ ἐσμέν, διότι οὐχ ὑπάρχει ὁ δυνάμενος φράσαι τὰ ἐνύπνια ἡμῶν, ἅπερ ἡμεῖς εἴδομεν. Ὁ δὲ ἔφη πρὸς αὐτούς· τοῦτο τοῦ Θεοῦ ἐστι, γνωρίσαι τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Εἴπατε δέ μοι τὰ ἐνύπνια ὑμῶν, ἵνα ὁ Θεός μου γνωρίσῃ δι᾽ ἐμοῦ. Ταῦτα ἀκούσαντες, ὅ τε ἀρχιοινοχόος καὶ ὁ ἀρχισιτοποιός, εἶπον τὰ ἐνύπνια αὐτῶν, ἕκαστος καθὼς εἶδεν. Ἰωσὴφ δὲ διεσάφησεν αὐτοῖς ἐν ὀλίγαις λέξεσι πᾶσαν τὴν ἀκρίβειαν τὴν μέλλουσαν αὐτοῖς ἔσεσθαι παρὰ τοῦ βασιλέως, καθ᾽ ὃν τρόπον καὶ γέγονε· τῷ μὲν ἀρχιοινοχόῳ, δέδωκεν αὐτῷ τὴν προτέραν τιμήν, τὸν δὲ ἀρχισιτοποιὸν παρέδωκε θανάτῳ.

Ἐπιγνοὺς δὲ Ἰωσὴφ τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι τιμὴν τῷ ἀρχιοινοχόῳ, παρεκάλεσεν αὐτὸν λέγων· μνήσθητί μου ἔμπροσθεν Φαραώ, καὶ δῆλα ποίησον τὰ κατ᾽ ἐμὲ ἐν τάχει, ἵνα ἐξέλθω ἐντεῦθεν· οὐδὲν γὰρ ἥμαρτον, οὐδὲ κακόν τι ἐποίησα, ὅτι ἐμβέβλημαι ἐν οἴκῳ τῆς φυλακῆς.

Καὶ σπέρμα ἐκλεκτὸν καὶ μακάριον, τί ζητεῖς παρὰ ἀνθρώπου θνητοῦ! Θεὸν καταλιπών, ἄνθρωπον παρακαλεῖς! Καὶ καίτοιγε ἐπειράσθης ἀντιλήψεως Θεοῦ ἐν τοσαύταις ἀνάγκαις, ὅτε καὶ τὸν χιτῶνά σου τῆς σωφροσύνης ἄθικτον διετήρησας!

Εἰς τί μικροψυχεῖς, μακάριε, Θεοῦ σοι προνοοῦντος βασιλείαν καὶ δόξαν ὅταν αὐτὸς βούληται! Ὅταν δὲ γενναίως ὑπομείνῃς τὸν πειρασμόν, πλείονα λαμπρυνεῖς τῆς νίκης τὰ στέμματα. Ἵνα δὲ πληρωθῇ ἑκατέρων τῶν ἐνυπνίων ἡ ἐπίλυσις, καθὼς ἔφη Ἰωσήφ, μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐποίησε πότον ὁ Φαραὼ πᾶσι τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ, ὑπεμνήσθη δὲ καὶ τοῦ ἀρχισιτοποιοῦ καὶ τοῦ ἀρχιοινοχόου. Καὶ τὸν μὲν ἀρχιοινοχόον ἀνεκαλέσατο εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ, τὸν δὲ ἕτερον παρέδωκεν εἰς θάνατον. Τοῦ δὲ ἀρχιοινοχόου ἐπιλαθομένου τοῦ Ἰωσήφ, μετὰ ἔτη δύο, κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ, ἐνυπνιάσθη Φαραὼ ἐνύπνια μεγάλα, ὑπερβαίνοντα πάντα νοῦν σοφῶν Αἰγύπτου καὶ φαρμακῶν.

Καὶ μεταπεμψάμενος Φαραὼ πάντας τοὺς σοφούς, καὶ ἀναγγείλας τὰ ἐνύπνια, οὐδεὶς ἠδυνήθη φράσαι αὐτῷ τὴν δύναμιν αὐτῶν. Τοῦ οὖν βασιλέως ἐν λύπῃ ὄντος πολλῇ, ὁ ἀρχιοινοχόος ἀναμνησθεὶς ἀπήγγειλε τῷ βασιλεῖ ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν Ἰωσήφ, καὶ τὴν σύνεσιν αὐτοῦ. Ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς περὶ αὐτοῦ ἐχάρη χαρᾷ μεγάλῃ, καὶ μετεπέμψατο αὐτὸν ἐν σπουδῇ. Παραγενομένου δὲ τοῦ Ἰωσὴφ ἐκ τῆς φυλακῆς, εἶπεν αὐτῷ Φαραὼ ἔμπροσθεν τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ· ἤκουσα περὶ σοῦ ἄνδρα εἶναί σε συνετόν, δυνάμενον συγκρῖναι βαθέα ἐνύπνια. Ἀπεκρίθη δὲ Ἰωσὴφ τῷ Φαραώ· τῷ δοτῆρι τῆς σοφίας ἐστὶν ἐκφράσαι ἐνύπνια. Καὶ εἶπε Φαραὼ τὰ ἐνύπνια ἐνώπιον Ἰωσὴφ καὶ πάντων τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ. Καὶ εὐθέως ἤκουσε τῶν ἐκφράσεων τῶν ἐνυπνίων ἐκ στόματος Ἰωσήφ, ὡς ἐκ στόματος Θεοῦ. Ἐκπλαγεὶς δὲ Φαραὼ εἰς τὴν τούτου παιδείαν καὶ τὴν μεγίστην αὐτοῦ συμβουλίαν· ἦν γὰρ αὐτῷ συμβουλεύσας, οὕτω λέγων· ἐπισκεψάτω δὴ ὁ βασιλεὺς ἕνα ἄνδρα συνετὸν καὶ σοφόν· καὶ καταστήσεις αὐτὸν ὥστε συνάξαι τὸν σῖτον Αἰγύπτου, ὅτι λιμὸς μέλλει ἔσεσθαι μέγας· ὅπως τὰ πολλὰ γεννήματα ἔσται ἐν καιρῷ τῆς θλίψεως. Καὶ εἶπεν ὁ βασιλεύς· σὲ καταστήσω σήμερον ἐπὶ πᾶσαν Αἴγυπτον, ὡς δεδωκότα τὴν τοιαύτην συμβουλήν· καὶ ἐπὶ τῷ στόματί σου λαβέτω κρίσιν Αἴγυπτος καὶ πᾶς ὁ οἶκός μου.

Τότε ἀνεβίβασε τὸν Ἰωσὴφ ἐπορεύοντο. Ἰδὼν δὲ ὁ Πετεφρής, ὁ βαλὼν τὸν Ἰωσὴφ πρότερον ἐν τῇ φυλακῇ, παράδοξον θαῦμα τὸ γενόμενον, ὅτι ἐκάθισεν Ἰωσὴφ ἐπὶ ἅρματος Φαραώ, ἐφοβήθη μεγάλως, καὶ ἠρέμα χωρισθεὶς ἐκ μέσου τῶν μεγιστάνων, ᾤχετο μετὰ δρόμου εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, καὶ μετὰ φόβου μεγάλου τῇ γυναικὶ αὐτοῦ ἔλεγεν· εἶδες, ὦ γύναι, θαῦμα παράδοξον, καὶ ἡμῖν φόβος μέγας ἐγένετο· Ἰωσὴφ γὰρ ἐκεῖνος, ὁ παῖς ὁ ἡμέτερος, κύριος ἡμῶν γέγονε καὶ πάσης Αἰγύπτου, καὶ ἰδοὺ μετὰ δόξης κάθηται ἐπὶ ἅρματος Φαραώ, ὡς βασιλεὺς τιμηθεὶς ὑπὸ πάντων· ἐγὼ δὲ μὴ ἰσχύων ὀφθῆναι αὐτῷ, ἠρέμα ἐχωρίσθην. Ἀκούσασα δὲ ταῦτα ἡ γυνὴ τοῦ Πετεφρῆ παρεθάρσυνεν αὐτόν, λέγουσα· ἐγώ σοι τὸ ἐμὸν ἁμάρτημα διηγήσομαι· ἐγὼ τοῦτο ἔδρασα, ἐγὼ καὶ φιλήσασα τὸν πάγκαλον Ἰωσήφ, τὸν σώφρονα ἐκεῖνον, καὶ ὥραν καθ᾽ ὥραν ἐν πολλαῖς κολακείαις ἐνέδρευον ἀσφαλῶς, ὅπως δυνηθῶ κοιμηθῆναι μετ᾽ αὐτοῦ καὶ τοῦ κάλλους αὐτοῦ ἀπολαῦσαι· καὶ ὅμως οὐκ ἴσχυσα τοῦ σκοποῦ ἐπιτυχεῖν, καὶ οὔτε ῥήματος ἠξίωσέ με. Ἀλλὰ καὶ ἐκράτησα βιαζομένη αὐτὸν ἀνέχεσθαί μου μικρόν, καὶ ἔξω ἔφυγεν, ὅταν αὐτοῦ σοι ὑπέδειξα τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ. Ἐγὼ ἤμην πρόξενος τῆς αὐτοῦ βασιλείας καὶ τῆς μεγίστης αὐτοῦ δόξης. Εἰ γὰρ ἐγὼ μὴ οὕτως ἠράσθην τοῦ Ἰωσήφ, οὐκ εἶχεν ἐμβληθῆναι ἐν οἴκῳ τῆς φυλακῆς, ἀλλὰ καὶ χάριτας ὤφειλεν ἐμοὶ τῇ γενομένῃ αἰτίᾳ τῆς δόξης αὐτοῦ.

Δίκαιος καὶ ὅσιος ὁ Ἰωσήφ, ὅτι συκοφαντηθείς, οὐκ ἐξέφηνέ τινι. Ἀνάστηθι οὖν, καὶ πορεύου ἐν χαρᾷ, καὶ προσκύνησον αὐτὸν μετὰ τῶν μεγιστάνων. Ἀναστὰς δὲ ὁ Πετεφρὴς ἐπορεύθη προσκυνῆσαι μετ᾽ αἰδοῦς τὸν Ἰωσήφ.