Ἐφραίμ ὁ Σύρος – Εἰς τοὺς ἁγίους τεσσαράκοντα μάρτυρας

Ἰδοὺ πόσην μυστικὴν ἔφρασε τραγῳδίαν ἡ ἁρμόδιος αὕτη καὶ εὔλαλος χελιδών· ἰδοὺ πῶς διέπλασε (τὸ ῥητόν) τοὺς σύριγγας τοῦ τηρῆσαι τὸ μέλι ἡ πάνσοφος μέλισσα· ἰδοὺ πόσην πρόπολιν Γραφῶν ἠνθολόγησε, καὶ περιεκύκλωσε πάντοθεν τῷ μέλιτι. Διὰ τοῦτο οἱ σφῆκες τῆς κακίας τῷ κέντρῳ οὐκ ἐκάκωσαν αὐτῆς τὸ γλυκὺ τῆς πίστεως, οὔτε πάλιν θήκην εὗρον ἀνακαλύψαι καὶ φαγεῖν τοῦ νοητοῦ μέλιτος καλλονήν. Διὰ τοῦτο ἡ μήτηρ, ὡς σοφὴ βασίλισσα, ἀναχθῆναι τὴν γονὴν πρὸς τὸν κλάδον τῆς ζωῆς, αὐτὴν τὴν κηρουργίαν σὺν τῇ μελιττουργίᾳ σῴαν διασώσασα, τόν τε βοτὸν 〈διὰ〉 προσευχῶν ἐπισφραγισαμένη, ἀνόθευτον τοῖς ἄνω τὸ ἔργον ἀπέδειξεν, εἰς τὸ μυστικὸν δεῖπνον δῶρον ἀποστείλασα τὸ εὐφραῖνον Ἀγγέλους τῷ ἡδεῖ τῆς γεύσεως.

Τί ἄρα πρὸς ταῦτα ἀποδῶμεν τῇ καλλίστῃ γυναικί; Τί οὖν ἄρα πρὸς ταῦτα ἐροῦμεν, ἀγαπητοί; Ἡ γὰρ αὕτη εἰς Χριστὸν οὕτως ἐπεδείξατο τὸν ζῆλον καὶ τὸν πόθον καὶ τὴν ὑμνολογίαν, κἂν ὀλίγα ἐκ πολλῶν προσειπεῖν ἐγκώμια τῇ ἀνθρώπῳ τοῦ Θεοῦ. Ἐξ αὐτῶν γὰρ μάθωμεν τῶν ἀκριβῶς λεχθέντων, ὅτι πιστὴ ἦν αὕτη καὶ σφόδρα φιλόθεος· ὅτι ἄνω ἐφρόνει καὶ τῆς βασιλείας ἔβλεπε τὰ ταμιεῖα καὶ τῆς ἀφθαρσίας ἐκράτει τὰ βραβεῖα. Τῶν αἱμάτων τὰς πηγὰς καὶ τῶν σωμάτων τὰς πληγὰς πλοῦτον ἀμίαντον βεβαιουμένη, τὸν θάνατον τοῦ παιδὸς ἀθανασίαν ἔβλεπε τοῖς νοητοῖς ὀφθαλμοῖς προορῶσα· ἔλεγε γάρ, ὅτι νῦν μοι μᾶλλον ἀνέζησας, παμφίλτατε υἱέ· καὶ νῦν βελτίω ἰσχύω σε ἀναθρέψαι, ἢ ὅτε ἀπὸ γαστρὸς σῷόν σε ἀπέτεκον.

Πῶς δύναται ταῦτα γενέσθαι, ὦ ὁσία καὶ πιστὴ καὶ μακαρία; Ὁρᾷς τὸν ἐγκέφαλον κατεαχθέντα, ὁρᾷς κόρας ὀφθαλμῶν ἀποπηδησάσας, ὁρᾷς χείλη διχοτομούμενα, καὶ αὐτοὺς τοὺς σπινθῆρας τῶν λόγων ἀποσβεσθέντας, καὶ ἁπαξαπλῶς ὅλον τὸν πύργον τοῦ σώματος τῇ ὁλκῇ τῆς μάστιγος ἠκρωτηριασμένον, καὶ λέγεις ὅτι νῦν μοι μᾶλλον ἀνέζησας, παμφίλτατε υἱέ; Ναί, φησί, καὶ εὖ μάλα δύναμαι καὶ ἰσχύω. Πῶς, καὶ ἐν τίνι, καὶ τίς ἡ ἰατρεία; Ἐγὼ λέγω πῶς, καὶ ἐν τίνι, καὶ ποίᾳ χάριτι. Φέρω τὸν Ἰεζεκιὴλ καὶ εὐαγγελιεῖ αὐτῷ, ὅτι εἶπε Κύριος πρὸς σέ, ὦ νεανία, ἴδε ἐγὼ ἀποστέλλω πνεῦμα εἰς τὰ ὀστᾶ σου, καὶ στήσει ἐπὶ ποδῶν, καὶ ζήσει εἰς τοὺς αἰῶνας· εἶτα Παῦλον διαβεβαιούμενον καὶ λέγοντα, ὅτι κἀγώ σοι λέγω ἐν τῷ λόγῳ Κυρίου, ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος καταβήσεται ἀπ᾽ οὐρανοῦ, καὶ ἀναστήσει σε εἰς ζωὴν αἰώνιον· εἶτα αὐτὸν τὸν Κύριον τῇ θείᾳ αὐτοῦ φωνῇ λέγοντα, ὅτι ὁ ἀπολῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εἰς ζωὴν αἰώνιον φυλάξει αὐτήν. Ἐν τούτοις τοῖς τρισὶ τεκμηρίοις παρέστηκέ μοι ὁ παμφίλτατός μου υἱός, καὶ διὰ τοῦτο οὐχ ὁρῶ αὐτὸν ὡς θανόντα, ἀλλ᾽ ὡς ζῶντα καὶ ὄντα καὶ μένοντα εἰς τοὺς αἰῶνας· διὸ ἔδει κἀμὲ ἐμφανισθῆναι τῷ τυράννῳ, ὅτιπερ μήτηρ αὐτοῦ τυγχάνω· ἐπιθυμίᾳ γὰρ ἐπεθύμησέ μου ἡ ψυχὴ ἰδεῖν αὐτὸν πίνοντα τοῦτο τὸ ποτήριον. Καὶ ἰδοὺ ἐξέπιεν αὐτὸ ἐν πολλῇ χρηστότητι, καὶ πεπόρευται ἐν δόξῃ ἔχων τὸν μισθὸν αὐτοῦ.

Ὦ γύναι, μεγάλη σου ἡ πίστις· ὡς ἀληθῶς μεγάλη καὶ ἐπίδοξος! Μεγάλα τὰ ἔναθλα τῆς ἀνδραγαθίας σου καὶ ἰσχυρὰ τὰ βραβεῖα τῆς θεοφιλίας σου. Ἁγία σου ἡ ῥίζα, καὶ ἅγιός σου ὁ κλάδος, καὶ ἡ ἁγιωσύνη σου διαμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλιπες τοῖς ἀνθρώποις ὄνομα ἐράσμιον, καὶ εὗρες ἐν Ἀγγέλοις ἔπαινον αἰώνιον. Ὡς ὀσμὴ ἀγροῦ ἔναντι τοῦ γηπόνου, οὕτως ἡ σὴ εὐωδία ἔναντι τῶν Ἀγγέλων· ὡς δένδρα τελεσφόρα ἐν εὐκλείᾳ ἀέρων, οὕτως ἡ σὴ εὐχὴ ἔναντι τοῦ Σωτῆρος. Ὡς Σάρρα εὐλογήθης, καὶ ὡς Λεία ἡγιάσθης· ὡς Ῥεβέκκα καὶ Ῥαχὴλ ἐν κάλλει ἐδοξάσθης· ὡς Ῥοὺθ ἐπιστρέψασα πρὸς Κύριον κατηυθύνθης· ὡς Μάρθα καὶ Μαρία τῷ Χριστῷ ἐφιλιώθης· ὡς Ἄννα καὶ Σαλώμη ἐν εὐχαῖς εἰσηκούσθης. Ἐν τῇ βίβλῳ τῆς ζωῆς ἡ προσηγορία σου, καὶ ἐν υἱοῖς φωτὸς ἡ μνήμη τοῦ ἔργου σου· ὤμοσε γὰρ Κύριος τῇ ἑαυτοῦ χρηστότητι· ἀνθ᾽ οὗ τὸ ἔργον τοῦτο ἐποίησας δι᾽ ἐμέ, εἰ μὴ σὺν τῇ χορείᾳ τῶν ἁγίων συγκαταριθμήσω σε εἰς τὴν κατάπαυσίν μου. Ὅθεν αἰτῶ παρὰ σοῦ, ὦ ὁσία καὶ πιστὴ καὶ μακαρία, πρέσβευε ὑπὲρ ἐμοῦ τοῖς ἁγίοις λέγουσα, παρακαλέσατε δή, ἀθλοφόροι τοῦ Χριστοῦ, ὑπὲρ τοῦ ἐλαχίστου καὶ ἐλεεινοῦ Ἐφραίμ, ὅπως εὕρω ἔλεος καὶ σωθῶ τῇ χάριτι τοῦ Χριστοῦ, ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα 〈καὶ〉 κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.