Ἐπιφάνιος Σαλαμῖνος Κύπρου – Περὶ μέτρων καὶ σταθμῶν

Σίκλον. τὸ σίκλον ἐστὶ τὸ τέταρτον τῆς οὐγγίας, ὅπερ ἐστὶ νόμισμα ἓν ἥμισυ. Μεδὼκ λέγει τοὺς κυάθους. τὰ δὲ μασμαρὼδ λέγει τοὺς διυλιστῆρας. Κύαθος πῆ μὲν εἰς ἁπλοῦν ποτήριον, ὅ ἐστι ξέστου ἑνός, πῆ δὲ εἰς τριπλοῦν, ὅ ἐστι ξεστῶν τριῶν. ἀντλητήριον δὲ ἔστιν ἀπὸ κεραμίου ἀντλοῦν διὰ μακρᾶς λαβῆς. κύαθος ἔχει οὐγγίαν μίαν, ὁ δὲ τοῦ ἐλαίου οὐγγίαν μίαν ἥμισυ, ὁ δὲ τοῦ οἴνου οὐγγίαν μίαν καὶ ἕκτον, ὁ δὲ τοῦ μέλιτος οὐγγίας δύο ἥμισυ. Γομὸρ τὸ μέγα, ὃ καὶ λεθέκ. λεθὲκ δέ, ὡς ἐν τῷ προφήτῃ Ὠσηὲ εἴρηται “ἐμισθωσάμην ἐμαυτῷ λεθὲκ κριθῶν„. τὸ οὖν αὐτό ἐστι. δέκα καὶ πέντε γὰρ μόδιοι σημαίνονται. Δραχμὴ γράμματα γ. Δρὰξ ἀλεύρου. δρὰξ χειρὸς ἡ κράτησις. Εἲν τὸ μέγα, ξεστῶν δέκα καὶ ὀκτώ. τὸ δὲ ἅγιον ξεστῶν πέντε ἥμισυ, μετρητῶν ξεστῶν ἑβδομήκοντα δύο. Ἀργύρια καὶ τὰ χαλκᾶ σταθμίας γραμμάτων τριῶν. ἄργυρος τέλειος λίτραις ἑκατόν. ἀργυροῦς καὶ μνᾶ καὶ μάνης οὐγγίαι εἴκοσιν, ὃ γίνεται λίτρα μία οὐγγίαι ὀκτώ. Ἀμφορεὺς ξεστῶν εἴκοσι τεσσάρων. Δύο ἀσσαρίων, λεπτά. ἓν ἀσσάριον σταθμοὶ γραμμάτων ἕξ. Τρία βαλάντια, ὃ καὶ φόλοι, δηναρίων διακοσίων πεντήκοντα, γίνονται λίτραι τριακόσιαι δώδεκα. Δηνάριον σταθμίζει λίτραν μίαν οὐγγίας τρεῖς. Δίδραχμον γραμμάτων ἕξ. Λεπτὸν σάτον ἄγει γράμματα τρία. λεπτόν ἐστι σταθμίον οὐγγίας τὸ τέταρτον.

ἀσὰρ γὰρ ἑβραϊκόν ἐστι, καὶ ἐλαττούμενον καλεῖται ἀσάριον, περὶ οὗ ὁ κύριος λέγει “οὐχὶ δύο στρουθία ἀσαρίου πωλεῖται;„. Μιλλιαρίσιον καὶ χρυσοῦν καὶ ἥμισυ τοῦ ἀργυροῦ ἄγει οὐγγίας δέκα.

Νόμισμα λίτραι ἑκατὸν εἴκοσι πέντε. νόμισμα ἄλλων γραμμάτων. Νοῦμμον. Νουμᾶς τις βασιλεὺς Ῥωμαίων ἐποίησε, καὶ πρὸς τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκλήθη. Ὀβολὸς ὁ οὐκ ἐξ ἀργυρίου, ἀλλ᾽ ἀπὸ σιδήρου πεποιημένος ἄγει γράμματα τρία. ὀβολὸς ὁ ἐξ ἀργυρίου ἄγει γράμματα τρία. Ὁλκὴ ἄγει γράμματα δύο.