Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος – Εἰς τὴν ἀνάληψιν τοῦ κυρίου

Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου λόγος εἰς τὴν Ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εὐλόγησον πάτερ. Χαριέστατον εἶναι εἰς ἐμένα τῆς ἐκκλησίας τὸ θέατρον, οὐχὶ γέλωτα μάταιον τοῖς ἀνθρώποις ἐργαζόμενον, ἀλλὰ πολὺν καὶ μέγαν θρῆνον τῷ διαβόλῳ. Διότι βλέπει ἄνω τὴν ἀναστάσιμον ῥίζαν τῶν κάτω νεκρῶν· βλέπει τὸν κάτω προδοθέντα εἰς τὸν σταυρόν, εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνερχόμενον· βλέπει τὴν γῆν γιομάτην ἀγγέλους· βλέπει περιπατούμενον παραδόξως τὸν ἀέρα· βλέπει ἀπαντώσας τὰς οὐρανίους δυνάμεις καὶ τοὺς μὲν λέγοντας «ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης», τὰς δὲ ἄλλας δυνάμεις, τὰς ἀγγελικὰς λέγω, ὑπαντώσας καὶ κραζούσας «Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατός, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ», τὸν ὁποῖον πόλεμον ἀνεδέξατο ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὸν κοινὸν ἐχθρόν, τὸν διάβολον λέγω, τὸν ὁποῖον οὐδὲ εἷς τῶν ἀνθρώπων, οὔτε ἀπὸ τῶν προφητῶν, οὔτε ἀπὸ τῶν δικαίων ἐδυνήθη νὰ καταπαλαίσῃ· διότι ἐτυραννοῦνταν ὅλοι ὑπὸ τοῦ βασιλεύσαντος ἕως θανάτου, ἕως οὗ ἦλθεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων καὶ δεσμήσας τὸν τύραννον ἀπέλαβε τὰ σκεύη αὐτοῦ· διότι σταυρουμένου τοῦ Χριστοῦ αἱ μὲν δυνάμεις ἐξενίσθησαν, ἡ δὲ κτίσις ὅλη ἐκινήθη βλέπουσα τὸ καινούργιον ἐκεῖνο μυστήριον καὶ τὸ φοβερὸν θέαμα γινόμενον εἰς τὴν γῆν.

Ἐτρόμαξεν ἡ γῆ, ἐκινήθη ἡ θάλασσα, ἐκλυδωνίσθη ἡ ἄβυσσος, ἐταράχθη ὅλη ἡ κτίσις, ἐφοβήθησαν οἱ φωστῆρες εἰς τὸν οὐρανόν, ἔφυγεν ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ἤγουν καὶ τὸ φεγγάριν, οἱ ἀστέρες ἐξέλιπον, ἡ ἡμέρα δὲν ὑπέμεινεν, ἄγγελος Κυρίου ἐπήδησεν ἔξω ἀπὸ τὸν ναὸν τεταραγμένος μὲ τὸ νὰ ἐξεσχισθῇ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ.

Σκότος ἐγέμισεν ἡ γῆ καὶ τὰ στοιχεῖα ἀπεστράφησαν καὶ ἡ ἡμέρα ἄλλαξεν, διότι δὲν ἐβάσταξαν βλέποντα τὸν δεσπότην καὶ ποιητὴν τῶν ἑαυτῶν τους κρεμάμενον ἐπάνω εἰς ξύλον. Τότε ὁ ᾅδης κατελύθη καὶ αἱ πύλαι αὐτοῦ συνετρίβησαν καὶ οἱ μοχλοὶ αὐτοῦ, ἤγουν αἱ μπάρες, συνεκλάσθησαν, περὶ τῶν ὁποίων ὁ Δαυῒδ ὁ προφήτης ἔλεγεν ὅτι «συνέτριψε πύλας χαλκᾶς καὶ μοχλοὺς σιδηροὺς συνέθλασε». Τότε ἔπεσεν ὁ βασιλεύων θάνατος, ὁ κάτωθεν τῶν ποδῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐσύρθη αἰχμάλωτος πομπευόμενος, ἵνα εὐκαιρώσῃ τὴν φωνὴν καὶ δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ ὁ Κύριος μὲ τὸ ἄτρεπτον καὶ ἀνδρεῖον κορμὶν καὶ τὰς μηχανὰς αὐτοῦ νὰ συντρίψῃ καὶ τὰ μέλη νὰ σκορπίσῃ καὶ τὰ δεσμὰ νὰ ἐξεσχίσῃ καὶ τὸν θεσμὸν τῶν παθῶν νὰ ἀποῤῥίψῃ. Ἔδραμε κάτω εἰς τὰ βασίλεια τοῦ ᾅδου καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ κατέσπασε· τὸ διάδημα, ἤγουν τὸ βασιλικὸν αὐτοῦ ῥοῦχον, ἐξέσχισε· τὰ σκῆπτρα κατέλυσε· τοὺς κρατουμένους ἀπέλυσε· τὸν ᾅδην κατεπάτησε· φωνὴν ἀφῆκε λέγων· δεῦτε πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· δεῦτε καὶ τῆς σκλαβίας ἐλευθερίαν λάβετε· εὐγαίνω σας ἀπὸ σκλαβίας εἰς ἐλευθερίαν, ἀπὸ σκότους εἰς τὸ φῶς, ἀπὸ θανάτου εἰς τὴν ζωήν, ἀπὸ τυραννίδος εἰς τὴν βασιλείαν. Ζωὴν σᾶς εὐαγγελίζομαι ἐγὼ ὁ Χριστός.

Καταφρονεῖτε φόβον καὶ θάνατον, λιμὸν καὶ θλῖψιν, δεσμὰ καὶ σπαθίον καὶ στενοχωρίαν, διότι ταῦτα ἐφοβεῖτο τὸ φουσᾶτον τοῦ τυράννου· κατελύθη· μόνος δὲ πάντων νικηφόρος βασιλεὺς ἀνεδείχθην, ὁποῦ καὶ ἔπαθα διά τ’ ἐσᾶς τῇ σαρκί.

Οὗτος, λοιπόν, ἀληθῶς εἶναι κραταιὸς καὶ δυνατός· οὗτος εἶναι ὁ δυνατὸς εἰς τὸν πόλεμον· οὗτος εἶναι ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ καὶ τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις, πρὸς τὸν ὁποῖον ἔλεγεν ὁ Δαυῒδ πάλαι ποτὲ καιρόν· «ἀναβὰς εἰς ὕψος ᾐχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν».

Πᾶσα μέν, λοιπόν, ἑορτὴ χριστιανῶν τοῦ διαβόλου εἶναι κατάκρισις, ἐξαιρέτως δὲ αὕτη ἡ ἑορτή, διότι εἰς μὲν τὰς ἄλλας ἑορτὰς τὴν κακίαν τοῦ ἑαυτοῦ του ἀπογυμνώσας καὶ μηδὲ ἕνα ὠφελήσας τὸν ἑαυτόν του ἐπόμπευσεν· οἷόν τι λέγω, τῆς παρθένου παραδόξως κυοφορούσης, τὴν πρᾶξιν τῆς μοιχείας ἐπευφήμησεν· ὡς ἂν ἐγέννησεν ἀνεκλαλήτως, τὸ νὰ μείνῃ παρθένος διέβαλεν· ἐκτρεφομένου τοῦ τρέφοντος ὅλην τὴν κτίσιν, νὰ φονοκτονῇ τὰ βρέφη τὸν Ἡρώδην ἐδίδαξε νομίζοντας ἐν αὐτοῖς, ὅτι θέλει κρατήσειν τὸν ἀκράτητον· εἰς τὸ βάπτισμα σπουδάζοντα πρὸς πειρασμὸν τὸν ἐπανέστρεψε· λαλοῦντος τοῖς Ἰουδαίοις, ἐποίησεν ἵνα βλασφημῆται· θαυματουργοῦντα παρεσκεύασεν ἵνα λιθοβολῆται· τὸν φονέα καὶ λῃστὴν ἀντ’ αὐτοῦ προετίμησεν· σταυρωθέντι λῃστὰς συνεσταύρωσε· ταφέντι τὸ μνημεῖον ἐβούλωσεν· ἀναστάντι συκοφαντεῖ τὴν ἀνάστασιν· ἀναλαμβανομένου δὲ καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν διαβαίνοντος, δὲν εἶχε τί νὰ λαλήσῃ, διότι εὑρῆκαν τέλος αἱ μάταιαι αὐτοῦ ἔννοιαι, διότι δὲν εἶχε πλέον τί νὰ συκοφαντήσῃ, ἀλλὰ τὴν κεφαλὴν τοῦ ἑαυτοῦ του ἐτραυματοῦτο, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπὸ πάσης πανηγύρεως ἡ σήμερον ἑορτὴ χαλεπὴ ἐκατεστάθη εἰς αὐτόν, μὲ τὸ νὰ βλέπῃ πᾶσαν τὴν στρατιὰν τῶν ἀγγέλων χορεύουσαν πανταχοῦ καὶ τοὺς μὲν ἀκολουθοῦντας, ἄλλους πάλιν τῷ χορῷ τῶν ἀποστόλων διαλεγομένους καὶ λέγοντας· «ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν;

οὕτως ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν», οὗτος ὁ Ἰησοῦς, ὁ τὴν πληθὺν τῶν μαθητῶν ἐπιδειξάμενος.

Ἡ ἑορτή, λοιπόν, τῆς δεσποτικῆς Ἀναλήψεως, τὸν μὲν διάβολον, καθὼς εἴπαμεν, παρεσκεύασεν ἵνα θρηνῇ, τοὺς πιστοὺς δέ, ἵνα χαροποιοῦνται· διότι τώρα τὸ χαριέστατον ἔαρ ἀνέτειλε καὶ τὰ κάλλη τῶν ἀνθέων ἀνεφύτρωσαν, τὰ κλήματα τῆς ἀμπέλου ἐγέμισαν φύλλα, τὰ δένδρα τῶν καρπῶν κυπρίζουσι τῆς ἐλαίας, αἱ συκαὶ τῆς ἀσκολήθους ἐξήνεγκαν καὶ κινοῦνται τῶν ζεφύρων πεπυκνωμένα τὰ στάχυα, τὴν χαροποιΐαν τῶν κυμάτων τῆς θαλάσσης μιμούμενα, ὅλα μὲ τὴν δεσποτικὴν Ἀνάληψιν χαροποιοῦνται μεθ’ ἡμῶν.

Φέρε, λοιπόν, καὶ ἐγὼ εἰς ἐσᾶς τὰ τοῦ Δαυῒδ νὰ ἀνακρούσωμαι λόγια, τὰ ὁποῖα ἡμῖν πρὸ ὀλίγου διὰ τὴν δεσποτικὴν Ἀνάληψιν κιθαρίζοντας ἐβόα· «πάντα τὰ ἔθνη κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως», ὅτι «ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος».

Ἀνέβη ὁ Θεὸς ὅπου ἦτον, ἀνελήφθη, ἀπόθεν δὲν ἐχωρίσθη, διότι «ὁ καταβὰς αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν»· οὐχὶ ἄλλος τις εἰς τοὺς προφήτας φανεὶς καὶ ἄλλος τοῖς ἀποστόλοις διατρίψας· οὐχὶ ἄλλος ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς καθεζόμενος καὶ ἄλλος ἐπὶ Πιλάτου κρινόμενος· οὐχὶ ἄλλος ἐπάνω εἰς τὸν σταυρὸν μὲ τὰ καρφία πηγνύμενος καὶ ἄλλος εἰς τὰ χερουβὶμ ἐποχούμενος, ἤγουν καβαλικεύοντας· οὐχὶ ἄλλος ὑπὸ τοῦ Ἰωσὴφ μὲ τὸ σεντόνιον τυλισσόμενος καὶ ἄλλος μὲ τὴν παλάμην τὴν κτίσιν ὅλην, τὸν οὐρανὸν λέγω καὶ τὴν γῆν, περιδρασσόμενος· οὐχὶ ἄλλος εἰς τὸ μνημεῖον κατατιθέμενος καὶ ἄλλος ὑπὸ τῶν σεραφεὶμ ἀνυμνούμενος· ἀλλὰ αὐτὸς ὁ τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, ὁ ἐν τῇ μήτρᾳ τῆς παρθένου ἀσπόρως βλαστήσας· «ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ», ὁ τῶν αἰώνων ποιητής, ὁ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι τὰ σύμπαντα παραγαγών, ὁ πλάστης τοῦ Ἀδάμ, ὁ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως παραγωγεύς, ὁ τὸν εὐάρεστον Ἐνὼχ εἰς τὸν τόπον τῆς ζωῆς μεταστήσας, ὁ φυλάξας τὸν Νῶε μεταξὺ τῆς οἰκουμενικῆς βροχῆς, ὁ τὸν πατριάρχην Ἀβραὰμ ἐκ γῆς Χαλδαίων προσκαλεσάμενος, ὁ προτυπώσας ἐν τῷ Ἰσαὰκ τοῦ σταυροῦ τὸ μυστήριον, ὁ τὴν δωδεκάκλωνον τεκνογονίαν τῶν παίδων Ἰσραὴλ χαρισάμενος, ὁ δοὺς τὴν ὑπομονὴν τῷ Ἰώβ, ὁ προβαλλόμενος τὸν Μωϋσῆν ἡγεμόνα τοῦ λαοῦ, ὁ γεμίσας τὸν Σαμουὴλ προφητείαν ἀπὸ μήτρας, ὁ λαβὼν τὸν Δαυῒδ ἀπὸ τὰ πρόβατα, ἵνα γένῃ βασιλεύς, ὁ δοὺς τὴν σοφίαν τῷ Σολομῶντι, ὁ ἀναλαβὼν τὸν Ἠλίαν ἐν συσεισμῷ μὲ ἁμάξιον πύρινον, ὁ τοῖς προφήταις ἐμπνεύσας τὴν πρόγνωσιν, ὁ χαρισάμενος τοῖς ἀποστόλοις τὴν δωρεὰν τῶν ἰατρειῶν, ὁ τοῖς αὐτοῖς βοήσας «θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον».

Αὐτὸς εἶναι ὁ Κύριος τῆς δόξης, ὁ ἀναληφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἐν ἀλαλαγμῷ καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ ἐπουρανίου Πατρός, ὑποταγέντων ἀγγέλων αὐτῷ καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυνάμεων· αὐτὸς τὰς κοπιαστικὰς ἡμῶν εὐχὰς ἄν ποτε νὰ ἀναλάβῃ καὶ νικητὰς ἡμᾶς νὰ ἀναδείξῃ τῶν πειρατηρίων τοῦ κόσμου καὶ νὰ ὑποτάξῃ ἡμῖν πᾶσαν τὴν φάλαγγα, ἤγουν τὸ φουσᾶτον τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων, λέγων πρὸς ἡμᾶς· «ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων». Ἀβλαβεῖς, λοιπόν, καὶ ἀπήμονας, ἀσινεῖς καὶ ἀμώμους, ὑγιεῖς καὶ ὁλοκλήρους ἄν ποτε νὰ διαφυλάξῃ ἡμᾶς, ψυχῇ τε καὶ σώματι καὶ πνεύματι, γιομάτους καρπῶν δικαιοσύνης καὶ ἐλεημοσύνης, ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ καταξιώσας ἡμᾶς ἵνα συναχθῶμεν καὶ τὴν σωτήριον ταύτην νὰ ἐπιτελέσωμεν ἑορτήν, δόξαν ἀναπέμποντες καὶ εὐχαριστίαν τῷ ποιήσαντι εἰς ἡμᾶς μεγάλα καὶ θαυμαστὰ τεράστια, ὅτι αὐτῷ πρέπει ἡ δόξα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν.