Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Ἐγκώμιον εἰς τὸν ὅσιον Σίμωνα τὸν Ἀθωνίτην

ΕΓΚΩΜΙΟΝ πρὸς τὸν ὅσιον καὶ θεοφόρον πατέρα ἡμῶν Σίμωνα τὸν μυροβλύτην «Δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι» Εὐλόγησον πάτερ. Καλὰ καὶ ὁ θάνατος νὰ ἐβασίλευσε σχεδὸν ἀπ’ ἀρχῆς, καὶ νὰ βασιλεύῃ ἀπὸ αὐτὰ τὰ προοίμια τῆς ἀνθρωπίνης πλάσεως εἰς ὅλην τὴν ἀνθρώπινον φύσιν· ἀλλ’ οἱ «δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι».

Βέβαια, δὲν εἶναι ἔθνος, δὲν εὑρίσκεται τάξις, δὲν θεωρεῖται οὐδεμία ἡλικία ἀνθρώπων, ὁποῦ νὰ μὴν ἐγεύθη ἀπὸ τὸ κέντρον τοῦ θανάτου τὴν πικροτάτην καὶ θανατηφόρον πληγὴν τῆς ζωῆς. Ἀλλ’ οἱ «δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσιν». Ὅλοι, καὶ Ἀσσύριοι, καὶ Χαλδαῖοι, καὶ Ἕλληνες, καὶ Αἰγύπτιοι, καὶ Πέρσαι, καὶ Ἄραβες, καὶ πᾶν γένος ἀνθρώπων, ἀπὸ τὴν γέννησιν ἔφθασαν εἰς τὴν αὔξησιν· ἀλλὰ μετὰ τὸ βαθύτατον γῆρας, κατήντησαν εἰς τοῦ θανάτου τὸν ἀναπόδραστον ὅρον. Ἀλλ’ οἱ «δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι». Καὶ βασιλεῖς, καὶ ἰδιῶται· καὶ ἐξουσιασταί, καὶ ὑπεξούσιοι· καὶ πλούσιοι, καὶ ἐνδεεῖς· καὶ δεσπόται, καὶ δοῦλοι· πάντες ἐπίσης ἐπροσκύνησαν τοῦ θανάτου τὴν δεσποτείαν. Ἀλλ’ οἱ «δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι». Καί, τέλος πάντων· καὶ βρέφη, καὶ παῖδες, καὶ μείρακες καὶ νεανίσκοι, καὶ ἄνδρες, καὶ προβεβηκότες, ἢ εὐθὺς εἰς τὴν εἴσοδον τῆς ζωῆς, εὗρον τὴν ἔξοδον τοῦ θανάτου, ἢ εἰς τὴν νεότητα, ἢ εἰς τὸ γῆρας, ἐσυνάχθησαν εἰς τοῦ τάφου τὰς ἀποθήκας. Ἀλλ’ οἱ «δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι». Δὲν κάμνει χρεία νὰ ἀπαριθμῶ ὅλην τὴν λαμπροτάτην χορείαν τῶν μακαρίων ἀνδρῶν, διὰ νὰ κάμω τοῦ λόγου μου τὸ συμπέρασμα. Διὰ τοῦτο ἀφίνω τὴν πνευματοκίνητον καὶ προφητικὴν τοῦ νόμου λογάδα. Παρατρέχω τὴν δωδεκάριθμον τῶν Ἀποστόλων χορείαν.

Δὲν φέρνω εἰς τὸ μέσον τὰς καρτερικὰς καὶ ἀκαταγωνίστους φάλαγγας τῶν Μαρτύρων. Ἀποσιωπῶ τὴν μεγαλόφωνον σάλπιγγα τῶν θεοφόρων Διδασκάλων. Παραβλέπω καὶ τῆς ἐρήμου τὰ κάλλιστα θρέμματα· οἵτινες ὅλοι, καὶ πρῶτοι, καὶ μέσοι, καὶ τελευταῖοι, ἀγκαλὰ καὶ νὰ ἀπέθανον, ἀλλὰ ζῶσιν εἰς τὸν αἰῶνα. Πάντες μὲν οἱ δίκαιοι, διὰ τὸ ἀχώριστον τῆς αὐτοζωῆς, τινὲς δὲ καὶ διὰ τὴν ἀφθαρσίαν τῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα οὐ μόνον διαφόρους ἀσθενείας θεραπεύουσιν, ἀλλὰ καὶ ποταμοὺς μύρων ἐκβλύζουσιν.

Ὅλους, λέγω, αὐτοὺς τοὺς ἀφίνω, καὶ ἕνα μόνον παρασταίνω εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς πάντων, καὶ διὰ βεβαίωσιν τοῦ λόγου μου, καὶ διὰ ἀπόδειξιν τῆς προτάσεώς μου. Δηλαδή, τοῦτον τὸν ἱεροπρεπῆ καὶ σεβάσμιον ἄνδρα· τοῦτον τὸν λαμπρὸν φωστῆρα τῆς οἰκουμένης, τὸν ὅσιον πατέρα ἡμῶν Σίμωνα· τὸ μέγα καύχημα τῶν ὁσίων· τὸν ἄδυτον ἀστέρα τοῦ ἁγίου Ὄρους· τὸν χρυσαυγῆ λύχνον τῆς ἐγκρατείας· τὸν διδάσκαλον τῆς παρθενίας· τὸν κυβερνήτην καὶ κτίτορα τοῦ σεβασμίου τούτου Μοναστηρίου, τοῦ καὶ τὴν ἐπωνυμίαν αὐτοῦ κεκτημένου· τὸν περιβόητον ἐν ἀρετῇ· τὸ κλέος τοῦ Ἄθωνος· Σίμωνα τὸν Μυροβλύτην, ὁ ὁποῖος ἂν ἐπέρασε διὰ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου, διὰ τὸ ἅπαξ ἀποκεῖσθαι τοῖς ἀνθρώποις ἀποθανεῖν, ἀπέρασε διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ζωήν, καὶ νὰ ζῇ ὡς δίκαιος εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας, «ὅτι δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζῶσι».

Ζῇ κατὰ ἀλήθειαν ὁ πατὴρ ἡμῶν Σίμων. Ζῇ, διατὶ ἂν ἦτον νεκρός, πῶς ἤκουε τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτὸν μετὰ πίστεως, μυρίων κακῶν αὐτοὺς ἀπαλλάττων; Ζῇ, διατὶ ὡς ἄλλο ἰορδάνειον ῥεῖθρον πολλὰς λελεπρωμένας ψυχὰς καθαίρει τῶν ἐγκλημάτων. Ζῇ, διατί, καὶ μετὰ θάνατον κήδεται τὸ ἁγιώνυμον Ὄρος, κυβερνᾷ εἰς τὰ ἀναγκαῖα τὸ ἱερὸν τοῦτο Μοναστήριόν του.

Ζῇ, λέγω, διατὶ εἶναι μία παρηγορία τῶν πτωχῶν Μοναχῶν τῶν ἐν αὐτῷ ἀσκούντων, τοὺς λυτρώνει ἀπὸ μεγάλας συμφοράς· τοὺς δίδει ὑπομονὴν εἰς τὰς θλίψεις, τοὺς εὐγάνει ἀπὸ τὸν βυθὸν τῆς ἀπογνώσεως. Ἂς τὸ ὁμολογήσουν ὅσοι κατέφυγον εἰς τὸν ἀχείμαστον καὶ πανεύδιον λιμένα τούτου τοῦ ἁγίου ἀνδρός. Εἰπέτε τὴν ἀλήθειαν, ἀκροαταί μου· μαρτυρήσατε φανερὰ ἂν ζῇ ἢ ἀπέθανεν ὁ πατὴρ ἡμῶν Σίμων. Εἰπέτε, —πρὸς ἐσᾶς ὁμιλῶ, ὅσοι μετὰ εὐλαβείας καὶ πίστεως τοῦ ἐπιτελεῖτε τὴν ἑορτήν, τοῦ κροτεῖτε τὴν πανήγυριν καὶ κατ’ ἐνιαυτὸν τοῦ δοξάζετε τὴν ἀνάμνησιν.

Καὶ τί ἐρωτῶ νὰ μάθω ἐξ ἀκοῆς, ἐκεῖνο ὁποὺ κηρύττουσι τὰ πράγματα, φανερώνουν οἱ ὕμνοι, αἱ δοξολογίαι, τὰ ἐγκώμια καὶ ἡ ἐναρμόνιος μελῳδία, αἱ ψαλμῳδίαι, ἡ παννύχιος στάσις, ἡ φωτοχυσία, αἱ χοροστασίαι ὁποῦ γίνονται εἰς τὴν τελευτήν του, τοῦ παρουσιάζουν ζῶσαν τὴν αἴσθησιν καὶ ἔμπνουν τὴν ἀκοήν; καθὼς καὶ ἡ ἁγία Ἐκκλησία τὸ ψάλλει εἰς τοὺς ὕμνους τῶν ἱερονίκων μαρτύρων Γουρία, Σαμωνᾶ καὶ Ἀβίβου· «Ψυχαῖς ταῖς τῶν ἁγίων γάρ, παρὰ Θεοῦ τοῦτο δέδοται τὰ ἐνταῦθα γινόμενα, νοερῶς ἐνοπτρίζεσθαι».

Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ τὴν σήμερον θέλω ἀποδείξει πὼς ὁ μυροβλύτης πατὴρ ἡμῶν Σίμων ζῇ καὶ μετὰ θάνατον αἰωνίως, διὰ δύο αἰτίας· πρῶτον, διατὶ ἐφύλαξεν ἀλώβητον τὸ κατ’ εἰκόνα, ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς τὸν ἄνθρωπον· καὶ δεύτερον, διατὶ πρὸ τοῦ φυσικοῦ θανάτου ἀπέθανε τὸν ἑκούσιον θάνατον διὰ τὸν Χριστόν, καὶ ὁ Χριστὸς τὸν ἐδόξασε μεγάλως καὶ εἰς τὴν γῆν καὶ εἰς τὸν οὐρανόν.

Ζήτημα ἀναφύεται εἰς τὴν θείαν Γραφὴν ἀνάμεσα εἰς τὸν σύλλογον τῶν ἱερῶν Θεολόγων· διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ Θεὸς ὕστερον ἀπὸ ὅλα του τὰ ποιήματα ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, τὸ ἐξαίρετον ἔργον πάντων τῶν δημιουργημάτων; Ὠρόφωσε τοὺς οὐρανούς, καὶ εἰς αὐτούς, λέγουν, ἐδιώρισε τοὺς Ἀγγέλους. Ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν κτηνῶν καὶ ἑρπετῶν τὴν ἐπλήρωσεν.

Ἔκαμε τὸν ἀέρα καὶ τὸν ἐχάρισεν εἰς τὴν πολύμορφον φύσιν τῶν πετεινῶν. Ἐδημιούργησε τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ ἐπλούτισεν ἀπὸ τὴν ἄπειρον πληθὺν τῶν ἰχθύων. Ἀφ’ οὗ δὲ ἐγέμισεν ὅλους τοὺς τόπους, ἐμέρισεν εἰς τὰ διάφορα κτίσματα ὅλας τὰς κατοικίας, καὶ μὲ πάνσοφον γνῶσιν ἐδιάταξεν εἰς κάθε ἕνα τὸ ἴδιον κέντρον. Τότε ἐπλαστούργησε καὶ τὸν ἄνθρωπον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅλοι οἱ τόποι ἦσαν κατοικημένοι, ποῦ εἶχε νὰ κατοικήσῃ τοῦτος ὁ ἄνθρωπος; Ποῦ ἦτον ἕτοιμον τὸ παλάτιον τούτου τοῦ βασιλέως; Ποῖος ἦτον ὁ θρόνος ὁποῦ ἔμελλε νὰ ταχθῇ αὕτη ἡ θαυμαστὴ οὐράνιος εἰκών, ἡ καθ’ ὁμοίωσιν τοῦ Θεοῦ πλασθεῖσα;

Ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον ὁ μέγας δημιουργὸς Θεός, ἀποκρίνεται ὅλη ἡ χρυσῆ σειρὰ τῶν Θεολόγων ἀνδρῶν, ἀφ’ οὗ ἦσαν τὰ πάντα κατοικημένα, διὰ νὰ καταλάβωμεν πὼς ἡ ἀνάπαυσις καὶ τοῦ ἀνθρώπου τὸ τέλος δὲν πρέπει νὰ ἦναι εἰς τὰ κτιστὰ ταῦτα καὶ πρόσκαιρα πράγματα, ἀλλ’ εἰς τὸν Θεὸν μόνον, τοῦ ὁποίου φέρει τὴν εἰκόνα καὶ τὴν ὁμοίωσιν, καθὼς λέγει καὶ ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος· «ἐποίησας ἡμᾶς διὰ σέ, Κύριε· καὶ δὲν ἀναπαύεται ἡ καρδία μας, ἕως οὗ δὲν εὕρῃ εἰς τοῦ λόγου σου τὴν ἀνάπαυσίν της».

Ταύτην τὴν ἀρίστην διδασκαλίαν, τοῦτον τὸν ἐξαίρετον στοχασμόν, τοῦτο τὸ θαυμάσιον καὶ δυσνόητον μάθημα, δὲν τὸ ἐδιδάχθη ὁ πατὴρ Σίμων ὁ μυροβλύτης εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τοῦ Πλάτωνος, δὲν τὸ ἐπαιδεύθη εἰς τὸ Λύκειον τοῦ Ζήνωνος, μήτε τέλος πάντων τὸ ἑρμηνεύθη εἰς τὸν περίπατον τοῦ Ἀριστοτέλους. Ἀλλὰ τὸ ἐδιδάχθη εἰς τὸ πνευματικὸν σχολεῖον τοῦ Παραδείσου· σχολεῖον ὁποὺ δὲν εἶχεν ἄλλον οἰκιστήν, παρὰ τὴν ἀθωότητα· διδάσκαλον, τὸν ἴδιον τὸν Θεόν· ἀκροατὴν τὸν Ἀδάμ· παιδαγωγίαν, τὸν θεῖον νόμον· βραβεῖον τῆς ὑπακοῆς, τὴν ἀθανασίαν· πρόστιμον καὶ ζημίαν, τὸν θάνατον. Ὅλα, μέρη ὁποὺ ἀπέβλεπαν εἰς ἕνα σκοπόν· ἐσύντρεχαν εἰς ἓν τέλος, διὰ νὰ φυλάξουν μὲ τὴν ἀναμαρτησίαν ἀλώβητον τὸ κατ’ εἰκόνα, καὶ ἀπαραχάρακτον εἰς τοὺς γενάρχας μας τὸ καθ’ ὁμοίωσιν.

Χαρίσματα καὶ τὰ δύο ὑψηλά, ὡσὰν ὁποὺ τὸ ἕν, τὸ κατ’ εἰκόνα, κατὰ τοὺς πρωτίστους τῶν διδασκάλων, Χρυσόστομον, Γρηγόριον καὶ Δαμασκηνόν, σημαδεύει τὸ νοερόν, ἀθάνατον καὶ ἀρχικόν· καὶ τὸ ἄλλο, τὸ καθ’ ὁμοίωσιν, σημαδεύει τὴν τῆς ἀρετῆς κατὰ τὸ δυνατὸν ἀφομοίωσιν.