Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Ἐπιστολὴ πρὸς Θωμᾶν

Τιμιώτατε, ἐλλογιμώτατε, καὶ ἐν Χριστῷ μοι ἀγαπητὲ ἀδελφέ, κύριε κὺρ Θωμᾶ, τὴν ἐλλογιμότητά σου ὑπερήδιστα προσαγορεύω, σὺν τῷ ‘Χριστὸς Ἀνέστη’. Ἐπειδὴ διά τινα χρείαν μου ἐνεδήμησα εἰς Θεσσαλονίκην, καί, φίλος ὢν τοῦ ἁγίου σου διδασκάλου κὺρ Ἀθανασίου, πορευθεὶς εἰς τὸ σχολεῖον, εὗρον αὐτὸν ὑπεραλγοῦντα καὶ κατοδυρόμενον διὰ σὲ τὸν ἀγαπητὸν καὶ ἐπιστήθιον αὐτοῦ μαθητήν, ὄχι ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι ὠδύρετο ὁ πατριάρχης ἐκεῖνος καὶ γηραιὸς Ἰακὼβ διὰ τὴν στέρησιν τοῦ γλυκυτάτου αὐτοῦ υἱοῦ Ἰωσήφ, καὶ σχεδὸν τὰ αὐτὰ ἐκείνῳ φθεγγόμενον: «θηρίον ἥρπασέ μου τὸν Ἰωσήφ, θηρίον κατέφαγε τὸν Ἰωσήφ· καταβήσομαι μετὰ τοῦ υἱοῦ μου πενθῶν εἰς ᾍδου!»

Ἐρωτήσαντι δέ μοι πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ οὕτως ὑπὸ τῆς λύπης κατεβαπτίσθη, καὶ ἀπαράκλητος διατελεῖ, διηγήσατο ἀπὸ μέρους τὴν πρὸς τοὺς θεοσεβεστάτους μακαρίτας γονεῖς σου παλαιὰν καὶ στενὴν εὔνοιαν, τὴν πρὸς σὲ αὐτὸν πατρικὴν φιλοστοργίαν, ἣν ὑπὲρ τοὺς λοιποὺς μαθητὰς ἰδιαίτερον ἔσωζε, τὰς πολλάκις παρὰ σοῦ αὐτοθελήτῳ γνώμῃ γενομένας εὐχὰς πρὸς τὸν ζῶντα Θεόν, τοῦ νὰ ἐνδυθῇς τὸ τῶν Μοναχῶν σχῆμα, καὶ νὰ ζήσῃς τὴν ἐν Χριστῷ κατὰ Παῦλον κεκρυμμένην ζωήν, καί, τελευταῖον, τὴν μεταβολὴν ὁποὺ ἤδη ἔλαβες ἀπελθὼν εἰς τὴν Εὐρώπην· καὶ ταῦτα εἰπών, φέρων ἐπέδωκέ μοι καὶ τὸ ἴσον τῆς παρὰ σοῦ πρὸς τὴν Σμύρνην ἀποσταλείσης ἐπιστολῆς, ὅπερ ἐγώ, μετὰ προσοχῆς ἀναγνούς, ἔφριξα τῇ ἀληθείᾳ, καί, κατὰ τὴν παροιμίαν, «ἀκάνθης ὀξύτεραι αἱ τρίχες μου ἔγιναν»· καὶ ἀκολούθως οὔτε ἐδυνήθην, πάρεξ νὰ γένω καὶ ἐγὼ ἄλλος αὐτόχρημα Ἀθανάσιος, κλαίων μετὰ τοῦ κλαίοντος, κατὰ τὴν ἀποστολικὴν ἐντολὴν καὶ ὑπεραλγῶν μετὰ τοῦ ὑπεραλγοῦντος· καὶ τὰ τοῦ θείου Ἱερεμίου εἰπεῖν, τὴν κοιλίαν μου ἀλγῶν, καὶ μαιμάσ<σ>ων τῷ πνεύματι, ὅτι φωνὴν σάλπιγγος ἤκουσεν ἡ ψυχή μου, καὶ φωνὴν πολέμου. Σάλπιγγος καὶ γὰρ τῇ ἀληθείᾳ ἠχωδέστερα, καὶ πολέμου ἀγριώτερα φαίνονται ὅσα κατὰ τοῦ ἀγγελικοῦ καὶ θείου σχήματος εἰπεῖν καὶ γράψαι ἐτόλμησας.

Καὶ βεβαιότατα δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῇ τινὰς ἀπὸ ἐκείνους, ὁποὺ ἔχουσιν εἰς τὴν ψυχὴν κάποιον ζώπυρον θείου φόβου, τόσον σκληρὸς καὶ ἀτέραμνος, ὁπού, ἀκούων τοιαύτας ὕβρεις κατὰ πάντων ὁμοῦ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων, νὰ μὴ λυθῇ εἰς δάκρυα, ἤδη δὲ καὶ τὰς θρηνούσας νὰ καλέσῃ, κατὰ τὸν προφήτην, ἵνα κλαύσωνται καὶ θρηνήσωσιν ἐπὶ τῷ συντρίμματι τῆς θυγατρὸς τοῦ λαοῦ του, τῆς ἀσκητικῆς φημι τῶν μοναστῶν πολιτείας.

Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ὁ ἐλάχιστος ἐν Χριστῷ ἀδελφός, πληρώσας διὰ τάχους τὴν ὑπηρεσίαν μου καὶ ἐπιστραφεὶς εἰς τὴν κέλλαν μου, δὲν ἠμπόρεσα νὰ περάσω τὸ πρᾶγμα μὲ σιωπήν, καὶ ἀγκαλὰ καμμίαν σωματικὴν γνωριμίαν δὲν ἔχω μὲ τὸ ὑποκείμενον τῆς ἐλλογιμότητός σου, παρακινηθεὶς ὅμως, τοῦτο μὲν ἀπὸ τὸν κοινότερον νόμον τῆς ἀγάπης, κατὰ τὸν ὁποῖον συνδεδεμένοι ἐσμὲν πρὸς ἀλλήλους διὰ τῆς πίστεως ἐν τῷ ἀγαπήσαντι ἡμᾶς Χριστῷ, τῷ υἱῷ τοῦ Θεοῦ καὶ Θεῷ καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ὑπὸ χρέος εἶναι νὰ μεριμνῶσιν ὑπὲρ ἀλλήλων τὰ μέλη, καὶ νὰ μὴ ζητῇ τινας τὸ ἑαυτοῦ μόνον συμφέρον, ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ ἑτέρου, κατὰ τὸν ἀπόστολον, τοῦτο δὲ καὶ ἀπὸ τὸν ἰδιαίτερον τῆς πρὸς τὸν ἱερόν σου διδάσκαλον εὐνοίας τε καὶ φιλίας, ἀπετόλμησα, καὶ ἀγνὼς ὤν, νά σοι γράψω τὰς παρούσας ταπεινὰς συμβουλάς μου, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν, ἀδελφικὰς ὑπομνήσεις, αἱ ὁποῖαι γνωρίζω ὅτι ἴσως (καὶ χωρὶς τὸ «ἴσως») θέλουσι φανῇ συντείνουσαι εἰς τὴν ὠφέλειαν τῆς ψυχῆς της εἰς πρᾶξιν βαλλόμεναι· καὶ παρακαλῶ, μεθ’ ὑπομονῆς ἀναγνούς, ἀπόδεξαι ταύτας ὡς ἀδελφικῆς ἀγάπης τεκμήρια, καὶ καρδίας συμπονούσης τὸν σπαραγμὸν τοῦ οἰκείου μέλους της.