Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τὰ τοπικὰ σύνοδα

ΚΑΝΩΝ ΞΘʹ. Κᾀκεῖνο ἔτι μὴν δεῖ αἰτῆσαι παρὰ τῶν Χριστιανῶν Βασιλέων, ἐπειδή, παρὰ τὰ θεῖα παραγγέλματα, ἐν πολλοῖς τόποις συμπόσια οὕτως ἐπιτελοῦνται ἐκ τῆς ἐθνικῆς πλάνης προενεχθέντα, ὡς καὶ Χριστιανοὺς τοῖς Ἕλλησι λάθρα προσσυνάγεσθαι ἐν τῇ τούτων τελετῇ, ἵνα κελεύσωσι τὰ τοιαῦτα κωλυθῆναι καὶ ἐκ τῶν πόλεων, καὶ ἐκ τῶν κτήσεων, μάλιστα ὅτι καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς γενεσίοις τῶν μακαρίων Μαρτύρων, ἀνά τινας πόλεις, καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἱεροτόπους τὰ τοιαῦτα πλημμελήματα φωρῶνται, ἐν αἷς ἡμέραις (ὅπερ καὶ λέγειν αἰσχύνη ἐστὶν), ὀρχήσεις μυσαρὰς εἰς τοὺς ἀγρούς, καὶ εἰς τὰς πλατείας ἐκτελοῦσιν, ὥστε τῇ τῶν οἰκοδεσποινῶν τιμῇ, καὶ ἄλλων ἀναριθμήτων γυναικῶν τῇ αἰδοῖ τῶν εὐλαβῶν, εἰς τὴν ἁγίαν ἡμέραν παραγενομένων, λάγναις ὕβρεσιν ἐφορμᾷν, ὡς καὶ αὐτῆς τῆς ἁγίας πίστεως σχεδὸν φεύγεσθαι τὴν προσέλευσιν.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ εἰς πολλοὺς τόπους ἐγένοντο ἀκόμη συμπόσια ἑλληνικά, ὥστε ὁποῦ καὶ οἱ Χριστιανοὶ νὰ συμμαζόνωνται κρυφίως μὲ τοὺς Ἕλληνας εἰς αὐτά· ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ εἰς τὰς μνήμας καὶ ἑορτὰς τῶν Μαρτύρων τοιαῦτα συμπόσια καὶ χοροὶ ἐγίνοντο τόσον ἄτακτοι, ὥστε ὁποῦ οἱ ταῦτα ποιοῦντες ὡρμοῦσαν ἄσεμνα καὶ πορνικὰ ἐπάνω εἰς τὰς σεμνὰς γυναῖκας, ὁποῦ ἐπήγαιναν χάριν εὐλαβείας εἰς τὰς ἑορτὰς ταύτας, εἰς τρόπον ὅτι τὰς ἔκαμναν νὰ ἀποφεύγουσι καὶ αὐτὸ τὸ νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν· διὰ τοῦτο λοιπὸν διορίζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ παρακαλέσουν τοὺς Βασιλεῖς, διὰ νὰ προστάξουν νὰ ἐμποδισθοῦν ἐξουσιαστικῶς τὰ τοιαῦτα πάντα, καὶ οὔτε εἰς τὰς πόλεις, οὔτε εἰς τὰ ὑποστατικὰ ἔξω, οὔτε ἔμπροσθεν εἰς τοὺς Ἱεροὺς ναοὺς καὶ τὰς αὐλὰς τῶν Μαρτύρων νὰ γίνωνται. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν μβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Οʹ. Κᾀκεῖνο ἔτι μὴν δεῖ αἰτῆσαι, ἵνα τὰ θεώρια τῶν θεατρικῶν παιγνίων ἐν τῇ Κυριακῇ καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς φαιδραῖς ἡμέραις τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως κωλύωνται, μάλιστα ὅτι ἐν τῇ ὀγδοάδι τοῦ ἁγίου Πάσχα οἱ ὄχλοι μᾶλλον εἰς τὸ ἱπποδρόμιον, ἤπερ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν συνέρχονται. Ὀφείλειν μετενεχθῆναι τὰς ὡρισμένας αὐτῶν ἡμέρας ὅτε ἀπαντήσῃ, καὶ μὴ ὀφείλειν τινὰ τῶν Χριστιανῶν πρὸς τὰ θεώρια ταῦτα ἀναγκάζεσθαι.

Ἑρμηνεία. Ζητεῖ διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος ἡ Σύνοδος, ἵνα διὰ προσταγῆς Βασιλικῆς μὴ γίνωνται τρεξίματα ἀλόγων ἢ ἄλλων ζώων, παιγνίδια εἰς τὰς Κυριακὰς καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἑορτασίμους ἡμέρας, μάλιστα δὲ εἰς τὴν Διακαινίσιμον ἑβδομάδα τοῦ Πάσχα, ἐπειδὴ περισσότερον συναθροίζονται οἱ Χριστιανοὶ εἰς τὰ θέατρα ταῦτα, πάρεξ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ ὅτι κᾀνένας Χριστιανὸς νὰ μὴ ἀναγκάζεται νὰ πηγαίνῃ εἰς αὐτά. Νὰ μετατεθοῦν δὲ ταῦτα εἰς ἄλλας ἡμέρας. Ὄρα καὶ τὸν κδʹ. τῆς ϛʹ.

ΚΑΝΩΝ ΟΑʹ. Κᾀκεῖνο δεῖ αἰτῆσαι, ἵνα ὁρίσαι καταξιώσωσιν, ὥστε Κληρικὸν οἱασδήποτε τιμῆς τυγχάνοντα, ἐφ’ οἱῳδήποτε ἐγκλήματι, τῇ τῶν Ἐπισκόπων κρίσει καταδικασθέντα, μὴ ἐξεῖναι τὸν αὐτόν, εἴτε παρὰ τῆς Ἐκκλησίας, ἧς ὑπῆρχεν, εἴτε ἀπὸ οἱουδήποτε ἀνθρώπου διεκδικῆσθαι, ποινῆς ἐπὶ τούτῳ παρεντιθείσης, ζημίας χρημάτων τε καὶ τιμῆς, ὅπως μηδὲ κεῖραν, μηδὲ φύσιν ἀπολογητέαν εἶναι κελεύσωσι.

Ἑρμηνεία. Ζητεῖ μὲ τὸν Κανόνα τοῦτον ἡ Σύνοδος, ἵνα προστάξωσιν οἱ Βασιλεῖς νὰ μὴ ἔχῃ ἄδειαν νὰ διαφεντεύῃ οὔτε ἡ Ἐκκλησία του, οὔτε ἄλλος τις ἄνθρωπος δυνάστης τυχόν, τὸν οἱονδήτινα Κληρικὸν ὁποῦ ἤθελε καταδικασθῇ ἀπὸ τοὺς Ἐπισκόπους διὰ κᾀνένα του ἔγκλημα ἄξιον καταδίκης, καὶ ὅτι ὅποιος τοῦτο ἤθελε κάμει, νὰ λαμβάνῃ ποινήν, ζημίαν χρημάτων, καὶ ἔκπτωσιν τῆς τιμῆς καὶ τοῦ ἀξιώματός του, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ἀπολογίαν, ἤτοι νὰ μὴ ὠφελῆται μήτε ἀπὸ τὴν ἡλικίαν του, ὅτι εἶναι τυχὸν γέρων ἢ νέος, μήτε ἀπὸ τὴν φύσιν, ὅτι εἶναι τυχὸν ἄνδρας ἢ γυνή, ἢ ὑγιής, ἢ κατὰ φύσιν ἀσθενής. Ὅρα καὶ τὸν κηʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΟΒʹ. Ἔτι μὴν αἰτῆσαι δεῖ, ἵνα ἐάν τις ἐξ οἱουδήποτε παιγνιώδους ἐπιτηδεύματος πρὸς τὴν τοῦ χριστιανισμοῦ χάριν ἐλθεῖν θελήσοι, καὶ ἐλεύθερος ἀπ’ ἐκείνων τῶν σπιλάδων διαμεῖναι, μὴ ἐξὸν εἴη τινὶ τὸν τοιοῦτον πρὸς τὰ αὐτὰ γυμνάσματα πάλιν προτρέπεσθαι ἢ καταναγκάζειν.

Ἑρμηνεία. Καὶ τοῦτο ζητεῖ ἡ Σύνοδος διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος, νὰ ἐμποδισθῇ ἀπὸ τοὺς Βασιλεῖς δηλ. ἐὰν κἀνένας Ἕλληνας παιγνιώτης ὤν, σκηνικὸς τυχόν, ἢ μῖμος, ἢ ἄλλο τι, γένῃ Χριστιανός, καὶ θελήσῃ νὰ μὴ μεταχειρισθῇ πλέον τὰ τοιαῦτα ἀκάθαρτα παίγνια, νὰ μὴ ᾖναι ἄδεια εἰς κᾀνένα νὰ ἀναγκάζῃ τὸν τοιοῦτον, ἢ νὰ τὸν παρακινῇ εἰς τὸ νὰ μεταχειρισθῇ πάλιν τὰ τοιαῦτα· διότι τότε εἰς τὰς ἑορτὰς χρέος καὶ διακόνημα εἶχον οἱ τοιοῦτοι παιγνιῶται νὰ κάμνουσι ταῦτα, ὡς πληρωμένοι, καὶ ἂν δὲν θέλουν, νὰ τραβίζωνται καὶ στανικῶς.

Ἀνάγνωθι καὶ τὸν νβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΟΓʹ. Περὶ ἐλευθεριῶν δηλαδὴ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κηρυκτέον, ἐὰν τοῦτο οἱ ἡμέτεροι συνιερεῖς φαίνωνται ποιοῦντες ἀνὰ τὴν Ἰταλίαν, καὶ ἡ ἡμετέρα δῆλον πεποίθησις τῇ τούτων τάξει ἕπηται, δοθείσης φανερῶς ἀδείας, πεμπομένου τοποτηρητοῦ, ἵνα οἱαδήποτε ἀξία πίστεως ὑπὲρ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως καὶ τῆς τῶν ψυχῶν σωτηρίας ἐκτελεῖσθαι δυνηθείη, καὶ ἡμεῖς ἐπαινετῶς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου ὑποδεξώμεθα.

Ἑρμηνεία. Ἀμφιβάλλοντες οἱ Πατέρες τῆς Συνόδου ταύτης, ἂν πρέπῃ νὰ κηρύττωνται ἐπ’ Ἐκκλησίας ἡ ἐλευθερίαις ὁποῦ ἤθελαν κάμει οἱ αὐθένται τῶν δούλων των, γνωματεύουσι διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος, ὅτι νὰ σταλθῇ τοποτηρητὴς εἰς τὴν Ἰταλίαν, καὶ ἂν οἱ ἐκεῖσε Συνεπίσκοποι κάμουσι τοῦτο, νὰ ἀκολουθήσουν μετὰ θάῤῥους καὶ οὗτοι εἰς ταύτην τὴν τάξιν, καὶ νὰ ὑποδεχθοῦν τὸ πρᾶγμα ὡς ἀξιόπιστον καὶ ἐπαινετόν, καὶ ὑπὲρ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας καὶ σωτηρίας τῶν ἐλευθερουμένων δούλων γενόμενον. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν πβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΟΔʹ. Τοῦ Αἰκυτίου ἔτι μήν, τοῦ ἔκπαλαι κατὰ τὴν ἰδίαν ἀξίαν τῇ τῶν Ἐπισκόπων γνώμῃ καταδικασθέντος, τὸ πρᾶγμα, οὐκ οἶμαι παρεατέον τῇ πρεσβείᾳ, ἵνα, ἐὰν τυχὸν τοῦτον εὕρῃ ἐν ἐκείνοις τοῖς μέρεσιν, ἔστω πρὸς φροντίδος τῷ αὐτῷ ἀδελφῷ ἡμῶν ὑπὲρ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, ὡς χρή, καὶ ὅπου ἐξὸν εἴη, κατ’ ἐκείνου διαπράξασθαι.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ ὁ Αἰκύτιος οὗτος, Ἐπίσκοπος ὤν, καὶ καταδικασθεὶς δικαίως, ὡς ἦτο ἄξιος, ἀπὸ τοὺς Ἐπισκόπους, ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἰταλίας, καὶ ἐκεῖ δὲν ἡσύχαζε, διορίζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι ὁ πρέσβυς καὶ τοποτηρητὴς ὁποῦ ἔχει ἐκεῖσε νὰ σταλῇ, νὰ φροντίσῃ διὰ νὰ τὸν κατατρέξῃ ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκεται, ἵνα μὴ ταράττῃ τὴν κατάστασιν τῆς Ἐκκλησίας. Ὅθεν ἀπὸ τὸν παρόντα Κανόνα, καίτοι τοπικὸν ὄντα, μανθάνομεν, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνουσι τὴν ὁμοίαν παιδείαν καὶ ὅσοι ἄλλοι τοιοῦτοι Ἐπίσκοποι εὑρεθοῦν. Ὅρα καὶ τὸν κηʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΟΕʹ. Μετὰ ταῦτα, ψηλαφηθέντων καὶ κατανοηθέντων πάντων τῶν ἐν τῇ ἐκκλησιαστικῇ χρησιμότητι συντρέχειν δοκούντων, ἐπινεύσαντος καὶ ἐνηχήσαντος τοῦ πνεύματος τοῦ Θεοῦ, ἐπιλεξάμεθα ἠπίως καὶ εἰρηνικῶς διαπράξασθαι μετὰ τῶν μνημονευθέντων ἀνθρώπων, κᾂν εἰ τὰ μάλιστα ἐκ τῆς τοῦ Κυριακοῦ σώματος ἑνώσεως, ἀνησυχάστῳ διανοίᾳ ἀποσχίζωσιν, ἵνα, ὅσον τὸ ἐν ἡμῖν, πᾶσι καθόλου γνωσθῇ τοῖς τῇ ἐκείνων κοινωνίᾳ καὶ ἑταιρείᾳ σαγηνευθεῖσιν ἀνὰ πάσας τὰς τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίας, πῶς ἐλεεινῇ πλάνῃ κατεδέθησαν.

Ἴσως, καθὼς λέγει ὁ Ἀπόστολος, «ἡμῶν ἐν ἡμερότητι συναγόντων τοὺς τὰ διάφορα φρονοῦντας, δώσει αὐτοῖς ὁ Θεὸς μετάνοιαν πρὸς τὸ ἐπιγνῶναι τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἵνα ἀνασφήλωσιν οἱ ἐκ τῶν τοῦ διαβόλου βρόχων αἰχμαλωτισθέντες αὐτῷ εἰς τὸ αὐτοῦ θέλημα.»

Ἑρμηνεία. Γράψαντες οἱ Πατέρες οὗτοι πρὸς τὸν Ῥώμης καὶ Μεδιολάνων, κατὰ τὸν ξϛʹ. Κανόνα, καὶ λαβόντες γράμματα ἀπὸ τὸν Ῥώμης εἰς τὸ νὰ φερθοῦν εἰρηνικῶς μὲ τοὺς Δονατιστάς, ὡς ἐν τῇ δʹ. πράξει τῆς Συνόδου ταύτης καθορᾶται, ἤδη διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος εἰς αὐτὸ τοῦτο καὶ οὗτοι συμφωνοῦντες, ἐπινεύσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, νὰ φερθοῦν πρᾴως εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀποσχισθέντας ἀπὸ τὸ Κυριακὸν σῶμα, τῆς Ἐκκλησίας δηλ. (ἢ καὶ τῶν Μυστηρίων, ὡς περὶ ταῦτα διαφερομένους, ὡς εἴπομεν), ἵνα ἀπὸ τὴν τοιαύτην πρᾳότητα ἐντρεπόμενοι, τὴν ἐλεεινὴν πλάνην αὐτῶν γνωρίσουν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδέθησαν, καὶ ἵνα, διὰ τῆς τοιαύτης ἡμερότητος ἴσως δώσει εἰς αὐτοὺς ὁ Θεὸς μετάνοιαν εἰς τὸ νὰ γνωρίσουν τὴν ἀλήθειαν, καὶ νὰ ἐλευθερωθοῦν ἀπὸ τὰ βρόχια τοῦ διαβόλου, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πιασθέντες, ποιοῦσιν αὐτοῦ τὸ θέλημα κατὰ τὸν Ἀπόστολον. Ὅρα καὶ τὸν νεʹ. τῆς αὐτῆς.

ΚΑΝΩΝ ΟΣΤʹ. Ἤρεσε τοίνυν, ἵνα ἐκ τῆς ἡμετέρας Συνόδου γράμματα πρὸς τοὺς τῆς Ἀφρικῆς ἄρχοντας δοθῶσιν, ἀφ’ ὧν αἰτῆσαι ἁρμόδιον ἔδοξε περὶ τοῦ βοηθῆσαι τῇ κοινῇ μητρὶ τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐν οἷς ἡ τῶν Ἐπισκόπων αὐθεντία ἐν ταῖς πόλεσι καταφρονεῖται. Τοὐτέστιν, ἵνα ἀρχοντικῇ δυναστείᾳ καὶ ἐπιμελείᾳ, καὶ χριστιανικῇ πίστει ἀναζητήσωσι τὰ γενόμενα ἐν ὅλοις τοῖς τόποις, ἐν οἷς οἱ Μαξιμιανισταὶ τὰς Ἐκκλησίας κατέσχον, ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἀπ’ αὐτῶν ἀποσχίσαντας, καὶ δημοσίοις πεπραγμένοις τὴν περὶ τούτων γνῶσιν βεβαίαν πᾶσιν ἀναγκαίως ποιήσωσιν ἐντεθῆναι.

Ἑρμηνεία. Διορίζουν λοιπὸν ἀκολούθως διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος, ἵνα ἀποσταλθῶσι γράμματα παρακαλεστικὰ εἰς τοὺς ἄρχοντας τῆς Ἀφρικῆς, διὰ νὰ βοηθήσουν τὴν κοινὴν μητέρα τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ μὲ ἀρχοντικὴν δυναστείαν καὶ ἐπιμέλειαν ζητήσουν νὰ εὕρουν καὶ τοὺς Μαξιμιανιστὰς (οἵτινες Δονατισταὶ ὄντες πρότερον ἀπεσχίσθησαν ὕστερον ἀπὸ αὐτούς, καὶ φατρίαν ἐδικήν τους ἐποίησαν), καὶ ὅσα ἄλλα κακὰ ἔκαμαν, καταφρονοῦντες τὴν αὐθεντίαν τῶν Ἐπισκόπων, καὶ κατακρατοῦντες τὰς Ἐκκλησίας αὐτῶν, καὶ τούτων ἁπάντων τὴν βεβαίαν εἴδησιν νὰ γράψουν εἰς τὰ δημόσια καὶ πολιτικὰ ὑπομνήματα, ὡς ἀναγκαίαν οὖσαν καὶ ὠφέλιμον.

Ὅρα καὶ τὸν νεʹ. τῆς αὐτῆς καὶ κζʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΟΖʹ. Ἤρεσεν, ἵνα γράμματα πεμφθῶσι πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ Συνεπισκόπους ἡμῶν, καὶ μάλιστα πρὸς τὴν ἀποστολικὴν καθέδραν, ἐν ᾗ προκάθηται ὁ μνημονευθεὶς προσκυνητὸς ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς ἡμῶν Ἀναστάσιος, ἐπειδὴ γινώσκει τὴν Ἀφρικὴν μεγάλην ἔχειν ἀνάγκην, ὥστε διὰ τὴν τῆς Ἐκκλησίας εἰρήνην καὶ χρησιμότητα, καὶ δι’ αὐτῶν τῶν Δονατιστῶν, οἵτινες δήποτε Κληρικοί, διορθουμένης τῆς βουλῆς, πρὸς τὴν καθολικὴν ἑνότητα μετελθεῖν θελήσοιεν, κατὰ τὴν ἑνὸς ἑκάστου καθολικοῦ Ἐπισκόπου προαίρεσιν καὶ βουλήν, τοῦ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ κυβερνῶντος τὴν Ἐκκλησίαν, ἐὰν τοῦτο συμβάλλεσθαι τῇ τῶν Χριστιανῶν εἰρήνῃ φανείη, ἐν ταῖς ἰδίαις τιμαῖς αὐτοὺς ἀναδεχθῆναι, καθὼς καὶ ἐν τοῖς προλαβοῦσι χρόνοις περὶ τῆς αὐτῆς διαστάσεως γενέσθαι φανερόν ἐστιν, ὅπερ πολλῶν καὶ σχεδὸν πασῶν τῶν ἐν τῇ Ἀφρικῇ Ἐκκλησιῶν, ἐν αἷς ἡ τοιαύτη πλάνη ἀνεφύη, τὰ παραδείγματα μαρτύρονται. Οὐχ’ ἵνα ἡ Σύνοδος, ἡ ἐν τοῖς περαματικοῖς μέρεσι περὶ τούτου τοῦ πράγματος γενομένη, διαλυθῇ, ἀλλ’ ἵνα ἐκεῖνο μείνῃ περὶ τοὺς οὕτω μετελθεῖν πρὸς τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν βουλομένους, ὥστε μηδεμίαν ἐπὶ τούτων τῆς ἑνότητος συντομίαν περιεργάζεσθαι.

Δι’ ὧν δὲ παντὶ τρόπῳ ἐκτελεσθῆναι καὶ προσβοηθηθῆναι ἡ καθολικὴ ἑνότης φανερῷ κέρδει τῶν ἀδελφικῶν ψυχῶν φανείη ἐν τοῖς τόποις, οἷς διάγουσι, μὴ ἐμποδίσῃ τούτοις τὸ ὁρισθὲν κατὰ τῶν τιμῶν αὐτῶν ἐν τῇ περαματικῇ Συνόδῳ, ὁπόταν τὸ σωθῆναι οὐδενὶ προσώπῳ ἀποκέκλεισται. Τοὐτέστιν, ἵνα οἱ χειροτονηθέντες ἐν τῷ τῶν Δονατιστῶν μέρει, ἐὰν πρὸς τὴν καθολικὴν πίστιν, διορθωθέντες, μετελθεῖν θελήσοιεν, μὴ κατὰ τὴν περαματικὴν Σύνοδον μὴ δεχθῶσιν ἐν ταῖς οἰκείαις τιμαῖς, ἀλλὰ μᾶλλον οὗτοι προσδεχθῶσι, δι’ ὧν τῇ καθολικῇ ἑνότητι γίνεται πρόνοια.

Ἑρμηνεία. Περὶ Δονατιστῶν καὶ οὗτος ὁ Κανὼν διορίζεται, λέγων, ὅτι πρέπει νὰ πεμφθῶσι γράμματα πρὸς τοὺς ἐν Ἰταλίᾳ Ἐπισκόπους, καὶ μάλιστα πρὸς τὸν Ῥώμης Ἀναστάσιον, τοὺς μὴ δεξαμένους τὰς χειροτονίας τῶν Δονατιστῶν, ἀπολογητικά, ὅτι πρέπει νὰ δεχθοῦν αὐτὰς εἰς τὴν Ἀφρικήν.

Αʹ. διὰ τὴν μεγάλην ἀνάγκην καὶ ἔνδειαν ὁποῦ αὐτὴ εἶχεν ἀπὸ κληρικοὺς (ὅρα Κανόνα ξϛʹ. τῆς αὐτῆς), εἰς τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ἤθελαν χρηματίσουν. Βʹ. ὅτι καὶ εἰς ὅλους τοὺς τόπους, ὅπου ἐφάνησαν τὸ πάλαι οἱ τοιοῦτοι αἱρετικοί, μὲ τὰς τιμὰς καὶ κλήρους αὐτῶν ἐδέχθησαν. Γʹ. ἵνα διὰ τούτου καὶ αὐτοὶ ἀγαπήσουν νὰ ἐπιστραφοῦν, καὶ ἐντεῦθεν νὰ αὐξήσῃ καὶ νὰ πληθυνθῇ ἡ ἑνότης, καὶ τὸ σύστημα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ Δʹ. ὅτι διὰ ταῦτα πάντα τὰ οἰκονομικὰ αἴτια δέχονται τὰς χειροτονίας αὐτῶν, καὶ ὄχι ὡς ἐναντιούμενοι εἰς τὴν ἐν Ἰταλίᾳ Σύνοδον, ἢ ὡς παραβαίνοντες τὴν ἐκείνης ἀπόφασιν. Ὅρα καὶ τὸν νεʹ. τῆς αὐτῆς.

ΚΑΝΩΝ ΟΗʹ. Ἤρεσεν ἔπειτα ὥστε, τούτων πραχθέντων, τοποτηρητὰς περὶ τοῦ κηρύξαι εἰρήνην καὶ ἑνότητα, ἧς τινος χωρίς, ἡ τῶν Χριστιανῶν σωτηρία καθίστασθαι οὐ δύναται, πεμφθῆναι ἐκ τοῦ ἡμετέρου ἀριθμοῦ πρὸς τοὺς τῶν αὐτῶν Δονατιστῶν, εἴτε τινὰς ἔχουσιν Ἐπισκόπους, εἴτε λαϊκούς, δι’ ὧν τοποτηρητῶν πᾶσιν ἐν γνώσει γένηται, ὧν οὐδὲν ἔχουσιν εὔλογον κατὰ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, μάλιστα, ἵνα φανερὰ πᾶσι γένηται διὰ τῶν πολιχνιωτικῶν πεπραγμένων, πρὸς πίστωσιν τῆς ἀποδεΐξεως, ἅπερ αὐτοὶ περὶ Μαξιμιανιστῶν τῶν ἰδίων σχισματικῶν ἔπραξαν, ἔνθα αὐτοῖς θεόθεν ἀποδείκνυται, ἐὰν ἐπισκῆψαι θελήσοιεν, οὕτως ἀδίκως τότε αὐτοὺς ἀπὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνώσεως ἀποσχίσαντας, ὥσπερ κράζουσιν ἀδίκως ἀπ’ αὐτῶν τοὺς Μαξιμιανιστὰς νῦν ἀποσχίσαι. Ἐκ δὲ τοῦ ἀριθμοῦ τούτων, οὕς τινας φανερᾷ τῆς οἰκείας βουλῆς αὐθεντείᾳ κατεδίκασαν, μετὰ ταῦτα ἐν ταῖς ἰδίαις τιμαῖς ἀνεδέξαντο. Καὶ τὸ βάπτισμα, ὃ οἱ παρ’ αὐταῖς καταδεδικασμένοι καὶ ἐκβεβλημένοι δεδώκασι, προσεδέξαντο, πρὸς τὸ δειχθῆναι, πῶς μωρὰ καρδίᾳ ἀντιτάσσονται τῇ εἰρήνῃ τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ διακεχυμένης, ταῦτα ποιοῦντες ὑπὲρ τοῦ μέρους τοῦ Δονάτου καὶ μὴ λέγοντες ἑαυτοὺς μολύνεσθαι τῇ κοινωνίᾳ τῶν παρ’ αὐτοῖς οὕτω, διὰ τὸ ἀκούσιον τῆς εἰρήνης ἀναδεχθέντων, ἡμῖν δὲ φιλονεικοῦντες, τοὐτέστι τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ.

Ἔτι μὴν καὶ τῇ ἐν τοῖς ἐσχάτοις μέρεσι τῆς γῆς καθεστώσῃ διὰ τῆς μεμιασμένης τούτων κοινωνίας, ὧν τινων πρώην κατῃτιῶντο, πάντες ἐλέγξαι αὐτοὺς οὐκ ἠδυνήθησαν.

Ἑρμηνεία. Παρομοίως καὶ ὁ παρὼν Κανὼν περὶ Δονατιστῶν διαλαμβάνει, διορίζων, ὅτι πρέπει νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τοὺς Ἐπισκόπους καὶ λαϊκοὺς αὐτῶν τοποτηρηταὶ ὀρθόδοξοι προσκαλοῦντες αὐτοὺς εἰς τὸ νὰ εἰρηνεύσουν καὶ νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν, καὶ νὰ ἐλέγξουν, καὶ νὰ ἀποδείξουν εἰς αὐτοὺς διὰ τῶν γραμμάτων τῶν πολιτικῶν, ὅτι τῶν μὲν Μαξιμιανιστῶν τῶν ἀποσχισάντων ἑαυτοὺς ἀδίκως ἀπὸ τοὺς Δονατιστάς, (ὡς καὶ οἱ Δονατισταὶ ἀπεσχίσθησαν ἀπὸ τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν παραλόγως) καὶ κατακριθέντων διὰ τοῦτο παρ’ αὐτῶν, ἐδέχθηκαν καὶ τὸ βάπτισμα καὶ τὰς χειροτονίας, καὶ δὲν λογιάζουν ὅτι μολύνονται ἀπὸ τὴν συγκοινωνίαν αὐτῶν, ἐναντίον δὲ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας φιλονεικοῦσι, χωρὶς νὰ ἔχουν κᾀμμίαν εὔλογον ἀφορμὴν κατ’ αὐτῆς, καὶ τὴν κοινωνίαν αὐτῆς ἀποστρέφονται. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν νεʹ. τῆς αὐτῆς.

ΚΑΝΩΝ ΟΘʹ. Ἤρεσεν, ὥστε μηδενὶ ἐξεῖναι Ἐπισκόπῳ, καταλειφθείσης τῆς αὐθεντικῆς αὐτοῦ καθέδρας, πρός τινα Ἐκκλησίαν ἐν διοικήσει καθεστῶσαν, ἑαυτὸν ἀποφέρειν, ἢ ἐν οἰκείῳ πράγματι, ὑπὲρ ὃ χρὴ ἐπιπολὺ ἀπασχολουμένῳ ἀμελεῖν τῆς φροντίδος καὶ τῆς συνεχείας τοῦ ἰδίου θρόνου.

Ἑρμηνεία. Διορίζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι δὲν εἶναι ἄδεια εἰς κἀνένα Ἐπίσκοπον νὰ ἀφίνῃ μὲν τὴν αὐθεντικήν του καθέδραν, ἤτοι τὸν πρωτότυπον θρόνον του, (κᾂν καὶ ᾖναι πτωχὸς καὶ ὀλιγάνθρωπος) καὶ νὰ πηγαίνῃ νὰ κάθηται εἰς ἄλλην παροικίαν ὑποκειμένην αὐτῷ, (κᾂν αὐτὴ ᾖναι τυχὸν πλουσιωτέρα καὶ πολυανθρωποτέρα ἀπὸ τὴν ἔχουσαν τὸν θρόνον του πόλιν,) ἢ καὶ νὰ ἀπερνᾷ περισσότερον ἀπὸ τὸν πρέποντα καὶ διωρισμένον καιρὸν εἰς αὐτήν, ἀμελῶν τὴν φροντίδα καὶ πρόνοιαν τῆς ἐχούσης τὸν θρόνον του πόλεως. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν νηʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Πʹ. Ἤρεσε περὶ τῶν νηπίων, ὁσάκις μὴ εὑρίσκωνται βέβαιοι μάρτυρες, οἱ ταῦτα ἀναμφιβόλως βαπτισθέντα εἶναι λέγοντες, καὶ οὐδὲ αὐτὰ διὰ τὴν κεῖραν περὶ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς μυσταγωγίας ἀποκρίνασθαι ἐπιτηδείως ἔχωσι, χωρίς τινος προσκόμματος ὀφείλειν ταῦτα βαπτίζεσθαι, μήποτε ὁ τοιοῦτος δισταγμὸς ἀποστερήσῃ αὐτὰ τῆς τοιαύτης τοῦ ἁγιασμοῦ καθάρσεως.

Ἑρμηνεία. Οὗτος ὁ Κανὼν ἐρανισθεὶς ἀπὸ τὴν ϛʹ. πδʹ. αὐτῆς ἐστι, καὶ ἀνάγνωθι τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ, αὐτολεξεὶ ἐκτιθεμένου ἐκεῖσε.

ΚΑΝΩΝ ΠΑʹ. Ἤρεσεν, ὥστε τὴν ἡμέραν τοῦ προσκυνητοῦ Πάσχα διὰ τῆς τῶν τετυπωμένων ὑπογραφῆς πᾶσιν ἐμφανίζεσθαι, ἡ δὲ τῆς Συνόδου ἡμέρα ἡ αὐτὴ φυλαχθῇ, ἥτις ὡρίσθη ἐν τῇ ἐν Ἱππῶνι Συνόδῳ· τοὐτέστιν, ἡ πρὸ δέκα Καλενδῶν Σεπτεμβρίου. Ὀφείλει γὰρ καὶ γραφῆναι πρὸς τοὺς πρωτεύοντας πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν, ἵνα, ὅτε παρ’ ἑαυτοῖς Σύνοδον προσκαλοῦνται, ταύτην τὴν ἡμέραν φυλάττωσιν.

Ἑρμηνεία. Ἡ ἡμέρα τοῦ κατ’ ἔτος ἐρχομένου Πάσχα, διορίζει ὁ παρὼν Κανών, νὰ φανεροῦται εἰς ὅλους μὲ τὸ νὰ ὑπογράφεται εἰς τοὺς διορισμοὺς ὁποῦ ἤθελε διατάξει ἡ κατ’ ἔτος γινομένη Σύνοδος. Ἡ δὲ ἡμέρα τῆς Συνόδου τῆς ἐνιαυσίας ταύτης, καθ’ ἣν πρέπει νὰ συγκροτῆται, νὰ ᾖναι ἡ καʹ. τοῦ Αὐγούστου (καλένδαι γὰρ αἱ πρῶται δέκα ἡμέραι τοῦ μηνὸς λέγονται, ὅρα τὴν ὑποσημ. τοῦ ξβʹ. τῆς ͵ϛʹ.) καθὼς ὡρίσθη εἰς τὴν ἐν Ἱππῶνι Σύνοδον, ἥτις καὶ πρέπει πάντοτε νὰ φυλάττεται ὅταν γίνεται Σύνοδος. Ὅρα καὶ τὸν ζʹ. καὶ λζʹ. Ἀποστολ. καὶ τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ ξʹ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ ΠΒʹ. Ὁμοίως ὡρίσθη, ὥστε μηδενὶ ἐξεῖναι μεσίτη τὴν καθέδραν κατέχειν, ᾗ τινι μεσίτης δέδοται διὰ οἱασδήποτε τῶν λαῶν σπουδὰς ἢ διχοστασίας, ἀλλὰ σπουδάζειν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ τοῖς αὐτοῖς προνοεῖσθαι Ἐπίσκοπον. Εἰ δὲ περὶ τούτου ἀμελήσοι, μετὰ τὴν περαίωσιν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἕτερος ψηφισθῇ μεσίτης.

Ἑρμηνεία. Συνήθεια ἦτο πάλαι, καὶ ὅταν κἀμμιᾶς ἐπαρχίας Ἐπίσκοπος ἐτελεύτα, ἢ κατὰ ἄλλον τρόπον ἔμενεν αὕτη χηρεύουσα, καὶ ὁ λαὸς αὐτῆς εἶχε ταραχάς, ἐστέλλετο εἰς αὐτὴν Ἐπίσκοπός τις, ὅστις ὠνομάζετο Μεσίτης (ἴσως ὡς μεσιτεύων μεταξὺ τοῦ τελευτήσαντος Ἐπισκόπου καὶ τοῦ μέλλοντος χειροτονηθῆναι) διὰ νὰ κατασταίνῃ τὸν ἐν αὐτῇ λαόν, στασιάζοντα καὶ ταραττόμενον, ἢ δι’ ἄλλας αἰτίας. Διορίζει λοιπὸν ὁ παρὼν Κανών, ὅτι ὁ μεσίτης αὐτὸς νὰ προνοῆται ἀνάμεσα εἰς ἕνα χρόνον, νὰ γίνεται κύριος καὶ γνήσιος εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην ἄλλος Ἐπίσκοπος. Εἰ δὲ καὶ ἀμελήσοι, νὰ γίνεται ἄλλος μεσίτης ἐπιμελέστερος μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἐνιαυτοῦ· ὁ μεσίτης δὲ οὗτος Ἐπίσκοπος φαίνεται νὰ ἐνεργῇ ὡσὰν καὶ γνήσιος Ἀρχιερεύς, ὅλην τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἀρχιερατικῶν δικαίων ἐν τῇ ἐπισκοπῇ ταύτῃ καὶ ἐν πάσῃ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῆς, πάρεξ τῆς ἐν τῷ ἱερῷ συνθρόνῳ ἐγκαθιδρύσεως, κατὰ τὴν συνοδικὴν διάγνωσιν Μανουὴλ Κωνσταντινουπόλ. τοῦ Χαριτοπούλου. Ὅρα καὶ τὸν ιγʹ. τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ.

Ὅρα καὶ τὸν νηʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΠΓʹ. Σύμπασιν ἔδοξεν αἰτῆσαι ἀπὸ τῶν Βασιλέων διὰ τὴν τῶν πενήτων κάκωσιν, ὧν ταῖς ἐπαχθείαις ἀπαύστως ἡ Ἐκκλησία παρενοχλεῖται, ὥστε ἐκδίκους τούτοις, μετὰ τῆς τῶν Ἐπισκόπων προνοίας ἐπιλεγῆναι κατὰ τῆς τῶν πλουσίων τυραννίδος.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ οἱ Ἐπίσκοποι χρέος ἔχουσιν ὄχι μόνον νὰ διδάσκουν τὸν λαόν τους, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ δυνατόν, νὰ διαφεντεύουσιν αὐτόν, ὅταν ἀδικῆται, οἱ δὲ τούτους ἀδικοῦντες διὰ δυναστείαν, δὲν ἐψήφουν τοὺς Ἐπισκόπους· διὰ τοῦτο μὲ τὸν παρόντα Κανόνα ζητεῖ ἡ Σύνοδος ἀπὸ τοὺς βασιλεῖς νὰ κατασταθοῦν ἔκδικοι, ἤτοι ἄρχοντές τινες δύναμιν ἔχοντες βασιλικὴν εἰς τὸ νὰ ἐμποδίζουσι μαζὴ μὲ τοὺς Ἐπισκόπους τὰς τῶν ἀδικούντων πλουσίων τυραννίας, ἵνα μὴ ἀπὸ τὰς βαρείας ἀδικίας ὁποῦ λαμβάνουν οἱ πτωχοὶ ἀπὸ αὐτούς, ἐνοχλῆται καθ’ ἡμέραν ἡ Ἐκκλησία, ἐρχομένων τῶν πτωχῶν πρὸς αὐτήν, καὶ ζητούντων βοήθειαν καὶ ἐκδίκησιν. Ὅρα καὶ τὸν κζʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΠΔʹ. Ἤρεσεν ἵνα, ὁσακισδήποτε Σύνοδον δεῖ συναχθῆναι, οἱ Ἐπίσκοποι, οἵτινες οὔτε κείρᾳ, οὔτε ἀσθενείᾳ, οὔτε τινὶ βαρυτέρᾳ ἀνάγκῃ ἐμποδίζονται, ἁρμοδίως ἀπαντῶσι. Καὶ τοῖς πρωτεύουσιν ἑκάστης ἰδίας αὐτῶν ἐπαρχίας ἐμφανισθείη περὶ πάντων τῶν Ἐπισκόπων, εἴτε δύω εἴτε τρεῖς συναθροίσεις γένωνται, καὶ ἀπὸ ἑκάστου δὲ ἀθροισμοῦ εἰς ἀμοιβήν, ὁσοιδήποτε ἐπιλεγῶσι, πρὸς τὴν ἡμέραν τῆς Συνόδου ἐνστατικῶς ἀπαντήσωσιν. Ἐὰν δὲ μὴ δυνηθῶσιν ἀπαντῆσαι, ἀθρόων τινῶν ἀναγκῶν, ὡς εἰκός, ἀναφυομένων, εἰμὴ τὸν λόγον τοῦ οἰκείου ἐμποδισμοῦ παρὰ τῷ οἰκείῳ πρωτεύοντι ἀποδώσωσιν, ὀφείλειν τοὺς τοιούτους τῇ κοινωνίᾳ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἀρκεῖσθαι Ἐκκλησίας.

Ἑρμηνεία. Ἀπαραιτήτως ἀπαιτεῖ ὁ παρὼν Κανὼν νὰ συνάγωνται οἱ Ἐπίσκοποι ἑκάστης ἐπαρχίας, ὅταν γίνεται Σύνοδος, ἔξω μόνον ἂν ἐμποδίζωνται, ἢ διὰ ἡλικίαν βαθέος γήρατος, ἢ διὰ ἀσθένειαν, ἢ δι’ ἄλλην ἀναγκαίαν περίστασιν· καὶ ἀφ’ οὗ συναχθοῦν, νὰ δίδουν εἴδησιν εἰς τοὺς Μητροπολίτας των. Καὶ ἂν δύω ἢ τρεῖς συναθροίσαις γένουν (ἴσως γάρ, ἢ στενοχωρούμενοι ἀπὸ κατοικίας, ἢ ἀπὸ ἄλλα χρειώδη, δὲν ἐσυναθροίζοντο ὅλοι εἰς μίαν πόλιν, ἀλλὰ εἰς δύω ἢ τρεῖς, πλησιαζούσας εἰς τὴν Μητρόπολιν), ἀπὸ κάθε ἄθροισμα νὰ διαλέγωνται, καὶ ἀμοιβαίως ἄλλοτε ἄλλοι νὰ παρουσιάζουν ἐνστατικῶς, ἤτοι ἀνυπερθέτως (ἢ καὶ ἀποδεικτικῶς τοὺς λόγους ποιοῦντες) εἰς τὴν Σύνοδον. Ὄχι καὶ δὲν δυνηθοῦν νὰ συναχθοῦν διὰ ἀναγκαίας τυχὸν περιστάσεις ὁποῦ τῶν ἠκολούθησαν, πρέπει νὰ φανερώσουν τὸ ἐμπόδιον αὐτὸ εἰς τὸν Μητροπολίτην, ὅπερ ἐὰν μὴ ποιήσωσι, νὰ μένουν μὲν ἀκοινώνητοι ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους, εἰς μόνην δὲ τὴν ἰδίαν Ἐκκλησίαν των νὰ συγκοινωνοῦν. Ὅρα τὸν λζʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΠΕʹ. Περὶ Κρεσκωνίου τοῦ Βιλλαρεκεντίου τοῦτο πᾶσιν ἔδοξεν, ἵνα ἐντεῦθεν ὁμοίως ἐμφανισθείη τῷ πρωτεύοντι τῆς Νουμηδίας, πρὸς τὸ εἰδέναι αὐτὸν ὀφείλειν γράμμασιν οἰκείοις πρὸς συνέλευσιν προτρέψασθαι τὸν μνημονευθέντα Κρεσκώνιον, ὥστε μὴ ὑπερθέσθαι τὴν παρουσίαν αὑτοῦ τῇ πλησιαζούσῃ συμπάσῃ Ἀφρικανῇ Συνόδῳ παρασχεῖν. Ἐὰν δὲ τοῦ ἐλθεῖν καταφρονήσῃ, ἔσται εἰδὼς κατ’ αὐτοῦ ψῆφον νομοθετηθησομένην.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διὰ τοῦ ἑνὸς τούτου Ἐπισκόπου ἀνάγκην ἐπιφέρει εἰς ὅλους τοὺς Ἐπισκόπους, ἀπαραιτήτως νὰ συνάγωνται εἰς τὰς ἐνιαυσίους Συνόδους, εἰς δὲ τοὺς καταφρονοῦντας καὶ μὴ συνερχομένους κατάκρισιν ἐκκλησιαστικὴν ἀπειλεῖ. Ὅρα καὶ τὸν λζʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΠΣΤʹ. Ἤρεσεν ἵνα, ἐπειδὴ τῆς Ἐκκλησίας τῶν ἐν Ἱππῶνι φροντιστῶν ἡ ἐγκατάλειψις οὐκ ὀφείλει ἐπιπολὺ ἀμεληθῆναι· καὶ ἐπειδὴ αἱ ἐκεῖ Ἐκκλησίαι κατέχονται παρὰ τῶν τὴν ἄτυπον Αἰκυτίου κοινωνίαν παραιτησαμένων, πεμφθέντων ἐκ τῆς παρούσης Συνόδου Ἐπισκόπων, Ῥηγίνου, Ἀλυπίου, Αὐγουστίνου, Ματέρνου, Θεασίου, Εὐοδίου, Πλακιανοῦ, Οὐρβανοῦ, Βαλερίου, Ἀμβιβίου, Φουρτουνάτου, Κουοδβουλτδέου, Ὀνωράτου, Ἰοαννουαρίου, Ἄπτου, Ὀνωράτου, Ἀμπελίου, Βικτοριανοῦ, Εὐαγγέλου καὶ Ῥογατιανοῦ, καὶ συναχθέντων καὶ διορθωθέντων τῶν ἐπιψόγῳ μονοτονίᾳ τὴν φυγὴν τοῦ αὐτοῦ Αἰκυτίου προσδοκητέαν λογισαμένων, μετὰ τῆς πάντων εὐχῆς, Ἐπίσκοπος τούτοις χειροτονηθῇ.

Ἐὰν δὲ μὴ θελήσωσιν ἐκεῖνοι τὴν εἰρήνην κατανοῆσαι, μὴ ἐμποδίσωσι τῇ ἐπιλογῇ τοῦ προέδρου πρὸς τὸ χειροτονηθῆναι εἰς χρησιμότητα τῆς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐγκαταλειφθείσης Ἐκκλησίας.

Ἑρμηνεία. Ὁ Αἰκύτιος οὗτος Ἐπίσκοπος ὑπάρχων τῆς μιᾶς ἀπὸ δύω Ἱππῶνας, πόλεις οὔσας τῆς ἐν τῇ Ἀφρικῇ Νουμηδίας (ὅρα τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ παʹ. τῆς παρούσης) καὶ καθαιρεθεὶς διὰ ἔγκλημά του δικαίως (κατὰ τὸν οδʹ. τῆς παρούσης) ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἰταλίας. Τινὲς δὲ ζητοῦντες τὴν ἄτυπον, ἤτοι παράνομον καὶ ἀκανόνιστον συγκοινωνίαν τοῦ Αἰκυτίου, μὲ πεισμονὴν καὶ αὐθάδειαν ἐπρόσμεναν αὐτὸν πότε νὰ ἔλθῃ, καταφρονοῦντες τὴν κατ’ αὐτοῦ τῆς Συνόδου καθαίρεσιν. Διὰ τοῦτο ἡ Σύνοδος διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος διορίζει νὰ σταλθοῦν ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, διὰ νὰ εἰρηνεύσουν τοὺς ἐναντίους ἐκείνους, καὶ πρὸς τούτοις νὰ χειροτονήσουν ἄλλον Ἀρχιερέα εἰς τὴν Ἱππῶνα, ἥτις τόσον καιρὸν διὰ τὰ τοιαῦτα σκάνδαλα ἐγκατελείφθη καὶ ἐχήρευεν Ἐπισκόπου. Ὅρα καὶ τὸν νηʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΠΖʹ. Ὡρίσθη ἵνα, ὁσάκις Κληρικῶν ἐλεγχθέντων καὶ καταθεμένων τινὰ ἐγκλήματα, εἴτε διὰ τὸ τῆς Ἐκκλησίας ὄνειδος, εἴτε διὰ τὴν αἰδεσιμότητα, ὧν χάριν τούτοις φειδὼ γίνεται, εἴτε διὰ τὴν ἀλαζόνα τῶν αἱρετικῶν καὶ ἐθνικῶν ἐπιγαυρίασιν· ἐὰν ὡς εἰκὸς ἐπαγωνίσασθαι τῷ ἰδίῳ πράγματι, καὶ τῆς ἰδίας ἀβλαβείας φροντίσαι θελήσωσιν, ἐντὸς ἀκοινωνησίας ἐνιαυτοῦ τοῦτο ποιήσωσιν. Ἐὰν δὲ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ τὸ πρᾶγμα αὐτῶν καθᾶραι καταφρονήσωσι, μηδεμία τούτων τοῦ λοιποῦ φωνὴ παντελῶς προσδεχθείη.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι ἐὰν Κληρικοί τινες ἐλεγχθέντες εἰς ἐγκλήματα, καὶ μέλλοντες καταδικασθῆναι, ζητήσουν καιρὸν διὰ νὰ δικαιολογηθοῦν, καὶ νὰ δείξουν τὸν ἑαυτόν τους ἀνεύθυνον, νὰ γίνεται εὐσπλαγχνία καὶ ἔλεος εἰς αὐτούς, διὰ τὸ σέβας τῆς Ἱερωσύνης, καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπερηφανεύωνται οἱ ἐθνικοὶ καὶ αἱρετικοί, ὀνειδίζοντες τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ τῶν ὀρθοδόξων καταφρονοῦντες τὴν Ἱερωσύνην, καὶ νὰ τοὺς δίδεται διορία εἰς τοῦτο ἕνας χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ στέκωνται ἀκοινώνητοι. Εἰ δὲ καὶ εἰς ἕνα χρόνον δὲν ἀποδείξουν ἀθῶον τὸν ἑαυτόν τους ἀπὸ τὰ ἐγκλήματα, εἰς τὸ ἑξῆς πλέον νὰ μὴ δέχεται κᾀμμία ἀπολογία αὐτῶν. Ὅρα καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολικὸν τὸν ϛʹ. τῆς βʹ. καὶ τὸν θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ ΠΗʹ. Ἤρεσεν ἵνα, ἐάν τις ἀπὸ ἀλλοτρίου Μοναστηρίου ὑποδέξηταί τινα, καὶ πρὸς κλήρωσιν προσαγαγεῖν ἐθελήσοι, ἢ τοῦ ἰδίου Μοναστηρίου Ἡγούμενον καταστήσοι, ὁ τοῦτο ποιῶν Ἐπίσκοπος ἀπὸ τῆς τῶν λοιπῶν κοινωνίας χωριζόμενος, τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ κοινωνίᾳ ἀρκεσθῇ μόνη, ἐκεῖνος δέ, μηδὲ Κληρικός, μηδὲ Ἡγούμενος ἐπιμείνη.

Ἑρμηνεία. Ἐὰν Ἐπίσκοπός τινας δεχθῇ Μοναχὸν ἀναχωρήσαντα ἀπὸ τὸ Μοναστήριόν του, εὑρισκόμενον εἰς ξένην ἐπαρχίαν, κατὰ τὸν Βαλσαμῶνα, καὶ ἢ Κληρικὸν αὐτὸν ποιήσῃ, ἢ Ἡγούμενον καταστήσῃ τοῦ ἐδικοῦ του Μοναστηρίου, χωρὶς τὴν ἀπολυτικὴν ἐπιστολὴν καὶ τοῦ Ἐπισκόπου ᾧ ὑπόκειται, καὶ τοῦ Ἡγουμένου παρ’ οὗ ἀπεκάρθη, διορίζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι ὁ μὲν τοῦτο ποιήσας Ἐπίσκοπος νὰ γίνεται μὲν ἀκοινώνητος ἀπὸ τοὺς ἄλλους Συνεπισκόπους του, νὰ συγκοινωνῇ δὲ μόνον εἰς τὴν ἐδικήν του Ἐκκλησίαν, ὁ δὲ φυγὰς Μοναχὸς ἐκεῖνος οὔτε Κληρικὸς νὰ νομίζεται, οὔτε Ἡγούμενος. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν καʹ. τῆς ζʹ.

ΚΑΝΩΝ ΠΘʹ. Ὡρίσθη ἵνα, ἐάν τις Ἐπίσκοπος κληρονόμους συγγενεῖς, ἢ ἐκτὸς τῆς ἰδίας συγγενείας, αἱρετικοὺς ἢ Ἕλληνας προτιμήσῃ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ μετὰ θάνατον ἀνάθεμα τῷ τοιούτῳ λεχθείη, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ μηδαμῶς παρὰ τοῖς τοῦ Θεοῦ Ἱερεῦσιν ἀνενεχθῇ, μηδὲ δυνηθῇ ἀπολογηθῆναι, ἐὰν ἀδιάθετος ἀπογένηται· ἐπειδὴ γενόμενος Ἐπίσκοπος, εἰκότως ὀφείλει τῶν πραγμάτων αὑτοῦ τὴν διατύπωσιν ἁρμοδίαν τῷ ἑαυτοῦ ἐπαγγέλματι ποιήσασθαι.

Ἑρμηνεία. Ἐὰν Ἐπίσκοπός τινας ἀφήσῃ κληρονόμους τῆς περιουσίας του, αἱρετικοὺς ἢ Ἕλληνας, συγγενεῖς αὑτοῦ ὄντας, ἢ καὶ ξένους, προτιμῶν αὐτοὺς περισσότερον ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν, προστάζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι ὁ τοιοῦτος καὶ μετὰ θάνατον ἀκόμη νὰ ἀναθεματίζεται, καὶ μνημόσυνον νὰ μὴ τοῦ γένῃ ἀπὸ τοὺς Ἱερεῖς, (ἀλλὰ καὶ ἡ διαθήκη αὐτοῦ ὡς παράνομος νὰ ἀκυροῦται, καὶ τὰ καταλειφθέντα εἰς τοὺς αἱρετικοὺς πράγματά του νὰ τὰ λαμβάνῃ ἡ Ἐκκλησία).

Καὶ αὐτὸς δέ, ἐὰν θετέον ζήσῃ μετὰ τὴν ἀκυρωθεῖσαν ταύτην διαθήκην του, νὰ μὴ δύναται νὰ εὕρῃ δικαιολογίαν πῶς τάχα ἀκυρώθη ἡ διαθήκη του, καὶ ἀδιάθετος ἔμελλε τελευτῆσαι, ἢ πῶς δὲν ἔχει ἄδειαν νὰ διαμοιράσῃ, ὅπου θέλει, τὰ ὑπάρχοντά του, ἐπειδὴ Ἐπίσκοπος ὢν ὀρθόδοξος, πρέπει κατὰ τὸ ἐπάγγελμά του, οὕτω νὰ διατάξη καὶ τὴν διανομὴν τῶν ὑπαρχόντων του, εἰς ὀρθοδόξους ταύτην διανέμων, καὶ ὄχι εἰς Ἕλληνας καὶ αἱρετικούς. Ὅρα καὶ τὸν μʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν λʹ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ Ϙʹ. Ἤρεσεν, ἵνα περὶ τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γενομένων ἐλευθεριῶν, ἀπὸ τοῦ Βασιλέως αἴτησις γένηται.

Ἑρμηνεία. Εἰποῦσα ἡ Σύνοδος αὕτη πρότερον, κατὰ τὸν ογʹ. Κανόνα, διὰ τὰς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κηρυττομένας ἐλευθερίας τῶν δούλων, τώρα διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος ζητεῖ νὰ ἐνθυμήσῃ τὸν Βασιλέα περὶ αὐτῶν, ἵνα δηλ. αἱ ἐλευθερίαι αὗται μένουν στερεαί, καὶ ἵνα μὴ οἱ πρότερον αὐθένται αὐτῶν δύνανται νὰ μεταδουλώνουν αὐτοὺς πάλιν. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν πβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ϘΑʹ. Ἤρεσεν, ἵνα πανταχοῦ, ἀνὰ τοὺς ἀγροὺς καὶ τοὺς ἀμπελῶνας θυσιαστήρια ὡσανεὶ εἰς μνήμην Μαρτύρων καθιστάμενα, ἐν οἷς οὐδὲ ἓν σῶμα, ἢ λείψανον Μαρτύρων ἀποκείμενα δείκνυνται, ἀπὸ τῶν ἐντοπίων Ἐπισκόπων, εἰ ἔστι δυνατόν, καταστρέφωνται. Εἰ δὲ τοῦτο θορύβοις δημοτικοῖς οὐ συγχωρεῖται, ὅμως τὰ πλήθη νουθετηθῶσι, μὴ ὀχλαγωγεῖν τοὺς τόπους ἐκείνους, καὶ ἵνα οἱ τὰ ὀρθὰ φρονοῦντες, μηδεμιᾷ δεισιδαιμονίᾳ τῶν τοιούτων τόπων καταδεσμῶνται, καὶ παντελῶς μηδὲ μνήμη Μαρτύρων ἐπιτελεσθῇ, ἢ μή που, ἢ σῶμα, ἤ τινα λείψανα ὦσιν, ἢ ἀρχαιότητι παραδιδῶνται. Ὅσα γὰρ δι’ ἐνυπνίων, καὶ ματαίων ἀποκαλύψεων ἀνθρώπων τινῶν ὁπουδήποτε καθίστανται θυσιαστήρια, παντὶ τρόπῳ τὰ τοιαῦτα ἀποδοκιμασθῶσιν.

Ἑρμηνεία. Τινὲς δι’ εὐλάβειαν τάχα, ἢ καὶ διά τινα ὁράματα καὶ ματαίας ἀποκαλύψεις ὁποῦ εἶδον εἰς τὸν ὕπνον τους, ἔκτιζον εὐκτηρίους οἴκους εἰς ὀνόματα Μαρτύρων, μέσα εἰς χωράφια καὶ ἀμπέλια· διὰ τοῦτο ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι, ἐὰν μέσα εἰς τοὺς εὐκτηρίους οἴκους τούτους καὶ τὰ θυσιαστήρια, οὔτε σῶμα ὁλόκληρον ἢ τμήματα σωμάτων, καὶ λειψάνων Μαρτυρικῶν εὑρίσκωνται τεθησαυρισμένα, ἢ ᾖναι ἀρχαία παράδοσις, ὅτι εὑρίσκοντό ποτε, ταὐτὸν εἰπεῖν, ἐὰν οὔτε καθιερώθησαν διὰ λειψάνων Μαρτυρικῶν, οὔτε διὰ τῆς συνήθους εὐχῆς τοῦ Ἀρχιερέως ἢ Ἱερέως ἐκτίσθησαν, ἐάν, λέγω, οὕτως ἔχωσι, νὰ κρημνίζωνται ἂν ᾖναι δυνατόν. Εἰ δὲ τὰ πλήθη ἐμποδίζουσι τοῦτο, πρέπει αὐτὰ νὰ νουθετοῦνται ἀπὸ τοὺς Ἀρχιερεῖς ἵνα μὴ εὐλαβῶς συναθροίζωνται εἰς αὐτά, μηδὲ ἔχωσι δεισιδαιμονίαν καὶ πλάνην, πῶς τάχα ἐκτίσθησαν ἀπὸ θείας ἀποκαλύψεις, («σκότος γὰρ ὢν ὁ διάβολος, πολλαῖς φοραῖς μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός, κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον, ἵνα πλανήσῃ τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς μὲ ὑπόκρισιν καὶ ὄνομα εὐλαβείας»), ἀλλ’ οὐδὲ μνήμη Μαρτύρων νὰ τελῆται εἰς αὐτά. Τοὐναντίον δὲ μὲ κάθε τρόπον νὰ ἀποδοκιμάζωνται ταῦτα, καὶ ἀπὸ τὴν εὐλάβειαν νὰ ἐκβάλλωνται. Ὅρα καὶ τὸν ζʹ. τῆς ζʹ.

ΚΑΝΩΝ ϘΒʹ. Ἤρεσεν αἰτηθῆναι ἀπὸ τῶν ἐνδοξοτάτων Βασιλέων, ἵνα τὰ λείψανα τῆς εἰδωλολατρείας μὴ μόνον τὰ ἐν ξοάνοις, ἀλλὰ καὶ ἐν οἱοισδήποτε τόποις, ἢ ἄλσεσιν, ἢ δένδροις, παντὶ τρόπῳ ἐξαλειφθῶσι.

Ἑρμηνεία. Καὶ οὗτος ὁ Κανὼν παρομοίως μὲ τὸν ξζʹ. διορίζει, ὅτι νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τοὺς Βασιλεῖς, τὸ νὰ ἐξαλειφθοῦν μὲ τελειότητα διὰ προσταγῆς αὐτῶν ὅλα τὰ ἐγκαταλείματα τῆς εἰδωλολατρείας, τόσον τὰ ἀγάλματα, ὅσον καὶ οἱ βωμοὶ τῶν εἰδώλων, οἱ εἰς τὰ δάση καὶ δένδρα καὶ εἰς ἄλλους οἱουσδήποτε τόπους εὑρισκόμενοι.

ΚΑΝΩΝ ϘΓʹ. Ἀπὸ συμπάντων τῶν Ἐπισκόπων ἐλέχθη, ἵνα ἐὰν ἤρεσέ τινα γράμματα ὀφείλειν ὑπαγορευθῆναι ἐν τῇ Συνόδῳ, ὁ προσκυνητὸς Ἐπίσκοπος ὁ ἐν τῷ θρόνῳ τούτῳ προκαθήμενος καταξιοῖ ἐπ’ ὀνόματι πάντων ὑπαγορεύειν καὶ ὑπογράφειν.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι ὅσαις φοραῖς κάμη χρεία νὰ γραφθοῦν γράμματα ἀπὸ τῆς Συνόδου πρὸς τὸν Βασιλέα, ἢ πρὸς οἱουσδήποτε ἄλλους, νὰ ὑπαγορεύῃ ταῦτα καὶ νὰ ὑπογράφῃ εἰς τὸ ὄνομα πάντων ὁ Ἀρχιεπίσκοπος καὶ Πάπας τῆς Καρθαγένης. Φορτικὸν γάρ ἐστι καὶ δύσκολον νὰ ὑπογράφουν ὅλοι οἱ Ἐπίσκοποι ἐν ὅλοις τοῖς Συνοδικοῖς γράμμασιν.

ΚΑΝΩΝ ϘΔʹ. Ἐπειδὴ τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας ἓν σῶμα ὑπάρχει, καὶ πάντων τῶν μελῶν μία ἐστὶ κεφαλή, συνέβη, θέλοντος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν ἐνδυναμοῦντος, ὥστε πρὸς ταύτην τὴν Ἐκκλησίαν ἐλθεῖν ἡμᾶς, ἀγάπης καὶ ἀδελφότητος χάριν προτραπέντας. Διὸ παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, ἐπειδὴ οὕτως ἐστὶ πιστευτέον, ὅτι ἡ ὑμετέρα παρ’ ἡμῖν συνέλευσις οὔτε περισσή, οὔτε ἡδυτάτη πᾶσιν ἐστίν, ἵνα ἡ συναίνεσις πάντων ἡμῶν φανερωθῇ, ὁμονοεῖν τοῖς δόξασι τῶν ψηφισμάτων τῶν πάλαι, εἴτε κατὰ τὴν ἐν Ἱππῶνι Σύνοδον βεβαιωθέντων, εἴτε μετὰ ταῦτα τῇ ἐν Καρχηδόνι κρείττονι Συνόδῳ ὁρισθέντων, ὁμοίως δὲ καὶ νῦν κατὰ τάξιν ἡμῖν ἀναγινωσκομένων. Τότε γὰρ τῆς ὑμετέρας ἀδελφότητος ἡ ὁμόνοια λαμπροτέρα τοῦ φωτὸς ἀναδειχθήσεται, ἐὰν τὰ παρ’ ἡμῶν ἐν ταῖς ἀνωτέραις Συνόδοις νομίμως κριθέντα, μὴ μόνον ἐν τῇ τοῖς παροῦσι πεπραγμένοις, συναινέσει ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπογραφαῖς ἔτι μὴν φανερώσητε.

Ἑρμηνεία. Διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος παρακαλεῖ ὁ Πάπας τῆς Καρχηδόνος, ἤτοι Καρθαγένης, Αὐρήλιος, ὅλους τοὺς Ἐπισκόπους, ὄχι μόνον διὰ λόγου νὰ συναινέσουν εἰς τὰ ὁρισθέντα τόσον ἀπὸ τὴν ἐν Ἱππῶνι συγκροτηθεῖσαν Σύνοδον, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν ἐν Καρχηδόνι, τὴν μεγαλητέραν ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰς ἰδίας αὐτῶν ὑπογραφὰς νὰ βεβαιώσουν ταῦτα, (ὃ καὶ ἐποίησαν) ἵνα διὰ τῆς συναινέσεως καὶ τῶν ὑπογραφῶν τούτων λαμπροτέρα τοῦ φωτὸς ἀναφανῇ ἡ ὁμόνοια αὐτῶν, καὶ ἵνα ἓν σῶμα ὁλοκληρούμενον ἐκ πολλῶν μελῶν δειχθῶσιν, ὑπὸ μίαν κεφαλήν, τὸν Χριστόν, συναρμολογούμενον. Μανθάνομεν δὲ διὰ τοῦ μερικοῦ τούτου Κανόνος, ὅτι τὰ ἐν ταῖς Συνόδοις πάσαις γνωμοδοτούμενα ἀνάγκη εἶναι καὶ ἀπὸ τοὺς Ἐπισκόπους τῆς Συνόδου νὰ ὑπογράφωνται, ἵνα ἔχωσι τὸ κῦρος καὶ τὴν ἰσχύν.

ΚΑΝΩΝ ϘΕʹ. Ὥστε μηδένα τῶν ἀδελφῶν τολμᾷν ἑαυτὸν προτιμᾷν προπετῶς τῶν πρὸ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἕκαστον ἐπιγινώσκειν τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ ψηφισθεῖσαν αὐτῷ τάξιν, καὶ ἵνα οἱ μεταγενέστεροι τοῖς προτέροις ἀναφέρωσι καὶ μὴ τολμήσωσι παρὰ γνώμην τούτων τίποτε πράττειν. Τοὺς δὲ καταφρονοῦντας τῶν πρὸ αὐτῶν καί τινα ἀποτολμῶντας, κωλυτέους ἁρμοδίως εἶναι ἀπὸ πάσης τῆς Συνόδου.

Ἑρμηνεία. Εἰς μὲν τὰς πρωτευούσας καὶ ὑπερεχούσας ἐπαρχίας τῆς Ἀφρικῆς, οἷον, τῆς Νουμηδίας, τῆς Μαυριτανίας καὶ Κωνσταντίνας καὶ τῶν ἄλλων, τάξις ἐφυλάττετο μεγαλητέρων καὶ μικροτέρων Ἐπισκόπων, ὡς ἐν τῇ εʹ. πράξει τῆς παρούσης Συνόδου ὁρᾶται, εἰς δὲ τὰς ἄλλας, τάξις τοιαύτη πρωτείου οὐκ ἐφυλάττετο, ἀλλ’ ὅσοι Ἐπίσκοποι ἤθελαν προχειροτονηθῶσιν, ἐπροτιμῶντο ἀπὸ τοὺς ὑστεροχειροτονηθέντας. Περὶ τούτου λοιπὸν διορίζει καὶ ὁ παρὼν Κανὼν λέγων, ὅτι οἱ ὑστεροχειροτονηθέντες νὰ μὴ κάμνουσι τίποτε χωρὶς τὴν γνώμην τῶν προχειροτονηθέντων.

Ὅποιος δὲ ἤθελε τολμήσει νὰ κάμῃ τι, νὰ ἐμποδίζεται ἀπὸ τὴν Σύνοδον.

ΚΑΝΩΝ ϘΣΤʹ. Περὶ Κουοδβουλτδέου, ἔτι μὴ τοῦ Κεντυριάτου. Ἐπειδὴ τοῦ ἐναντίου αὐτοῦ αἰτήσαντος παρὰ τῇ ἡμετέρᾳ εἰσενεχθῆναι Συνόδῳ, ἐρωτηθεὶς εἰ ἆρα βούλεται μετ’ αὐτοῦ παρὰ τοῖς Ἐπισκόποις ἀποπειραθῆναι; Πρῶτον μὲν ὑπέσχετο, τῇ δὲ ἄλλῃ ἡμέρᾳ τοῦτο μὴ ἀρέσκειν αὐτῷ ἀπεκρίνατο, καὶ ἀνεχώρησεν. Ἤρεσεν οὖν πᾶσι τοῖς Ἐπισκόποις, ἵνα μηδεὶς τῷ αὐτῷ Κουοδβουλτδέῳ κοινωνήσῃ, ἕως οὗ τὸ κατ’ αὐτὸν πρᾶγμα περατωθῇ.

Τὴν γὰρ Ἐπισκοπὴν ἀπ’ αὐτοῦ ἀφαιρεθῆναι πρὸ τῆς ἐκβάσεως τοῦ κατ’ αὐτὸν πράγματος, οὐδενὶ Χριστιανῷ δύναται δοκεῖν.

Ἑρμηνεία. Τὸν Ἐπίσκοπον τοῦτον φαίνεται ὅτι ἐκατηγόρησέ τινας εἰς κἀνένα πρᾶγμα. Ἐρώτησε δὲ αὐτὸν ἐὰν θέλῃ νὰ κριθοῦν ἐπὶ τῆς Συνόδου, καὶ ὑπέσχετο μὲν πρότερον ὁ Ἐπίσκοπος νὰ κάμῃ τοῦτο, ὕστερον δὲ μετανοήσας παρῃτήσατο τὴν Σύνοδον. Ὅθεν διορίζει ἡ Σύνοδος διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος, ὅτι νὰ μὴ συγκοινωνῇ τινας μὲ τὸν Ἐπίσκοπον τοῦτον, ἕως οὗ νὰ λάβῃ τέλος ἡ κρίσις του, ὄχι ὅμως καὶ νὰ ἀποδιωχθῇ ἀπὸ τὴν Ἐπισκοπήν, ταὐτὸν εἰπεῖν, νὰ καθαιρεθῇ πρὸ τοῦ νὰ τελειώσῃ ἡ κρίσις του· τοῦτο γὰρ ἄδικον. Μανθάνομεν δὲ ἀπὸ τὸν μερικὸν τοῦτον Κανόνα, ὅτι πρέπει οἱ Ἐπίσκοποι νὰ παιδεύωνται, οἱ καταφρονοῦντες τὸ κριτήριον τῶν Συνεπισκόπων αὑτῶν, καὶ ὅτι, κᾂν ὑπὸ κατηγορίαν καὶ ἀφορισμὸν γένῃ τινὰς Ἐπίσκοπος, δὲν ἐξωθεῖται ἀπὸ τὴν Ἐπισκοπήν του, οὔτε καθαίρεται ἕως οὗ λάβῃ πέρας τὸ περὶ αὐτοῦ δικαστήριον.

Ἀνάγνωθι καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν ιϛʹ. τῆς αʹ. καὶ βʹ.

ΚΑΝΩΝ ϘΖʹ. Ἤρεσεν ἵνα, οἵτινες δήποτε μετὰ ταῦτα χειροτονῶνται ἀνὰ τὰς τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίας, γράμματα λάβωσι παρὰ τῶν χειροτονούντων αὐτούς, τῇ χειρὶ αὐτῶν ὑπογεγραμμένα, περιέχοντα τὸν Ὕπατον καὶ τὴν ἡμέραν, ὥστε μηδεμίαν ἀμφισβήτησιν περὶ ὑστέρων, ἢ προτέρων ἀναφυῆναι.

Ἑρμηνεία. Εἰποῦσα ἡ Σύνοδος ἀνωτέρω, ὅτι οἱ πρωτοχειροτονηθέντες Ἐπίσκοποι νὰ προτιμῶνται τῶν ὑστεροχειροτονηθέντων, ἵνα μὴ ἀμφιβολίαι γεννῶνται περὶ τοῦ καιροῦ τῆς ἑκάστου χειροτονίας, ὁρίζει τώρα διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος, νὰ λαμβάνουσιν οἱ χειροτονούμενοι παρὰ τῶν χειροτονούντων αὐτοὺς γράμματα ὑπογραμμένα ἰδιοχείρως, περιέχοντα τὴν ἡμέραν καὶ τὸν Ὕπατον, κατ’ ὄνομα τῆς Ἀφρικῆς, εἰς τὸν καιρὸν τοῦ ὁποίου ἐχειροτονήθησαν. Καὶ ἐκ τοῦ Ὑπάτου γὰρ ὁ καιρὸς ἐγνωρίζετο, μὲ τὸ νὰ ἦτο γεγραμμένον εἰς τὰς δημοσίας ἀπογραφάς, πότε ἕκαστος Ὕπατος ὑπάτευεν. Ὅρα καὶ τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ ιβʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ ϘΗʹ. Ἤρησεν ἵνα, ὅστις δήποτε ἐν Ἐκκλησίᾳ, κᾂν ἅπαξ ἀναγνῶ, ἀπ’ ἄλλης Ἐκκλησίας πρὸς κλήρωσιν μὴ καταδέχηται.

Ἑρμηνεία. Ὡς φαίνεται ἐδικαιολογοῦντο τινές, ὅτι οἱ Κανόνες ἐμποδίζουσι τὸ νὰ μὴ δέχωνται ἀπὸ ἄλλας Ἐκκλησίας οἱ ξένοι Κληρικοί, οἱ ἐπὶ χρόνον ἱκανὸν ποιήσαντες εἰς τὰς Ἐκκλησίας των, καὶ ὄχι οἱ ἐπ’ ὀλίγον. Ὅθεν ταύτην τὴν δικαιολογίαν ἀναιρῶν ὁ παρὼν Κανών, ὅτι κᾂν μίαν μόνην φορὰν ἀναγνώσῃ τις Ἀναγνώστης εἰς τὴν Ἐκκλησίαν του, νὰ μὴ προσδέχεται ἀπὸ ἄλλην εἰς τὸ νὰ κληρωθῇ ἐν αὐτῇ. Ὅρα καὶ τὸν ιεʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ϘΘʹ. Ἡ ὑπόσχεσις πάντων τοῦτο προεβάλλετο, ὀφείλειν ἕνα ἕκαστον ἡμῶν ἐν τῇ ἰδίᾳ πόλει καθ’ ἑαυτὸν συνελθεῖν τοῖς ἀρχηγοῖς τῶν Δονατιστῶν, ἢ προσζεῦξαι ἑαυτῷ γείτονα ἕτερον, ἵνα ὁμοίως τοῖς τοιούτοις ἐν ἑκάστῃ πόλει καὶ τόπῳ διὰ τῶν ἀρχόντων, ἢ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων ἐν τοῖς αὐτοῖς τόποις συνέλθωσιν.

Ἑρμηνεία. Διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος διορίζει ἡ Σύνοδος, ὅτι κάθε. Ἐπίσκοπος εἰς τὴν ἐπαρχίαν του νὰ ἀνταμώσῃ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Δονατιστῶν, ἢ καὶ νὰ συμπαραλάβῃ ἀκόμη καὶ ἄλλον ἔνα Ἐπίσκοπον, καὶ νὰ συνομιλήσουν μὲ αὐτοὺς καὶ νὰ διαλεχθοῦν. Ἐὰν δὲ οἱ Δονατισταὶ δὲν θέλουν ἑκουσίως νὰ συναχθοῦν, καὶ στανικῶς διὰ τῆς ἐξουσίας τῶν Βασιλικῶν ἀρχόντων καὶ τῶν προεστώτων νὰ κάμουν τοῦτο. Ὅρα καὶ τὸν νεʹ. ταύτης.

ΚΑΝΩΝ Ρʹ. Αἰτῆσαι δεῖ, ἵνα ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία ἡ τοὺς θρησκευτικοὺς ἐν Χριστῷ γεννήσασα γαστρί, καὶ τῇ βεβαιώσει τῆς πίστεως ἐκθρέψασα, τῇ αὐτῶν ἔτι μὴν προνοίᾳ ὀχυρωθῇ, μήποτε προπετεῖς ἄνθρωποι ἐπὶ τῶν εὐσεβῶν αὐτῶν χρόνων, φόβῳ τινὶ τῶν ἀσθενῶν λαῶν καταδυναστεύσουσιν, ἐπειδὴ ὑποπείθοντες τούτους, ἀποφαυλίσαι οὐ δύνανται. Ἔγνωσται γάρ, καὶ πολλάκις τοῖς νόμοις ἐκβοᾶται, τῶν παρασυναγόντων ἡ βδελυκτὴ πληθὺς ποῖα διαπράττεται, ἅτινα καὶ πολλάκις τοῖς θεσπίσμασιν αὐτῶν τῶν προλεχθέντων εὐσεβεστάτων Αὐτοκρατόρων κατεδικάσθησαν. Κατὰ οὖν τῆς ἐκείνων μανίας δεόμεθα συμμαχίας θείας τυχεῖν, οὐκ ἀήθους, οὐδὲ ἀλλοτρίας ἀπὸ τῶν ἁγίων Γραφῶν, ὁπόταν Παῦλος ὁ Ἀπόστολος, ὡς ταῖς ἀληθιναῖς Πράξεσι τῶν Ἀποστόλων δεδήλωται, τὴν σύμπνοιαν τῶν ἀτάκτων στρατιωτικῇ ἀπενίκησε βοηθείᾳ. Ἡμεῖς τοίνυν τοῦτο αἰτοῦμεν, ἵνα ταῖς Καθολικαῖς τάξεσι τῶν Ἐκκλησιῶν ἀνὰ ἑκάστην πόλιν, καὶ ἀνὰ διαφόρους τόπους τῶν γειτονευουσῶν ἑκάστῃ κτήσεων ἀνυπερθέτως παραφυλακὴ παρασχεθῇ.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ οἱ Δονατισταὶ δὲν ἐθέλησαν νὰ ὑπακούσουν εἰς τὰ εἰρηνικῶς λαληθέντα παρὰ τῶν ἀπὸ τῆς Συνόδου ἀποσταλέντων Ἐπισκόπων, ὡς εἴρηται, ἀλλὰ μᾶλλον, καὶ πολλὰς ἐπιβουλὰς ἐποίησαν κατὰ πολλῶν Ἐπισκόπων καὶ Κληρικῶν, καὶ Ἐκκλησίας μερικὰς δυναστικῶς κατεκράτησαν, καὶ ἔμελλον νὰ κρατήσουν καὶ ἄλλας· διὰ ταῦτα πάντα ἀποστέλλει ἡ Σύνοδος αὕτη τοποτηρητὰς ἀπὸ μέρους της, τὸν Θεάσιον καὶ Εὐόδιον τοὺς Ἐπισκόπους, καὶ Κομμονιτώριον, ἤτοι γράμμα ἐνταλτήριον, περιέχον τί νὰ ἐνεργήσουν, δέδωκεν εἰς αὐτούς, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν ἀπὸ τὸν Βασιλέα Ὀνώριον τὰ διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος δηλούμενα: δηλ.

ὅτι νὰ δοθῇ ἀσφάλεια καὶ φυλακὴ εἰς ὅλας τὰς Ἐκκλησίας τὰς εὑρισκομένας εἰς τὰς πόλεις τῆς Ἀφρικῆς, καὶ εἰς τὰ τσεφτιλίκια τῶν πόλεων, καὶ ὅτι διὰ τῆς αὐτῶν προνοίας καὶ μεγαλοπρεποῦς, (τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό, θείας, συμμαχίας καὶ βοηθείας), ἡ πίστις μὲν τῶν ὀρθοδόξων, ἡ πνευματικῶς αὐτοὺς ἀναγεννήσασα διὰ τοῦ βαπτίσματος, καὶ ἐκθρέψασα διὰ τῆς βεβαιότητος τῆς πίστεως καὶ τῶν Μυστηρίων νὰ κραταιωθῇ, οἱ δὲ προπετεῖς Δονατισταὶ εἰς τοὺς καιρούς των νὰ μὴ καταδυναστεύουν τοὺς ἀσθενεῖς λαούς, φοβερίζοντες αὐτούς, ἐπειδὴ μὲ λόγον νὰ τοὺς καταπείσουν εἰς τὴν φαύλην πλάνην αὑτῶν οὐ δύνανται, καὶ μὴ ποιῶσι τὰ ἄλλα πάντα ὁποῦ εἶναι συνήθη εἰς τοὺς σχισματικούς, καὶ ἐγνωσμένα εἰς τοὺς νόμους αὐτῶν τῶν Βασιλέων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ πολλάκις κατεδικάσθησαν· καὶ ὅτι ἡ τοιαύτη βοήθεια ὁποῦ ζητοῦν δὲν εἶναι ἀσυνήθιστος, ἀλλὰ μαρτυρημένη ἀπὸ τὰς ἁγίας Γραφάς· διότι καὶ ὁ θεῖος Παῦλος, ὅταν ἡγνίσθη καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ ἱερόν, οἱ δὲ ἐκ τῆς Ἀσίας Ἰουδαῖοι ἐκίνησαν τὸν λαὸν διὰ νὰ τὸν φονεύσουν, ἀπὸ στρατιωτικὴν δύναμιν ἐβοηθήθη, ὁ γὰρ χιλίαρχος καταβὰς μετὰ τῶν στρατιωτῶν ἐξήρπασεν αὐτόν.

Καὶ ὅταν δὲ οἱ πλείους τῶν τεσσαράκοντα ἐκεῖνοι ἀνεθεμάτισαν τὸν ἑαυτόν τους νὰ μὴ φάγουν, καὶ νὰ μὴ πίουν, ἕως οὗ νὰ θανατώσουν τὸν Παῦλον, καὶ τότε ὁ χιλίαρχος τοῦτο μαθών, ἀπέστειλεν αὐτὸν μὲ στρατιώτας εἰς τὴν Καισάρειαν πρὸς τὸν Φίληκα. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν νεʹ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ ΡΑʹ. Καὶ τοῦτο δεῖ αἰτῆσαι, ὥστε τὸν νόμον τὸν ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης πατέρος αὐτῶν Θεοδοσίου, τὸν περὶ τῶν δέκα τοῦ χρυσίου λιτρῶν κατὰ τῶν χειροτονούντων καὶ χειροτονουμένων αἱρετικῶν φυλάξωσιν, ἔτι μὴν καὶ κατὰ τῶν κτητόρων τῶν παρ’ οἷς ἡ ἐκείνων εὑρεθῇ συναγωγή. Εἴθ’ οὕτω βεβαιωθῆναι τὸν τοιοῦτον νόμον κελεύσωσιν, ὡς ἰσχύειν κατὰ τούτων, ὧν διὰ τὰς ἐπιβουλάς, οἱ τῆς καθολικῆς προτραπέντες διὰ μαρτυρίαν ἀπέθεντο, ἵνα κᾂν τούτῳ τῷ φόβῳ ἐκ τοῦ ποιεῖν σχίσματα, καὶ ἀπὸ τῆς τῶν αἱρετικῶν φαυλότητος παύσωνται οἱ τῇ κατανοήσει τῆς αἰωνίας κολάσεως καθαρθῆναι καὶ διορθωθῆναι ὑπερτιθέμενοι.

Ἑρμηνεία. Καὶ διὰ τοῦ παρόντος Κανόνος ζητεῖ ἡ Σύνοδος ἀπὸ τὸν Βασιλέα Ὀνώριον, νὰ προστάξῃ νὰ διαφυλάττεται ὁ νόμος ὁποῦ ἐθεσπίσθη ἀπὸ τὸν πατέρα του μέγαν Θεοδόσιον, δηλ. νὰ ζημιώνωνται δέκα λίτρας χρυσίου, τόσον ἐκεῖνοι ὁποῦ χειροτονοῦν αἱρετικούς, ὅσον καὶ ἐκεῖνοι ὁποῦ χειροτονοῦνται παρὰ τῶν αἱρετικῶν, ἀλλὰ δὴ καὶ ἐκεῖνοι ὁποῦ δεχθοῦν εἰς τὰ ὑπάρχοντά των τοὺς τοιούτους νὰ λειτουργοῦν, καὶ ὅτι ὁ τοιοῦτος νόμος νὰ φυλάττεται καὶ εἰς τοὺς Δονατιστάς, ἵνα ἂν ἀπὸ τὸν φόβον τῆς κολάσεως οὗτοι δὲν διορθωθοῦν, κᾂν ἀπὸ τὸν φόβον τῆς ζημίας τῶν χρημάτων παύσουν ἀπὸ τοῦ νὰ κάμνουν σχίσματα καὶ ἐπιβουλάς, διὰ τὰς ὁποίας παρεκινήθησαν οἱ ὀρθόδοξοι Ἐπίσκοποι νὰ μαρτυροῦν κατ’ αὐτῶν. Ὅρα καὶ τὸν ξηʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν νεʹ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ ΡΒʹ. Κᾀκεῖνο ἔτι μὴν αἰτῆσαι δεῖ, ἵνα τῇ αὐτῶν εὐσεβείᾳ, ὁ μέχρι τοῦ παρόντος νόμος ἐπαναληφθείη, ὁ τὴν εὐχέρειαν τῶν αἱρετικῶν ἀφαιρούμενος, τοῦ, εἴτε ἀπὸ χειροτονιῶν, εἴτε ἀπὸ διαθηκῶν, τούτους δύνασθαι λαμβάνειν τίποτε, ἢ καταλιμπάνειν. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τοῦ, εἴτε καταλιμπάνειν τι, εἴτε λαμβάνειν τὰ ἴδια, ἀφέληται, τῶν τῇ μανίᾳ τοῦ ἰδίου πείσματος τυφλωθέντων, καὶ ἐν τῇ τῶν Δονατιστῶν πλάνη ἐπιμένειν βουλομένων.

Τοῖς δὲ τῇ κατανοήσει τῆς ἑνότητος καὶ εἰρήνης ἑαυτοὺς διορθώσασθαι βουλομένοις, ὑπερκειμένου τοῦ τοιούτου νόμου, ἀνοιχθείη ἡ ἀκρόασις τοῦ λαμβάνειν κληρονομίαν, εἰ καὶ ἔτι τούτοις αὐτοῖς ἐν τῇ τῶν αἱρετικῶν πλάνῃ καθεστῶσι, προσαρμόζει τίποτε ἀπὸ δωρεᾶς, ἢ κληρονομίας, ἐξῃρημένων ἐκείνων δηλαδή, οἵτινες μετὰ τὸ εἰς δίκην ἐναχθῆναι, ἐλογίσαντο ὀφείλειν πρὸς τὴν Καθολικὴν μετελθεῖν. Περὶ γὰρ τῶν τοιούτων πιστευτέον ἐστί, μὴ τῷ φόβῳ τῆς οὐρανίας κρίσεως, ἀλλὰ τῇ ἀπληστίᾳ τῆς γηίνης λυσιτελείας, τὴν Καθολικὴν ἑνότητα ἐπιποθῆσαι. Πρὸς τούτοις δὲ πᾶσι, τῆς βοηθείας χρεία ἐστὶ τῶν δυναστειῶν ἑκάστης ἐπαρχίας ἰδίας, καὶ ἄλλο δέ, εἴτε δήποτε κατανοήσωσι τῇ ἐκκλησιαστικῇ χρησιμότητι λυσιτελοῦν, τοῦτο διαπράττεσθαι καὶ ἐξανύειν, αὐτεξούσιον ψηφιζόμεθα τοποτηρησίαν.

Ἑρμηνεία. Πρὸς τούτοις ζητεῖ ἡ Σύνοδος καὶ διὰ τοῦ παρόντος, ὅτι διὰ τῆς Βασιλικῆς προσταγῆς νὰ ἀνανεωθῇ ὁ μέχρι τότε φυλαττόμενος νόμος δηλ. ὅτι οἱ αἱρετικοὶ νὰ μὴ δύνανται, μήτε δωρεάν, μήτε κληρονομίαν νὰ λαμβάνουν ἀπὸ διαθήκας τινῶν, ἢ ἀπὸ τὰς χειροτονίας ὁποῦ ἤθελαν κάμει, ἀλλ’ οὔτε ἔχει ἄδειαν νὰ ἀφίνῃ τινὰς τίποτε εἰς αὐτούς, καὶ ὅτι ὁ τοιοῦτος νόμος νὰ φυλάττεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιμενόντων εἰς τὴν πλάνην τῶν Δονατιστῶν· εἰ δέ τινες ἐξ αὐτῶν θελήσουν νὰ ἐπιστραφοῦν πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν, ὁ τοιοῦτος νόμος νὰ μὴ ἰσχύῃ, ἀλλὰ νὰ λαμβάνουσιν οὗτοι δωρεὰς καὶ κληρονομίας, τόσον τὰς περιελθούσας εἰς αὐτοὺς ἀφ’ οὗ ἐπιστραφοῦν εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν, ὅσον καὶ ἐκείνας ὁποῦ ἥρμοζαν μὲν εἰς αὐτοὺς καὶ ἀφέθησαν, ἔτι ὄντας ἐν τῇ πλάνῃ, μὴ δοθείσας δὲ διὰ τὴν αἵρεσιν, κατὰ τὸν ἄνωθεν νόμον.

Ἐὰν δέ τινες Δονατισταί, ἀφ’ οὗ ἐτραβίχθησαν εἰς κριτήρια παρά τινων, ζητούντων νὰ λάβουν παρ’ αὐτῶν ὡς αἱρετικῶν τὰς κληρονομίας, ἢ τὰς δωρεὰς ὁποῦ τῶν ἀφέθησαν, θελήσουν νὰ ἐπιστραφοῦν πρὸς τὴν ὀρθοδοξίαν, οὗτοι νὰ μὴ κερδίζουν τίποτε ἀπὸ τὴν τοιαύτην ὑποκριτικὴν ἐπιστροφήν, τὴν ὁποίαν ἠγάπησαν ὄχι διὰ τὸν φόβον τῆς κολάσεως, ἀλλὰ διὰ νὰ κερδίσουν τὸ γήϊνον κέρδος. Διορίζει δὲ καὶ τοῦτο νὰ ζητηθῇ, τὸ νὰ δοθῇ βοήθεια εἰς κάθε ἐπαρχίαν τῆς Ἀφρικῆς ἀπὸ τὸν ἴδιον δυνάστην καὶ ἄρχοντα, καὶ τέλος ἐπιφέρει, ὅτι κάμνουσιν αὐτεξουσίους τοὺς ῥηθέντας τοποτηρητὰς εἰς τὸ νὰ πράξουν καὶ ὅ, τι ἄλλο ἤθελαν νοήσουν ἀφ’ ἑαυτῶν, πῶς εἶναι συμφέρον εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν, καθὼς αὐτὸ τοῦτο καὶ ὁ ρηʹ. τῆς αὐτῆς διορίζει. Ὅρα καὶ τὸν μʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν νέ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ ΡΓʹ. Ἤρεσεν ἵνα, ἐπειδὴ ἐν Καρχηδόνι μόνον ἕνωσις ἐγένετο, πεμφθῶσι γράμματα πρὸς τοὺς ἄρχοντας, ὅπως καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ πόλεσιν οἱ αὐτοὶ ἄρχοντες σπουδὴν ἐπιχορηγηθῆναι κελεύσωσι τῇ ἑνότητι, ἵνα ἐν Καρχηδόνι εὐχαριστίαι ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὑπὲρ πάσης τῆς Ἀφρικῆς, περὶ τοῦ ἀπελαθῆναι τοὺς Δονατιστὰς μετὰ γραμμάτων τῶν Ἐπισκόπων ἐπὶ τὸ κομητάτον πεμφθῶσιν.

Ἑρμηνεία. Καὶ ὁ παρὼν Κανὼν περὶ τῶν Δονατιστῶν διαλαμβάνει, διοριζόμενος ὅτι νὰ σταλθοῦν πρὸς τοὺς ἄρχοντας τῆς Ἀφρικῆς γράμματα παρακινητικά, ὅτι καθὼς εἰς τὴν Καρθαγένην ἕνωσις ἐγένετο τῶν Δονατιστῶν, ἔτσι νὰ σπουδάσουν εἰς τὸ νὰ γένῃ ἡ αὐτὴ τῶν Δονατιστῶν ἕνωσις καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις, καὶ ὅτι νὰ ἀποσταλοῦν εἰς τὸ κομητάτον, ἤτοι εἰς τὸ Βασίλειον εὐχαριστίαι ἀπὸ τῆς ἐν Καρθαγένῃ Ἐκκλησίας διὰ ὅλην τὴν Ἀφρικήν, ὅτι διὰ συνεργείας τοῦ Βασιλέως ἀπεδιώχθησαν ἀπὸ αὐτὴν οἱ Δονατισταί. Ὅρα καὶ τὸν νεʹ. τῆς αὐτῆς.