Έτσι, όταν αυτά μελετά κανείς, έρχεται ύστερα από κάποιον καιρό στην Τρίτη γνώση, και λέει πάντοτε με θρήνους: «Αλοίμονο, τι αγωνία έχει η ψυχή όταν χωρίζεται από το σώμα! Αλοίμονο, πόσα δάκρυα χύνει τότε και κανείς δεν υπάρχει να την ελεήσει! Στρέφει τα μάτια προς τους αγγέλους, αλλά οι ικεσίες της μένουν χωρίς αποτέλεσμα. Απλώνει […]
«Αλλοίμονο σε μένα τον άθλιο, τι θα κάνω; Τι θα γίνω; Πολλές οι αμαρτίες μου. Πολλές οι θείες ευεργεσίες. Πολλή η αδυναμία μου. Οι πειρασμοί πολλοί, η ραθυμία με κρατά, η λησμοσύνη με σκοτίζει και δεν με αφήνει να δω τον εαυτό μου και το πλήθος των αμαρτιών μου. Η άγνοια είναι κακή, η ενσυνείδητη […]
Οι πνευματικές θεωρίες, όπως γνωρίζω, είναι οκτώ: οι επτά είναι αυτού του κόσμου, ενώ η όγδοη είναι εργασία του μελλοντικού, όπως λέει ο άγιος Ισαάκ. Πρώτη λοιπόν είναι η γνώση των θλίψεων και πειρασμών του βίου, όπως λέει ο άγιος Δωρόθεος, και η λύπη για κάθε ζημία που έπαθε η ανθρώπινη φύση από την αμαρτία. […]
Τέσσερις είναι οι μορφές της σοφίας: η φρόνηση, δηλαδή η γνώση και εκείνων που πρέπει και εκείνων που δεν πρέπει να κάνομε και η εγρήγορση του νου. η σωφροσύνη, δηλαδή να γίνει ορθό το φρόνημά μας, ώστε να μπορέσομε να κρατήσομε τον εαυτό μας μακριά από κάθε έργο, λογισμό και λόγο που δεν αρέσει στο […]
Αν κανείς θέλει να προχωρήσει σύντομα, πρέπει στις εντολές μάλλον να δείχνει την επιμέλειά του και όχι αλλού, γιατί αλλιώς θα πέσει σε γκρεμό, ή μάλλον σε χάος. Γιατί όπως στα επτά χαρίσματα του Πνεύματος, αν δεν αρχίσει από το φόβο, δεν μπορεί κανείς ν’ ανέβει ποτέ στα άλλα, έτσι και στους μακαρισμούς του Κυρίου. […]
Τ’ ωμέγα τώρα, και εικοστός τέταρτος λόγος ο παρών, που αίσθηση φέρνει στην καρδιά, για να γνωρίζει κανείς το συμφέρον. Τώρα λοιπόν ευλόγησε την ανάγνωση, πάτερ. Πόσα δάκρυα μου χρειάζονται, όταν λίγο κοιτάξω τον εαυτό μου! Γιατί αν δεν αμαρτήσω, υπερηφανεύομαι από αλαζονεία· αν αμαρτήσω και μπορέσω να δω την αμαρτία μου, μικροψυχώ από αμηχανία […]
Γράμμα το ταυ, για την ανδρεία ο λόγος που δέκατος ένατος είναι στην τάξη. Από το θυμικό γεννιέται η ανδρεία, βρίσκεται δε μεταξύ δειλίας και θράσους. Και τώρα ευλόγησε την ανάγνωση, πάτερ. Το ιδίωμα της ανδρείας δεν είναι να νικά κανείς και να καταπιέζει τον πλησίον. Αυτό είναι θρασύτητα και είναι πάνω από την ανδρεία. […]
Το σίγμα είναι το δέκατο όγδοο στοιχείο, κι ο λόγος είναι ο παρών περί της σωφροσύνης. Τώρα λοιπόν ευλόγησε την ανάγνωση, πάτερ. Σωφροσύνη είναι “σώο φρόνημα”, δηλαδή χωρίς έλλειψη. Και ούτε στην ακολασία αφήνει να πέφτει εκείνον που την έχει, ούτε στην ηλιθιότητα· αλλά φυλάει τα καλά που συλλέγει η φρόνηση και αποβάλλει όλα τα […]
Τώρα ιδού δέκατος έβδομος λόγος που με μιά γενική αρετή ασχολείται. Στο γράμμα ρο έχομε πλέον φτάσει· απ’ τις τέσσερις, η φρόνηση είν’ η πρώτη. Τώρα λοιπόν ευλόγησε την ανάγνωση, πάτερ. Είναι πιο εύκολο όσοι θέλουν, να μάθουν για τις τέσσερις γενικές αρετές από τον Θεολόγο Γρηγόριο· αλλά κι εμείς εδώ θα πούμε λίγα για […]
Στοιχείο το πι, λόγος δέκατος έκτος, με συντομία ομιλεί για του Θεού τη γνώση. Και τούτο επειδή πολλοί περί θεολογίας είπαν πολλά με κανόνες και λόγους. Και τώρα ευλόγησε την ανάγνωση, πάτερ. Όλα όσα δημιούργησε ο Θεός έχουν αρχή· και αν Αυτός θελήσει, έχουν και τέλος, γιατί έγιναν από το μη ον. Ο Θεός όμως […]