Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Α΄ 25:1

Βιβλίο ιγ΄, Ψαλτήριο του Δαβίδ. Αν και αυτό το βιβλίο των Ψαλμών φέρει την επιγραφή μόνο του Δαβίδ, εντούτοις περιέχονται σε αυτό ψαλμοί και πολλών άλλων, δηλαδή του Ασάφ, του Ιδιθούμ, των υιών Κορέ, του Αγγαίου, του Ζαχαρία και του Αιμάν του Ισραηλίτη. Υπάρχουν επίσης και ορισμένοι ψαλμοί που έχουν ειπωθεί από κοινού από όλους μαζί, όσοι δηλαδή περιέχουν το «Αλληλούια». Ο Έσδρας, λοιπόν, αφού συγκέντρωσε όλους αυτούς τους ψαλμούς που ειπώθηκαν από τον καθένα, τους συνέταξε σε ένα βιβλίο· και επειδή όλα όσα περιέχονται σε αυτό αποτελούν κοινό κτήμα, ονομάζεται Βίβλος των Ψαλμών. Επιγράφεται όμως μόνο στο όνομα του Δαβίδ, επειδή αυτός, λαμβάνοντας πρώτος το χάρισμα της ψαλμωδίας από τον Θεό, πρώτος συνέθεσε και έγραψε ψαλμούς. Και τους προαναφερθέντες υπόλοιπους ψαλτωδούς, ο ίδιος, αφού τους επέλεξε από τους ιερείς, τους οργάνωσε, και καθόρισε και διέταξε για αυτούς τη στάση στον χώρο, την τάξη της μελωδίας, καθώς και τον πρωινό και τον εσπερινό χρόνο. Έτσι ώστε άλλοι να παρίστανται όταν άνοιγε το ιερό και άλλοι όταν έκλεινε, και άλλοι να στέκονται εκ δεξιών και άλλοι εξ αριστερών· και με αυτόν τον τρόπο, άλλοι να ψάλλουν, να αινούν, να άδουν και να υμνούν τον Θεό· άλλοι να ανακρούουν όργανα για ευχαριστία και δοξολογία· και άλλοι να ηχούν με κινύρες, με νάβλες και με κύμβαλα· και άλλοι, για να ανυψώσουν τον ύμνο, με σάλπιγγες.

Στον ΞΑ΄ Ψαλμό. Εις το τέλος, υπέρ Ιδιθούμ, ψαλμός του Δαβίδ. Γνωρίζουμε δύο ψαλμούς που φέρουν την επιγραφή «Υπέρ Ιδιθούμ»· τον τριακοστό όγδοο και τον παρόντα. Και θεωρούμε μεν ότι η σύνταξη του κειμένου ανήκει στον Δαβίδ· ωστόσο, ότι δόθηκε στον Ιδιθούμ για δική του ωφέλεια, προς διόρθωση των παθών της ψυχής του, και για να μελωδείται ενώπιον του λαού· μέσω της οποίας και ο Θεός δοξαζόταν, και όσοι άκουγαν την αρμονία διόρθωναν τα ήθη τους. Διότι ο Ιδιθούμ ήταν και ιεροψάλτης, όπως μας μαρτυρεί το βιβλίο των Παραλειπομένων, λέγοντας: «Και μαζί τους ο Αιμάν και ο Ιδιθούμ, με σάλπιγγες και κύμβαλα για να ηχούν δυνατά, και με όργανα για τις ωδές του Θεού». Και λίγο παρακάτω αναφέρει: «Και όρισε ο βασιλιάς Δαβίδ και οι άρχοντες του στρατού στα έργα τους υιούς του Ασάφ, και τον Αιμάν, και τον Ιδιθούμ, για να ψάλλουν με κινύρες, με νάβλες και με τύμπανα». Επομένως, και οι δύο ψαλμοί πραγματεύονται κατά κύριο λόγο την υπομονή, μέσω της οποίας αφενός καταστέλλεται το θυμικό της ψυχής, αφετέρου, αφού εξοριστεί κάθε υπερηφάνεια, κατορθώνεται η ταπείνωση. Διότι είναι αδύνατον, όποιος δεν καταδέχεται να γίνει ο κατώτερος και ο έσχατος όλων, να μπορέσει ποτέ είτε να συγκρατήσει τον θυμό του όταν λοιδορείται, είτε να υπερνικήσει τους πειρασμούς με τη μακροθυμία όταν θλίβεται.

Ότι δε ορισμένοι εκλεκτοί από το αίμα του Λευί ήταν ταγμένοι για τις ωδές, το επιβεβαιώνει πάλι η Αγία Γραφή, διότι λέει τα εξής στα Παραλειπόμενα: «Και όρισε ο βασιλιάς Δαβίδ και οι άρχοντες της δυνάμεως για τα έργα αυτά τους υιούς του Ασάφ, του Αιμάν και του Ιδιθούμ, οι οποίοι έψαλλαν με κινύρες, με νάβλες και με τύμπανα.» Έψαλλαν λοιπόν αυτοί για τους οποίους γίνεται λόγος, ακολουθώντας, νομίζω, τον τοπικό ρυθμό που ήταν γνώριμος στο πλήθος των Εβραίων, καθώς είχαν συντεθεί γι' αυτούς οι ψαλμοί. Λένε δε ότι μερικούς από αυτούς τους συνέθεσε και τους έψαλε ο ίδιος ο θεσπέσιος Δαβίδ, μεταβαίνοντας στον θείο ναό, άλλους δε πάλι οι ψαλμωδοί, που ήταν ιερείς και άγιοι και κατείχαν το πνεύμα της προφητικής χάρης. Γι' αυτόν τον λόγο ακριβώς, άλλοι αναγράφεται σαφώς ότι είναι «του Δαβίδ» και άλλοι «τω Δαβίδ», καθώς οι συγγραφείς τους ίσως να τους αφιέρωναν στον μακάριο Δαβίδ ως τον εφευρέτη και τον πρώτο της ψαλμωδίας, ή και (πράγμα το οποίο, όπως νομίζω, φαίνεται και πιο πρέπον να θεωρήσουμε) αναφέροντας τη δύναμη της ωδής στον Χριστό, διότι στα ιερά γράμματα ονομάζεται και Εκείνος Δαβίδ, εξαιτίας του ότι γεννήθηκε κατά σάρκα από το αίμα του μακάριου Δαβίδ. Έτσι, βέβαια, έχει γραφτεί για τους υιούς του Ισραήλ, ότι στους έσχατους καιρούς θα μετανοήσουν και αυτοί, και θα κληθούν μέσω της πίστεως στην επίγνωση του Χριστού. «

Εύλογα, λοιπόν, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος που συναντά αυτά τα χωρία: Για ποιον ακριβώς λόγο, ενώ υπάρχουν μόνο δύο ψαλμοί με την επιγραφή «υπέρ του Ιδιθούμ» ή «περί του Ιδιθούμ» σύμφωνα με τα λεγόμενα του Ακύλα, αυτοί οι δύο δεν βρίσκονται ο ένας αμέσως μετά τον άλλον, αλλά τυγχάνει να είναι πολύ απομακρυσμένοι μεταξύ τους; Την αιτία αυτού του γεγονότος την παρουσιάσαμε σε όσα αναφέραμε στον ληʹ (38ο) ψαλμό, με γραμματικές αποδείξεις. Αλλά και το ποιος ήταν ο Ιδιθούμ το έχουμε ήδη φανερώσει προηγουμένως σε εκείνον τον ίδιο ψαλμό, παραθέτοντας την αφήγηση από το βιβλίο των Παραλειπομένων, μέσα από την οποία αποδεικνυόταν ότι αυτός υπήρξε ένας από τους εκλεγμένους για να αινούν τον Θεό. Έχει γραφτεί, λοιπόν: «Και άφησαν εκεί, μπροστά στην κιβωτό της Διαθήκης του Κυρίου, τον Ασάφ και τους αδελφούς του ως λειτουργούς μπροστά στην κιβωτό». Και στη συνέχεια αναφέρεται: «Ο Αιμάν και ο Ιδιθούμ, και οι υπόλοιποι που είχαν εκλεγεί ονομαστικά για να αινούν τον Κύριο, διότι το έλεός του παραμένει στον αιώνα»· και πάλι: «Μαζί τους ήταν ο Αιμάν και ο Ιδιθούμ, με σάλπιγγες και κύμβαλα για να ηχούν δυνατά, και με όργανα για τις ωδές του Θεού, και οι γιοι του Ιδιθούμ βρίσκονταν στην πύλη»· και ξανά: «Και ο βασιλιάς Δαβίδ και οι άρχοντες της δυνάμεως (στρατιάς) όρισαν στα έργα τους γιους του Ασάφ, του Αιμάν και του Ιδιθούμ, οι οποίοι αποφθέγγονταν με κινύρα και με νάβλες και με τύμπανα». Αντί όμως για τη φράση «αυτούς που αποφθέγγονταν», ο μεν Ακύλας το απέδωσε ως «των προφητών», ο δε Σύμμαχος ως «αυτών που προφήτευσαν με τη λύρα». Επομένως, πρέπει να θεωρήσουμε ότι τα πρόσωπα που αναφέρονται υπήρξαν προφήτες.