Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:10

Ορθ. Εγώ όμως λέγω ότι είναι τρεις, όταν υπάρχει μεταξύ τους σχίσμα· εάν όμως, σύμφωνα με τις Άγιες Γραφές, είναι κατηρτισμένοι στον ίδιο νου και στην ίδια γνώμη, λέγω ότι είναι ένας καινός άνθρωπος, εφόσον παραμένουν οι υποστάσεις. Ανόμ. Αλλά αυτά έχουν ειπωθεί για τους ανθρώπους· για τον Θεό όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ορθ. Εάν για εκείνους που είναι σωματικώς διαιρεμένοι, όταν δεν υπάρχει σχίσμα στη διάνοια, χρησιμοποιείται στη Γραφή το «ένας» και το «ένα», πολύ περισσότερο ισχύει αυτό για τα άυλα και τα ασώματα. Ή λοιπόν παραδέξου ότι υπάρχουν εκεί σχίσματα, ώστε να μιλάμε για τρεις θεούς, εκ των οποίων ο ένας θα θέλει αυτό και ο άλλος το άλλο· ή, εάν δεν υπάρχει σχίσμα, ένας Θεός είναι ο Πατήρ και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, όπως ακριβώς είναι ένας άνθρωπος οι κατηρτισμένοι εν Χριστώ, καθώς έχει γραφεί.

Γι' αυτόν τον λόγο, επικεντρώνοντας την προσοχή τους στην αντίληψη μέσω των οφθαλμών, ούτε την ημέρα αποδέχονται, ούτε τη νύχτα ομολογούν· κατά συνέπεια δε, εκπίπτουν και στην αθεΐα, μη αποδεχόμενοι ούτε ότι τα πάντα διοικούνται από την πρόνοια του Θεού, ούτε ότι κινούνται από μόνα τους. Θα έβλεπε κανείς δε πολλούς, ακόμη και από εκείνους που έχουν πιστέψει στα νομικά και προφητικά κείμενα, να μάχονται κατά της προφανούς αλήθειας με αληθοφανείς ενστάσεις για το καθετί, με αποτέλεσμα να φθείρεται και να κλονίζεται η αλήθεια των δογμάτων. — Αλλά μερικοί ομολογούν μεν ότι πιστεύουν στον Χριστό Ιησού, βρίσκονται όμως να μην είναι καταρτισμένοι στον ίδιο νου και στην ίδια γνώμη, αλλά να διασπώνται σε εκ διαμέτρου αντίθετες διαφωνίες· άλλοι μεν εξαιτίας της αμάθειάς τους, όχι λίγοι δε εξαιτίας της φιλαρχίας και της κενοδοξίας, θέλοντας να επιδειχθούν στο πλήθος ότι τάχα είναι σοφοί και ότι κατέχουν τη γνώση περισσότερο από τους άλλους.

Δεν παρακαλώ μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι σε εμένα και εγώ σε εσένα· ώστε και αυτοί να είναι ένα σε εμάς. ΠΡΑΞΕΙΣ. Στο πλήθος δε εκείνων που πίστεψαν η καρδιά και η ψυχή ήταν μία, και κανένας δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά τα είχαν όλα κοινά. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Διότι, διά της χάριτος που μου δόθηκε, λέγω προς καθέναν που βρίσκεται ανάμεσά σας, να μην έχει υψηλότερο φρόνημα από ό,τι πρέπει να έχει, αλλά να φρονεί με σωφροσύνη· ανάλογα με το μέτρο της πίστης που ο Θεός μοίρασε στον καθένα. Διότι, όπως ακριβώς σε ένα σώμα έχουμε πολλά μέλη, αλλά όλα τα μέλη δεν έχουν την ίδια λειτουργία· έτσι και εμείς οι πολλοί είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ, και ο καθένας μας είναι μέλος των άλλων· έχοντας δε διαφορετικά χαρίσματα σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Σας παρακαλώ δε, διά του ονόματος του Κυρίου Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο, και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα· να είστε δε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη.

Διακηρύττει τον Χριστό ως Θεό κατά φύση, και μαζί με αυτόν και δι' αυτού αποδίδει τη δόξα στον Θεό και Πατέρα· διότι, από τη μία, ονομάζει εκκλησία του Θεού τους αγιασμένους, και από την άλλη τους αποδίδει ξανά στον Χριστό λέγοντας: «Αν όμως κάποιος δεν έχει Πνεύμα Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε αυτόν». <Χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό.> Στεφανώνει αυτούς που πίστεψαν με τη χάρη που προέρχεται από τον Θεό και Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό· διότι δι' αυτού και εν αυτώ τα πάντα προέρχονται από τον Θεό και Πατέρα, και είναι συνδοτήρας και συγχορηγός με αυτόν που τον γέννησε των άνωθεν αγαθών, και διανομέας των εξ ουρανού χαρισμάτων, και ο ίδιος είναι η ειρήνη των πάντων, καταλαμπρύνοντας με τη δική του χάρη αρχές, θρόνους και εξουσίες, και για να το πούμε απλά όλη τη λογική κτίση. <Να είστε δε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη.> Το ότι πρέπει να σεμνυνόμαστε με το δεσποτικό όνομα, ήταν ταυτόχρονα αναγκαίο και σοφό να τους πείσει, καθώς λέει ο ίδιος μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Σε αυτούς όμως που με δουλεύουν θα δοθεί νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη»· διότι ονομαστήκαμε χριστιανοί, και έχουμε πλουτίσει με το νέο όνομα, το οποίο δικαίως έχουν στερηθεί ορισμένοι που απομακρύνονται από τα ορθά της Εκκλησίας· και προσκολλώμενοι σε πλάνης πνεύματα και σε τερατολογίες κάποιων ανόσιων ψευδοδιδασκάλων, έλαβαν το δικό τους όνομα, και πολύ λογικά· διότι δεν ανήκουν στον Χριστό, έχοντας συμμεριστεί τη δυσφήμιση εναντίον του, και έχοντας σχιστεί σε διάφορες δοξασίες και γνώμες, καίτοι ο Χριστός έχει καλέσει τους δικούς του εν ειρήνη.

ΨΑΛΜΟΣ ΡΛΒ΄. Ιδού λοιπόν τι είναι καλό ή τι είναι τερπνό, παρά το να κατοικούν, κ.τ.λ. Δεν είναι κάθε τι το καλό απαραιτήτως και τερπνό· ούτε είναι το τερπνό πάντοτε και καλό. Διότι πολλά μεν είναι ευχάριστα, αλλά φαύλα· όπως επίσης και άλλα είναι μεν επίπονα, αλλά αγαθά. Η ομόνοια όμως και η ειρήνη των ψυχών που ομοφρονούν και ομοδοξούν, επαινείται επειδή κατέχει ταυτόχρονα και τα δύο, και το τερπνό και το καλό. Δεν εννοεί απλώς το να κατοικούν αδελφοί μαζί, αλλά όταν είναι απόλυτα ενωμένοι, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: Να λέτε όλοι το ίδιο, και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα· αλλά να είστε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη. Διδάσκει δε ότι το καλό και το τερπνό δεν έγκειται στο σώμα, ούτε στη σαρκική ηδονή.

Αυτοί ακριβώς οι μαθητές και απόστολοι του Σωτήρα μας, οι οποίοι διασώθηκαν από τους χαμένους του ιουδαϊκού έθνους, αν και προέρχονταν από διάφορες φυλές, έχοντας αξιωθεί μίας κλήσης, μίας χάριτος και ενός Αγίου Πνεύματος, θα απορρίψουν κάθε ζήλο τον οποίο παλαιότερα έτρεφαν προς αυτούς οι φυλές του εβραϊκού έθνους, όπως λέει η προφητεία. Όντας, λοιπόν, «καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη», περιήλθαν όχι μόνο την ήπειρο αλλά και τα νησιά των εθνών, «λαφυραγωγώντας» και αιχμαλωτίζοντας από παντού όλες τις ψυχές των ανθρώπων στην υποταγή του Χριστού, σύμφωνα με τον χρησμό που αναφέρει: «και θα πετάξουν μέσα σε πλοία αλλοφύλων, λαφυραγωγώντας ταυτόχρονα τη θάλασσα και αυτούς που βρίσκονται στην ανατολή του ηλίου».

Σας παρακαλώ, λοιπόν, όχι εγώ, αλλά η αγάπη του Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα, αλλά να είστε καταρτισμένοι με την ίδια γνώμη και με τον ίδιο νου. Διότι υπάρχουν κάποιοι ματαιολόγοι και απατεώνες, όχι Χριστιανοί, αλλά χριστέμποροι, οι οποίοι περιφέρουν απατηλά το όνομα του Χριστού και καπηλεύονται τον λόγο του Ευαγγελίου και αναμειγνύουν το δηλητήριο της πλάνης με τη γλυκιά προσηγορία, όπως ακριβώς αναμειγνύουν κώνειο με οινόμελο, ώστε αυτός που πίνει, παρασυρμένος ως προς την αίσθηση της γεύσης από την υπερβολικά γλυκιά ποιότητα, να περιπέσει απροφύλακτα στον θάνατο. Συμβουλεύει κάποιος από τους παλαιούς: Κανείς ας μη λέγεται αγαθός, όταν αναμειγνύει το αγαθό με το κακό. Διότι μιλούν για τον Χριστό, όχι για να κηρύξουν τον Χριστό, αλλά για να αθετήσουν τον Χριστό. Και δεν προβάλλουν τον νόμο, για να στηρίξουν τον νόμο, αλλά για να διαδώσουν την ανομία. Διότι τον μεν Χριστό τον αποξενώνουν από τον Πατέρα, τον δε νόμο από τον Χριστό. Συκοφαντούν τη γέννηση από την Παρθένο, επειδή ντρέπονται για τον σταυρό αρνούνται το πάθος και δεν πιστεύουν στην ανάσταση. Εισάγουν τη διδασκαλία ότι ο Θεός είναι άγνωστος, νομίζουν ότι ο Χριστός είναι αγέννητος, και για το Πνεύμα ούτε καν ομολογούν ότι υπάρχει. Μερικοί μάλιστα από αυτούς λένε ότι ο Υιός είναι απλός άνθρωπος, και ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα ταυτίζονται, και ότι η κτίση είναι έργο του Θεού, όχι όμως διαμέσου του Χριστού, αλλά μέσω κάποιου άλλου, μιας ξένης δύναμης.

Όσο για τον σύνδουλό μας Βούρρο, τον κατά Θεόν διάκονό σας και σε όλα ευλογημένο, εύχομαι να παραμείνει άμωμος προς τιμήν της εκκλησίας και του μακαριωτάτου επισκόπου σας. Ο Κρόκος δε, ο άξιος του Θεού και δικός σας, τον οποίο δεχτήκαμε ως υπόδειγμα της δικής σας αγάπης, με ανέπαυσε σε όλα και δεν ντράπηκε για τα δεσμά μου, όπως είθε και αυτόν να τον αναπαύσει ο Πατέρας του Ιησού Χριστού, μαζί με τον Ονήσιμο, τον Βούρρο, τον Εύπλου και τον Φρόντωνα, μέσω των οποίων σας είδα όλους με αγάπη. Μακάρι να έχω πάντοτε την ωφέλειά σας, αν βέβαια είμαι άξιος. Πρέπει λοιπόν με κάθε τρόπο να δοξάζετε τον Ιησού Χριστό που σας δόξασε, ώστε, ενωμένοι σε μία υποταγή, να είστε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και την ίδια γνώμη και να λέτε όλοι το ίδιο, προκειμένου, υποτασσόμενοι στον επίσκοπο και στο πρεσβυτέριο, να είστε σε όλα αγιασμένοι.

Επειδή, λοιπόν, όλοι επιδίωκαν με ορμή τα μεγαλύτερα από τα χαρίσματα και κανείς δεν καταδεχόταν το μικρότερο, λέει: «Μήπως είναι όλοι απόστολοι; Μήπως είναι όλοι προφήτες;» Και το ότι αμφέβαλλαν ακόμη και για την ανάσταση, φαίνεται όταν λέει: «Αλλά θα πει κάποιος, πώς ανασταίνονται οι νεκροί; Και με ποιο σώμα έρχονται;» Ωστόσο, μολονότι είχε τόσα πολλά να τους προσάψει, δεν τους μίλησε για τίποτε άλλο πριν από το ζήτημα της διχόνοιας και της φιλονικίας· αλλά αμέσως, αρχίζοντας την επιστολή, λέει τα εξής: «Σας παρακαλώ, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο, και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα». Διότι γνώριζε, γνώριζε σαφώς, ότι αυτό ήταν το πρωτίστως κατεπείγον.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄. «Ο Παύλος, κλητός απόστολος του Ιησού Χριστού διά θελήματος του Θεού, και ο αδελφός Σωσθένης, προς την Εκκλησία του Θεού που βρίσκεται στην Κόρινθο· προς τους αγιασμένους εν Χριστώ Ιησού, τους κλητούς αγίους, μαζί με όλους εκείνους που επικαλούνται το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού σε κάθε τόπο, δικό τους και δικό μας». Επειδή κατατέμνονταν σε πολλές φατρίες, και άλλοι μεν έπαιρναν το όνομα αυτού, άλλοι δε εκείνου, πράγμα που τους αφαιρούσε ακόμη και το να ονομάζονται Χριστιανοί· πρόσεξε πώς από την αρχή τους υπενθυμίζει παντού το όνομα του Χριστού, λέγοντας: Παύλος, κλητός απόστολος του Ιησού Χριστού· προς τους αγιασμένους εν Χριστώ Ιησού· προς εκείνους που επικαλούνται το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Χάρη σε σας από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό. Ευχαριστώ για τη χάρη που σας δόθηκε εν Χριστώ Ιησού, καθώς η μαρτυρία του Χριστού εδραιώθηκε ανάμεσά σας, οι οποίοι προσδοκάτε την αποκάλυψη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· ο οποίος και θα σας στηρίξει ακατηγόρητους κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πιστός ο Θεός, μέσω του οποίου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό του, τον Ιησού Χριστό. Σας παρακαλώ δε διά του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πρόσεξε τη συνεχή χρήση του ονόματος του Χριστού· από όπου καθίσταται φανερό ότι δεν το έπραττε αυτό τυχαία ούτε χωρίς σκοπό, αλλά με την πυκνότητα αυτής της ωραίας προσωνυμίας, εξαλείφει την προσκόλληση, τον διχασμό και το να ονομάζονται με τα ονόματα άλλων.

Χρησιμοποιεί δε τη λέξη «αποκάλυψη», δείχνοντας ότι, αν και δεν είναι ορατός, εντούτοις υπάρχει και είναι παρών και τώρα, και τότε θα φανερωθεί. «Πιστός είναι ο Θεός, από τον οποίο κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό του, τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας. Σας παρακαλώ δε, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο». Αυτό είναι σαν να λέει: Σε κοινωνία με τον Μονογενή κληθήκατε, και εσείς παραδίδετε τους εαυτούς σας σε ανθρώπους· τι υπάρχει χειρότερο από αυτήν την αθλιότητα; Και πώς κλήθηκαν;

Μέσω του Πατρός. Επειδή, δηλαδή, το «δι' αυτού» και το «εν αυτώ» τα λέει συνεχώς για τον Υιό, για να μη νομίσουν ότι αναφέρεται σε αυτόν ως κατώτερο, τα απέδωσε αυτά στον Πατέρα. Το δε «στην κοινωνία του Υιού του», είναι παρόμοιο με αυτό που έχει ειπωθεί αλλού: «αν συμπάσχουμε, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας». Αυτά τα προοικονομεί τώρα στον λόγο του, ώστε να μην περιπέσουν σε απελπισία εξαιτίας της μεγάλης σφοδρότητας των κατηγοριών. «Και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα». Η έμφαση της λέξης «σχίσμα» αποτελεί ισχυρό όρο κατηγορίας. Διότι το ολόκληρο, όταν διαιρεθεί σε πολλά, όχι μόνο δεν γίνεται πολλά, αλλά καταστρέφεται και το ένα. «Να είστε δε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη». Επειδή τους έθιξε σφόδρα με τον χαρακτηρισμό του σχίσματος, πραΰνει πάλι τον λόγο, λέγοντας: «για να είστε καταρτισμένοι»· το οποίο είναι σαν να έλεγε: Μην νομίσετε ότι συμβουλεύω την ομόνοια μόνο στα λόγια· διότι επιζητώ αυτήν που προέρχεται από τη διάνοια. «Διότι μου φανερώθηκε για εσάς, αδελφοί μου, από τους οικείους της Χλόης, ότι υπάρχουν έριδες ανάμεσά σας. Και εννοώ τούτο, ότι ο καθένας σας λέει». Πάλι με την προσφώνηση της αδελφοσύνης τους παρακινεί σε υπακοή. «Εγώ μεν είμαι του Παύλου· εγώ δε του Απολλώ· εγώ δε του Κηφά». Όχι ότι αποκαλούσαν τους εαυτούς τους οπαδούς του Παύλου ή του Κηφά, αλλά χρησιμοποιεί τα δικά τους ονόματα μεταφέροντάς τα στο δικό του πρόσωπο, όπως και ο ίδιος δηλώνει στα επόμενα.

Πρέπει δε να προσέξουμε και εκείνο, ότι η μίμηση της εικόνας είναι αποτύπωμα του πρωτοτύπου· και αυτό πρέπει οπωσδήποτε να είναι ολόκληρο· όχι στο ένα μέρος να μοιάζει και στο άλλο να μη μοιάζει, αλλά να αποτελεί τέλειο ομοίωμα σε όλα του, αν βέβαια δεν πρόκειται να είναι κάποιο τέρας συντιθέμενο από ανόμοια μέρη. Τέτοιοι οφείλουμε οπωσδήποτε να είμαστε και εμείς, ελκυόμενοι από τον θείο έρωτα, μέσω της μεταξύ μας αγάπης· όχι άλλοτε άχρηστοι και άλλοτε χρήσιμοι, ή στο ένα μέρος της αρετής κοινωφελείς και στο άλλο όχι. Αλλά όπως ο Παύλος, έχοντας Πνεύμα Θεού, ανέπνεε εξ ολοκλήρου τον Χριστό, έτσι πρέπει και εμείς να περάσουμε αυτόν τον αιώνα, μιμούμενοι τον ίδιο τον Παύλο, και μέσω αυτού τον Σωτήρα Χριστό. Το πώς δε ο ίδιος ανέπνεε τον Χριστό, άκουσέ το από τα δικά του γραπτά: «Παύλος, κλητός απόστολος του Ιησού Χριστού, προς τους αγιασμένους εν Χριστώ Ιησού, προς εκείνους που επικαλούνται το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό. Ευχαριστώ τον Θεό μου για τη χάρη που σας δόθηκε εν Χριστώ Ιησού, καθώς η μαρτυρία του Χριστού στερεώθηκε μέσα σας· ώστε να απεκδέχεστε την αποκάλυψη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Οποίος και θα σας στηρίξει μέχρι τέλους ανεγκλήτους κατά την ώρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Πιστός είναι ο Θεός, μέσω του Οποίου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό Του, τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας. Σας παρακαλώ στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Βλέπεις;

Έτσι και τώρα, αγιώτατε πάτερ, καλός είναι ο ένζυμος άρτος, καλός και ο άζυμος· αλλά αν ο άζυμος σκανδαλίζει και θεωρείται κατώτερος για θυσία και αποκαλείται από τη Γραφή ατελής και νεκρός και άρτος κακώσεως, γιατί να μην προτιμηθεί ο ένζυμος και να απορριφθεί ο άζυμος, αφού «ένας άρτος, ένα σώμα είμαστε οι πολλοί», λέει ο θείος Απόστολος; Διότι όλοι μετέχουμε από τον έναν άρτο. Επομένως, όπου δεν μετέχουμε από τον έναν άρτο, είναι επόμενο ότι ούτε ένα σώμα είμαστε, ούτε συμπνέουμε μεταξύ μας, ούτε έχουμε την ίδια πορεία. Σας παρακαλώ, λέει ο ίδιος, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο και να μην υπάρχουν σχίσματα ανάμεσά σας.

Σας παρακαλώ δε, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να λέτε πάντοτε τα ίδια και να μην υπάρχουν μεταξύ σας σχίσματα, ώστε να φυλάττετε με ασφάλεια την αληθινή και πατροπαράδοτη πίστη μας ως καλή παρακαταθήκη, χωρίς να προσθέτετε τίποτα και χωρίς να αφαιρείτε τίποτα. Διότι ούτε ελλιπή είχαμε την πίστη μέχρι τώρα, ούτε είχαμε ανάγκη από σύνοδο και όρο για να μάθουμε κάτι νεότερο εμείς, που είμαστε υιοί και μαθητές των οικουμενικών συνόδων και των πατέρων που διέλαμψαν σε αυτές και στο μεταξύ τους διάστημα. Αυτό είναι το καύχημά μας, η πίστη μας, η καλή κληρονομιά των πατέρων μας. Με αυτήν ελπίζουμε να παρασταθούμε ενώπιον του Θεού και να λάβουμε την άφεση των αμαρτιών μας. Χωρίς αυτήν, δεν γνωρίζω ποια δικαιοσύνη θα μας λυτρώσει από την αιώνια κόλαση. Όποιος επιχειρεί να μας απομακρύνει από αυτήν και να εισαγάγει κάποια άλλη, νεότερη, ακόμη κι αν είναι άγγελος από τον ουρανό, ας είναι ανάθεμα· ας αποβληθεί από κάθε μνήμη, και θεία και ανθρώπινη.

Σας παρακαλώ (λέει ο ίδιος) στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να λέτε όλοι το ίδιο, και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα. Εφόσον, λοιπόν, δεν λέμε το ίδιο, δικαιολογημένα αυτό το μεγάλο και αθεράπευτο σχίσμα υπάρχει ανάμεσά μας μέχρι και σήμερα. Και πού δεν λέμε το ίδιο; Όχι σε κάποια γωνία και σε κάποιο κρυφό μέρος όταν συγκεντρωνόμαστε μόνοι μας, όπου θα μπορούσε αυτό να ξεφύγει από την προσοχή των πολλών, αλλά στο κοινό Σύμβολο της Πίστεως, στην ομολογία του βαπτίσματος, στη χριστιανική σφραγίδα. Και αν αυτός που παραχαράσσει το βασιλικό νόμισμα είναι άξιος μεγάλης τιμωρίας, αυτός που αλλοιώνει την κοινή σφραγίδα της ομολογίας των χριστιανών, ποια ποινή και αν υποστεί δεν θα φανεί μικρότερη από το παράπτωμά του;

Εάν λοιπόν εκείνον τον εμπόδισε, μάλλον πρέπει να στερηθούμε και εμείς ό,τι επιτρέπει ο Θεός. Εντούτοις, εξακολουθούμε με ελπίδες να σας φανταζόμαστε και έχουμε το θάρρος, χάρη στις προσευχές σας, ότι ίσως δούμε τα ποθητά και τίμια πρόσωπά σας, ίσως μάλιστα και να κατοικήσουμε μαζί σας για όλο τον υπόλοιπο χρόνο, εάν αυτό είναι το θέλημα του Θεού. Εάν όμως συμβεί κάτι άλλο αντίθετα από την επιθυμία μας, αξίζει να ευχαριστούμε τον Θεό και για αυτό· διότι δεν έχουμε ακόμη αντισταθεί μέχρι αίματος στον αγώνα μας εναντίον της αμαρτίας. Βρήκαμε δε πολλή παρηγοριά από τους αδελφούς σας που βρίσκονται εδώ, τόσο από τον τιμιότατο εκκλησιάρχη όσο και από τον μέγα οικονόμο και τους υπολοίπους, τους οποίους αντικρίσαμε ως έμψυχες εικόνες της δικής σας αγάπης και ευλάβειας. Διότι πολλές φορές μας φιλοξένησαν, μας ανέπαυσαν και μας παρηγόρησαν. Είθε να τους δώσει ο Κύριος την άξια ανταμοιβή για τον κόπο και την αγάπη τους. Σας παρακαλώ δε, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να φρονείτε πάντοτε το ίδιο και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα, ώστε την αληθινή και πατροπαράδοτη πίστη μας να τη φυλάττετε με ασφάλεια ως καλή παρακαταθήκη, χωρίς να προσθέτετε και χωρίς να αφαιρείτε τίποτα.

Με τον ίδιο τρόπο, βεβαίως, κήρυττε και δίδασκε και ο θείος χορός των άλλων μαθητών· και όπως κήρυτταν, έτσι και βάπτιζαν· κήρυτταν δε όπως ακριβώς τους εκπαίδευσε να θεολογούν και να κηρύττουν η ενυπόστατη Σοφία. Ένα από αυτά τα δόγματα, διόλου κατώτερο από τα υπόλοιπα, ήταν και το να τελεσιουργούν το λουτρό της παλιγγενεσίας στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και με τις επικλήσεις αυτών να οδηγούν τους βαπτιζομένους στην αναγέννηση. Έτσι ο θεόκριτος σύλλογος των Αποστόλων μυσταγωγούσε το δώρο της αφέσεως· έτσι βάπτισε ο Παύλος όσους βάπτισε· έτσι, βαστάζοντας το όνομα του Σωτήρος ενώπιον εθνών και βασιλέων, μιλούσε με παρρησία· σύμφωνα με αυτή την έννοια διακήρυττε δυνατά: «σας παρακαλώ λοιπόν, αδελφοί, διά του Κυρίου ημών Ιησού, να λέτε το ίδιο».

Ο Κύριος και Θεός του πατέρα μου θα δώσει δύναμη στον λαό του· ο Κύριος θα ευλογήσει εσάς, τον λαό του, με ειρήνη, και θα σας συνδέσει και θα σας περιφράξει με την ανυπόκριτη αγάπη του ενός προς τον άλλον, και θα σας συνενώσει με την ομόψυχη θέληση και προαίρεση, "ώστε να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα", σύμφωνα με τον Απόστολο, ούτε ατομικά θελήματα, ούτε ιδιοτελείς επιθυμίες, τα οποία αποτελούν πονηρά επιτηδεύματα, αλλά να υπάρχει το ίδιο πνεύμα κοινά και καθολικά, ένα θέλημα και μία επιθυμία, όπως ενεργείται από ένα και σε ένα σώμα. Διότι αυτό είναι το κοινόβιο και αυτό είναι η Εκκλησία, και με αυτό αποδεικνύουμε ότι έχουμε τον Χριστό ως κεφαλή. Έως πότε λοιπόν θα επιμένει στις προτιμήσεις του αυτός που ακολουθεί τις δικές του επιλογές και θα εμμένει στις απόψεις του αυτός που ιδιογνωμεί; "Αλίμονο", λέει, "σε αυτούς που θεωρούν τους εαυτούς τους συνετούς και νομίζουν ότι είναι σοφοί ενώπιον του εαυτού τους". Του αρκεί μια τέτοια κατάρα του προφήτη. "Όλα θα τα εγκατέλειπαν", όπως λέει κάπου ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, "παρά τους δικούς τους λογισμούς, με τους οποίους έρχονται, και τη συνήθεια με την οποία αναστράφηκαν". Αλλά δεν πρέπει αυτά να υπάρχουν σε ορισμένους. Ή δεν γνωρίζετε τι λέει πάλι ο θείος και μέγας Βασίλειος; Ότι "εκείνος που επιζητά κάτι περισσότερο από τους άλλους, είναι άξιος εκείνης της φωνής που λέει: προς εσένα είναι η αποστροφή του και εσύ θα τον εξουσιάζεις". Γι' αυτό συντριβόμαστε από τους λογισμούς, γι' αυτό ταλαιπωρούμαστε χωρίς να προκόβουμε, γι' αυτό ανεβαίνουν πονηροί διαλογισμοί στις καρδιές μας.