Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:12

Ζʹ. Σιώπησα, μήπως όμως θα σιωπώ για πάντα; Υπέμεινα σαν την επίτοκο, μήπως θα υπομένω παντοτινά; Διότι στον μεν Ζαχαρία έλυσε τη σιωπή η γέννηση του Ιωάννη· επειδή δεν έπρεπε ο πατέρας της φωνής να σιωπά, εφόσον αυτή είχε πλέον εμφανιστεί. Αλλά όπως, όταν δεν την πίστεψε, του έδεσε τη γλώσσα, έτσι, όταν εκείνη φανερώθηκε, έπρεπε να δώσει στον πατέρα την ελευθερία, στον οποίο και δόθηκε το χαρμόσυνο άγγελμα, και γεννήθηκε φωνή και λύχνος, ο πρόδρομος του Λόγου και του φωτός. Σε εμένα όμως λύνει τη γλώσσα και υψώνει τη φωνή σαν σάλπιγγα η παρούσα ευεργεσία και τούτο το ωραιότατο θέαμα: τα σκορπισμένα τέκνα του Θεού που συγκεντρώθηκαν σε ένα και αναπαύονται κάτω από τις ίδιες φτερούγες, και πορεύονται προς τον οίκο του Θεού με ομόνοια, συναρμοσμένα σε μία αρμονία, την αρμονία του καλού και του Πνεύματος. Τώρα που πλέον δεν λεηλατεί ο ένας τον άλλον, αφού τόσο πολύ είχαμε εξαπατηθεί ή παρασυρθεί από τον πονηρό, και είχαμε κατατοξευθεί στον νου μέσα στο σκοτάδι που εκείνος σήκωσε εναντίον μας· και δεν ξέρω τι πρέπει να πω για το ότι φτάσαμε στο σημείο να χαιρόμαστε με τις συμφορές ο ένας του άλλου, και να μη θεωρούμε ότι η εξόντωση του άλλου αποτελεί ζημία για το σύνολο· τώρα που ο Ιούδας και ο Ισραήλ θέτουν για τον εαυτό τους μία κοινή αρχή, και η Ιερουσαλήμ και η Σαμάρεια συνάγονται προς μία, την άνω Ιερουσαλήμ, και δεν ανήκουμε πλέον στον Παύλο, τον Απολλώ και τον Κηφά, για τους οποίους και εναντίον των οποίων υπήρχε η αλαζονεία, αλλά όλοι έχουμε γίνει του Χριστού.

Ε΄. Αυτό είναι που έκανε τη μία Εκκλησία να αποτελείται από πολλά μέρη και τη δίχασε, όχι σε έναν Παύλο, ή Κηφά, ή Απολλώ, ή στον δείνα φυτευτή, ή στον δείνα ποτιστή· αλλά ανέδειξε πολλούς Παύλους, και Απολλώδες, και Κηφάδες, από τους οποίους παίρνουμε το όνομά μας αντί για τον Χριστό, το μέγα και καινό όνομα, και των οποίων λογιζόμαστε οπαδοί. Και μακάρι να μπορούσα να πω μόνο αυτό· αλλά ανέδειξε και πολλούς (πράγμα που φρίττω να το λέω) Χριστούς αντί για έναν: τον γεννώμενο, τον κτιζόμενο, και αυτόν που λαμβάνει αρχή από τη Μαρία, και αυτόν που επιστρέφει εκεί από όπου προήλθε στην ύπαρξη, και τον άνοο άνθρωπο, και τον πραγματικό, και τον φαινομενικό. Όπως επίσης ανέδειξε και πολλά Πνεύματα: το άκτιστο, και το κτίσμα, και το ομότιμο, και το ενέργημα, και το ψιλό όνομα. Ενώ οφείλουμε να γνωρίζουμε έναν Θεό Πατέρα, άναρχο και αγέννητο, και έναν Υιό γεννημένο από τον Πατέρα, και ένα Πνεύμα που έχει την ύπαρξή του από τον Θεό, παραχωρώντας στον μεν Πατέρα την αγεννησία, στον δε Υιό τη γέννηση, κατά τα άλλα όμως αναγνωρίζοντάς το ως συμφυές, και σύνθρονο, και ομόδοξο, και ομότιμο. Αυτά πρέπει να γνωρίζουμε, αυτά να ομολογούμε, μέχρι αυτά να στεκόμαστε, ενώ την πολλή φλυαρία και τις βέβηλες κενοφωνίες των λόγων να τις αφήνουμε σε εκείνους που αργοσχολούν. Τι είναι λοιπόν αυτό που τα προκάλεσε όλα αυτά;

ΣΤ΄. Το ότι, λοιπόν, οι Κορίνθιοι μετείχαν στη σοφία, είναι προφανές από αυτά· το ότι όμως ήταν υπερόπτες και κατέχονταν από έπαρση, είναι και πάλι φανερό από την ίδια την Επιστολή. Διότι, αφού κατηγόρησε κάπου αυτόν που είχε πορνεύσει, πρόσθεσε λέγοντας: «Και εσείς είστε γεμάτοι έπαρση». Το ότι, εξάλλου, εξαιτίας της αλαζονείας τους φιλονικούσαν μεταξύ τους, το έδειξε πάλι λέγοντας: «Διότι, εφόσον υπάρχει ανάμεσά σας φιλονικία και ζήλος και διχοστασίες, δεν είστε σαρκικοί και δεν συμπεριφέρεστε με τρόπο ανθρώπινο;». Και ποιος ήταν ο τρόπος της φιλονικίας; Διαιρέθηκαν ακολουθώντας πολλούς αρχηγούς, και γι' αυτό λέει: «Εννοώ τούτο, ότι καθένας από εσάς λέει: Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά». Αυτά τα έλεγε, όχι επειδή είχαν προσκολληθεί στον Παύλο, τον Κηφά και τον Απολλώ, αλλά με τα ονόματα αυτά επιθυμεί να αποκρύψει εκείνους που είχαν καταστεί αίτιοι της διαιρέσεως, ώστε να μην τους κάνει πιο φιλόνικους καθιστώντας τους φανερούς, και τους οδηγήσει σε μεγαλύτερη αναισχυντία. Το ότι δηλαδή δεν είχαν προσκολληθεί στον Παύλο, τον Πέτρο και τον Απολλώ, αλλά σε κάποιους άλλους, είναι φανερό και από τα εξής. Διότι, αφού τους κατέκρινε για αυτή τη διάσταση, πρόσθεσε πάλι λέγοντας: «Αυτά δε, αδελφοί, τα εφήρμοσα μεταφορικά σε εμένα και στον Απολλώ για χάρη σας, ώστε μέσω ημών να μάθετε να μην φρονείτε πέρα από αυτό που είναι γεγραμμένο, για να μη γεμίζετε από έπαρση υποστηρίζοντας τον έναν εις βάρος του άλλου».

Και το μεν προς αυτούς που εξαπατούν, είναι το «Αγρυπνείτε, να στέκεστε σταθεροί»· το δε προς αυτούς που επιβουλεύονται, το «Να έχετε ανδρεία»· και το προς αυτούς που στασιάζουν και επιχειρούν να προκαλέσουν διασπάσεις, το «Όλα τα δικά σας ας γίνονται με αγάπη», η οποία είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας, και ρίζα και πηγή των αγαθών. Τι σημαίνει δε το «Όλα με αγάπη»; Είτε επιπλήττει κανείς, λέει, είτε κυβερνά, είτε υποτάσσεται, είτε μαθαίνει, είτε διδάσκει, όλα ας γίνονται με αγάπη· επειδή και όλα όσα προαναφέρθηκαν συνέβαιναν εξαιτίας της παραμέλησής της. Διότι, αν αυτή δεν είχε παραμεληθεί, δεν θα είχαν υπερηφανευθεί και δεν θα έλεγαν: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ δε του Απολλώ»· αν αυτή υπήρχε, δεν θα δικάζονταν στους έξω, ή μάλλον δεν θα δικάζονταν καθόλου· αν αυτή υπήρχε, δεν θα είχε πάρει εκείνος τη γυναίκα του πατέρα του, δεν θα καταφρονούσαν τους αδύναμους αδελφούς, δεν θα είχαν αιρέσεις, δεν θα κενοδοξούσαν για τα χαρίσματά τους. Γι' αυτό λέει: Όλα ας γίνονται με αγάπη. Σας παρακαλώ δε, αδελφοί, γνωρίζετε την οικογένεια του Στεφανά, ότι είναι η απαρχή της Αχαΐας, και ότι έταξαν τους εαυτούς τους στη διακονία των αγίων.

Και αυτό δεν είναι μικρή αρετή, το να κάνει δηλαδή κανείς και την οικία του εκκλησία. Σας ασπάζονται όλοι οι αδελφοί. Ασπασθείτε ο ένας τον άλλον με φίλημα άγιο. Αυτήν την προσθήκη περί του αγίου φιλήματος μόνο εδώ την τοποθετεί. Γιατί άραγε; Διότι είχαν διαιρεθεί βαθύτατα μεταξύ τους με το να λένε: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά, εγώ δε του Χριστού»· με το να πεινάει ο ένας και να μεθάει ο άλλος· με το να έχουν έριδες, ζηλοτυπίες και δικαστικές διαμάχες. Αλλά και εξαιτίας των πνευματικών χαρισμάτων υπήρχε πολύς φθόνος και πολλή υπερηφάνεια.

γʹ. Και ποια είναι αυτή η αλληλουχία; Τι κοινό έχει αυτό με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως; Ή υπαινίσσεται εκείνους που υπερηφανεύονται και πείθουν τους μαθητές να λαμβάνουν το όνομά τους από αυτούς, πράγμα που έλεγε και στην προηγούμενη επιστολή, «Εγώ είμαι του Παύλου, κι εγώ του Απολλώ»· ή εννοεί κάτι άλλο, πολύ βαρύτερο. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Επειδή τους πολεμούσαν σφοδρά και τους επιβουλεύονταν από παντού, λέει: Μήπως εμάς μάχεστε και πολεμάτε, ή Εκείνον που κηρύττεται μέσω ημών; Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας· εγώ είμαι δούλος, εγώ είμαι διάκονος ακόμη και αυτών που δέχονται το κήρυγμα, εργαζόμενος τα πάντα για άλλον και κάνοντας το οτιδήποτε για τη δική Του δόξα. Ώστε, πολεμώντας εμένα, γκρεμίζεις το δικό Του έργο.

Μέσω του Πατρός. Επειδή, δηλαδή, το «δι' αυτού» και το «εν αυτώ» τα λέει συνεχώς για τον Υιό, για να μη νομίσουν ότι αναφέρεται σε αυτόν ως κατώτερο, τα απέδωσε αυτά στον Πατέρα. Το δε «στην κοινωνία του Υιού του», είναι παρόμοιο με αυτό που έχει ειπωθεί αλλού: «αν συμπάσχουμε, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας». Αυτά τα προοικονομεί τώρα στον λόγο του, ώστε να μην περιπέσουν σε απελπισία εξαιτίας της μεγάλης σφοδρότητας των κατηγοριών. «Και να μην υπάρχουν ανάμεσά σας σχίσματα». Η έμφαση της λέξης «σχίσμα» αποτελεί ισχυρό όρο κατηγορίας. Διότι το ολόκληρο, όταν διαιρεθεί σε πολλά, όχι μόνο δεν γίνεται πολλά, αλλά καταστρέφεται και το ένα. «Να είστε δε καταρτισμένοι με τον ίδιο νου και με την ίδια γνώμη». Επειδή τους έθιξε σφόδρα με τον χαρακτηρισμό του σχίσματος, πραΰνει πάλι τον λόγο, λέγοντας: «για να είστε καταρτισμένοι»· το οποίο είναι σαν να έλεγε: Μην νομίσετε ότι συμβουλεύω την ομόνοια μόνο στα λόγια· διότι επιζητώ αυτήν που προέρχεται από τη διάνοια. «Διότι μου φανερώθηκε για εσάς, αδελφοί μου, από τους οικείους της Χλόης, ότι υπάρχουν έριδες ανάμεσά σας. Και εννοώ τούτο, ότι ο καθένας σας λέει». Πάλι με την προσφώνηση της αδελφοσύνης τους παρακινεί σε υπακοή. «Εγώ μεν είμαι του Παύλου· εγώ δε του Απολλώ· εγώ δε του Κηφά». Όχι ότι αποκαλούσαν τους εαυτούς τους οπαδούς του Παύλου ή του Κηφά, αλλά χρησιμοποιεί τα δικά τους ονόματα μεταφέροντάς τα στο δικό του πρόσωπο, όπως και ο ίδιος δηλώνει στα επόμενα.

Με αυτό εννοεί ότι, αν δεν έπρεπε να παίρνουν τα ονόματα του Παύλου, του Πέτρου και του Απολλώ, πολύ περισσότερο δεν έπρεπε των άλλων. «Εγώ όμως του Χριστού». Δεν τους κατηγορεί γι' αυτό, ότι δηλαδή κάποιοι ονόμαζαν τους εαυτούς τους οπαδούς του Χριστού, αλλά για το ότι δεν το έκαναν όλοι, αλλά συμπεριφέρονταν σαν να έχει δοθεί ο Χριστός σε κάποια συγκεκριμένη μερίδα. «Έχει κομματιαστεί ο Χριστός;» Αυτό που λέει είναι περίπου το εξής: Κατατεμαχίζετε, λέει, τον Χριστό. Μήπως διαίρεσε το σώμα Του; Μοιράστηκε στους ανθρώπους, και κομμάτιασε την Εκκλησία, και ένα μέρος κράτησε ο ίδιος, και το άλλο το έδωσε σε εκείνους; «Μήπως σταυρώθηκε ο Παύλος για εσάς;» Δες το φιλόχριστο φρόνημα· πώς φέρνει πλέον όλο το θέμα στο δικό του όνομα, αποδεικνύοντας περίτρανα ότι σε κανέναν δεν ανήκει αυτή η τιμή. Και εκείνο που αποτελούσε δείγμα μεγάλης φροντίδας, αυτό προβάλλει, δηλαδή τον σταυρό και το βάπτισμα, και τα αγαθά που προέρχονται από αυτά. Διότι την φιλανθρωπία του Θεού την αποδεικνύει βέβαια και η δημιουργία του κόσμου, αλλά προπαντός η συγκατάβασή Του μέσω του σταυρού. «Ή μήπως βαπτιστήκατε στο όνομα του Παύλου;» Επειδή ακριβώς το να ονομάζονται από εκείνους που τους βάπτισαν γινόταν αιτία σχισμάτων, διορθώνει και αυτό λέγοντας: Μήπως βαπτιστήκατε στο όνομα του Παύλου; Διότι μη μου πεις, λέει: Ποιος βάπτισε; αλλά στο όνομα ποιου· διότι δεν εξετάζεται το ποιος βάπτισε, αλλά στο όνομα ποιου [έγινε η βάπτιση]. Διότι Αυτός, λέει, συγχωρεί τα αμαρτήματα. «

21. Διότι βεβαίως οι Κορίνθιοι, προς τους οποίους απευθύνεται η επιστολή, κατά τον καιρό της απουσίας του αποστόλου χωρίζονταν σε φατρίες μεταξύ τους και πρόβαλλαν άλλος τον έναν και άλλος τον άλλον διδάσκαλο, από εκείνους που διακρίνονταν για τον πλούτο και την κοσμική σοφία τους (διότι βέβαια είχαν μεγάλη δόξα σε τέτοια πράγματα και είχαν κυριευθεί από μεγάλη αλαζονεία εξαιτίας αυτών), με αποτέλεσμα εξαιτίας αυτού να οδηγούνται σιγά σιγά σε μεγαλύτερη διάσταση και φιλονικία, και για αυτόν τον λόγο παραμελούσαν και άφηναν ατιμώρητο εκείνον που είχε πάρει τη μητριά του. Και αυτός ήταν ένας από εκείνους τους δασκάλους για τους οποίους υπερηφανεύονταν, και μολονότι είχε υποπέσει σε τόσο μεγάλο ολίσθημα, διατηρούσε παρ' όλα αυτά το διδασκαλικό αξίωμα, έχοντας υπό την επιρροή του μια διόλου ευκαταφρόνητη ομάδα οπαδών και έχοντας θάρρος στην κοσμική σοφία και τον πλούτο. Αυτά λοιπόν θέλοντας να διορθώσει ο θείος απόστολος, πρώτα απευθύνει κοινή προτροπή και επίπληξη προς όλους και τους παρακαλεί να λένε το ίδιο και να μην έχουν σχίσματα, ούτε να προσκολλώνται άλλος στον έναν και άλλος στον άλλον διδάσκαλο, τους οποίους, θέλοντας να υποδηλώσει ανώνυμα, λέει: «Ο καθένας από εσάς λέει: Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά, εγώ του Χριστού», συντάσσοντας μαζί με αυτούς και τον Χριστό προκειμένου να τους προκαλέσει ντροπή, εφόσον έπρεπε όλοι να ανήκουν μόνο στον Χριστό και με κανενός άλλου το όνομα να μην ονομάζονται, ούτε καν με των κορυφαίων μεταξύ των αποστόλων. Διότι «αυτά», λέει, «τα μετέφερα σχηματικά στον εαυτό μου και στον Απολλώ, ώστε από εμάς να μάθετε να μην υπερηφανεύεστε πέρα από όσα έχουν γραφτεί».

Ασφαλώς, ούτε το «μεμέρισται ὁ Χριστός» προβάλλεται από τον Απόστολο εναντίον εκείνων που διαιρούν τις φύσεις του Χριστού, σύμφωνα με τη δική σου παρανόηση και κατάχρηση, αλλά εναντίον εκείνων που αποσχίζονται μεταξύ τους και οικειοποιούνται διαφορετικούς Αποστόλους και δασκάλους τους, οι οποίοι κηρύττουν τον έναν Χριστό, με το να λέει ο καθένας: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά». Και κατ' αυτόν τον τρόπο, όσον αφορά τουλάχιστον αυτούς, διαιρούν το κήρυγμα του Χριστού και μερίζουν και κατατέμνουν τον ίδιο τον Χριστό, δίνοντας την εντύπωση, όπως φαίνεται, ότι θεωρούν πως είναι άλλος ο Χριστός που κηρύττεται από τον Παύλο, και άλλος από τον Κηφά και τον Απολλώ· απευθυνόμενος, λοιπόν, προς τέτοιους ανθρώπους με τρόπο επικριτικό, ή μάλλον για να τους συνετίσει, ο Απόστολος λέει το «μεμέρισται ὁ Χριστός». Εσύ όμως πώς το προβάλλεις αυτό εναντίον εκείνων που διακρατούν τον έναν και αυτόν Χριστό σε δύο φύσεις που συνήλθαν σε μία υπόσταση, και οι οποίοι λένε ότι με τη μία προσφέρει και με την άλλη αποδέχεται; Και κατ' αυτόν τον τρόπο ότι συμφιλιώνεται και ο ίδιος με τον εαυτό του, εκτός εάν αρνείσαι ολοφάνερα τις δύο φύσεις, και είτε τις συγχέεις μετά την ένωση, είτε αποβάλλεις τελείως τη μία, θεωρώντας την αληθινή ενανθρώπηση ως φαντασία. Έτσι, λοιπόν, ενώ συλλαμβάνεσαι από παντού να έχεις τα φρονήματα των αιρετικών, καταφεύγεις και πάλι στη συνηθισμένη σου συκοφαντία, και ισχυρίζεσαι εσύ ο ίδιος ότι αυτά τα λέει ο αντίπαλός σου:

Βεβαίως, το «μεμέρισται ὁ Χριστὸς» δεν διατυπώνεται από τον Απόστολο εναντίον εκείνων που διαιρούν τις φύσεις του Χριστού, σύμφωνα με τη δική σου παρερμηνεία και παραχρησία, αλλά εναντίον εκείνων που διασπώνται μεταξύ τους και, από τους Αποστόλους και δασκάλους που κηρύσσουν τον έναν Χριστό, οικειοποιούνται άλλοι άλλους, λέγοντας: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά»· και κατ' αυτόν τον τρόπο, στο μέτρο που εξαρτάται από αυτούς, διαιρούν το κήρυγμα του Χριστού και μερίζουν και κατατέμνουν τον ίδιο τον Χριστό. Εσύ όμως πώς το προβάλλεις αυτό εναντίον εκείνων που ομολογούν τον έναν και αυτόν Χριστό σε δύο φύσεις οι οποίες έχουν συνέλθει σε μία υπόσταση, και υποστηρίζουν ότι κατά τη μία φύση προσφέρει και προσφέρεται, ενώ κατά την άλλη αποδέχεται; Και έτσι συμφιλιώνεται ο ίδιος με τον εαυτό του, εκτός εάν προφανώς αρνείσαι τις δύο φύσεις· και είτε τις συγχέεις μετά την ένωση, είτε αποβάλλεις τελείως τη μία, θεωρώντας την αληθινή ενανθρώπηση ως φαντασία.

Έχοντας αυτό το φρόνημα και πιστεύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο, ας απορρίψουμε με αποστροφή κάθε αιρετική συμμορία και ας βδελυχθούμε κάθε σχισματική πονηρία. Ας μισήσουμε τις μεταξύ μας έριδες, ενθυμούμενοι τα όσα έχουν ειπωθεί και το πόσο πλήθος κακών γέννησαν οι εμφύλιες διαμάχες. Και ας μην υπάρχει κανείς ανάμεσά σας που να λέει: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ δε του Κηφά, εγώ του τάδε ή του τάδε». Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου με το δικό Του αίμα· όλοι ανήκουμε στον Χριστό και ονομαζόμαστε δικοί Του·