Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:13

Αυτά μεν διδάσκει ο θείος διδάσκαλος. Πώς όμως τα προκείμενα ρητά τα εννόησαν οι θεατρικοί χοροί των αιρέσεων, είναι αναγκαίο να το πούμε. Ο Θεόδωρος ο Αντιοχεύς και ο Διόδωρος ο Ταρσού, και ο μιαρός τους απόγονος, ο δράκοντας, ο Χαλδαίος Ασσύριος χοίρος, ο ποντικός, ο επίβουλος του ουρανίου άρτου, του Χριστού, ο Νεστόριος, ο ξένος προς τον Θεό και τη θεότητα, ο λύκος, ο εχθρός της ασπίλου δαμάλεως, της Θεοτόκου Μαρίας, η μιαρή μάχαιρα που κατατεμαχίζει και διαμερίζει τον Χριστό, ο κύων που αλυχτά, ο Νεστόριος που κατασχίζει τον καλό ποιμένα, ο πράγματι ασεβέστερος κι από τους Ιουδαίους — διότι εκείνοι, όταν είδαν γυμνωμένο τον άρραφο χιτώνα του Χριστού, δηλαδή το πανάγιο σώμα του Θεού Λόγου, λυπήθηκαν το θέαμα και είπαν: «Ας μην τον σχίσουμε», σαν να έλεγαν προφητικά προς τον Νεστόριο: «Ας μην σχίσουμε τον Χριστό. Ας μην χωρίσουμε τον Λόγο από το σώμα. Ας μην αποσπάσουμε τον χιτώνα της σαρκός από τη θεότητα του Λόγου. Ας μην διαμερίσουμε τον Χριστό σε δύο χωρισμένες φύσεις. Ας μην τον διαιρέσουμε σε δύο υποστάσεις. Ας μην τον διαιρέσουμε σε δύο πρόσωπα. Ας μην τον διαιρέσουμε σε Θεό ιδιαιτέρως και σε ψιλό άνθρωπο ιδιαιτέρως. Ας μην τον διαιρέσουμε σε δύο θελήματα αντίθετα μεταξύ τους. Ας μην τον διαιρέσουμε σε δύο αντίστοιχες ενέργειες». Αυτά μεν είπαν οι πνευματικοί Ιουδαίοι, που καλώς πίστεψαν στον Χριστό, από τους οποίους ήταν και εκείνος ο Φαρισαίος που έλεγε: «Ο Χριστός δεν έχει μερισθεί». Η δε γλώσσα του διδασκάλου —γλώσσα του, κοφτερή μάχαιρα— στρέφεται κατά του Νεστορίου, που λέγει: «Διαιρώ τις φύσεις του Χριστού», εκείνου που πράγματι έχει χωρισθεί από τον Θεό κατά φύση και αλήθεια· εκείνου που, ακούγοντας τον Διονύσιο να λέγει ότι «μετά τη σάρκωση δεν ενήργησε πλέον τα θεία ως Θεός», άρπαξε αυτή τη φράση σαν δύσοσμος κύων, σαν να ήταν κάποια εύλογη συνηγορία υπέρ της δικής του αιρέσεως, και έλεγε ότι «αφού σαρκώθηκε, ο Θεός Λόγος δεν ενήργησε πλέον τα θεία ως Θεός όπως προηγουμένως· δεν ενεργούσε πλέον στους ουρανούς, πάνω στον χερουβικό θρόνο, όπως πριν· δεν έφερε πλέον τα πάντα με το ρήμα της δυνάμεώς του· δεν επλήρωνε και δεν ενεργούσε πλέον ως Θεός σε όλη την κτίση· δεν δημιουργούσε πλέον ως Θεός με τη θεϊκή του ενέργεια εκ του μη όντος εις το είναι· ενώ βρισκόταν στη γη, δεν έστελνε πλέον ως Θεός από τον ουρανό τους αγγέλους σε διακονία· δεν ήταν πλέον στον κόλπο του Πατρός, όπως πριν, συνεργός ως Υιός και Θεός, ενεργώντας τα θεία μαζί με τον Πατέρα· αλλά, αφού κενώθηκε και ενώθηκε με σάρκα, δεν ενήργησε πλέον ως Θεός, κατά Θεόν, ούτε στον ουρανό ούτε στη γη ούτε στις θάλασσες ούτε σε όλες τις αβύσσους, με την απερίγραπτη, παγκόσμια και υπερκόσμια ενέργειά του». Και αυτά μεν λύσσαξε να πει ο δυσσεβής, μάλλον δε ο ασεβής Νεστόριος, φθάνοντας στο σημείο να λέγει: «Δεν ενήργησε τα θεία ως Θεός».

«Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν από πατητήρι γεμάτο που έχει καταπατηθεί;». Αποκρίνεται, λοιπόν, ο Χριστός και λέει: «Πατητήρι πάτησα ολομόναχος». Αληθινά πάτησε πατητήρι ο Χριστός, το πατητήρι των δικών μας παθών, το πατητήρι των δικών μας κακών· διότι συνέτριψε εκείνα τα σταφύλια και ανήγειρε άλλα πατητήρια. Γι' αυτά ο Δαβίδ ψάλλει και λέει: «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων». Και επειδή αυτός ο ψαλμός μάς αναγνώστηκε μόλις τώρα, συλλογίσου, αγαπητέ, ή μάλλον μάθε από εμάς, αν το επιθυμείς, ότι αυτός ο ψαλμός έχει την εξής επιγραφή: «Ψαλμός υπέρ των ληνών». Εκείνο, λοιπόν, όπως είπα, το πατητήρι των εναντίων δυνάμεων αφού το κατήργησε, ανήγειρε για εμάς άλλο επουράνιο. Αλλά ας επαναλάβουμε το ρητό. Τι λέει, λοιπόν, ο Χριστός; «Πατητήρι πάτησα ολομόναχος». Διότι ποιος άλλος έπαθε για εμάς; «Μήπως ο Παύλος σταυρώθηκε για εμάς, ή στο όνομα του Παύλου βαπτιστήκαμε;». Μόνος σταυρώθηκε για εμάς ο Χριστός ο Υιός του Θεού, μόνος έπαθε για εμάς, μόνος μάς έσωσε· «Πατητήρι πάτησα ολομόναχος».

Επομένως, εάν ο Θεός και Πατέρας είναι ο μόνος άτρεπτος, και ο Υιός βρίσκεται σε ταυτότητα φύσεως, όντας πάντοτε αυτό ακριβώς που είναι και Εκείνος που Τον γέννησε, πώς θα μπορούσε να συγκαταλέγεται στα κτιστά Εκείνος που μόνος εξισώνεται με Αυτόν που Τον γέννησε, σύμφωνα με τον ανέκφραστο λόγο της ουσίας, και ο Οποίος είναι κατά φύση αυτό που είναι ο Πατέρας, με μόνη εξαίρεση το ότι δεν είναι Πατέρας; Διότι, το γεγονός ότι ο Λόγος δεν αλλοιώθηκε όταν έγινε άνθρωπος όπως εμείς, το έχει ξεκάθαρα διαμηνύσει με αυτά τα λόγια ο πνευματοφόρος. Και θέτει το «χθες» ως δηλωτικό του παρελθόντος χρόνου, το «σήμερα» του παρόντος, και το «εις τους αιώνας» του μέλλοντος. Εάν όμως κάποιοι εκλαμβάνουν το «χθες και σήμερα» με την έννοια του πρόσφατου και διατείνονται αυτό, πώς αυτός που υπάρχει χθες και σήμερα θα μπορούσε να υπάρχει και εις τους αιώνας; Θα στρέψουμε λοιπόν και εμείς τη δύναμη του ερωτήματος προς το αντίθετο: ο Λόγος που υπάρχει εις τους αιώνας, πώς θα μπορούσε να λάβει το «χθες και σήμερα» στον εαυτό Του, εάν ο Χριστός είναι ένας και δεν έχει μεριστεί, σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου;

και ότι Αυτός είναι ένας και δεν έχει μεριστεί. Ένα λοιπόν είμαστε όλοι εμείς εν Χριστώ, και έχουμε καταρτιστεί γι' αυτό στον ίδιο νου και στην ίδια γνώμη, καθώς μας συνδέει σε ομοψυχία κατά την πνευματική ένωση Εκείνος που λέει για εμάς στον Θεό και Πατέρα: «Θέλω όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς». <Έχει μεριστεί ο Χριστός; Μήπως ο Παύλος σταυρώθηκε για εσάς;> Αν κάποιος άλλος υπέμεινε τον σταυρό για εμάς, σε αυτόν ας ανήκουμε· και αν τυχόν έχουμε βαπτιστεί στο όνομα κάποιου άλλου, εκείνος ας μας έχει, και αυτόν ας αναγνωρίσουμε ως σωτήρα και λυτρωτή. Αν όμως «ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας», και μαζί με Αυτόν και μόνο έχουμε συνταφεί «διά του βαπτίσματος στον θάνατο», ας έχει ως πλούτο Του, λέει, τους εξαγορασμένους ο Ίδιος. Διότι έχουμε σωθεί μέσω Αυτού και από Αυτόν που έδωσε για εμάς την ίδια Του τη ζωή. <Διότι δεν με απέστειλε ο Χριστός να βαπτίζω, αλλά να ευαγγελίζομαι.> Έχει αποσταλεί βεβαίως, κατά κοινή ομολογία, για να διακηρύξει στα έθνη τον Ιησού· αλλά λέμε ότι είναι έργο της αποστολής του να εκπληρώνει, ανάλογα με τον καιρό και τις ανάγκες, εάν το επιλέξει, και το να βαπτίσει κάποιους.

Αλλά αισθάνομαι ότι ενδιέτριψα στο θέμα αυτό πέραν του δέοντος, καθώς η ανάγκη των νοημάτων μάς παρέσυρε προς αυτήν τη θεώρηση· πρέπει όμως να επανέλθουμε στη σειρά των κατηγοριών, ώστε να μην παραβλέψουμε αναπάντητο τίποτε από όσα μας έχουν προσάψει. Και πρώτα, εάν κρίνεται σκόπιμο, ας εξετάσουμε το εξής: πώς μας κατηγορεί ότι ισχυριζόμαστε πως ένας κοινός άνθρωπος ενήργησε τη σωτηρία των πάντων. Διότι, παρόλο που το ζήτημα αυτό έχει ήδη εν μέρει αποσαφηνιστεί εκ των προτέρων μέσω όσων εξετάστηκαν, θα το διαπραγματευτούμε και πάλι εν συντομία, προκειμένου να εξαλειφθεί πλήρως η αντίληψη όσων μας κρίνουν από συκοφαντική διάθεση. Εμείς τόσο πολύ απέχουμε από το να αποδώσουμε την αιτία της μεγάλης και υπέρλογης χάριτος σε κάποιον κοινό άνθρωπο, ώστε ακόμη και αν κάποιος απέδιδε τέτοιου είδους ευεργεσία στον Πέτρο και τον Παύλο ή σε κάποιον ουράνιο άγγελο, θα θεωρούσαμε το πρόσωπο αυτό ανάθεμα σύμφωνα με τον κανόνα του Παύλου. Διότι ούτε ο Παύλος σταυρώθηκε για εμάς, ούτε βαπτιστήκαμε στο όνομα κάποιου ανθρώπου. Ωστόσο, το γεγονός ότι ομολογούμε πως η σωτήρια δύναμη του Χριστού είναι ανώτερη από την ανθρώπινη φύση, δεν σημαίνει ότι ενισχύεται αυτομάτως το ενάντιο προς την αλήθεια δόγμα των αντιπάλων. Διότι δικός τους σκοπός είναι να θεμελιώσουν με κάθε τρόπο την αποξένωση της ουσίας του Υιού ως προς την ουσία του Πατρός, και επιδιώκουν να αποδείξουν την κατ' ουσίαν ανομοιότητα, όχι μόνο με τη διάκριση του γεννητού προς το αγέννητο, αλλά και με την αντίθεση του παθητού προς το απαθές.

Είδες πώς ακόμη και αυτό που φαίνεται να είναι πάρα πολύ υψηλό, είναι εντελώς ανάξιο της μεγαλωσύνης Του; Διότι δεν βρίσκεται μόνο στον ουρανό, αλλά παντού, και γεμίζει τα πάντα. Απευθύνεται, όμως, ακόμη στην αδυναμία του ακροατή, θέλοντας να τον ανυψώσει σταδιακά. Και ως «Υιό ανθρώπου» εδώ δεν ονόμασε τη σάρκα, αλλά με βάση την κατώτερη ουσία ονόμασε τώρα ολόκληρο τον εαυτό Του, για να το πω έτσι. Διότι αυτή είναι η συνήθειά Του, πολλές φορές δηλαδή να ονομάζει το όλον από τη θεότητα, και πολλές φορές από την ανθρωπότητα. Και όπως ο Μωυσής ύψωσε τον όφι στην έρημο, λέει, έτσι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου. Και πάλι, τούτο φαίνεται να είναι αποκομμένο από τα προηγούμενα, όμως έχει και αυτό πολύ στενή συνάφεια. Διότι, αφού ανέφερε τη μέγιστη ευεργεσία που έγινε στους ανθρώπους μέσω του βαπτίσματος, προσθέτει και την αιτία της, η οποία δεν είναι μικρότερη από εκείνην, δηλαδή την ευεργεσία μέσω του σταυρού. Όπως ακριβώς και ο Παύλος, όταν απευθύνεται στους Κορινθίους, παραθέτει μαζί αυτές τις ευεργεσίες, λέγοντας τα εξής: «Μήπως ο Παύλος σταυρώθηκε για εσάς, ή στο όνομα του Παύλου βαπτιστήκατε;»

Με αυτό εννοεί ότι, αν δεν έπρεπε να παίρνουν τα ονόματα του Παύλου, του Πέτρου και του Απολλώ, πολύ περισσότερο δεν έπρεπε των άλλων. «Εγώ όμως του Χριστού». Δεν τους κατηγορεί γι' αυτό, ότι δηλαδή κάποιοι ονόμαζαν τους εαυτούς τους οπαδούς του Χριστού, αλλά για το ότι δεν το έκαναν όλοι, αλλά συμπεριφέρονταν σαν να έχει δοθεί ο Χριστός σε κάποια συγκεκριμένη μερίδα. «Έχει κομματιαστεί ο Χριστός;» Αυτό που λέει είναι περίπου το εξής: Κατατεμαχίζετε, λέει, τον Χριστό. Μήπως διαίρεσε το σώμα Του; Μοιράστηκε στους ανθρώπους, και κομμάτιασε την Εκκλησία, και ένα μέρος κράτησε ο ίδιος, και το άλλο το έδωσε σε εκείνους; «Μήπως σταυρώθηκε ο Παύλος για εσάς;» Δες το φιλόχριστο φρόνημα· πώς φέρνει πλέον όλο το θέμα στο δικό του όνομα, αποδεικνύοντας περίτρανα ότι σε κανέναν δεν ανήκει αυτή η τιμή. Και εκείνο που αποτελούσε δείγμα μεγάλης φροντίδας, αυτό προβάλλει, δηλαδή τον σταυρό και το βάπτισμα, και τα αγαθά που προέρχονται από αυτά. Διότι την φιλανθρωπία του Θεού την αποδεικνύει βέβαια και η δημιουργία του κόσμου, αλλά προπαντός η συγκατάβασή Του μέσω του σταυρού. «Ή μήπως βαπτιστήκατε στο όνομα του Παύλου;» Επειδή ακριβώς το να ονομάζονται από εκείνους που τους βάπτισαν γινόταν αιτία σχισμάτων, διορθώνει και αυτό λέγοντας: Μήπως βαπτιστήκατε στο όνομα του Παύλου; Διότι μη μου πεις, λέει: Ποιος βάπτισε; αλλά στο όνομα ποιου· διότι δεν εξετάζεται το ποιος βάπτισε, αλλά στο όνομα ποιου [έγινε η βάπτιση]. Διότι Αυτός, λέει, συγχωρεί τα αμαρτήματα. «

Ή μήπως η μεν φύση που προσλήφθηκε από εμάς έχει οικειότητα προς εμάς, ενώ η θεότητα που ενώθηκε με αυτήν έχει ανάγκη καταλλαγής μαζί μας μέσω θυσίας; Ή, για να το πούμε κατά τον Παύλο, διαμερίστηκε ο Χριστός, ώστε το ένα να του είναι φιλικό και το άλλο αντίθετο; Κατανόησε τι λες, σοφότατε. Τι αποφαίνεσαι εναντίον του ίδιου σου του εαυτού; Το να μη διαιρεί κανείς τις δύο φύσεις του Χριστού, αποδίδοντας στη μεν τα θεοπρεπή προτερήματα και στη δε τα δικά της ελαττώματα, αλλά να αποφαίνεται ότι όσοι προβαίνουν σε αυτή τη διάκριση διαιρούν μαζί και τον Χριστό, αποτελεί αίρεση των συγχυτών ή και των φαντασιαστών, οι οποίοι δεν αποδέχονται την Τέταρτη Οικουμενική Σύνοδο, ούτε αυτές που την ακολούθησαν. Την απόνοια αυτή νοσούν οι Σεβήροι και οι Ευτυχείς και οι Διόσκοροι και ολόκληρος ο εσμός των αιρετικών που είναι μαζί τους, ο οποίος υποβλήθηκε σε ανάθεμα από τις ιερές Συνόδους.

Ασφαλώς, ούτε το «μεμέρισται ὁ Χριστός» προβάλλεται από τον Απόστολο εναντίον εκείνων που διαιρούν τις φύσεις του Χριστού, σύμφωνα με τη δική σου παρανόηση και κατάχρηση, αλλά εναντίον εκείνων που αποσχίζονται μεταξύ τους και οικειοποιούνται διαφορετικούς Αποστόλους και δασκάλους τους, οι οποίοι κηρύττουν τον έναν Χριστό, με το να λέει ο καθένας: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά». Και κατ' αυτόν τον τρόπο, όσον αφορά τουλάχιστον αυτούς, διαιρούν το κήρυγμα του Χριστού και μερίζουν και κατατέμνουν τον ίδιο τον Χριστό, δίνοντας την εντύπωση, όπως φαίνεται, ότι θεωρούν πως είναι άλλος ο Χριστός που κηρύττεται από τον Παύλο, και άλλος από τον Κηφά και τον Απολλώ· απευθυνόμενος, λοιπόν, προς τέτοιους ανθρώπους με τρόπο επικριτικό, ή μάλλον για να τους συνετίσει, ο Απόστολος λέει το «μεμέρισται ὁ Χριστός». Εσύ όμως πώς το προβάλλεις αυτό εναντίον εκείνων που διακρατούν τον έναν και αυτόν Χριστό σε δύο φύσεις που συνήλθαν σε μία υπόσταση, και οι οποίοι λένε ότι με τη μία προσφέρει και με την άλλη αποδέχεται; Και κατ' αυτόν τον τρόπο ότι συμφιλιώνεται και ο ίδιος με τον εαυτό του, εκτός εάν αρνείσαι ολοφάνερα τις δύο φύσεις, και είτε τις συγχέεις μετά την ένωση, είτε αποβάλλεις τελείως τη μία, θεωρώντας την αληθινή ενανθρώπηση ως φαντασία. Έτσι, λοιπόν, ενώ συλλαμβάνεσαι από παντού να έχεις τα φρονήματα των αιρετικών, καταφεύγεις και πάλι στη συνηθισμένη σου συκοφαντία, και ισχυρίζεσαι εσύ ο ίδιος ότι αυτά τα λέει ο αντίπαλός σου:

Εξέτασε όμως και τον ακόλουθο συλλογισμό σου. Διότι, αφού κατηγόρησες ως ανόητο το να λέγεται ότι ο Υιός συμφιλιώνεται ο ίδιος με τον εαυτό του μέσω της θυσίας, προσθέτεις και τα εξής στη μομφή σου: Ή ότι η μεν φύση που προσλήφθηκε από εμάς έχει οικειότητα προς εμάς, ενώ η θεότητα που ενώθηκε με αυτήν έχει ανάγκη συμφιλίωσης μαζί μας μέσω της θυσίας· ή, για να μιλήσουμε κατά τον Παύλο, έχει μεριστεί ο Χριστός, ώστε το ένα μέρος να είναι φίλιο σε αυτόν και το άλλο αντίθετο; Κατανόησε τι λες, σοφότατε. Τι αποφαίνεσαι εναντίον του εαυτού σου; Το να μη διακρίνει κανείς τις δύο φύσεις του Χριστού, ώστε στη μία να αποδίδει τα θεοπρεπή προτερήματα και στην άλλη τα δικά της ελαττώματα, αλλά το να αποφαίνεται ότι όσοι προβαίνουν σε αυτή τη διάκριση διαιρούν ταυτόχρονα και τον Χριστό, αποτελεί ίδιον της αίρεσης των συγχυτικών ή και των φαντασιαστών, οι οποίοι αθετούν την Τετάρτη Οικουμενική Σύνοδο και εκείνες που την ακολούθησαν. Από αυτήν την παράνοια νοσούν οι Σεβήροι, οι Ευτυχείς και οι Διόσκοροι, καθώς και όλος ο αιρετικός εσμός που μαζί με αυτούς υποβλήθηκε σε ανάθεμα από τις ιερές Συνόδους.

Βεβαίως, το «μεμέρισται ὁ Χριστὸς» δεν διατυπώνεται από τον Απόστολο εναντίον εκείνων που διαιρούν τις φύσεις του Χριστού, σύμφωνα με τη δική σου παρερμηνεία και παραχρησία, αλλά εναντίον εκείνων που διασπώνται μεταξύ τους και, από τους Αποστόλους και δασκάλους που κηρύσσουν τον έναν Χριστό, οικειοποιούνται άλλοι άλλους, λέγοντας: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά»· και κατ' αυτόν τον τρόπο, στο μέτρο που εξαρτάται από αυτούς, διαιρούν το κήρυγμα του Χριστού και μερίζουν και κατατέμνουν τον ίδιο τον Χριστό. Εσύ όμως πώς το προβάλλεις αυτό εναντίον εκείνων που ομολογούν τον έναν και αυτόν Χριστό σε δύο φύσεις οι οποίες έχουν συνέλθει σε μία υπόσταση, και υποστηρίζουν ότι κατά τη μία φύση προσφέρει και προσφέρεται, ενώ κατά την άλλη αποδέχεται; Και έτσι συμφιλιώνεται ο ίδιος με τον εαυτό του, εκτός εάν προφανώς αρνείσαι τις δύο φύσεις· και είτε τις συγχέεις μετά την ένωση, είτε αποβάλλεις τελείως τη μία, θεωρώντας την αληθινή ενανθρώπηση ως φαντασία.

Ακούστε τα αυτά, όλα τα έθνη, δώστε προσοχή όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης στο τι συνέβη στους Γραικούς. Πριν από τον Αντίχριστο εμφανίστηκε αντίχριστος, αφαιρέθηκε από εμάς το σημείο της βασιλείας του Χριστού. Διότι, εάν αυτό, το οποίο αποτελεί την απεικόνιση της σωματικής του μορφής, δεν εμφανίζεται ανάμεσά μας φέροντας τον τύπο του σταυρού, αλλά το ένα απορρίπτεται και το άλλο γίνεται αποδεκτό, τότε ο Χριστός έχει μεριστεί ή μάλλον έχει αποδοκιμαστεί ο βασιλιάς που εξόντωσε τον διάβολο, και το δόρυ, με το οποίο έσφαξε τον εχθρό, έχει στεφανωθεί με το διάδημα της εξουσίας, υποτάσσοντας ως εχθρό αυτόν που τον κατέσφαξε, σημειώνοντας νίκη ίση με εκείνη του σφαγιασθέντος. Άκου, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη: τι είναι αυτή η αποστασία στην οποία περιέπεσε ο λαός του Θεού; Ακούστε, ανατολή και δύση, πώς τυφλώθηκε η Βυζαντίδα, πώς κουφάθηκε, αφού δεν άκουσε την ελεγκτική σας φωνή και δεν πρόσεξε την αποδεικτική σας μαρτυρία, αλλά αντιθέτως ακολούθησε τον Ιαννή και τον Ιαμβρή, τους πολέμιους του Χριστού, την ολέθρια δυάδα, την οποία γνωρίζω καλά ότι η Τριάδα σύντομα θα καταστρέψει, ώστε να οδηγηθεί στην απώλεια και αυτή η δυάδα, μαζί με τους δύο ασεβείς που καταστράφηκαν προηγουμένως, αποτελώντας το τετρακέφαλο άρμα του διαβόλου.

Μήπως γι' αυτό συγκεντρωθήκατε, τέκνα μου; Μήπως γι' αυτό δημιουργήσατε ομάδες; Έχει μεριστεί ο Χριστός; όπως αναφέρουν τα θεία λόγια· ή μήπως βαπτιστείκατε στο όνομα του Παύλου; Διότι με αυτούς μοιάζουν εκείνοι που παρασύρονται από τις δικές τους επιθυμίες και δεν αποβλέπουν ούτε στοχεύουν σε ένα πράγμα, δηλαδή σε αυτό που φανερώνεται από την ταπεινότητά μου έπειτα από πολλή περίσκεψη. Ο Θεός δεν αναζητά επιμόνως ούτε ζητά από εμάς ούτε στύλο, ούτε κίονα, ούτε λάκκο, ούτε βουνό, ούτε σπήλαιο, ούτε ερήμους, ούτε οπές της γης, ούτε θάμνους, ούτε τη διαβίωση με τα θηρία, ούτε τη συμβίωση με έναν ή δύο, ούτε τη ζωή με πέντε ή δέκα, ούτε εσωτερικό κάθισμα, ούτε εξωτερικό, ούτε αστικό, ούτε εγχώριο, ούτε αγιοπολίτικο, ούτε ρωμαϊκό, ούτε αιγυπτιακό, ούτε κωνσταντινουπολίτικο, ούτε τίποτα άλλο μικρό ή μεγάλο, ταπεινό ή υψηλό, επαινετό ή θαυμαστό· παρά μόνο το κοινόβιο στο οποίο σας κάλεσε. Δεν τολμώ να πω και τον ποιμένα που σας έδωσε, εξαιτίας της δικής μου αναξιότητας και πολυαμαρτωλότητας· ώστε μέσα σε αυτό να ζείτε, να παραμένετε και να πολιτεύεστε προς δόξαν του προσκυνητού Του ονόματος. Διότι αυτό είναι το μεγάλο σημείο, και αυτό είναι το αληθινό έργο θαυματουργίας· ή μάλλον το πραγματικό μαρτύριο και ο τόπος άσκησης των τίμιων ψυχών σας.