Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:14

Ο δε Κρίσπος, ο αρχισυνάγωγος, λέγει, πίστεψε στον Κύριο μαζί με όλο τον οίκο του. Πρόσεξε ότι οι πιστοί τότε το έπρατταν αυτό μαζί με ολόκληρη την οικογένειά τους. Όταν συνέβη αυτό, αμέσως και πολλοί άλλοι πίστεψαν και βαπτίστηκαν. Σε αυτόν τον Κρίσπο αναφέρεται, τον αρχισυνάγωγο, για τον οποίο λέγει όταν γράφει: «Κανέναν άλλον δεν βάπτισα, παρά μόνο τον Κρίσπο και τον Γάιο». Θεωρώ δε ότι αυτός ονομάζεται και Σωσθένης, ο οποίος ήταν άνθρωπος με τόση πίστη, ώστε και ξυλοκοπήθηκε και παρευρισκόταν πάντοτε μαζί με τον Παύλο. Είπε δε ο Κύριος, αναφέρει, μέσω οράματος στον Παύλο: «Μη φοβάσαι, αλλά μίλα». Γι' αυτό τον λόγο παραμένει πολύ καιρό εκεί· διότι τον έπειθε μεν το πλήθος, αλλά η οικειότητα του Χριστού ακόμη περισσότερο. Διότι ο κίνδυνος πλέον είχε καταστεί μεγαλύτερος, αφού πίστευαν και οι περισσότεροι και ο αρχισυνάγωγος. «Μη φοβάσαι», λέγει. Αυτό ήταν ικανό για να τον ανορθώσει, το ότι δηλαδή ελέγχθηκε επειδή φοβόταν, ή μάλλον δεν ελέγχθηκε, αλλά ενθαρρύνεται για να μην πάθει ούτε καν αυτό. Διότι δεν τους άφηνε πάντοτε να κακοπαθούν, για να μην καταστούν πιο αδύναμοι. Επειδή τίποτε δεν λυπούσε τόσο τον Παύλο, όσο εκείνοι που απειθούσαν, όσο εκείνοι που εναντιώνονταν.

«Ευχαριστώ τον Θεό που κανέναν από εσάς δεν βάπτισα, παρά μόνο τον Κρίσπο και τον Γάιο, για να μην πει κανείς ότι βαπτιστήκατε στο δικό μου όνομα. Βάπτισα δε και τον οίκο του Στεφανά. Κατά τα λοιπά, δεν γνωρίζω αν βάπτισα κανέναν άλλον.» Είναι σαν να λέει: Γιατί υπερηφανεύεσαι που βαπτίζεις, τη στιγμή που εγώ μέχρι και ευχαριστώ τον Θεό που δεν το έκανα αυτό; Λέγοντας αυτά, καταρρίπτει κατ' οικονομίαν την έπαρση γι' αυτό το ζήτημα, όχι βέβαια τη δύναμη του βαπτίσματος —μη γένοιτο!— αλλά την ανοησία εκείνων που υπερηφανεύονται επειδή βαπτίζουν. Διότι, βέβαια, το βάπτισμα είναι μεγάλο, αλλά μεγάλο δεν το κάνει αυτός που βαπτίζει, αλλά Εκείνος που επικαλείται στο βάπτισμα. Αναφέρει μάλιστα και την αιτία για την οποία ευχαριστεί: «για να μην πει κανείς», λέει, «ότι βαπτιστήκατε στο δικό μου όνομα». Όχι ότι το έλεγε αυτό για εκείνους, αλλά επειδή φοβόταν μήπως προχωρήσει σε αυτό το σημείο αυτή η κακή ασθένεια. «Διότι δεν με απέστειλε ο Χριστός για να βαπτίζω, αλλά για να κηρύττω το Ευαγγέλιο». Τότε, γιατί βάπτιζες; θα πει κάποιος. Δεν βάπτιζα αντιτιθέμενος σε Αυτόν που με έστειλε, λέει, αλλά κάνοντάς το εκ περισσού. Και όπως ακριβώς στην περίπτωση των χηρών, όταν οι απόστολοι είπαν: «Δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε τον λόγο του Θεού για να διακονούμε σε τραπέζια», εκείνος διακόνησε, όχι αντιτιθέμενος σε αυτούς, αλλά κάνοντάς το εκ περισσού· έτσι συμβαίνει και εδώ. «Όχι με σοφία λόγου, για να μην αποβεί κενός ο σταυρός του Χριστού».

Αφού κατέρριψε την έπαρση εκείνων που υπερηφανεύονταν επειδή βάπτιζαν, στρέφεται στη συνέχεια προς εκείνους που κομπάζουν για την κοσμική σοφία, και εναντίον τους οπλίζεται πιο έντονα. Διότι προς εκείνους που είχαν γεμίσει έπαρση για το βάπτισμα έλεγε: «Ευχαριστώ τον Θεό που δεν βάπτισα κανέναν σας»· και ότι «Δεν με απέστειλε ο Χριστός για να βαπτίζω»· και δεν χρησιμοποίησε τον λόγο ούτε με σφοδρότητα ούτε με περίτεχνη επιχειρηματολογία. Εδώ όμως, από την αρχή κιόλας καταφέρει μεγάλο πλήγμα, λέγοντας: «για να μη χάσει τη δύναμή του ο σταυρός του Χριστού». Γιατί, λοιπόν, υπερηφανεύεσαι για κάτι, για το οποίο θα έπρεπε να ντρέπεσαι; Διότι, εάν αυτή η σοφία πολεμά τον σταυρό και μάχεται τα Ευαγγέλια, δεν πρέπει να καυχιέται κανείς για αυτήν, αλλά να την καταργεί. «Διότι ο λόγος περί του σταυρού για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού». Επειδή δηλαδή ήταν φυσικό αυτοί, καθώς ο σταυρός χλευαζόταν από τους Έλληνες, να προσπαθούν ταραγμένοι να αντισταθούν με τη δική τους δήθεν σοφία και να πολεμούν τα όσα έλεγαν οι Έλληνες, ο Παύλος, για να τους καθησυχάσει, λέει: Μη νομίζετε ότι συμβαίνει κάτι το ξένο και παράδοξο. Αυτή είναι η φύση του πράγματος, ώστε η δύναμή του να μην αναγνωρίζεται από αυτούς που οδηγούνται στην απώλεια. Διότι έχουν χάσει τα λογικά τους και παραφρονούν, και γι' αυτό υβρίζουν, και θεωρούν επαχθή τα σωτήρια φάρμακα. «Διότι είναι γραμμένο: Θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών, και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών. Πού είναι ο σοφός; πού ο γραμματέας; πού ο συζητητής τούτου του αιώνα;»

Και το «ώστε να μην υστερείτε» συμφωνεί περισσότερο με τη δεύτερη ερμηνεία. (Α' Κορ. 1:9) «Δια του οποίου κληθήκατε». Διότι κανείς δεν έρχεται προς τον Υιό, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας, όπως και κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, παρά μόνον εκείνος στον οποίο θα τον αποκαλύψει ο Υιός. Το «δια του οποίου κληθήκατε» τίθεται αντί του «από τον οποίο κληθήκατε», δηλαδή αυτός που σας κάλεσε. Και πρόσεξε πώς ο θείος Παύλος χρησιμοποιεί το «δια του οποίου» και για τον Πατέρα, και αντί ποιου το χρησιμοποιεί, ώστε, όταν το ακούσεις και για τον Υιό, να μην εννοήσεις διαφορά ουσίας, αλλά ταυτότητα. «Εις κοινωνίαν του Υιού του». Κληθήκατε σε κοινωνία με τον Χριστό· γιατί λοιπόν, ορίζοντας στους εαυτούς σας διάφορους προστάτες και διδασκάλους, φιλονικείτε αποσχίζοντας και αποκόπτοντας τους εαυτούς σας από εκείνη τη θαυμαστή και σωτήρια κοινωνία; (Α' Κορ. 1:14, 17α). Γιατί ευχαριστείς, Παύλε, που δεν βάπτισες κανέναν από αυτούς, παρά μόνο όσους ανέφερες; Μήπως επειδή θεωρείς το βάπτισμα ως κάτι μικρής σημασίας; Μη γένοιτο, λέει, αλλά για αυτές τις δύο αιτίες ευχαριστώ: πρώτον, επειδή μη βαπτίζοντας, λέει, δεν έδωσα σε κανέναν αφορμή να πει ότι γι' αυτόν τον λόγο βάπτισα πολλούς, ώστε συγκροτώντας για τον εαυτό μου μια ομάδα μαθητών, να αποκτήσω όνομα διδασκάλου και καθοδηγητή.

Διότι η λέξη «όνομα» δεν χρησιμοποιείται μόνο για να δηλώσει το κύριο και ξεχωριστό γνώρισμα της υπόστασης, αλλά εξίσου δηλώνει και τη δόξα και την τιμή και τον έπαινο. Διότι είναι ευρεία η χρήση αυτής της λέξης με αυτήν ακριβώς τη σημασία, όχι μόνο σε εμάς, αλλά και σε εκείνους για τους οποίους η ενασχόληση με τις λέξεις θεωρείται μεγάλο δείγμα σοφίας. Μπορεί, λοιπόν, κανείς να ακούσει να λένε «άφησε όνομα στη ζωή», αντί για δόξα και έπαινο γι' αυτόν· και «το όνομά του βρισκόταν σε κάθε στόμα», αντί για το ότι στεφανωνόταν με επαίνους από όλους και απολάμβανε πολλή τιμή, και πολλά παρόμοια. Και σε εμάς διακηρύσσεται στα ιερά κείμενα: «πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη», αντί για τη δόξα σου και την εξαιρετική τιμή. Και πράγματι ο σοφός στα θεία και στα ανθρώπινα, ο Παύλος εννοώ, το καύχημα των αποστόλων, φαίνεται να χρησιμοποιεί με αυτόν τον τρόπο τη λέξη· διότι λέει: «δεν βάπτισα κανέναν παρά μόνο τον Κρίσπο και τον Γάιο, και βάπτισα επίσης και την οικογένεια του Στεφανά»· και λίγο μετά, «για να μην πει κανείς ότι βάπτισα στο δικό μου όνομα». Διότι βέβαια δεν εννοεί αυτό, προς Θεού, ότι δηλαδή «δεν τέλεσα τη μυσταγωγία του βαπτίσματος στο δικό μου όνομα»· επειδή, άλλωστε, και στην οικογένεια του Στεφανά και στους άλλους που βάπτισε, δεν τους χάριζε την πνευματική αναγέννηση επικαλούμενος το όνομα του Παύλου. Αφού κανείς, ούτε καν από τους πιο ασεβείς, δεν θα εκτόξευε αυτή τη συκοφαντία στον Παύλο, ώστε να αναγκαστεί εκείνος να απολογηθεί για να αποτινάξει από πάνω του μια τέτοια τερατωδία.