Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:26

Και σκανδαλίζονταν εξαιτίας του. Ο δε Ιησούς τούς είπε: Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του και στο σπίτι του. Και δεν έκανε εκεί πολλά θαύματα εξαιτίας της απιστίας τους. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι βλέπετε την κλήση σας, αδελφοί, ότι δεν υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς· αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τους σοφούς· και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τα ισχυρά· και τα ασήμαντα του κόσμου και τα περιφρονημένα εξέλεξε ο Θεός, και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα, ώστε να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού.

Διότι το μαλλί σε αυτές δεν είναι ομοιόμορφο, αλλά διαφέρει ελαφρώς, είναι ετερόχρωμο και σαν ανακατεμένο. Δέχεται, λοιπόν, ο Χριστός από τον κόσμο, όχι βέβαια οπωσδήποτε τα πολύτιμα σε αυτόν και τα εκλεκτά μεταξύ των ανθρώπων, αλλά μάλλον όσα φαίνονται σε αυτούς να βρίσκονται σε υποδεέστερη μοίρα και δεν έχουν ίση δόξα. Θα επιβεβαιώσει δε αυτόν τον λόγο και ο θεσπέσιος Παύλος, γράφοντας προς τους πιστούς: «Διότι βλέπετε την κλήση σας, αδελφοί, ότι δεν κλήθηκαν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς· αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τους σοφούς, και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τα ισχυρά». Θα μπορούσε όμως να κατανοηθεί και διαφορετικά το σταχτόχρωμο πιτσιλωτό, εάν κάποιος επιθυμούσε να εξετάσει με ακρίβεια τέτοιου είδους ζητήματα.

Αυτά έφτασαν σε εμάς, αγαπητοί, και ιδού βλέπουμε ότι τα λόγια έγιναν πράξη. Διότι, ποιος δίνει σημασία σήμερα στις θείες Γραφές; Ποιος προσέχει επιμελώς τις εντολές του Χριστού; Ποιος είναι σοφός, για να τα τηρήσει αυτά; Ποιος θα αποδείξει ότι δεν είμαστε παραβάτες του νόμου; Υπάρχουν πολλοί δυνατοί, πολλοί σοφοί κατά σάρκα, λέει, πολλοί ευγενείς, πολλοί επιστήμονες, γραμματείς και νομικοί και δάσκαλοι, πλούσιοι και πένητες, δούλοι και ελεύθεροι, μοναχοί και παρθένες και άνθρωποι κάθε λογής, γέροντες και νέοι. Ποιος από όλους αυτούς μπορεί να αποδείξει ότι αρμόζει στους Χριστιανούς να παίζουν κιθάρα, ή να χορεύουν, ή να χοροπηδούν, ή να παίζουν αυλό σε χορούς, ή να αλαλάζουν, ή να μαντεύουν, ή να κατασκευάζουν τα λεγόμενα φυλακτά, ή να τα φορούν, ή να ρωτούν δαίμονες, ή να μεθούν, ή να ανέχονται όσους πράττουν τέτοια παράνομα έργα; Ποιος θα αποδείξει, όπως προείπα, ότι αυτά χαρακτηρίζουν τους Χριστιανούς; Ποιος Προφήτης, ποιο Ευαγγέλιο, ποιο βιβλίο των Αποστόλων; Εάν γενικά αρμόζει στους Χριστιανούς να τα πράττουν αυτά, τότε όλα είναι μάταια και πλάνη, και ο νόμος, και οι Προφήτες, και οι Απόστολοι, και τα Ευαγγέλια. Εάν όμως αυτά είναι λόγια του Θεού και αληθινά και θεόπνευστα, όπως άλλωστε είναι, δεν αρμόζει στους Χριστιανούς να πράττουν τίποτα από τα προαναφερθέντα.

Και με άλλον τρόπο βέβαια διδάσκει για τη δικαιοσύνη ο Απόστολος λέγοντας: «Διότι δεν ντρέπομαι για το Ευαγγέλιο· επειδή είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία για καθέναν που πιστεύει, πρώτα για τον Ιουδαίο και έπειτα για τον Έλληνα. Διότι μέσα σε αυτό αποκαλύπτεται η δικαιοσύνη». Και για τους φτωχούς πάλι ο ίδιος αποσαφηνίζει λέγοντας: «Διότι βλέπετε την κλήση σας, αδελφοί· ότι δεν κλήθηκαν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί ευγενείς, ούτε πολλοί δυνατοί· αλλά τα μωρά του κόσμου διάλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τους σοφούς· και τα ασθενή και τα περιφρονημένα διάλεξε, και αυτά που δεν υπάρχουν, για να καταργήσει αυτά που υπάρχουν· ώστε να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού». «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι λόφοι δικαιοσύνη». Εκτός από τα προηγούμενα, το προφητικό πνεύμα εύχεται και τα εξής: να ειρηνεύσουν με τον λαό τα όρη, τα οποία παλαιότερα τον εχθρεύονταν, αποβάλλοντας την έχθρα, και να ευαγγελίζονται οι λόφοι την προαναφερθείσα δικαιοσύνη στον ίδιο αυτόν λαό.

Βοσκός ήταν ο προφήτης Αμώς, αλιέας ο Πέτρος, και την ίδια τέχνη ασκούσαν ο αδελφός του ο Ανδρέας καθώς και ο υψηλός Ιωάννης, σκηνοποιός ήταν ο Παύλος, και ο Ματθαίος τελώνης, και όλοι οι άλλοι ομοίως με τον ίδιο τρόπο· δεν ήταν κάποιοι ύπατοι, στρατηλάτες ή έπαρχοι, ούτε περίβλεπτοι για τη ρητορική και τη φιλοσοφία τους, αλλά φτωχοί και απλοϊκοί άνθρωποι που προέρχονταν από τα πιο ταπεινά επαγγέλματα. Και όμως «σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος τους και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους». «Βλέπετε», λέγει, «την κλήση σας, αδελφοί, ότι δεν κλήθηκαν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς· αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός». Ίσως κάτι να θεωρείται μωρό και τώρα στα μάτια των ανθρώπων, όταν είναι αδύναμο εξαιτίας της φτώχειας ή άδοξο εξαιτίας της ταπεινής του καταγωγής· αλλά ποιος γνωρίζει μήπως σε αυτόν ακριβώς δεν γέρνει η πλάστιγγα της κρίσεως από τη χάρη του Θεού, έστω κι αν είναι κατώτερος από τους υψηλούς και τους πιο επιφανείς; Τι θα ήταν πιο ωφέλιμο για την πόλη της Ρώμης, το να λάβει εξ αρχής ως προστάτη της κάποιον από τους ευπατρίδες και τους ισχυρούς της Συγκλήτου, ή τον αλιέα Πέτρο, ο οποίος δεν διέθετε κανένα απολύτως κοσμικό εφόδιο για να αποκτήσει δόξα; Ποια οικία είχε, ποιους υπηρέτες, ποια περιουσία που να του εξασφαλίζει τρυφηλό βίο μέσω των εισοδημάτων της;

Το να πιστεύει όμως κανείς ότι κάποιος μπόρεσε να βρει μέσω αυτών τους λόγους που υπάρχουν στον δημιουργικό νου, μήπως είναι υπερβολικά εσφαλμένο; Διότι «ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου;» λέει ο Απόστολος. Αν λοιπόν δεν γνώρισε αυτούς, ούτε τις εικόνες τους μέσα στην ψυχή είναι δυνατόν να κατανοήσει κάποιος από την έξωθεν (κοσμική) σοφία. Επομένως, είναι ψευδογνωσία η γνώση που θηρεύει το «κατ' εικόνα» του Θεού από αυτήν τη σοφία. Συνεπώς, δεν θα γίνει εξαιτίας της όμοια με την ίδια την αλήθεια η ψυχή που την κατέχει, ούτε θα μπορούσε να οδηγηθεί προς την αλήθεια από αυτήν, και έτσι είναι μάταιη η καύχηση εκείνων που σεμνύνονται για αυτήν, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο. Ας ακούσουν τον Παύλο που αποκαλεί «σαρκική σοφία» την κοσμική, ο οποίος επίσης ονομάζει «σαρκικό νου» τη «γνώση που υπερηφανεύει». Η σοφία της σάρκας λοιπόν, πώς θα προσφέρει στην ψυχή το «κατ' εικόνα»; «Βλέπετε», λέει, «την κλήση μας: δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς». Όπως λοιπόν η σαρκική ευγένεια και η δύναμη δεν θα μπορούσαν να ενδυναμώσουν ή να εξευγενίσουν την ψυχή, έτσι ούτε η σοφία της σάρκας θα κάνει σοφή τη διάνοια. Και πραγματικά, αρχή σοφίας είναι το να γνωρίζει κανείς τη σοφία, ώστε να διακρίνει και να προτιμά αντί της χαμερπούς, γήινης και ανώφελης, εκείνη τη μεγάλως ωφέλιμη, επουράνια, πνευματική, που προέρχεται από τον Θεό και καταλήγει στον Θεό και αποδεικνύει όσους την αποκτούν σύμμορφους με τον Θεό.

Διότι «καλό δέντρο δεν κάνει κακούς καρπούς», σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου. Διότι εγώ, αναλογιζόμενος μέσα μου, νομίζω ότι δεν είναι δίκαιο να ονομάζεται ούτε καν ανθρώπινη εκείνη η σοφία, η οποία είναι σε τέτοιο βαθμό ασυνεπής προς τον εαυτό της, ώστε να θεωρεί τα ίδια πράγματα έμψυχα και άψυχα, λογικά και άλογα, και να ισχυρίζεται ότι εκείνα που δεν έχουν καμία απολύτως φυσική ικανότητα για αίσθηση, ούτε διαθέτουν κανένα όργανο τέτοιας δύναμης, είναι ικανά να χωρέσουν τις ψυχές μας. Αν όμως ο Παύλος την ονομάζει κάπου «ανθρώπινη σοφία» —διότι λέει: «Το κήρυγμά μου δεν στηρίχθηκε σε πειστικούς λόγους ανθρώπινης σοφίας», και πάλι: «Μιλάμε όχι με λόγια που διδάσκει η ανθρώπινη σοφία»—, εντούτοις θεωρεί σωστό να ονομάζει αυτούς που την κατέχουν «σοφούς κατά σάρκα», «σοφούς που μωράνθηκαν», «συζητητές αυτού του αιώνα», και τη σοφία τους με παρόμοιους χαρακτηρισμούς, διότι την αποκαλεί «σοφία που έχει μωρανθεί», «σοφία που καταργείται» και «κενή απάτη», «σοφία αυτού του αιώνα» και «των αρχόντων αυτού του αιώνα, οι οποίοι καταργούνται».

Γι' αυτό και ο Παύλος, ο οποίος υπήρξε σοφός στα θεία όσο κανείς άλλος, το αποκαλεί αυτό «σαρκικό», λέγοντας: «βλέπετε την κλήση μας, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα». Καίτοι, ποιος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει καλύτερα αυτή τη σοφία από εκείνους τους σοφούς που ο Παύλος ονομάζει «έξωθεν»; Αλλά παρ' όλα αυτά, τους ονομάζει σοφούς «κατά σάρκα», τουλάχιστον όσον αφορά σε αυτήν· και δικαιολογημένα.

Ότι δε και το μεγαλύτερο μέρος από αυτούς αποτελούνταν από απλοϊκούς ανθρώπους, το δηλώνει γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Βλέπετε την κλήση σας, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα»· και ότι προέρχονταν από ασήμους: «Δεν υπάρχουν πολλοί», λέγει, «ευγενείς»· και όχι μόνο δεν ήταν ευγενείς, αλλά ήταν και εξαιρετικά ταπεινοί. Διότι «τα ασθενή του κόσμου», λέγει, «εξέλεξε ο Θεός, και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα». Αλλά μήπως ήταν μεν απλοϊκός και απαίδευτος, είχε όμως κάποια ικανότητα να πείθει με τα λόγια του; Ούτε αυτό. Και τούτο πάλι ο ίδιος το αποδεικνύει λέγοντας: «Και εγώ ήλθα προς εσάς όχι με υπεροχή λόγου ή σοφίας, αναγγέλλοντάς σας το μαρτύριο».

Αλλ' όμως δεν αποκρούεται, αλλά και προσελκύει. Πάλι οι Έλληνες απαιτούν από εμάς ρητορεία λόγων και δεινότητα σοφισμάτων· εμείς όμως και σε αυτούς κηρύττουμε τον σταυρό, και αυτό που στους Ιουδαίους φαίνεται ότι είναι αδυναμία, αυτό στους Έλληνες είναι μωρία. Όταν, λοιπόν, όχι μόνο δεν τους παρέχουμε αυτά που ζητούν, αλλά τους λέμε και τα αντίθετα από όσα ζητούν, και έπειτα μέσω των αντίθετων πείθονται, πώς να μην είναι σε αυτούς άφατη η δύναμη εκείνου που κηρύττεται; «Διότι το μωρό του Θεού είναι σοφότερο από τους ανθρώπους». Για τον σταυρό λέει το "μωρό" και το "ασθενές", όχι γι' αυτό που πραγματικά είναι, αλλά γι' αυτό που φαίνεται. Διότι απαντά σύμφωνα με τη δική τους αντίληψη. Επειδή αυτό που δεν μπόρεσαν να κάνουν οι φιλόσοφοι μέσω των συλλογισμών, αυτό το κατόρθωσε η φαινομενική μωρία. «Και το ασθενές του Θεού είναι ισχυρότερο από τους ανθρώπους». Διότι, πώς ήταν δυνατόν σε ανθρώπους απλοϊκούς και αγράμματους να επιχειρήσουν τόσο μεγάλα έργα, και σε σύντομο χρονικό διάστημα να παραταχθούν απέναντι σε ολόκληρη την οικουμένη, αν δεν υπήρχε μέσα τους κάποια θεία ισχύς που να κατευθύνει τα όσα γίνονταν; «Διότι βλέπετε την κλήση σας, αδελφοί, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα». Δηλαδή, κατά το φαινόμενο, και κατά τον παρόντα βίο, και κατά την κοσμική (έξωθεν) παιδεία. Και για να μην αντιφάσκει με τον εαυτό του —διότι υπήρχαν ανάμεσά τους και σοφοί και ευγενείς— προσέθεσε το «όχι πολλοί». Διότι, αν και δεχόταν και αυτούς, ωστόσο εκείνοι ήταν πολύ περισσότεροι. Γιατί άραγε;

Διότι ο κατά σάρκα σοφός είναι γεμάτος από πολλή αλαζονεία· και αυτός είναι ο μωρός, όταν δεν επιθυμεί να αποβάλει τη διεφθαρμένη διδασκαλία. «Όχι πολλοί δυνατοί, όχι πολλοί ευγενείς». Διότι και αυτοί είναι γεμάτοι από έπαρση· και τίποτε δεν είναι τόσο άχρηστο για την ακριβή θεογνωσία, όσο το να διακατέχεται κανείς από αλαζονεία και πλούτο. «Αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τους σοφούς». Πράγμα που αποτελεί το μεγαλύτερο επίτευγμα της νίκης, όταν δηλαδή νικά μέσω των αγραμμάτων. Διότι δεν καταισχύνονται τόσο πολύ οι Έλληνες, όταν ηττώνται μέσω των σοφών. «Και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τα ισχυρά· και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενημένα εξέλεξε ο Θεός». Διότι δεν κάλεσε μόνο αγραμμάτους, αλλά και φτωχούς και ευκαταφρόνητους και ασήμους, προκειμένου να ταπεινώσει ο ίδιος όσους κατέχουν δύναμη. «Και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα».

Προς τα τέκνα Τίτο και Φίλωνα. Σας επισκέπτομαι, αγαπημένα μου τέκνα, και τώρα μέσω αυτής της επιστολής, επιθυμώντας να μάθω πώς είστε και πώς υπομένετε τη φυλάκιση εν Κυρίω. Ευχαριστία ανήκει στον Θεό, διότι αναδειχθήκατε ομολογητές του Χριστού, στύλοι και θεμέλια της Εκκλησίας. Διότι, έστω και αν είστε μικροί ανάμεσα στους αδελφούς σας και θεωρείστε ασήμαντοι μεταξύ των ευσεβών, εντούτοις ενώπιον του Θεού είστε μεγάλοι και συναριθμείσθε με τους αγίους. Λοιπόν, αδελφοί, να έχετε επίγνωση της κλήσεώς σας, το πόσο μεγάλο είναι το ύψος της, τι λογής είναι το χάρισμά της. Με υπομονή να προσκαρτερείτε τον Κύριο, περιμένοντας μέρα με τη μέρα το έλεός Του, συναναστρεφόμενοι ο ένας τον άλλον ως αδελφοί. Πρόσεχε εσύ, Τίτε, αδελφέ μου, πρόσεχε και εσύ Φίλων, τέκνο μου, η φυλάκισή σας γίνεται για τον Θεό και βιώνεται μαζί με τον Θεό. Αφού έχετε τον Χριστό μαζί σας, μην ολιγωρείτε. Θα εξέλθετε από τη φυλακή, όταν το θελήσει ο Χριστός, σαν χρυσάφι από το χωνευτήρι, απολύτως καθαροί, τιμημένοι, δοξασμένοι και στεφανωμένοι.

Προς το τέκνο Ναυκράτιο. Είδηση πάνω στην είδηση, λόγος πάνω στον λόγο· τι να πω και τι να μιλήσω; Πώς να νιώσω ο άθλιος μπροστά στα γεγονότα; Χαρά και λύπη με διακατέχουν, δοξολογία και θρήνος. Έχω εγκλωβιστεί στο μεταίχμιο δύο συναισθημάτων και δεν ξέρω ποιο να προτιμήσω να εκφράσω. Όμως, νικά αυτός που νίκησε τον σατανά και τους άρχοντες και τους βασανιστές αυτού του αιώνα. Θανατώθηκε για τον Χριστό το αρνίο του Χριστού μαστιγωνόμενο, ο Θαδδαίος, ο δικός μου βλαστός, το δικό μου σπλάχνο, ο υιός της υπακοής, το στέλεχος της ευσέβειας, ο συνώνυμος του αποστόλου. Αβάσταχτη είναι η χαρά, ανυπέρβλητη η ευφροσύνη, όχι μόνο σε εμένα τον ταπεινό, αλλά και στους αγγέλους και στους ανθρώπους. Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε, διότι και τώρα, σε τούτη την ταπεινή γενεά, ανέδειξες αδιαμφισβήτητο μάρτυρα της αλήθειάς σου, και μάλιστα όχι από τους σοφούς και τους ευγενείς αυτού του κόσμου, αλλά από εκείνους της αντίθετης κατάστασης, για να εκπληρωθεί ο λόγος του αποστόλου, ότι εξέλεξε τα αγενή και τα εξουθενωμένα και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα. Πού αναχώρησες από εμένα, ω μακάριο τέκνο; Πόσο γρήγορα υπερυψώθηκες, αφού έγινες συναρίθμιος με τους μάρτυρες; Ω της επιτυχίας σου· ω της ευγένειάς σου· ω της ευβουλίας σου.

Ας μην πει λοιπόν κάποιος: είμαι απαίδευτος, πώς μου είναι δυνατόν να κατανοήσω την πίστη; Ο αγαθός Θεός απλώνει σε όλους τις ακτίνες της αγαθότητάς Του. Τι λέει ο Απόστολος; «Βλέπετε, αδελφοί, την κλήση σας, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς· αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τους σοφούς, και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τα ισχυρά, και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξέλεξε ο Θεός και αυτά που δεν είναι τίποτα, για να καταργήσει εκείνα που είναι κάτι.» Δεν βλέπετε μεταξύ σας αυτό που λέγεται; Δεν θυμάστε τον μακάριο αδελφό μας Θαδδαίο, για να προσπεράσω τους άλλους; Δεν ήταν Σκύθης; Δεν υπήρξε δούλος ανθρώπων; Δεν μόνασε, αφού ελευθερώθηκε; Δεν έφτασε σε ύψος και στην προηγούμενη και στην παρούσα ομολογία; Και επειδή κατανόησε την πίστη του και μεγαλύνθηκε σύμφωνα με αυτήν προκόβοντας όπως έπρεπε, αξιώθηκε να στεφανωθεί και με το στεφάνι του μαρτυρίου, αναχωρώντας από τον κόσμο αυτόν την τρίτη ημέρα μετά τη μαρτυρική του άθληση. Έτσι λοιπόν και εμείς, αδελφοί, ας ζήσουμε χωρίς να προφασιζόμαστε αμάθεια, αλλά αναζητώντας, διδασκόμενοι και μεγαλυνόμενοι σύμφωνα με την πίστη μας· και αυτό μπορεί να συμβεί, εάν ο αγαθός βίος συμπορεύεται με την πίστη· διότι η πίστη που «ενεργείται μέσω της αγάπης» τελειοποιεί τη σωτηρία μας.