Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:28

Όρη δε οργωμένα είναι οι ψυχές που έχουν πιστέψει στον Χριστό· προηγουμένως μεν ήταν έρημες και ακαλλιέργητες, και γι' αυτό παρέμεναν χέρσες και παρήγαγαν αγκάθια πριν από την έλευση του Χριστού. Επειδή όμως ήλθε για την πτώση και την ανάσταση πολλών και κάλεσε τα μη όντα προκειμένου να καταργήσει τα όντα, γι' αυτό ακριβώς όσοι ανήκαν στην περιτομή, αφού απώλεσαν το ευθαλές και το έγκαρπο, μεταβλήθηκαν σε χέρσα γη.

Πλην όμως, επειδή εσείς οι ίδιοι που έχετε σπουδάσει τα γράμματα λέτε ότι τα ορατά πράγματα αποτελούν σημάδια των αοράτων, αυτό αξιώνουμε (και μην το δεχθείς βαρέως εάν λεχθεί κάτι από εμάς υπό μορφή διδασκαλίας· διότι τα ασθενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξέλεξε ο Θεός, και μέσω αυτών πολλές φορές οικονομεί τη σωτηρία εκείνων που σώζονται)· εκείνο, λοιπόν, που λέγω και παραγγέλλω είναι τούτο: κάθε λόγος και κάθε πρέπουσα πράξη να επιτελείται με περίσκεψη, και, σύμφωνα με το αποστολικό παράγγελμα, να μη δίνετε σε κανέναν καμία απολύτως αφορμή προσκόμματος. Διότι θεωρώ ότι είναι πρέπον, ο βίος ενός ανδρός που έχει μοχθήσει πολύ για τη μάθηση των γραμμάτων, που έχει κατευθύνει τις αρχές εθνών και πόλεων και έχει ζήλο για τη μεγάλη αρετή των προγόνων του, να προβάλλεται ως υπόδειγμα αρετής. Τη διάθεσή σου, ωστόσο, απέναντι στα τέκνα σου δεν οφείλεις τώρα να την επιδεικνύεις με λόγια, εσύ που την απέδειξες προ πολλού, αφότου έγινες πατέρας, όχι μόνο εφαρμόζοντας τη φυσική στοργή που και τα άλογα ζώα παρέχουν στους απογόνους τους, όπως και ο ίδιος είπες και όπως καταδεικνύει η πείρα, αλλά και αυξάνοντας προφανώς την αγάπη σου από ελεύθερη προαίρεση, στον βαθμό που βλέπεις ότι αυτά είναι τέτοια, ώστε να είναι άξια των πατρικών προσευχών σου. Επομένως, δεν χρειάζεται εμείς να πεισθούμε περί αυτών, διότι είναι επαρκής η μαρτυρία που προέρχεται από τα ίδια τα γεγονότα. Εκείνο, βεβαίως, δεν είναι άκαιρο να το προσθέσω για χάρη της αλήθειας, ότι δεν είναι ο αδελφός Τιμόθεος, ο χωρεπίσκοπος, εκείνος που μας μετέφερε τα όσα θρυλούνται.

Διότι κάπου και σε άλλο σημείο ο ίδιος αυτός Απόστολος, ο οποίος ομιλεί εν Πνεύματι Θεού, ονομάζει τα έθνη «μη όντα» επειδή στερούνται τη γνώση του Θεού, λέγοντας ότι τα μη όντα εξέλεξε ο Θεός.

Και σκανδαλίζονταν εξαιτίας του. Ο δε Ιησούς τούς είπε: Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του και στο σπίτι του. Και δεν έκανε εκεί πολλά θαύματα εξαιτίας της απιστίας τους. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι βλέπετε την κλήση σας, αδελφοί, ότι δεν υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς· αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τους σοφούς· και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τα ισχυρά· και τα ασήμαντα του κόσμου και τα περιφρονημένα εξέλεξε ο Θεός, και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα, ώστε να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού.

Άκουσε αυτά που λέω, αγαπητέ: στον κοσμικό βίο ο εύγλωττος θεωρείται σπουδαίος, ενώ στον μοναχικό βίο, αυτός που αγαπά την ησυχία είναι σπουδαίος ενώπιον του Κυρίου. Πάλι, στον κοσμικό βίο αυτός που περιποιείται το σώμα του και αλλάζει ενδύματα, απολαμβάνει ανθρώπινη δόξα. Ενώ σε τούτη την επαγγελία, αυτός που τα περιφρονεί αυτά, φροντίζοντας μόνο για την αναγκαία χρεία του σώματος, αποκτά για τον εαυτό του δόξα στους ουρανούς, σύμφωνα με αυτόν που λέει: έχοντας τροφή και σκεπάσματα, ας αρκεστούμε σε αυτά. Πάλι, στον κοσμικό βίο αυτός που καυχιέται για τη σωματική του δύναμη και τον πλούτο θεωρείται σπουδαίος ανάμεσα στους ανθρώπους. Ενώ σε τούτη την επαγγελία, αυτός που αγαπά την ταπείνωση, υψώνεται αληθινά παρά Κυρίω, καθώς είναι γραμμένο: τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός για να καταισχύνει τους σοφούς, και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός για να καταισχύνει τα ισχυρά, και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξέλεξε ο Θεός, και αυτά που δεν υπάρχουν, για να καταργήσει αυτά που υπάρχουν, ώστε να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού.

Και με άλλον τρόπο βέβαια διδάσκει για τη δικαιοσύνη ο Απόστολος λέγοντας: «Διότι δεν ντρέπομαι για το Ευαγγέλιο· επειδή είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία για καθέναν που πιστεύει, πρώτα για τον Ιουδαίο και έπειτα για τον Έλληνα. Διότι μέσα σε αυτό αποκαλύπτεται η δικαιοσύνη». Και για τους φτωχούς πάλι ο ίδιος αποσαφηνίζει λέγοντας: «Διότι βλέπετε την κλήση σας, αδελφοί· ότι δεν κλήθηκαν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί ευγενείς, ούτε πολλοί δυνατοί· αλλά τα μωρά του κόσμου διάλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τους σοφούς· και τα ασθενή και τα περιφρονημένα διάλεξε, και αυτά που δεν υπάρχουν, για να καταργήσει αυτά που υπάρχουν· ώστε να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιον του Θεού». «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και οι λόφοι δικαιοσύνη». Εκτός από τα προηγούμενα, το προφητικό πνεύμα εύχεται και τα εξής: να ειρηνεύσουν με τον λαό τα όρη, τα οποία παλαιότερα τον εχθρεύονταν, αποβάλλοντας την έχθρα, και να ευαγγελίζονται οι λόφοι την προαναφερθείσα δικαιοσύνη στον ίδιο αυτόν λαό.

Και είναι βεβαίως ολοφάνερο ότι μετά την αποβολή εκείνων ο Θεός εξέλεξε τα μωρά του κόσμου, για να καταισχύνει τους σοφούς ανάμεσά τους· και εξέλεξε τα ασθενή του κόσμου, και τα αγενή, και τα εξουθενημένα, και τα μη όντα, για να καταργήσει όσα προηγουμένως υπήρχαν ανάμεσά τους. Διότι πράγματι, ενώ προηγουμένως από τα χρόνια του ίδιου του Μωυσή λάτρευαν είδωλα, και παρόργιζαν και προκαλούσαν σε ζηλοτυπία τον Θεό, όταν ήλθε ο Χριστός Του δεν Τον δέχθηκαν· αλλά τα έθνη, αφού γνώρισαν δι' Αυτού τον Πατέρα και Θεό των όλων, σύμφωνα με την προκείμενη προφητεία, θα ευφρανθούν μαζί με τον άγιο λαό Του. Τον δε Χριστό Τον ενίσχυσαν όλοι οι υιοί του Θεού, τόσο εκείνοι που προηγουμένως προφήτευσαν για Αυτόν, όσο και όσοι μετά την παρουσία Του, αφού δέχθηκαν το πνεύμα της υιοθεσίας, Τον κήρυξαν σε ολόκληρη την οικουμένη.

Κανείς άλλος παρά μόνο ο κατά την τάξη του Μελχισεδέκ ιερέας του Ύψιστου Θεού, ο Ιησούς Χριστός ο Σωτήρας μας, τον οποίο έχουμε ως μέγα αρχιερέα κατά τον απόστολο και ο οποίος έχει διασχίσει τους ουρανούς, έπραξε όλα όσα ήταν στην καρδιά του Πατέρα, γενόμενος υπήκοος σε αυτόν μέχρι και θανάτου. Γι' αυτό και ο Πατέρας, αφού τον ανέστησε, του οικοδόμησε πιστό οίκο, δηλαδή την εκκλησία που συνίσταται από λογικούς, ζωντανούς και αληθινά πιστούς λίθους. Σε αυτόν έρχονται να προσκυνήσουν όσοι πίστεψαν σε αυτόν, χωρίς να αποστρέφονται τον ασημένιο οβολό, ούτε σωματικά τη χήρα που προσφέρει τον κοδράντη για τη βοήθεια όσων έχουν ανάγκη, ούτε βέβαια νοητά την ψυχή που στηρίζεται μόνο στην πίστη, ή εκείνην που προσφέρει, ανάλογα με τη δύναμη των νοητών της υπαρχόντων, όσα συμβάλλουν στην οικοδομή και την ωφέλεια των υπολοίπων. Εξέλεξε λοιπόν τα μωρά του κόσμου, και τα ασθενή, και τα φτωχά, και τα εξουθενωμένα, και τα μη όντα, χωρίς να τα περιφρονεί, ούτε τέτοιου είδους ψυχές· απεναντίας, ως φιλάνθρωπος Λόγος του Θεού, αποδέχεται και αυτές για την προθυμία τους, τις οποίες και κατατάσσει με θεία κρίση, ανάλογα με την αξία τους, σε διάφορες μονές του ιερατείου του, αξιώνοντάς τες τον άρτο της αιώνιας ζωής που προέρχεται από τον ίδιο.

Είστε τέκνα Του, έχοντας γίνει τέτοια διά του Χριστού. Και επειδή είπε, «Εξέλεξε τα μωρά του κόσμου και τα αγενή», αποδεικνύει ότι είναι οι πιο ευγενείς από όλους, έχοντας Πατέρα τον Θεό. Για αυτήν δε την ευγένεια δεν είναι αίτιος σε εμάς ο τάδε και ο δείνα, αλλά ο Χριστός, ο οποίος μας έκανε σοφούς, δίκαιους και αγίους· διότι αυτό σημαίνει το: «Έγινε για εμάς σοφία».

Ότι δε και το μεγαλύτερο μέρος από αυτούς αποτελούνταν από απλοϊκούς ανθρώπους, το δηλώνει γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Βλέπετε την κλήση σας, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα»· και ότι προέρχονταν από ασήμους: «Δεν υπάρχουν πολλοί», λέγει, «ευγενείς»· και όχι μόνο δεν ήταν ευγενείς, αλλά ήταν και εξαιρετικά ταπεινοί. Διότι «τα ασθενή του κόσμου», λέγει, «εξέλεξε ο Θεός, και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα». Αλλά μήπως ήταν μεν απλοϊκός και απαίδευτος, είχε όμως κάποια ικανότητα να πείθει με τα λόγια του; Ούτε αυτό. Και τούτο πάλι ο ίδιος το αποδεικνύει λέγοντας: «Και εγώ ήλθα προς εσάς όχι με υπεροχή λόγου ή σοφίας, αναγγέλλοντάς σας το μαρτύριο».

Διότι ο κατά σάρκα σοφός είναι γεμάτος από πολλή αλαζονεία· και αυτός είναι ο μωρός, όταν δεν επιθυμεί να αποβάλει τη διεφθαρμένη διδασκαλία. «Όχι πολλοί δυνατοί, όχι πολλοί ευγενείς». Διότι και αυτοί είναι γεμάτοι από έπαρση· και τίποτε δεν είναι τόσο άχρηστο για την ακριβή θεογνωσία, όσο το να διακατέχεται κανείς από αλαζονεία και πλούτο. «Αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τους σοφούς». Πράγμα που αποτελεί το μεγαλύτερο επίτευγμα της νίκης, όταν δηλαδή νικά μέσω των αγραμμάτων. Διότι δεν καταισχύνονται τόσο πολύ οι Έλληνες, όταν ηττώνται μέσω των σοφών. «Και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τα ισχυρά· και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενημένα εξέλεξε ο Θεός». Διότι δεν κάλεσε μόνο αγραμμάτους, αλλά και φτωχούς και ευκαταφρόνητους και ασήμους, προκειμένου να ταπεινώσει ο ίδιος όσους κατέχουν δύναμη. «Και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα».

Πώς λοιπόν αυτοί που έχουν στερηθεί τέτοια και τόσα αγαθά εξαιτίας της άγνοιας και της αμέλειας της προσευχής λένε: Δεν έχουμε πέσει; Και αποδίδουν σοφία στον εαυτό τους εκείνοι που δεν γνωρίζουν ούτε την ίδια τους την καταβολή, ελεεινοί λόγω της πτώσεως, ελεεινότεροι λόγω της απειρίας τους, κερδίζοντας μόνο τούτο: ότι μας κάνουν να πιστεύουμε περισσότερο στη Γραφή, η οποία λέει ότι «η σοφία αυτού του κόσμου είναι μωρία ενώπιον του Θεού». «Η δε εκ Θεού κατέρχεται άνωθεν από τον Πατέρα των φώτων», απόδειξη της οποίας είναι η ταπεινοφροσύνη. Εκείνοι λοιπόν που επιθυμούν να αρέσουν στους ανθρώπους, δέχθηκαν την ανθρώπινη σοφία αντί της θείας, και, υπερηφανευόμενοι και καυχώμενοι για αυτήν, εξαπάτησαν πολλούς από τους πιο απλοϊκούς, πείθοντάς τους να φιλοσοφούν όχι με τους κόπους της ευσέβειας και της προσευχής, αλλά με πειστικά λόγια της ανθρώπινης σοφίας, την οποία και ο Απόστολος συνεχώς μέμφεται και ονομάζει κένωση του σταυρού. Διότι λέει στην προς Κορινθίους Επιστολή: «Δεν με απέστειλε ο Χριστός να βαπτίζω, αλλά να ευαγγελίζομαι, όχι με σοφία λόγου, για να μην κενωθεί ο σταυρός του Χριστού», και πάλι: «Τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός για να καταισχύνει τους σοφούς, και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξέλεξε ο Θεός και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα, ώστε να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιόν Του».

Αν όμως, θεωρώντας με ανώνυμο, αφανή και ελάχιστο, δεν καταδέχεστε να διδαχθείτε από εμένα, μάθετε και γνωρίστε ότι ο Θεός εξέλεξε τα μωρά του κόσμου, για να καταντροπιάσει τους σοφούς, και τα ασθενή και απορριμμένα, για να καταντροπιάσει τα ένδοξα και τα ισχυρά.

Προς το τέκνο Ναυκράτιο. Είδηση πάνω στην είδηση, λόγος πάνω στον λόγο· τι να πω και τι να μιλήσω; Πώς να νιώσω ο άθλιος μπροστά στα γεγονότα; Χαρά και λύπη με διακατέχουν, δοξολογία και θρήνος. Έχω εγκλωβιστεί στο μεταίχμιο δύο συναισθημάτων και δεν ξέρω ποιο να προτιμήσω να εκφράσω. Όμως, νικά αυτός που νίκησε τον σατανά και τους άρχοντες και τους βασανιστές αυτού του αιώνα. Θανατώθηκε για τον Χριστό το αρνίο του Χριστού μαστιγωνόμενο, ο Θαδδαίος, ο δικός μου βλαστός, το δικό μου σπλάχνο, ο υιός της υπακοής, το στέλεχος της ευσέβειας, ο συνώνυμος του αποστόλου. Αβάσταχτη είναι η χαρά, ανυπέρβλητη η ευφροσύνη, όχι μόνο σε εμένα τον ταπεινό, αλλά και στους αγγέλους και στους ανθρώπους. Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε, διότι και τώρα, σε τούτη την ταπεινή γενεά, ανέδειξες αδιαμφισβήτητο μάρτυρα της αλήθειάς σου, και μάλιστα όχι από τους σοφούς και τους ευγενείς αυτού του κόσμου, αλλά από εκείνους της αντίθετης κατάστασης, για να εκπληρωθεί ο λόγος του αποστόλου, ότι εξέλεξε τα αγενή και τα εξουθενωμένα και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα. Πού αναχώρησες από εμένα, ω μακάριο τέκνο; Πόσο γρήγορα υπερυψώθηκες, αφού έγινες συναρίθμιος με τους μάρτυρες; Ω της επιτυχίας σου· ω της ευγένειάς σου· ω της ευβουλίας σου.

Προς τη μοναχή Μαρία. Καλή φήμη έφτασε σε εμένα για την τιμιότητά σου, για τις αγαθές σου πράξεις και τον ενάρετο βίο σου, από τους αδελφούς μας τους οποίους η θεοφιλία σου επέλεξε να φιλοξενήσει και να περιθάλψει από την καταδίωξη των διωκτών. Και δόξα στον Θεό, ο οποίος έχει πολλούς που μέσα στην κοσμική αφάνεια διαθέτουν θεϊκή λαμπρότητα· διότι και ο Χριστός, παραμερίζοντας τα ένδοξα του κόσμου κατά την ένσαρκη παρουσία του, εξέλεξε τα ασθενή και εξουθενωμένα, για να καταισχύνει τα πλούσια και όσα υπερηφανεύονται κατά σάρκα. Εγγύηση αυτού του τρόπου ζωής σου είναι η υποδοχή των αδελφών· προστατεύοντάς τους, να θεωρείς ότι προστατεύεις τον Χριστό (διότι εξαιτίας του έγιναν φυγάδες), έχοντας παράλληλα την προσωπική σου αρετή ως καύχημα σωτηρίας. Στην οποία είθε να διαφυλαχθείς, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τα αγαθά έργα, φρουρούμενη θεοπρεπώς, προσφέροντας στον Κύριο αρετή σεβάσμιας ηλικίας, όπως η αοίδιμη Άννα και κάθε άλλη από τις αξιέπαινες γυναίκες που λάτρευσαν τον Θεό σε βαθύ γήρας.

Ας μην πει λοιπόν κάποιος: είμαι απαίδευτος, πώς μου είναι δυνατόν να κατανοήσω την πίστη; Ο αγαθός Θεός απλώνει σε όλους τις ακτίνες της αγαθότητάς Του. Τι λέει ο Απόστολος; «Βλέπετε, αδελφοί, την κλήση σας, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα, ούτε πολλοί δυνατοί, ούτε πολλοί ευγενείς· αλλά τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τους σοφούς, και τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τα ισχυρά, και τα αγενή του κόσμου και τα εξουθενωμένα εξέλεξε ο Θεός και αυτά που δεν είναι τίποτα, για να καταργήσει εκείνα που είναι κάτι.» Δεν βλέπετε μεταξύ σας αυτό που λέγεται; Δεν θυμάστε τον μακάριο αδελφό μας Θαδδαίο, για να προσπεράσω τους άλλους; Δεν ήταν Σκύθης; Δεν υπήρξε δούλος ανθρώπων; Δεν μόνασε, αφού ελευθερώθηκε; Δεν έφτασε σε ύψος και στην προηγούμενη και στην παρούσα ομολογία; Και επειδή κατανόησε την πίστη του και μεγαλύνθηκε σύμφωνα με αυτήν προκόβοντας όπως έπρεπε, αξιώθηκε να στεφανωθεί και με το στεφάνι του μαρτυρίου, αναχωρώντας από τον κόσμο αυτόν την τρίτη ημέρα μετά τη μαρτυρική του άθληση. Έτσι λοιπόν και εμείς, αδελφοί, ας ζήσουμε χωρίς να προφασιζόμαστε αμάθεια, αλλά αναζητώντας, διδασκόμενοι και μεγαλυνόμενοι σύμφωνα με την πίστη μας· και αυτό μπορεί να συμβεί, εάν ο αγαθός βίος συμπορεύεται με την πίστη· διότι η πίστη που «ενεργείται μέσω της αγάπης» τελειοποιεί τη σωτηρία μας.