Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:31

Και θα καυχηθούν για εσένα εκείνοι που αγαπούν το όνομά σου, διότι εσύ, Κύριε, θα ευλογήσεις τον δίκαιο. Επειδή, καθώς η δική σου ευλογία και πρόνοια χορηγείται στους λάτρεις σου, αυτοί, έχοντας καταστήσει τους εαυτούς τους εραστές του ονόματός σου, θα σεμνύνονται για τη δική σου προστασία, διηγούμενοι τη δύναμή σου. Έτσι και ο μακάριος Παύλος λέγει: «Ο καυχώμενος εν Κυρίω καυχάσθω». «Σαν με όπλο ευδοκίας μας στεφάνωσες». Ως στέφανο των κόπων μας, λέγει, θα μας χαρίσει την τελείωση, περιτειχίζοντάς μας με αυτήν [την ευδοκία] σαν με κάποιο όπλο.

Ερώτηση 247. Εφόσον η Γραφή λέει: «Μην καυχάστε και μη μιλάτε με υπεροψία», και ο Απόστολος άλλοτε μεν ομολογεί ότι: «Αυτό που λέω, δεν το λέω κατά Κύριον, αλλά σαν μέσα σε αφροσύνη, με αυτή την πεποίθηση της καυχήσεως», και πάλι: «Έγινα άφρων καυχώμενος», άλλοτε δε επιτρέπει λέγοντας ότι: «Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω»· ποια είναι η εν Κυρίω καύχηση και ποια η απαγορευμένη; Απόκριση. Η αναγκαστική αντίσταση του Αποστόλου απέναντι στα πάθη είναι ολοφάνερη. Διότι δεν λέει αυτά τα πράγματα για να προβάλει τον εαυτό του, αλλά για να καταρρίψει το θράσος της αλαζονείας και την έπαρση κάποιων. Η μεν εν Κυρίω καύχηση υπάρχει όταν κάποιος δεν αποδίδει τα κατορθώματά του στον εαυτό του, αλλά στον Κύριο, λέγοντας: «Όλα τα μπορώ εν Χριστώ που με ενδυναμώνει»· η δε απαγορευμένη καύχηση μπορεί να έχει διπλό χαρακτήρα, είτε σύμφωνα με το: «Ο αμαρτωλός επαινείται στις επιθυμίες της ψυχής του», και το: «Γιατί καυχάσαι για την κακία, ω δυνατέ;», είτε σύμφωνα με το: «Τα κάνουν για να θεαθούν από τους ανθρώπους», εξαιτίας ακριβώς της επιθυμίας τους να επαινεθούν για όσα πράττουν, σαν να καυχώνται για τα πεπραγμένα τους. Οι τέτοιοι άνθρωποι θα ήταν μάλιστα και ιερόσυλοι, καθώς ιδιοποιούνται τις δωρεές του Θεού και αρπάζουν για τον εαυτό τους τη δόξα που οφείλεται στον Θεό.

Αλλά ποιο είναι το αληθινό καύχημα; Και σε τι συνίσταται το μεγαλείο του ανθρώπου; Σε αυτό, λέει, ας καυχάται εκείνος που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει ότι εγώ είμαι ο Κύριος. Αυτό είναι το ύψος του ανθρώπου, αυτή είναι η δόξα και η μεγαλειότητα, το να γνωρίσει αληθινά το μέγα, και σε αυτό να προσκολληθεί, και να αναζητεί τη δόξα από τον Κύριο της δόξης. Λέει δε ο Απόστολος: Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω, λέγοντας ότι ο Χριστός έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση· ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Διότι αυτή είναι πράγματι η τέλεια και ολοκληρωμένη καύχηση στον Θεό, όταν κανείς δεν υπερηφανεύεται για τη δική του δικαιοσύνη, αλλά έχει επίγνωση ότι ο ίδιος στερείται την αληθινή δικαιοσύνη και ότι έχει δικαιωθεί μόνο με την πίστη στον Χριστό. Και ο Παύλος καυχάται για το ότι περιφρόνησε τη δική του δικαιοσύνη, και αναζητεί εκείνη που αποκτάται διά του Χριστού, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό και βασίζεται στην πίστη, για να γνωρίσει Αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς Του, καθώς και την κοινωνία των παθημάτων Του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό Του, μήπως και κατορθώσει να φθάσει στην εξανάσταση από τους νεκρούς. Εδώ έχει καταπέσει κάθε ύψος υπερηφάνειας.

Αυτά, προφανώς, θα αποτελούσαν διανομές πνευματικών χαρισμάτων και ελπίδα ανταμοιβών. Όμως, δεν θα ταίριαζε σε όλους να χαίρονται για τον Θεό, αλλά θα άρμοζε περισσότερο στους εραστές της δικαιοσύνης. Σε αυτούς ανήκει το να αγάλλονται μόνο για τον Θεό και να καυχώνται για αυτόν, σύμφωνα με την προτροπή του θείου Αποστόλου: «Ο καυχώμενος εν Κυρίω ας καυχάται».

Είναι ψεγάδι για τον άνθρωπο να μεθά με κρασί. Αν και είδα πολλούς, κανέναν δεν παρομοίασα με αυτόν. Ο μοναχός που καυχάται για τη δική του δύναμη είναι ο πρώτος των αφρόνων. Αποτελεί ντροπή και όνειδος για τον μοναχό να καυχάται για τη δική του δύναμη. Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Ο άφρων κατά το γέλιο υψώνει τη φωνή του· ενώ ο πλέον άφρων είναι αυτός που περιπατεί και κινεί με εμπαθή τρόπο τους ώμους του, καθώς και τους βραχίονές του. Είναι σημάδι έλλειψης αγωγής για έναν μοναχό να ανασηκώνει το αριστερό μέρος του ενδύματός του με εμπαθή τρόπο· ενώ ο πεπαιδευμένος θα δείχνει ευλάβεια στα πάντα. Αποτελεί καταστροφικό πάθος για τον άνθρωπο να συνηθίζει το στόμα του σε όρκους. Μην εθίζεις το στόμα σου στους όρκους, για να μην πληθυνθούν τα σφάλματά σου από άγνοια, και αντί για δικαιοσύνη να συσσωρεύσεις στον εαυτό σου αμαρτίες. Είναι δόξα για τον μοναχό να φοβάται τον Κύριο και να τηρεί τις εντολές Του. Είναι δόξα για τον μοναχό να ταπεινώνει τον εαυτό του σε μικρούς και μεγάλους. Είναι δόξα για τον μοναχό η διάκριση και η ταπεινοφροσύνη. Είναι δόξα για τον μοναχό η αμνησικακία, η υπομονή και η νήψη σε κάθε αγαθό έργο. Μην περιφρονείς έναν γέροντα, εάν θελήσει να αναλάβει τον κόπο του μοναχικού βίου· διότι και ο Κύριος δεν απέβαλε εκείνους της ενδεκάτης ώρας· επειδή δεν γνωρίζεις μήπως αυτός είναι σκεύος εκλογής. Εάν αγαπήσεις την υπερηφάνεια, θα γίνεις μερίδα των δαιμόνων· εάν αγαπήσεις την ταπεινοφροσύνη, θα γίνεις μερίδα του Δεσπότη Χριστού. Εάν αγαπήσεις τη φιλαργυρία, θα αναχωρήσεις από εδώ κενός· εάν αγαπήσεις την ακτημοσύνη, δεν θα στερηθείς τον ουράνιο πλούτο.

Κεφάλαιο μ'. Αδελφέ, εάν είσαι επιδέξιος στο εργόχειρό σου, ώστε να κατασκευάζεις μεγάλα, πολλά και πλούσια έργα, μην υπερηφανεύεσαι για αυτό, ούτε να περιφρονείς τους πιο αδύναμους αδελφούς σου. Διότι δεν έχεις τελειοποιήσει την αρετή με αυτό. Αλλά μάλλον να τιμάς και να φοβάσαι τον Κύριο, ώστε μέχρι το τέλος να σου χορηγεί τη δύναμη. Διότι μάταιοι είναι όσοι στηρίζονται στη δική τους δύναμη. Εκείνος δε που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω.

Να είσαι δε υπάκουος, για να φυλάξεις την αγνεία του σώματός σου εν Κυρίω ως πολύτιμο μαργαριτάρι. Μην καλλωπίζεις τον εαυτό σου με ενδύματα και μην υπερηφανεύεσαι για τους πλούσιους γονείς σου· διότι αυτός που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω· επειδή κάθε σάρκα είναι χόρτο, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χόρτου. Ξεράθηκε το χόρτο και το άνθος του έπεσε· ο λόγος όμως του Κυρίου μένει στον αιώνα. Να έχεις το βλέμμα χαμηλά και την ψυχή ψηλά. Με νεαρό μην αποκτάς οικειότητα· και με γυναίκα είναι περιττό ακόμη και να το αναφέρουμε. Με παιδί μην πολυλογείς· με μέθυσους, ανυπότακτους ή γελωτοποιούς μην συναναστρέφεσαι· αλλά να βρίσκεσαι με φόβο Θεού όλη την ημέρα, καθώς λέει ο Απόστολος: να συμπεριφέρεστε με σοφία, αξιοποιώντας τον χρόνο σας, διότι οι ημέρες είναι πονηρές. Γι' αυτό μην γίνεστε άφρονες, αλλά να κατανοείτε ποιο είναι το θέλημα του Θεού. Και μην μεθάτε με κρασί, στο οποίο υπάρχει ασωτία. Και πάλι: για να ντραπεί ο αντίπαλος, μη έχοντας τίποτα το κακό να πει για εσάς.

Εκείνος που καυχάται για τη δική του δύναμη αποθεί από τον εαυτό του τη βοήθεια του Θεού· ενώ εκείνος που καυχάται, εν Κυρίω ας καυχάται. Εκείνος που αγαπά τους περισπασμούς και μισεί την ησυχία, θα θλιβεί πολύ· ενώ εκείνος που ησυχάζει με ταπεινοφροσύνη, θα ευφρανθεί εν Κυρίω. Εκείνος που δεν προαιρείται να στέκεται με καρτερία στη σύναξη, θα ζημιωθεί πολύ· ενώ εκείνος που στέκεται με ευλάβεια και υπομονή, θα εισακουστεί.

Και εμείς οι υιοί των ανθρώπων, αποβάλλοντας τη σκυθρωπότητα του χειμώνα, ευφραινόμαστε, απολαμβάνοντας την ευκρασία του αέρα και την ευφορία των καρπών. Ας προσφέρουμε λοιπόν και εμείς καρπούς δικαιοσύνης ευπρόσδεκτους στον Κύριο, ώστε να έχουμε την παρρησία να λέμε προς τον Δημιουργό: θα ευφρανθεί ο Κύριος για τα έργα Του. Διότι αληθινά ευφραίνεται ο Κύριος με εκείνους που εργάζονται τη δικαιοσύνη. Ας μην υπερηφανεύεται, λοιπόν, κανείς για μάταιη φρόνηση ή δύναμη ή πλούτο, διότι αυτά θα ξεραθούν σαν το χορτάρι. Αλλά εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω.

Αυτά και τα παρόμοιά τους είναι καρποί της μετανοίας, και στεφάνι και καύχημα και δόξα των Χριστιανών. Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του, ούτε ο δυνατός για τη δύναμή του· αλλά κάθε ένας που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Καύχημα δε των Χριστιανών είναι η εντολή Του. Καύχημα των Χριστιανών είναι οι διδασκαλίες των Αποστόλων και των Προφητών. Καύχημα των Χριστιανών είναι η ταπεινοφροσύνη, η πνευματική πτωχεία και η υπακοή. Καύχημα των Χριστιανών είναι η ψαλμωδία με κατάνυξη.

Από 〈την〉 〈Α΄〉 προς Κορινθίους, ενώ για τον ίδιο τον Μαρκίωνα είναι 〈Β΄〉 και σε εμάς 〈Β΄〉. 〈α〉 (〈θ〉). «Διότι είναι γραμμένο: θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών». 〈β〉 (〈ι〉). «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο να καυχάται». 〈γ〉 (〈ια〉). «Των αρχόντων αυτού του αιώνα οι οποίοι καταργούνται». 〈δ〉 (〈ιβ〉). «Διότι είναι γραμμένο: αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους. Και πάλι: ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων, ότι είναι μάταιοι». 〈ε〉 (〈ιγ〉). «Διότι και το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». 〈στ〉 (〈ιδ〉). «Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της; Διότι, λέει, θα γίνουν οι δύο μία σάρκα». 〈ζ〉 (〈ιε〉). Παραλλαγμένα· διότι αντί για το «στον νόμο» λέει «στον νόμο του Μωυσή». Και πριν από αυτό λέει: «ή μήπως και ο νόμος δεν τα λέει αυτά;». 〈η〉 (〈ιστ〉). «Μήπως ο Θεός ενδιαφέρεται για τα βόδια;» 〈θ〉 (〈ιζ〉). «Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν κάτω από τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό. Διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα ήταν ο Χριστός. Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε (ο Θεός). Αυτά δε έγιναν τύποι για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως εκείνοι τα επιθύμησαν».

Από την 〈〈Α'〉〉 προς Κορινθίους επιστολή· διότι αυτή για εκείνους είναι δεύτερη, όπως και για εμάς. 〈α〉 〈και〉 〈θ〉 〈σχόλιο〉. «Διότι είναι γραμμένο: θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών». 〈α〉 〈και〉 〈θ〉 〈έλεγχος〉. Αν από τα γραμμένα στους προφήτες συλλέγει ο απόστολος μαρτυρίες για την παράσταση της αλήθειας και της αγαθής διδασκαλίας, δεν είναι ξένοι οι προφήτες προς την αλήθεια και τον αγαθό Θεό και την αγαθή του διδασκαλία. 〈β〉 〈και〉 〈ι〉 〈σχόλιο〉. «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο ας καυχάται». 〈β〉 〈και〉 〈ι〉 〈έλεγχος〉. Αν είναι αξιέπαινος σύμφωνα με τον προφήτη εκείνος που καυχάται στον Κύριο, και ως Κύριο γνωρίζει τον Θεό του νόμου, αυτόν που από εσένα, ω Μαρκίωνα, αποκαλείται και κριτής και δημιουργός και δίκαιος. Αυτός δεν είναι άλλος από τον Πατέρα του Χριστού, του οποίου μαθητής είναι ο Παύλος· επειδή ακριβώς από τη διδασκαλία του προφήτη ο Παύλος, που καταστάθηκε δάσκαλος των εθνών από τον Χριστό, αντλώντας από τις όμοιες και τις ίδιες διδασκαλίες σαν καθαρό νερό, αρδεύει την εκκλησία που του έχει εμπιστευθεί. 〈γ〉 〈και〉 〈ια〉 〈σχόλιο〉. «Των αρχόντων του αιώνος τούτου, οι οποίοι καταργούνται». 〈γ〉 〈και〉 〈ια〉 〈έλεγχος〉.

«Και θα καυχηθούν σε εσένα εκείνοι που αγαπούν το όνομά σου, διότι εσύ θα ευλογήσεις τον δίκαιο». Μολονότι υπάρχει καύχηση για την οποία ο Παύλος λέει: «Κανείς ας μην καυχάται για ανθρώπους», και ο προφήτης: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του», και τα εξής· δεν είναι τέτοιου είδους η καύχηση εκείνου που λέει: «Σε εμένα όμως ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ παρά μόνο στον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού»· και, «Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται για τον Κύριο». Τέτοιοι είναι αυτοί για τους οποίους γίνεται ο λόγος, οι οποίοι έχουν αγαπήσει το όνομά του. Διότι καυχώνταν επειδή τον τίμησαν με την ελεύθερη προαίρεσή τους και όχι από φόβο. Και αιτία της καυχήσεως είναι το να τυγχάνουν τις επουράνιες ευλογίες· για τις οποίες λέει ο Απόστολος: «Ευλογητός ο Θεός που μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια».

Διότι δεν έκανε σοφούς ο τάδε και ο τάδε, αλλά ο Χριστός. Επομένως, εκείνος που καυχάται, ας καυχάται σε Αυτόν, και όχι στον τάδε και στον δείνα· από τον Χριστό έχουν γίνει τα πάντα. Γι' αυτό, αφού είπε «Ο οποίος έγινε για εμάς σοφία και δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση», πρόσθεσε: «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο ας καυχάται». Για τον λόγο αυτόν καταφέρθηκε με σφοδρότητα εναντίον της σοφίας των Ελλήνων, προκειμένου με αυτόν τον τρόπο να πείσει τους ανθρώπους, όπως ακριβώς είναι και το δίκαιο, να καυχώνται στον Θεό. Διότι, όταν αναζητούμε από τους εαυτούς μας όσα ξεπερνούν τους εαυτούς μας, δεν υπάρχει τίποτα πιο μωρό και πιο ασθενές από εμάς. Διότι είναι μεν δυνατόν να διαθέτει κανείς ακονισμένη γλώσσα, αλλά είναι αδύνατον να έχει ισχυρά δόγματα· αντιθέτως, οι λογισμοί, όταν αφήνονται μόνοι τους, μοιάζουν με τους ιστούς των αραχνών. Σε τέτοιο βαθμό μανίας έφτασαν μερικοί, ώστε να λένε ότι κανένα από τα όντα δεν είναι αληθινό, αλλά να ισχυρίζονται για τα πάντα τα αντίθετα από εκείνα που φαίνονται. Τίποτα, λοιπόν, μην αποδώσεις στον εαυτό σου, αλλά για τα πάντα να καυχάσαι στον Θεό· και σε κανέναν άνθρωπο να μην αποδίδεις ποτέ τίποτα.

Τι σημαίνει αυτό; Ο Παύλος, ακόμη και όταν παρίσταται ανάγκη, χαρακτηρίζει αφροσύνη το να εγκωμιάζει κανείς τον εαυτό του· γι' αυτό και πρόσθεσε λέγοντας: «Έγινα άφρων καυχώμενος· εσείς με αναγκάσατε». Πώς λοιπόν το αγνόησε αυτό ο Προφήτης και καυχάται τώρα όχι μπροστά σε δύο, τρεις και δέκα ανθρώπους, αλλά ενώπιον ολόκληρης της οικουμένης, και καυχάται λέγοντας πως είναι ταπεινός και μετριόφρων, και υπερβολικά ταπεινός και απλός; Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει ο στίχος: «Σαν το απογαλακτισμένο βρέφος στην αγκαλιά της μητέρας του». Για ποιον λόγο, λοιπόν, το κάνει αυτό; Διότι η πράξη αυτή δεν απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση, αλλά υπάρχουν περιστάσεις όπου είναι και αναγκαία· ή μάλλον, υπάρχουν περιστάσεις όπου γινόμαστε άφρονες όχι όταν καυχώμαστε, αλλά αντίθετα όταν δεν καυχώμαστε. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω». Διότι εκείνος που δεν καυχάται για τον σταυρό είναι ο πιο άφρων και παράνομος από όλους· εκείνος που δεν καυχάται για την πίστη είναι ο πιο άθλιος από όλους· και εκείνος που δεν καυχάται και δεν ομολογεί με παρρησία αυτά τα πράγματα, εξάπαντος θα χαθεί.

Διότι από αυτό προέρχεται η αμαρτία· φιλονίκησαν να αποδειχθούν σοφότεροι από τους νόμους του Θεού· και επειδή δεν θέλησαν να τους μάθουν έτσι όπως ο ίδιος νομοθέτησε, γι' αυτόν τον λόγο δεν έμαθαν απολύτως τίποτα. «Από αυτόν, λοιπόν, εσείς είστε εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση.» Είστε παιδιά του Θεού, λέει, επειδή γίνατε τέτοιοι μέσω του Χριστού. Διότι, επειδή είπε «εξέλεξε τα μωρά του κόσμου και τα αγενή», αποδεικνύει ότι είναι πιο ευγενείς από όλους, αφού έχουν τον Θεό για πατέρα· για αυτή την ευγένεια όμως, λέει, δεν είναι αίτιος ο τάδε ή ο δείνα, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος μας έκανε σοφούς, δίκαιους και άγιους. Διότι αυτό σημαίνει το: «Έγινε για εμάς σοφία και αγιασμός και απολύτρωση». «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο ας καυχάται.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Κι εγώ, όταν ήρθα σε εσάς, αδελφοί, δεν ήρθα κηρύττοντάς σας με υπεροχή λόγου ή σοφίας.» Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, καταφέρθηκε σφοδρά εναντίον της σοφίας των Ελλήνων, ώστε να πείσει τους ανθρώπους για τούτο: όπως ακριβώς είναι δίκαιο να καυχάται κανείς στον Κύριο.