Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:19

«Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: κάθισε ο λαός να φάει και να πιει και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν. Ούτε να εκπειράζουμε τον Χριστό», έως το σημείο που λέει «αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς, γράφτηκαν δε για εμάς» και τα εξής. 〈Ι〉 (〈ΙΗ〉). «Τι λέω λοιπόν; Ότι το ιερόθυτο είναι κάτι ή το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό». Πρόσθεσε δε ο Μαρκίων το «ιερόθυτο». 〈ΙΑ〉 (〈ΙΘ〉). «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, εφόσον υπάρχει ως δόξα και εικόνα του Θεού». 〈ΙΒ〉 (〈Κ〉). «Αλλά ο Θεός συγκέρασε το σώμα». 〈ΙΓ〉 (〈ΚΑ〉). Πεπλανημένα ο Μαρκίων 〈μετά το〉 «αλλά στην εκκλησία θέλω πέντε λόγια με τον νου μου να μιλήσω» πρόσθεσε «διά τον νόμον». 〈ΙΔ〉 (〈ΚΒ〉). «Στον νόμο είναι γραμμένο ότι με ετερόγλωσσους και με χείλη άλλα θα μιλήσω προς τον λαό αυτόν». 〈ΙΕ〉 (〈ΚΓ〉). «Οι γυναίκες στην εκκλησία ας σιωπούν· διότι δεν τους έχει επιτραπεί να μιλούν· αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος». 〈ΙΣΤ〉 (〈ΚΔ〉). Περί αναστάσεως νεκρών: «Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιο, το οποίο σας ευαγγελίστηκα». και ότι «εάν ο Χριστός δεν έχει εγερθεί, είναι μάταιο» και τα εξής. «Έτσι κηρύσσουμε και έτσι πιστέψατε», «ότι ο Χριστός πέθανε και ετάφη και έχει εγερθεί την τρίτη ημέρα». «Όταν δε το θνητό αυτό ενδυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο γεγραμμένος λόγος: καταπόθηκε ο θάνατος εις νίκος».

Ότι το ιερόθυτο είναι κάτι ή ότι το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό». Και ο Μαρκίων πρόσθεσε τη λέξη «ιερόθυτο». 〈Ι΄〉 〈και〉 〈ΙΗ΄〉 〈Έλεγχος〉. «Τι λέω λοιπόν; Ότι το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό». Ο απόστολος δεν απέρριψε την παλαιά εποχή των πατέρων, μέχρι την εποχή του και καθ' όσον καιρό υφίστατο η Ιερουσαλήμ, με το να πει ότι εκείνοι που θυσιάζουν στα είδωλα θυσιάζουν στα δαιμόνια και όχι στον Θεό. Επομένως, δεν κατέκρινε εκείνους που προσέφεραν θυσίες στον Θεό, όταν υπήρχε ανάγκη θυσιών. Κατακρίνει όμως εκείνους που θυσιάζουν στα είδωλα, όχι για την ίδια την πράξη της θυσίας, αλλά επειδή αντί για τον Θεό θυσιάζουν στα είδωλα. Διότι δεν θυσιάζουν προκειμένου να παρασκευάσουν προς βρώση για τον εαυτό τους τροφή που τους έχει χαριστεί από τον Θεό, αλλά θυσιάζοντας στους δαίμονες και στη ματαιοφροσύνη *. Εσύ όμως, ω Μαρκίων, πρόσθεσες τη λέξη «ιερόθυτο», νομίζοντας ότι, με το να αναμειχθούν οι δύο λέξεις, του ιερού και του ειδώλου, θα ταυτιστεί και η σχέση των δύο αυτών πρακτικών. Και δεν συμβαίνει αυτό. Διότι, αν μετά την έλευση της Καινής Διαθήκης προσφέρονταν θυσίες ζώων στον Χριστό ξεχωριστά και στο όνομά του, ίσως να εύρισκε κάποια αληθοφάνεια το ψεύδος της συκοφαντίας σου, ότι δηλαδή αυτοί που τώρα θυσιάζουν στον Θεό θυσιάζουν στον Χριστό, ενώ εκείνοι που τότε θυσίαζαν στο ιερό των Ιεροσολύμων και εκείνοι που θυσίαζαν στα είδωλα εξισώνονται και θυσιάζουν στους δαίμονες και όχι στον Θεό. Εφόσον όμως κανείς δεν προσέφερε θυσία ζώων στον Χριστό από την εποχή της παρουσίας του Χριστού και της Καινής Διαθήκης, είναι ολοφάνερη η δική σου προσθήκη.

Βλέπεις πώς δείχνει ότι δεν έχουν τέλεια γνώση όσοι νομίζουν ότι είναι τέλειοι, εφόσον δεν γνωρίζουν ούτε αυτό, ότι δηλαδή από αυτά προκύπτει συχνά σε πολλούς κάποια κοινωνία και φιλία με τους δαίμονες, καθώς η συνήθεια τους παρασύρει σιγά-σιγά; Διότι, αν στους ανθρώπους η συμμετοχή στο ίδιο αλάτι και στο ίδιο τραπέζι γίνεται αφορμή και σύμβολο φιλίας, είναι ενδεχόμενο να συμβεί τούτο και με τους δαίμονες. Εσύ όμως πρόσεξέ μου πώς, για μεν τους Ιουδαίους δεν είπε ότι κοινωνούν με τον Θεό, αλλά ότι είναι «κοινωνοί του θυσιαστηρίου»· διότι αυτό που είχε τοποθετηθεί επάνω σε αυτό κατακαιγόταν. Για το σώμα του Χριστού όμως δεν λέει έτσι· αλλά πώς; «Είναι κοινωνία του σώματος του Κυρίου». Διότι δεν γινόμαστε κοινωνοί του θυσιαστηρίου, αλλά του ίδιου του Χριστού. Και αφού είπε ότι «είναι κοινωνοί του θυσιαστηρίου», στη συνέχεια, επειδή φοβήθηκε μήπως δώσει την εντύπωση ότι ομιλεί ωσάν τα είδωλα να έχουν δύναμη και να μπορούν να βλάψουν σε κάτι, δες πώς τα καταρρίπτει πάλι, λέγοντας: «Τι λοιπόν λέω; Ότι το είδωλο είναι κάτι; Ή ότι το ειδωλόθυτο είναι κάτι;»

Διότι δεν κοινωνούμε μόνο με το να μετέχουμε και να μεταλαμβάνουμε, αλλά και με το να ενωνόμαστε. Όπως ακριβώς το σώμα έχει ενωθεί με τον Λόγο, έτσι και εμείς ενωνόμαστε μαζί Του μέσω αυτού του άρτου. «Επειδή ένας άρτος, ένα σώμα είμαστε οι πολλοί· διότι όλοι μετέχουμε από τον έναν άρτο». Τι λέω «κοινωνία», λέει, εμείς οι ίδιοι είμαστε αυτό το ίδιο το σώμα. Διότι ο άρτος είναι σώμα Χριστού, και εκείνοι που μεταλαμβάνουν γίνονται σώμα, όχι πολλά σώματα, αλλά ένα σώμα. Όπως ακριβώς ο άρτος, ο οποίος αποτελείται από πολλούς κόκκους, είναι έτσι ενωμένος ώστε να μη φαίνονται καθόλου οι κόκκοι, αλλά, ενώ υπάρχουν, η διαφορά τους να είναι αδιόρατη εξαιτίας της συνοχής τους, έτσι συνδεόμαστε και αναμεταξύ μας και με τον Χριστό. Διότι δεν τρέφεται άλλος από ένα σώμα και άλλος από άλλο, αλλά όλοι από το ίδιο. Γι' αυτό λέει: «Διότι όλοι μετέχουμε από τον έναν άρτο». Αν όμως μετέχουμε από το ίδιο και γινόμαστε όλοι το ίδιο, γιατί δεν επιδεικνύουμε και την ίδια αγάπη, ώστε να γίνουμε και ως προς αυτό ένα; «Βλέπετε τον κατά σάρκα Ισραήλ. Εκείνοι που τρώνε τις θυσίες, δεν είναι κοινωνοί του θυσιαστηρίου; Τι λέω λοιπόν;» Επειδή πολλοί στέκονταν πιο χαμηλά από το μεγαλείο των όσων ειπώθηκαν, τους πείθει με βάση τα παλαιότερα και τα συνηθισμένα. Και ορθά λέει «κατά σάρκα», εφόσον οι ίδιοι είναι κατά πνεύμα. Αυτό που εννοεί είναι το εξής: Διδαχθείτε έστω και από τα πιο υλικά πράγματα. «Ότι το είδωλο είναι κάτι; Ή ότι το ειδωλόθυτο είναι κάτι;»

Αυτοί που λίγο πριν δίσταζαν να τα αποκαλέσουν είδωλα. Κακό, λοιπόν, ονόμασαν τα άγια οι κακοί δούλοι και οι χειρότεροι από τους κακούς, μιαίνοντας και συκοφαντώντας τα, όσο περνούσε από το χέρι τους· διότι είναι γνώρισμα των κακών δούλων να επαναστατούν ενάντια στην εξουσία του κυρίου τους και να κακοποιούν όσα ανήκουν και είναι αφιερωμένα στον δεσπότη. Αυτά είναι λόγια εκείνων που ξέρουν να κακολογούν, αλλά αγνοούν εντελώς να πράττουν το καλό. Ω, αχάριστη ψυχή και κακόβουλη διάνοια! Το να έχουν τέτοια διάθεση απέναντι στον ευεργέτη και Κύριο. Έτσι δυσφορούν απέναντι στο αγαθό, όπως εκείνοι που έχουν βλάβη στην όρασή τους απέναντι στον ήλιο. Διότι, πώς μπορούν να μιλούν για αγαθά πράγματα, εφόσον είναι πονηροί; Ας αντηχήσει σε αυτούς ο σωτήριος λόγος, ότι ο πονηρός άνθρωπος βγάζει τα πονηρά από τον πονηρό θησαυρό της καρδιάς του, όπως ακριβώς ο αγαθός άνθρωπος βγάζει τα αγαθά από τον αγαθό. Τι πρέπει, λοιπόν, να πει κανείς για όλα αυτά; Το είδωλο είναι κακό, και οπωσδήποτε το γνωρίζουν και φυσικά το ονομάζουν έτσι. Και αν το μεγαλύτερο κακό είναι το είδωλο, αυτά, προς διάκρισιν, τα θεωρούν μικρότερα κακά. Το μικρότερο κακό, όμως, είναι οπωσδήποτε κακό. Και το κακό δεν μπορεί να παραμείνει στάσιμο, αλλά προχωρά πάντοτε προς το χειρότερο. Τα άγια έχουν θεωρηθεί από αυτούς ως μικρότερα είδωλα. Όμως ένα είδωλο δεν διαφέρει σε τίποτα από ένα άλλο είδωλο, έστω κι αν είναι μικρότερο· διότι κάθε είδωλο είναι ήδη οπωσδήποτε είδωλο. Τι λέω, λοιπόν; Ότι το είδωλο είναι κάτι ή ότι το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Παρά ότι αυτά που θυσιάζουν τα έθνη, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό· όπως έχει ήδη διακηρύξει η αποστολική ρήση.