Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:22

Μη σκανδαλίζετε τον κόσμο, εσείς που έχετε συνεισάκτους. Διότι, μήπως η Γραφή δεν σου επέτρεψε να νυμφευθείς; Έχετε γίνει πρόσκομμα και στους Ιουδαίους, και στους Έλληνες, και στην Εκκλησία του Θεού. Ή μήπως επιχειρείτε να αντιταχθείτε στις άγιες Γραφές και να προκαλέσετε σε ζηλοτυπία τον Κύριο; Μήπως είστε ισχυρότεροί του;

Αλλά και τη δικαίωση αναφέρει ότι προέρχεται και από τους δύο, καθώς και τη χάρη· «αφού δικαιωθήκαμε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και εν τω Πνεύματι του Θεού μας», το οποίο είναι όμοιο με το να λέει: «έχοντας λοιπόν δικαιωθεί εκ πίστεως, έχουμε ειρήνη με τον Θεό διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού»· «κανείς δεν μπορεί να πει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω», και κανείς δεν μπορεί να λάβει το Άγιο Πνεύμα παρά μόνο από τον Κύριο· «υπάρχουν δε διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα, και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά είναι ο ίδιος Κύριος, και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός που ενεργεί τα πάντα σε όλους» και «από δόξα σε δόξα, ακριβώς όπως από το Πνεύμα του Κυρίου»· και «μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως», το οποίο είναι όμοιο με το να λέει: «ή μήπως προκαλούμε σε ζηλοτυπία τον Κύριο; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;»· «το δε Πνεύμα ρητώς λέει», το οποίο είναι όμοιο με το να λέει: «αυτά λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ»· και «το Πνεύμά μου βρίσκεται ανάμεσά σας», όμοιο με το να λέει: «εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθω εγώ και ο Πατέρας και θα κατοικήσουμε μαζί του»· ο δε Ησαΐας λέει: «και επάνω του Πνεύμα Θεού», ενώ ο Χριστός: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε» και «τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, τον οποίο έχρισε ο Θεός με Πνεύμα Άγιο» ή «ο Κύριος με απέστειλε και το Πνεύμα του». Είναι δε φανερή και η φωνή των Σεραφείμ, που κράζει: «Άγιος, άγιος, άγιος ο Κύριος Σαβαώθ».

Αλλά αποδίδει και τη δικαίωση και τη χάρη και στους δύο: «αφού δικαιωθήκαμε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και εν τω Πνεύματι του Θεού μας», το οποίο είναι όμοιο με το να πει: «εφόσον, λοιπόν, δικαιωθήκαμε από την πίστη, έχουμε ειρήνη με τον Θεό διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού»· «κανείς δεν μπορεί να αποκαλέσει Κύριο τον Ιησού παρά μόνο εν Αγίω Πνεύματι» και κανείς δεν μπορεί να λάβει Άγιο Πνεύμα παρά μόνο από τον Κύριο, «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά ο Κύριος είναι ο ίδιος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά ο ίδιος Θεός είναι που ενεργεί τα πάντα σε όλους», και «από δόξα σε δόξα, όπως προέρχεται από το Πνεύμα του Κυρίου»· και «μην λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως», το οποίο είναι όμοιο με το να πει: «ή μήπως παρακινούμε σε ζηλοτυπία τον Κύριο; μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;» Το «το δε Πνεύμα ρητώς λέγει» είναι όμοιο με το να πει «αυτά λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ». Και το «το Πνεύμά μου στέκεται ανάμεσά σας» είναι όμοιο με το να πει «εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθω εγώ και ο Πατέρας και θα κάνουμε κατοικία κοντά του»· ο δε Ησαΐας λέγει «και επ' αυτόν Πνεύμα Θεού», ενώ ο Χριστός «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε»· και «τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, τον οποίο ο Θεός έχρισε με Πνεύμα Άγιο», ή «ο Κύριος με απέστειλε και το Πνεύμα του». Είναι δε φανερή και η φωνή των Σεραφείμ, που κράζουν: «Άγιος, άγιος, άγιος ο Κύριος Σαβαώθ».

Επειδή όμως άλλο πράγμα είναι το να φθονεί κανείς («ζηλοῦν») και άλλο το να προκαλεί ζηλοτυπία («παραζηλοῦν»), θα πεις ότι το να ερεθίζει κανείς και να διεγείρει σε ζηλοτυπία, αυτό είναι το «παραζηλῶ». Γι' αυτό ο μεν Ακύλας το ερμήνευσε: «Μη διαμάχεσαι με όσους πράττουν πονηρά»· ο δε Σύμμαχος: «Μη φιλονικείς με τους κακούργους». Θα κατανοήσεις δε το λεγόμενο και από το εξής χωρίο: «Αυτοί προκάλεσαν τη ζηλοτυπία μου με κάτι που δεν είναι Θεός, με εξόργισαν με τα είδωλά τους· κι εγώ θα προκαλέσω τη ζηλοτυπία τους με ένα έθνος που δεν είναι έθνος· με ένα έθνος ασύνετο θα τους εξοργίσω». Έτσι και ο Απόστολος, γράφοντας στους Κορινθίους, έλεγε: «Ή μήπως προκαλούμε τη ζηλοτυπία του Κυρίου; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;»

Και δεν θέλω να γίνεστε κοινωνοί των δαιμονίων. Είδες αγάπη προστατευτικού πατέρα; Είδες ότι και αυτή η ίδια η φράση αποδίδει με πολλή έμφαση τη διάθεσή του; Διότι δεν θέλω, λέει, να έχετε τίποτε το κοινό με εκείνους. Έπειτα, επειδή εισήγαγε τον λόγο με μορφή παραινέσεως, ώστε να μην τον περιφρονήσει κάποιος από τους πιο αναίσθητους, θεωρώντας ότι έχει την εξουσία να επιλέξει —επειδή δηλαδή είχε πει «Δεν θέλω» και «Εσείς κρίνετε»—, στο εξής αποφαίνεται και νομοθετεί λέγοντας: Δεν μπορείτε να πίνετε ποτήριο Κυρίου και ποτήριο δαιμονίων· δεν μπορείτε να μετέχετε σε τράπεζα Κυρίου και σε τράπεζα δαιμονίων. Και αρκείται μόνο στις λέξεις αυτές για να τους αποτρέψει. Έπειτα ελέγχει και με τρόπο που προκαλεί ντροπή: Ή μήπως προκαλούμε τον Κύριο σε ζηλοτυπία; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του; Δηλαδή, τον προκαλούμε για να δούμε αν μπορεί να μας τιμωρήσει, και τον παροξύνουμε, αποχωρώντας προς το μέρος των αντιπάλων του και τασσόμενοι με τους εχθρούς του; Και το είπε αυτό, υπενθυμίζοντάς τους την παλαιά ιστορία και την παρανομία των πατέρων τους. Γι' αυτό άλλωστε χρησιμοποίησε αυτήν τη λέξη, την οποία κάποτε χρησιμοποίησε και ο Μωυσής προς τους Ιουδαίους, όταν τους κατηγορούσε για ειδωλολατρία εκ προσώπου του Θεού: Διότι αυτοί, λέει, με προκάλεσαν σε ζηλοτυπία με κάτι που δεν είναι Θεός, με παρόργισαν με τα είδωλά τους. Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του; Είδες πόσο φοβερά, πόσο φρικτά τους επέπληξε, συγκλονίζοντας τα ίδια τους τα νεύρα, και πώς, οδηγώντας τον συλλογισμό σε άτοπο, τους έθιξε σφοδρά και κατέρριψε την οίησή τους;

Μήπως προκαλούμε τον Κύριο; Μήπως είμαστε ισχυρότεροι από Αυτόν; Ο Θεός στερέωσε, ποιος επιχειρεί να κλονίσει; Δεν γνωρίζεις τη δύναμή Του. Επιβλέπει τη γη και την κάνει να τρέμει· προστάζει, και τα σειόμενα στερεώθηκαν. Εάν στήριξε την πόλη που κλονιζόταν, πολύ περισσότερο μπορεί να στηρίξει την Εκκλησία.

«Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν τα έθνη, τα θυσιάζουν στα δαιμόνια και όχι στον Θεό. Και δεν θέλω εσείς να γίνεστε κοινωνοί των δαιμονίων.» Αφού είπε ότι γίνονται κοινωνοί του θυσιαστηρίου, φοβούμενος μήπως φανεί ότι μιλάει σαν να έχουν κάποια δύναμη τα είδωλα και σαν να μπορούν να βλάψουν, δες πώς τα αναιρεί, λέγοντας σχεδόν τα εξής: Αυτά τα λέω, λέει, και σας αποτρέπω, όχι επειδή τα είδωλα μπορούν να βλάψουν καθόλου και έχουν κάποια δύναμη· διότι δεν είναι τίποτα· αλλά θέλω να τα περιφρονείτε, και γι' αυτόν τον λόγο, με μεγάλη σπουδή σας αποτρέπω από τέτοιες τροφές, επειδή δεν προσφέρονται στον Θεό. Γι' αυτό λέει: «Αυτά που θυσιάζουν τα έθνη, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν, και όχι στον Θεό». «Δεν μπορείτε να πίνετε από το ποτήριο του Κυρίου και από το ποτήριο των δαιμονίων. Δεν μπορείτε να μετέχετε στην τράπεζα του Κυρίου και στην τράπεζα των δαιμονίων.» Αφού χρησιμοποίησε τον παραινετικό λόγο, χρησιμοποιεί στη συνέχεια και τον αποφαντικό και αυθεντικό, και αρκείται μόνο στα ονόματα για την αποτροπή, λέγοντας ποτήριο του Κυρίου και ποτήριο των δαιμονίων. «Ή μήπως προκαλούμε τη ζηλοτυπία του Κυρίου; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;» Δηλαδή, τον δοκιμάζουμε για να δούμε αν μπορεί να μας τιμωρήσει, και τον παροργίζουμε, πηγαίνοντας με το μέρος των εχθρών. Αυτό δε το είπε, υπενθυμίζοντάς τους την παλαιά ιστορία. Γι' αυτό και χρησιμοποίησε αυτήν τη λέξη, την οποία χρησιμοποίησε και ο Μωυσής προς τους Ιουδαίους, όταν τους ελέγχει για την ειδωλολατρία εκ προσώπου του Θεού. Διότι «αυτοί», λέει, «με προκάλεσαν σε ζηλοτυπία με αυτούς που δεν είναι θεοί». «

«Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινό ποτό· εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει σε εμένα, και εγώ σε αυτόν. Όπως με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας, και εγώ ζω εξαιτίας του Πατέρα, έτσι και εκείνος που με τρώει, θα ζήσει και εκείνος εξαιτίας μου. Αυτός είναι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό. Όχι όπως έφαγαν το μάννα και πέθαναν· εκείνος που τρώει αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα». «Δεν μπορείτε να πίνετε το ποτήρι του Κυρίου και το ποτήρι των δαιμόνων. Δεν μπορείτε να μετέχετε στο τραπέζι του Κυρίου και στο τραπέζι των δαιμόνων. Μήπως προκαλούμε τη ζηλοτυπία του Κυρίου; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;» «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, πήρε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε, και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόβεται για εσάς. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου».

Και όμως υπάρχουν μερικοί από εσάς που απειθώντας απειθείτε και φιλονικώντας φιλονικείτε με την αλήθεια· και εγώ ο ταπεινός είμαι «καθαρός από το αίμα σας, διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω» το δίκαιο του Θεού, ούτε αποσιώπησα το να φανερώσω την επερχόμενη ρομφαία «στους υιούς της απειθείας». «Ή μήπως προκαλούμε τον Κύριο; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;» «Ήδη μάλιστα το τσεκούρι βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων. Κάθε δέντρο, λοιπόν, που δεν παράγει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά.» Δεν φοβάστε το παράδειγμα; Δεν τρέμετε την απειλή; Δεν φοβάστε τον θάνατο, τον οποίο λίγο αργότερα θα υποστούμε; Πώς θα αντικρίσουμε τους φοβερούς αγγέλους που έρχονται να μας πάρουν από το σώμα;