Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 10:5

Προς Κορινθίους Α΄. Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι υπό τη νεφέλη, και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα, και όλοι βαπτίσθηκαν στον Μωυσή μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα. Και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή, και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό πόμα· διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε, και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός. Όμως, στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός· διότι έπεσαν νεκροί στην έρημο.

Από 〈την〉 〈Α΄〉 προς Κορινθίους, ενώ για τον ίδιο τον Μαρκίωνα είναι 〈Β΄〉 και σε εμάς 〈Β΄〉. 〈α〉 (〈θ〉). «Διότι είναι γραμμένο: θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών». 〈β〉 (〈ι〉). «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο να καυχάται». 〈γ〉 (〈ια〉). «Των αρχόντων αυτού του αιώνα οι οποίοι καταργούνται». 〈δ〉 (〈ιβ〉). «Διότι είναι γραμμένο: αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους. Και πάλι: ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων, ότι είναι μάταιοι». 〈ε〉 (〈ιγ〉). «Διότι και το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». 〈στ〉 (〈ιδ〉). «Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της; Διότι, λέει, θα γίνουν οι δύο μία σάρκα». 〈ζ〉 (〈ιε〉). Παραλλαγμένα· διότι αντί για το «στον νόμο» λέει «στον νόμο του Μωυσή». Και πριν από αυτό λέει: «ή μήπως και ο νόμος δεν τα λέει αυτά;». 〈η〉 (〈ιστ〉). «Μήπως ο Θεός ενδιαφέρεται για τα βόδια;» 〈θ〉 (〈ιζ〉). «Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν κάτω από τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό. Διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα ήταν ο Χριστός. Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε (ο Θεός). Αυτά δε έγιναν τύποι για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως εκείνοι τα επιθύμησαν».

Αν λοιπόν δύο στρουθία πωλούνται προς ένα ασσάριο και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει σε παγίδα χωρίς το θέλημα του Πατέρα σας του εν τοις ουρανοίς, αφενός μεν προνοεί για τα πάντα, αφετέρου δε επιμελείται τα σπουδαιότερα σύμφωνα με το ανώτερο είδος της πνευματικής ακολουθίας. Επομένως, με κάθε τρόπο ομολογείται ότι ο ίδιος είναι ποιητής και δημιουργός και νομοθέτης της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, Θεός αγαθός και δίκαιος και Κύριος των πάντων. 〈η〉 〈και〉 〈ις〉 〈σχόλιο〉. «Μήπως για τα βόδια ενδιαφέρεται ο Θεός;» 〈η〉 〈και〉 〈ις〉 〈έλεγχος〉. Ήδη έχει εξεταστεί και έχει ερμηνευτεί εκτενώς στο προηγούμενο από αυτό ρητό. Γι' αυτό, θεωρώντας περιττό να μιλήσω πάλι περί τούτου, αρκέστηκα στα προλεχθέντα. 〈θ〉 〈και〉 〈ιζ〉 〈σχόλιο〉. «Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήσαν όλοι υπό τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό. Διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός. Όμως, στους περισσοτέρους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός. Αυτά δε τα γεγονότα έγιναν προτυπώσεις για εμάς, ώστε να μην είμαστε επιθυμητές κακών, όπως επιθύμησαν εκείνοι. Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν.»

«Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, καθώς έγιναν μερικοί από αυτούς»· χωρίς να βγάζει καταδικαστική απόφαση εναντίον όλων. Και από πού τα γνωρίζεις αυτά, ω Απόστολε; Προσθέτει λέγοντας: «όπως είναι γραμμένο: κάθισε ο λαός να φάει και να πιει και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν». Επομένως, είναι αληθινή η Γραφή, από την οποία ο Απόστολος αντλεί τον έλεγχο κατά των ανόμων. Έπειτα πάλι λέει: «ούτε να εκπειράζουμε τον Κύριο». Ο δε Μαρκίων αντί για «Κύριο» έβαλε «Χριστό». Αλλά Κύριος και Χριστός είναι το ίδιο, έστω και αν δεν φαίνεται έτσι στον Μαρκίωνα, αφού έχει ήδη προταχθεί η ονομασία του Χριστού με το να πει: «η δε πέτρα ήταν ο Χριστός· και στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε». Και αναπτύσσοντας πάλι ο άγιος Απόστολος όλη την υπόθεση του κεφαλαίου λέει: «αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς, και γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία». Εάν, λοιπόν, τα όσα συνέβησαν τυπικώς σε εκείνους γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, εκείνος που έγραψε τα τότε γεγονότα για τη δική μας νουθεσία φρόντιζε για εκείνους τους οποίους και νουθετούσε, ώστε να μη γίνουμε εμείς επιθυμητές των κακών. Εκείνος όμως που δεν θέλει να είμαστε επιθυμητές των κακών, άρα είναι αγαθός και όχι κακός. Διότι αυτά στα οποία ο ίδιος υπάρχει, σε αυτά προτρέπει να βρισκόμαστε και εμείς, όντας ο ίδιος αγαθός και δίκαιος Θεός, ο Θεός εκείνων για τους οποίους γράφτηκαν αυτά προηγουμένως και εκείνων που νουθετούνται μετέπειτα, όντας κτίστης και δημιουργός των πάντων, νομοθέτης και δωρητής των Ευαγγελίων και καθοδηγητής των αποστόλων. 〈ι〉 〈καί〉 〈ιη〉 〈σχόλιον〉. «Τι λέγω λοιπόν;

Ιδού, αυτά έχουν σφραγιστεί από εμένα, και αυτός είναι ένας απαράβατος νόμος ανταπόδοσης. Εσύ όμως ας ήσουν προσκολλημένος στους τοίχους, και στις πλάκες, και στις κομψές ψηφίδες, και στους μακρούς δρόμους και περιδρόμους, και ας έλαμπες και περίλαμπες από τον χρυσό, τον οποίο αλλού μεν σκόρπιζες σαν το νερό, αλλού δε θησαύριζες σαν την άμμο· αγνοώντας ότι είναι ανώτερη η πίστη στο ύπαιθρο από την πολυτελή ασέβεια, και ότι είναι περισσότεροι για τον Θεό οι τρεις που έχουν συναχθεί στο όνομα του Κυρίου, παρά οι πολλές μυριάδες εκείνων που αρνούνται τη Θεότητα. Ή μήπως θα προτιμήσεις όλους τους Χαναναίους από τον έναν Αβραάμ; ή και τους Σοδομίτες από τον έναν Λωτ; ή και τους Μαδιανίτες από τον Μωυσή, που ήταν πάροικοι και ξένοι; Τι θα πεις και για τους τριακόσιους του Γεδεών, οι οποίοι διέπρεψαν με ανδρεία, έναντι των χιλιάδων που έστρεψαν τα νώτα; τι θα πεις και για τους οικέτες του Αβραάμ, που ήταν λίγο περισσότεροι σε αριθμό από τους προηγούμενους, έναντι των πολλών βασιλέων και των μυριάδων του στρατού, τους οποίους, αν και ήταν λίγοι, καταδίωξαν και έτρεψαν σε φυγή; Εκείνο όμως πώς το εννοείς, ότι «Εάν γίνει ο αριθμός των υιών του Ισραήλ σαν την άμμο της θάλασσας, το υπόλειμμα θα σωθεί»; Τι θα πεις και για το, «Άφησα για τον εαυτό μου επτά χιλιάδες άνδρες, οι οποίοι δεν έκαμψαν το γόνυ στον Βάαλ»; Δεν έχουν έτσι τα πράγματα, δεν είναι έτσι. Δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός με τους πολλούς.

Γι' αυτό πάλι ο ίδιος προσθέτει προς όλους λέγοντας, «έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε», υποδεικνύοντας μάλιστα και τον τρόπο του τρεξίματος: «καθένας δε που αγωνίζεται», λέει, «εγκρατεύεται στα πάντα», μην παραδίδοντας ποτέ ολοκληρωτικά τον εαυτό του σε καμία από τις απαγορευμένες ηδονές. Έπειτα, επειδή ίσως κάποιοι βαπτισμένοι έφερναν αντιρρήσεις και έλεγαν ότι μόνο με το βάπτισμα, χωρίς τα έργα, γίνονται ευπρόσδεκτοι στον Θεό, ο ίδιος αποδεικνύει μέσα από τους παλαιούς τύπους και τους πείθει ότι ο Θεός δεν ευαρεστείται σε κανέναν, αν, μαζί με το να έχει ασφαλή πίστη, δεν απέχει και από τα πονηρά πάθη, τα λόγια και τις πράξεις. «Διότι δεν θέλω», λέει, «να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι υπό τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι βαπτίστηκαν στο όνομα του Μωυσή μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό· διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε, και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός· όμως, στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός».

Αλλά ας επανέλθουμε στο θέμα μας. Αφού είπε ο θείος Παύλος ότι πριν από εμάς εκείνοι συμμετείχαν σε όλα τα μυστήρια που δόθηκαν ως προτυπώσεις, πρόσθεσε: «αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός· διότι έπεσαν νεκροί στην έρημο, και αυτά έγιναν παραδείγματα για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως ακριβώς τα επιθύμησαν εκείνοι». Με αυτό λέει ξεκάθαρα ότι, όπως εκείνους που παρέκκλιναν προς τις πονηρές επιθυμίες δεν τους ωφέλησαν σε τίποτα οι προτυπώσεις των μυστηρίων που τους δόθηκαν, ούτε τους γλίτωσαν από τη θεία εγκατάλειψη, γι' αυτό και, αφού καταστράφηκαν, δεν διασώθηκαν ώστε να εισέλθουν στη γη της επαγγελίας· έτσι και εμάς, εάν προτιμούμε να ζούμε μέσα στις αμαρτίες, το θείο βάπτισμα και τα θεία μυστήρια που το ακολουθούν δεν πρόκειται να μας σώσουν από την αιώνια καταδίκη, αλλά θα εκπέσουμε από την ουράνια κληρονομιά, όπως εκείνοι από τη γη της επαγγελίας, εφόσον ζούμε αμετανόητα και δεν υπακούμε στις θείες εντολές.

Διάψαλμα: αλλαγή της προφητείας. Σαν πρόβατα: Διότι καταστρώθηκαν στην έρημο σαν πρόβατα που αρπάχθηκαν από θηρία, έχοντας τραυματιστεί από τον διάβολο. Και θα κατακυριεύσουν: Αυτοί που πίστεψαν στην ανάσταση του Χριστού, διότι η ανάσταση έγινε την ώρα του όρθρου. Και η βοήθεια: Η βοήθεια που νόμιζαν ότι είχαν οι Ιουδαίοι, δηλαδή ο νόμος και το γράμμα, πάλιωσε με την κάθοδο του Κυρίου στον άδη, τον οποίο οι ίδιοι, όπως νόμιζαν, έσκαψαν για τον Σωτήρα (τον Χριστό). Διότι εξαιτίας του δεσποτικού τάφου έπεσε η δόξα τους. Πλην ο Θεός: Ο Χριστός μιλάει για την ανάστασή Του.

Και επειδή πρόκειται να κάνει τον λόγο του πιο αυστηρό, απευθύνει την προτροπή του προς όλους, και δεν ομιλεί μόνο για τα προκείμενα ζητήματα, αλλά συζητά γενικώς για όλες τις πνευματικές ασθένειες που υπήρχαν στους Κορινθίους. Και για μεν τους εξωτερικούς αγώνες λέει: «Δεν γνωρίζετε;»· εδώ όμως λέει: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί». Και αυτό το έλεγε, δείχνοντας ότι δεν ήταν και πολύ καταρτισμένοι σε αυτά. Και τι είναι αυτό, που δεν θέλεις να αγνοούμε; Ότι όλοι οι πατέρες μας, λέει, βρίσκονταν υπό τη νεφέλη και πέρασαν μέσα από τη θάλασσα, και όλοι βαπτίστηκαν στον Μωυσή μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα· και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή, και ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό (διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός)· όμως ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε στους περισσότερους από αυτούς. Και για ποιον λόγο, λέει, τα αναφέρει αυτά; Για να δείξει ότι, όπως ακριβώς εκείνους δεν τους ωφέλησε το ότι απόλαυσαν τόσο μεγάλη δωρεά, έτσι ούτε και αυτούς θα ωφελήσει το να λάβουν το βάπτισμα και να απολαύσουν τα πνευματικά μυστήρια, εάν δεν πρόκειται να επιδείξουν βίο αντάξιο της χάριτος. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε παραθέτει τους τύπους του βαπτίσματος και των μυστηρίων.

Διότι δεν ήταν η φύση της πέτρας που ανέβλυζε το νερό, λέει· επειδή, αν ήταν έτσι, θα ανέβλυζε και πριν από αυτό· αλλά μία άλλη πνευματική πέτρα τα ενεργούσε όλα, δηλαδή, ο Χριστός, ο οποίος ήταν παρών μαζί τους παντού και θαυματουργούσε τα πάντα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είπε: «Που τους ακολουθούσε». Είδες τη σοφία του Παύλου, πώς Τον παρουσιάζει να είναι ο χορηγός και των δύο, και με αυτόν τον τρόπο φέρνει τον τύπο κοντά στην αλήθεια; Διότι Εκείνος που παρέσχε εκείνα σε εκείνους, λέει, Αυτός ετοίμασε και τούτη την τράπεζα· και ο Ίδιος οδήγησε και εκείνους μέσα από τη θάλασσα, και εσένα μέσα από το βάπτισμα· και σε εκείνους παρέσχε μάννα και νερό, και σε εσένα Σώμα και Αίμα. Και όσον αφορά τη δωρεά Του, τέτοια είναι τα πράγματα· ας δούμε όμως και τα επόμενα, και ας εξετάσουμε εάν, όταν αυτοί αποδείχθηκαν ανάξιοι της δωρεάς, τους λυπήθηκε. Αλλά δεν θα μπορούσες να το ισχυριστείς αυτό· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός», παρόλο που τους είχε τιμήσει με τόσο μεγάλη τιμή. Όμως αυτό σε τίποτα δεν τους ωφέλησε, παρά οι περισσότεροι χάθηκαν. Και στην πραγματικότητα όλοι χάθηκαν· αλλά, για να μη φανεί ότι προφητεύει πανωλεθρία και για τούτους εδώ, γι' αυτό είπε: «Οι περισσότεροι». Παρόλο που ήταν αναρίθμητοι, το πλήθος δεν τους ωφέλησε σε τίποτα· και όλα εκείνα ήταν τεκμήρια αγάπης, αλλά ούτε και αυτό τους ωφέλησε, επειδή ούτε οι ίδιοι δεν επέδειξαν έργα αγάπης.

γ'. Σκεφθείτε, λοιπόν, πόσο πολύ τους ευεργέτησε: Τους απάλλαξε από την Αίγυπτο και την εκεί δουλεία, διέστρωσε γι' αυτούς τη θάλασσα, κατέβασε μάννα από τον ουρανό, ανέβλυσε από τα έγκατα της γης πρωτόγνωρες και παράδοξες πηγές υδάτων, βρισκόταν παντού κοντά τους θαυματουργώντας, και τους περιτείχιζε από παντού· αλλ' όμως, επειδή δεν επέδειξαν τίποτε αντάξιο αυτής της δωρεάς, δεν τους λυπήθηκε, αλλά τους αφάνισε όλους. Διότι, όπως λέει, καταστρώθηκαν στην έρημο· φανερώνοντας μέσω αυτής της λέξεως και την αθρόα καταστροφή τους και τις θεήλατες κολάσεις και τιμωρίες, καθώς και το γεγονός ότι δεν αξιώθηκαν να λάβουν ούτε τα προκείμενα έπαθλα. Διότι δεν τους τα έκανε αυτά μέσα στη γη της επαγγελίας, αλλά έξω, μακριά και σε μεγάλη απόσταση από τη χώρα εκείνη, επιβάλλοντάς τους διπλή τιμωρία: αφενός με το να μην τους επιτρέψει να δουν τη γη, και μάλιστα ενώ τους την είχε υποσχεθεί, και αφετέρου με το να τους τιμωρήσει σκληρά. Και τι σχέση έχουν αυτά με εμάς; θα πει κάποιος. Έχουν βεβαίως σχέση με εσένα· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αυτά δε έγιναν τύποι για εμάς».

Γι' αυτό παρακαλώ, ας καταβάλουμε μεγάλη προσπάθεια, ώστε και στην ορθή πίστη να στεκόμαστε σταθεροί, και άριστο βίο να επιδεικνύουμε. Διότι, εάν δεν προσθέσουμε και βίο άξιο της πίστεως, θα υποστούμε την έσχατη τιμωρία. Και αυτό το κατέδειξε βέβαια ήδη από τα παλαιά χρόνια ο μακάριος Παύλος, όταν έλεγε ότι: «Όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή, και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό»· προσθέτοντας έπειτα ότι δεν σώθηκαν: «Διότι έπεσαν νεκροί στην έρημο». Το κατέδειξε δε και ο Χριστός στα Ευαγγέλια, όταν παρουσίασε κάποιους οι οποίοι είχαν εκβάλει δαίμονες και είχαν προφητεύσει, και όμως οδηγούνταν στην κόλαση.

Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός· διότι έπεσαν νεκροί στην έρημο. Αυτά δε έγιναν παραδείγματα για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως ακριβώς επιθύμησαν και εκείνοι· ούτε να γινόμαστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: «Κάθισε ο λαός να φάει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν». Μήτε να πορνεύουμε, όπως πόρνευσαν κάποιοι από αυτούς, και έπεσαν νεκροί σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες. Μήτε να εκπειράζουμε τον Χριστό, όπως τον πείραξαν κάποιοι από αυτούς, και θανατώθηκαν από τα φίδια. Μήτε να γογγύζουμε, όπως γόγγυσαν κάποιοι από αυτούς, και εξολοθρεύτηκαν από τον ολοθρευτή. Και φαίνεται μεν ότι τα λεγόμενα είναι σαφή, προκαλούν όμως μια όχι τυχαία απορία σε όσους τα προσέχουν. Διότι αξίζει πρώτα να ερευνήσουμε, για ποιο λόγο ο ίδιος μνημόνευσε τις παλαιές ιστορίες, και με ποια λογική αλληλουχία, ενώ συζητούσε περί ειδωλοθύτων, εισήλθε σε αυτή τη διήγηση, φέρνοντας στο μέσον τα όσα συνέβησαν στην έρημο. Διότι ο μακάριος εκείνος δεν ομιλεί απλώς, ούτε στην τύχη, αλλά με μεγάλη αλληλουχία και διατηρώντας παντού την ακριβή συμφωνία των όσων λέγει. Για ποιο λόγο, λοιπόν, και από πού προχώρησε σε αυτήν την ιστορία;

Διότι για αυτόν τον λόγο τα υπενθύμισε αυτά, αφού απαρίθμησε τον τύπο του βαπτίσματος, αυτόν διαμέσου της θάλασσας και της νεφέλης, και προτύπωσε στην Παλαιά Διαθήκη τον τύπο των μυστηρίων, αυτόν διαμέσου του μάννα και της πέτρας. Και αφού είπε ότι «όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή, και ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό», πρόσθεσε λέγοντας: «Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός». Ύστερα από τόσα και τέτοια θαύματα, λέει, δεν τους αγάπησε ο Θεός. Αλλά τι συνέβη; Έπεσαν νεκροί στην έρημο. Για ποιον λόγο, λοιπόν, μας τα λες αυτά, Παύλε; «Αυτά δε έγιναν τύπος για εμάς, ώστε να μη γίνουμε επιθυμητούς κακών, όπως ακριβώς επιθύμησαν κι εκείνοι, ούτε να γίνουμε ειδωλολάτρες, καθώς έγιναν μερικοί από αυτούς, όπως ακριβώς είναι γραμμένο: Κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν». Δες τη σύνεση του Παύλου. Είπε την αμαρτία, είπε την αιτία της αμαρτίας, είπε την τιμωρία για την αμαρτία, παιδαγωγώντας μας μέσα από όλα αυτά να αποφεύγουμε να τους μιμηθούμε.

Αιτία της αμαρτίας είναι η λαιμαργία· διότι «κάθισε ο λαός να φάει και να πιει». Η αμαρτία είναι ακριβώς αυτή η διασκέδαση. Έπειτα ακολουθεί η τιμωρία, ότι δηλαδή «καταστρώθηκαν στην έρημο». Πάλι λέει: «Ας μην πορνεύουμε, όπως πόρνευσαν μερικοί από αυτούς». Εδώ δεν ανέφερε την αιτία της πορνείας, αλλά την τιμωρία. Και ποια είναι αυτή; «Έπεσαν σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες». Για ποιον λόγο όμως δεν ανέφερε την αφορμή, από την οποία προήλθε η πορνεία;

Παιδαγωγεί, λοιπόν, και μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, δείχνοντας ότι, ακόμη και πριν από την τιμωρία, η ίδια η κακία αποτελεί κόλαση. Αυτό ακριβώς υποδείκνυε και ο Παύλος λέγοντας: «Λαμβάνοντας στον εαυτό τους την οφειλόμενη ανταπόδοση της πλάνης τους»· και παρουσιάζει ως παράδειγμα εκείνους που υπέστησαν τα έσχατα δεινά εξαιτίας της κακίας. Διότι, επειδή οι περισσότεροι από τους πιο αναίσθητους συνηθίζουν να συνετίζονται κυρίως τότε, όταν βλέπουν αυτούς που έχουν τιμωρηθεί, γι' αυτόν τον λόγο τους παρουσιάζει μπροστά τους. Έτσι πράττει και ο Χριστός· αφού μίλησε εκτενώς για τη γέεννα, παρουσιάζει ως παράδειγμα και αυτούς που ρίχνονται εκεί· όπως, για παράδειγμα, τον πλούσιο στην περίπτωση του Λαζάρου, τις μωρές παρθένους, εκείνον που έκρυψε το ένα τάλαντο· και ως προς τον παρόντα βίο, εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο του Σιλωάμ, και εκείνους των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες τους. Έτσι και ο Πέτρος, αφού μίλησε πολύ για τη γέεννα, τότε κυρίως τους συγκλόνισε, όταν έφερε στο μέσον εκείνους που τιμωρήθηκαν και έδειξε μπροστά στα μάτια τους την τιμωρία του Ανανία και της Σαπφείρας· το ίδιο ακριβώς έπραξε και ο Παύλος στην περίπτωση του μάγου. Και με άλλον τρόπο τεκμηριώνει το ίδιο πράγμα, όταν αναφέρεται σε εκείνους που βρίσκονταν στην έρημο, λέγοντας τα εξής: «Δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι κάτω από τη νεφέλη, και όλοι βαπτίστηκαν στον Μωυσή, και όλοι έφαγαν πνευματική τροφή, και ήπιαν πνευματικό ποτό· όμως στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός, γι' αυτό και χάθηκαν και έπεσαν νεκροί».

Διότι, αν και αυτό είναι μελλοντικό, εντούτοις ο κοινός θάνατος έχει την αρχή του από το παρελθόν. Αυτό ακριβώς κάνει και ο Παύλος, αντλώντας από τα μελλοντικά και τα παρελθοντικά, τόσο όταν πρέπει να παρηγορήσει όσο και όταν πρέπει να σωφρονίσει: «Δεν θέλω», λέει, «να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι υπό τη νεφέλη, και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα, και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή· αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός». Άλλοτε πάλι από τα μελλοντικά: «Αυτοί θα υποστούν ως ποινή την αιώνια καταστροφή, μακριά από το πρόσωπο του Κυρίου και από τη δόξα της ισχύος του». Και πάλι: «Έφτασε δε επάνω τους η οργή μέχρι τέλους». «Διότι η ημέρα θα το φανερώσει, επειδή αποκαλύπτεται με τη φωτιά». Και πάλι: «Εξαιτίας αυτών έρχεται η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας». Αλλά αυτά τα αναφέρει όταν θέλει να σωφρονίσει. Όταν όμως πρέπει να παρηγορήσει, παρηγορεί και από τα δύο. Από τα μεν παρελθοντικά, λέγοντας τα εξής: «Ευλογητός ο Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Θεός των οικτιρμών και πατέρας κάθε παρηγοριάς, ο οποίος μας παρηγορεί σε κάθε μας θλίψη, μέσω της παρηγοριάς με την οποία παρηγορούμαστε και εμείς οι ίδιοι από τον Θεό»· από τα δε μελλοντικά: «Τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». Γι' αυτό και αυτός λέει: «Θυμήθηκα τις αρχαίες ημέρες, μελέτησα όλα τα έργα σου».

Διότι διαφορετικά θα είχε αναβλύσει και πριν από αυτό, αλλά κάποια άλλη πνευματική πέτρα τα ενεργούσε όλα, δηλαδή ο Χριστός, ο οποίος ήταν παρών παντού και θαυματουργούσε τα πάντα. Γι' αυτό άλλωστε και είπε τη λέξη «ακολουθούσης» (που ακολουθούσε). «Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός.» Και όμως όλοι χάθηκαν· αλλά για να μη φανεί ότι προφητεύει και για αυτούς πανωλεθρία, γι' αυτό είπε «στους περισσότερους». Επειδή οι πολλοί δεν πιστεύουν στα λόγια περί της γέεννας, καθώς δεν είναι παρόντα ούτε φαίνονται, μέσα από τα γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί αποδεικνύει ότι ο Θεός τιμωρεί αυτούς που αμαρτάνουν, έστω κι αν είναι μυριάδες φορές αγαθός. «Διότι έπεσαν νεκροί στην έρημο.» Επισημαίνει έτσι την καταστροφή τους λόγω της απιστίας τους. «Αυτά δε έγιναν παραδείγματα (τύποι) για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως εκείνοι τα επιθύμησαν, ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως μερικοί από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο.» Για να μην πουν: Και τι μας αφορά εμάς η δική τους καταστροφή; Διότι αυτό καταγράφηκε για εμάς, ώστε να γίνουμε πιο σώφρονες μέσα από εκείνα τα παραδείγματα. «Κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν· ούτε να πορνεύουμε, όπως πόρνευσαν μερικοί από αυτούς, και έπεσαν σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες.» Όπως ακριβώς εκείνοι, λέει, από την τρυφηλότητα κατέληξαν στην ειδωλολατρία, έτσι υπάρχει φόβος μήπως και εσείς εκπέσετε εξαιτίας αυτού. «Ούτε να εκπειράζουμε τον Κύριο, όπως ακριβώς τον εκπείρασαν και μερικοί από αυτούς, και εξοντώθηκαν από τα φίδια.»

81. Όλοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό με ύδωρ και Άγιο Πνεύμα, και όλοι τρώμε την ίδια πνευματική τροφή, και όλοι πίνουμε το ίδιο πνευματικό ποτό. Και αυτά είναι ο Χριστός, αλλά στους περισσότερους από εμάς δεν ευαρεστείται ο Θεός. Διότι πολλοί από τους πιστούς και ζηλωτές, με πολλούς κόπους άσκησης και σωματικής αγωγής καταπόνησαν και εξάντλησαν τα σώματά τους, επειδή όμως δεν είχαν κατάνυξη που να προέρχεται από συντετριμμένο και φιλάγαθο φρόνημα, ούτε συμπόνια από αγάπη προς τον πλησίον και προς τον εαυτό τους, εγκαταλείφθηκαν κενοί από το πλήρωμα του Αγίου Πνεύματος, και βρέθηκαν μακριά από τη γνώση του Θεού, έχοντας άκαρπη τη μήτρα της διανοίας τους, και λόγο ανάλατο και αφώτιστο.

Αν, αφού σου επιτεθεί με κάθε είδους αμαρτήματα και αποκρουστεί με τα προαναφερθέντα όπλα, μεταστραφεί επικαλούμενος τη χρηστότητα και τη φιλανθρωπία του Θεού, επιχειρώντας να σε πείσει να περιφρονήσεις τις κολάσεις (διότι ο εχθρός είναι πολύτροπος και πολυμήχανος, και ικανότατος στο να καθιστά την ορμή μας ευάλωτη προς την αμαρτία), μην αμελήσεις· έχεις και πάλι θεοχάλκευτα ξίφη και ασπίδες που σου χορηγούνται από τη θεία Γραφή, με τα οποία, εάν εξοπλιστείς και αγωνιστείς εναντίον του εχθρού, θα τον αναδείξεις ηττημένο και γεμάτο από κάθε αισχύνη και ατιμία· διότι ο στεναγμός και ο τρόμος του Κάιν και η ζωή του, που ήταν χειρότερη από τον θάνατο, όταν μελετώνται, είναι ικανά να διασπάσουν και να τρέψουν σε φυγή την παράταξη των μάταιων λογισμών του· οι καταρράκτες του ουρανού που άνοιξαν και κατέκλυσαν όλη τη γη εξαιτίας των αμαρτιών εκείνων που κατοικούσαν σε αυτήν, εκείνο το κοινό και παγκόσμιο ναυάγιο· το πυρ των Σοδόμων, πάλι, που κατέβηκε από τον ουρανό και κατέφαγε ανελέητα κάθε ηλικία· οι αιγυπτιακές και φοβερές πληγές και μάστιγες για την παρακοή των εντολών του Θεού που έπεσαν πάνω στον ίδιο τον Φαραώ και στους Αιγυπτίους και ώθησαν όλη την Αίγυπτο στο έσχατο σημείο κακών και κινδύνων, και οι πυθμένες του βυθού που διαρρήχθηκαν και έγιναν τάφος για τους ίδιους τους Αιγυπτίους εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους· οι Ισραηλίτες, πάλι, όταν υποδουλώνονταν στα πάθη, πολλές φορές θερίζονταν από αδελφικό χέρι και μαχαίρι, ενώ άλλες φορές παραδίδονταν σε αλλόφυλους για λεηλασία, καίγονταν από φωτιά και θανατώνονταν από τα φίδια· και τέλος, εκείνος ο εκλεκτός λαός που οδηγούνταν από τον στύλο της νεφέλης, για χάρη του οποίου εξαπολύθηκαν στους Αιγυπτίους οι πικρές και βαριές τιμωρίες, για χάρη του οποίου επιτελούνταν τα μεγάλα τεράστια θαύματα· αυτοί λοιπόν, όταν μνημονεύονται για όσα έπαθαν, ας αποκρούσουν εκείνους τους μάταιους και δαιμονιώδεις λογισμούς· διότι και αυτοί, οι οποίοι αξιώθηκαν τόσης και τέτοιας πρόνοιας και χάρης, επειδή υπέστησαν τις συνέπειες της αχαριστίας και του γογγυσμού τους, έπεσαν νεκροί στην έρημο και καταδικάστηκαν σε έκπτωση από την υποσχεμένη γη· ο Ναδάβ, πάλι, και ο Αβιούδ, από τη λευιτική φυλή και οι οποίοι ήταν αφιερωμένοι στον Θεό, επειδή προσέφεραν ξένο πυρ, αποστερήθηκαν τη ζωή και έγιναν ξαφνικά παρανάλωμα του πυρός· αυτοί πάλι γύρω από τον Δαθάν και τον Αβειρών, που γόγγυζαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών και γι' αυτό αρπάχτηκαν από το χάσμα της γης μαζί με όλες τους τις αμαρτίες και τάφηκαν πριν από τον θάνατο και καταχώθηκαν πικρά ζωντανοί· ο ακάθεκτος θυμός και φόνος του Φινεές εναντίον εκείνων που εκπόρνευσαν· το αυστηρό και απότομο τέλος του Ανανία και της Σαπφείρας· αυτά και τα παρόμοια θα σου αρκέσουν ως όπλα και βέλη και ασπίδες, και γνωρίζω καλά ότι εάν ο επηρεάζων δαίμονας χτυπηθεί από τις βολές αυτών, θα εκδιωχθεί ισχυρά.

Και ο λόγος γίνεται για εσάς· διότι αυτός που παλαιά ανέβλυσε νερό από ακρότομη πέτρα για τον Ισραήλ, τι θαυμαστό είναι αν αναβλύσει και από τη δική μου λίθινη καρδιά έναν σύντομο λόγο, τον οποίο αντλώντας ας ευχαριστούμε τον Κύριο, ο οποίος μας τρέφει, μας ποτίζει και υπομένει με μακροθυμία τη ζωή μας, σαν μέσα σε έρημο, σε αυτόν εδώ τον βίο. Αλλά επειδή θυμηθήκαμε την παλαιά ιστορία, ας ανασκοπήσουμε, αν νομίζετε καλό, αυτά που συνέβησαν τότε στους απειθείς, για τους οποίους λέει ο Απόστολος: «Όμως, στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός, διότι έπεσαν νεκροί στην έρημο. Και αυτά έγιναν παραδείγματα για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως επιθύμησαν εκείνοι. Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: Κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν. Ούτε να πορνεύουμε, όπως πόρνευσαν κάποιοι από αυτούς και έπεσαν νεκροί σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες. Ούτε να πειράζουμε τον Χριστό, όπως τον πείρασαν κάποιοι από αυτούς και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια. Ούτε να γογγύζετε, όπως γόγγυσαν κάποιοι από αυτούς και εξολοθρεύτηκαν από τον ολοθρευτή». Ανασκοπώντας λοιπόν αυτά, αδελφοί, ας αποφύγουμε τα αίτια της οργής του Θεού· ας αποφύγουμε την κακή επιθυμία, ας αποφύγουμε τον γογγυσμό, ας αποφύγουμε το να πειράζουμε τον Χριστό. Και πώς συμβαίνει να τον πειράζουμε; Με το να υποπίπτουμε σε λογισμούς απιστίας και να λέμε: Άραγε θα μας είναι αρκετά τα αναγκαία; Άραγε θα αντέξουμε τον πόλεμο του εχθρού;