Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:16

Διότι η φιλονικία, η κενοδοξία και η αυταρέσκεια είναι εντελώς ξένες σε εκείνους που αγωνίζονται νομίμως τον καλόν αγώνα. Γι' αυτό λέει άλλοτε μεν: «Ας μη γινόμαστε κενόδοξοι»· άλλοτε δε: «Εάν κάποιος φαίνεται ότι είναι φιλόνικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού»· και άλλοτε: «Οφείλουμε εμείς να μην αρέσουμε στον εαυτό μας»· στα οποία προσθέτει πιο ελεγκτικά: «Διότι και ο Χριστός δεν άρεσε στον εαυτό του».

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΜΘ΄. Ποια είναι η καταδίκη εκείνου που ασκεί χρέη οικονόμου, εάν πράξει κάτι από προσωποληψία ή φιλονικία; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Επειδή ο Απόστολος άλλοτε μεν παραγγέλλει να μην κάνουμε τίποτε με μεροληψία, άλλοτε δε διακηρύσσει ότι: «Εάν κάποιος φαίνεται ότι είναι φιλόνικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού»· ας θεωρείται ένας τέτοιος άνθρωπος ξένος προς την Εκκλησία του Θεού, μέχρις ότου διορθωθεί. Πρέπει, βεβαίως, με πολλή περίσκεψη να δοκιμάζεται για ποιο έργο είναι κατάλληλος ο καθένας, και έτσι να του ανατίθεται το οποιοδήποτε έργο· ώστε ούτε αυτοί που αναθέτουν αυτό που δεν αρμόζει σε κάποιον να κατακριθούν ως κακοί οικονόμοι τόσο των ψυχών όσο και των εντολών του Κυρίου, ούτε εκείνοι που το αναλαμβάνουν να θεωρηθεί ότι βρίσκουν εξ αυτού πρόφαση για αμαρτία.

Διότι εμείς και οι Εκκλησίες του Θεού δεν έχουμε τέτοια συνήθεια. Θα προσθέσω ένα μόνο ακόμη και θα σταματήσω. Εξαιτίας της φιλαργυρίας γίνονται αυτά. Η δε φιλαργυρία είναι ρίζα όλων των κακών και ονομάζεται ειδωλολατρία. Μην προτιμήσετε λοιπόν τα είδωλα αντί του Χριστού για λίγα αργύρια, ούτε πάλι να μιμηθείτε τον Ιούδα, προδίδοντας για δεύτερη φορά έναντι χρηματικού κέρδους Εκείνον που σταυρώθηκε μία φορά για εμάς. Επειδή και τα χωράφια και τα χέρια εκείνων που δέχονται αυτούς τους καρπούς θα ονομαστούν Ακελδαμά.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΛΔ΄. Τι είδους άνθρωποι πρέπει να είναι αυτοί που διαχειρίζονται τα αναγκαία μέσα στην αδελφότητα. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Και μεταξύ εκείνων που διανέμουν τα αναγκαία στο εσωτερικό κάθε ομάδας, οπωσδήποτε θα υπάρχουν κάποιοι ικανοί να μιμηθούν αυτούς που στις Πράξεις των Αποστόλων έκαναν αυτό που αναφέρεται: «Μοιράζονταν στον καθένα ανάλογα με την ανάγκη που είχε». Οφείλουν να φροντίζουν πολύ να είναι εύσπλαγχνοι και μακρόθυμοι προς όλους, και να μη δίνουν σε κανέναν την υποψία της προσωποληπτικής συμπάθειας ή της μεροληψίας προς κάποιους, σύμφωνα με το παράγγελμα του Αποστόλου που λέει: «Να μην κάνεις τίποτα με μεροληψία»· ή πάλι την υποψία της φιλονικίας, την οποία ο ίδιος απορρίπτει ως ανάρμοστη στους Χριστιανούς λέγοντας: «Αν κάποιος φαίνεται να είναι φιλόνικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού». Ώστε εξαιτίας αυτών, από άλλους μεν, προς τους οποίους τρέφουν φιλονικία, να περικόπτουν τα αναγκαία, σε άλλους δε, προς τους οποίους τυγχάνει να μεροληπτούν, να δίνουν περισσότερα. Το πρώτο αποτελεί γνώρισμα μισαδελφίας, ενώ το δεύτερο προσωποληπτικής εύνοιας, η οποία είναι ιδιαίτερα κατακριτέα. Εξαιτίας αυτών διασπάται η σύμπνοια της αδελφότητας που πηγάζει από την αγάπη, και στη θέση της υπεισέρχονται πονηρές υποψίες, ζηλοτυπίες, έριδες και οκνηρία απέναντι στις εργασίες.

Διότι, ενώ ξεκινούν από την άμιλλα για το καλό και από την προσπάθεια να ξεπεράσουν ο ένας τον άλλον, είτε στη φιλοξενία, είτε στην αύξηση του αριθμού των συνασκουμένων, είτε σε κάποια άλλα παρόμοια έργα, στην πορεία εκπίπτουν σε έριδες. Έπειτα, στους αδελφούς που έρχονται ως επισκέπτες συμβαίνει να δημιουργείται μεγάλη αμφιβολία και δυσκολία αντί για ανάπαυση, καθώς διχάζονται στους λογισμούς τους ως προς το πού πρέπει να καταλύσουν. Διότι η προτίμηση του ενός προκαλεί λύπη, ενώ η ικανοποίηση και των δύο είναι αδύνατη, και μάλιστα όταν τυχαίνει να βιάζονται. Σε εκείνους δε που προσέρχονται εξ αρχής για να συμβιώσουν, θα προκαλέσουν μεγάλη αδημονία σχετικά με το ποιους πρέπει να επιλέξουν ως προεστώτες της ζωής τους, και εξάπαντος, με το να επιλέξουν κάποιους, ουσιαστικά αποδοκιμάζουν τους υπολοίπους. Αμέσως λοιπόν συμβαίνει από την πρώτη στιγμή να βλάπτονται από την υπερηφάνεια, επειδή δεν διαμορφώνουν τον εαυτό τους για μαθητεία, αλλά συνηθίζουν να γίνονται κριτές και αξιολογητές της αδελφότητας. Εφόσον, επομένως, είναι ομολογουμένως φανερό ότι κανένα αγαθό δεν προκύπτει από τον διαχωρισμό των κατοικιών, αλλά υπάρχουν τόσα αντίθετα κακά, ο χωρισμός αναμεταξύ τους είναι εντελώς ασύμφορος. Εάν όμως έχει συμβεί να προϋπάρξουν τέτοιες καταστάσεις, πρέπει να επιδιώκεται εσπευσμένα η διόρθωση, και μάλιστα μετά την πείρα των βλαβερών αποτελεσμάτων. Η επιμονή δε σε αυτή την απόφαση αποτελεί σαφή φιλονικία. Εάν δε κάποιος φαίνεται να είναι φιλόνικος, λέγει ο Απόστολος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού.

Επομένως, η αγνεία επιτυγχάνεται μέσω της εγκράτειας, της πραότητας και της ησυχίας που βιώνεται εν αγάπη. Γι' αυτό πρέπει να απομακρυνόμαστε από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα, για να μη δώσουμε καμία αφορμή υποψίας σε εκείνους που μας παρατηρούν. Διότι λέει ο Απόστολος: να προνοείτε για το καλό ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων. Εάν όμως κάποιος είναι φιλόνεικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι εκκλησίες του Θεού. Και άκουσε πάλι τον ίδιο να λέει: εσύ μεν καλά ευχαριστείς, όμως ο άλλος δεν οικοδομείται. Διότι, λέει, γιατί η ελευθερία μου να κρίνεται από άλλη συνείδηση; Επομένως, είναι αναγκαίο να αποδεχόμαστε την προτροπή των ανθρώπων που φοβούνται τον Κύριο, και να μην επιζητούμε να αρέσουμε στον εαυτό μας. Σύμφωνα με εκείνον που λέει: καθένας από εσάς ας αρέσει στον πλησίον του για την πνευματική του οικοδομή. Και πάλι: για να ντραπεί ο αντίπαλος, μη έχοντας να πει τίποτα το κακό. Διότι είπε ο Κύριος της δόξης: έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.

Διότι οι παλαιοί καθοδηγούνταν τυπικά από αυτό που επρόκειτο να έλθει, φέροντας κόμη στο κεφάλι τους εξαιτίας της ευχής (του τάματος), έως ότου ήλθε η ευχή του κόσμου και εκπληρώθηκε· ως κεφαλή δε φανερώθηκε ο Χριστός, ο μονογενής Υιός του Θεού, και έγινε γνωστός στον κόσμο Εκείνος που υπάρχει πάντοτε και δεν ήταν γνωστός σε ολόκληρη την ανθρωπότητα παρά μόνο σε μερικούς που είχαν πιστέψει σε Αυτόν, ώστε, όταν γνωρίσουμε την κεφαλή, να μην «καταισχύνουμε την κεφαλή». Διότι δεν ομιλεί εξαιτίας της δικής του κεφαλής, αλλά από τη δική του [κεφαλή] η πράξη της χλεύης πλήττει τον Χριστό, όπως λέει ο απόστολος: «η ίδια η φύση δεν σας διδάσκει ότι, εάν ένας άνδρας φέρει κόμη, είναι ατιμία γι' αυτόν;» Αυτή όμως η ατιμία δεν είναι αξιέπαινη όπως εκείνη, <για την οποία ομιλεί η Γραφή> λέγοντας «αφού καταφρόνησε την αισχύνη». Διότι η αρετή δεν επιτελείται για τον Θεό, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι γίνεται για τον Θεό, αλλά αυτός ο τρόπος συμπεριφοράς οφείλεται σε φιλονικία, εφόσον ο νομικός τύπος έχει πλέον παρέλθει και η αλήθεια έχει έλθει. Λέει λοιπόν: «αν κάποιος θέλει να είναι φιλόνικος, εμείς τέτοια συνήθεια δεν έχουμε, ούτε οι εκκλησίες του Θεού». Απέκλεισε, επομένως, εκείνους που πράττουν και ενεργούν κατ' αυτόν τον τρόπο, και οι οποίοι διακατέχονται από πνεύμα φιλονικίας, τόσο από τον θεσμό των αποστόλων όσο και από την εκκλησία του Θεού.

Προς εκείνον δε που λογομαχεί και αντιστέκεται φιλόνεικα, θα αρκούσε να πούμε ότι εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε η Εκκλησία του Θεού, να καθοδηγούμαστε από άπρακτα λόγια· τιμούμε, αντίθετα, τον έμπρακτο λόγο και την έλλογη πράξη.

Βλέπεις ότι κάποιοι μεν υπάκουσαν, τους οποίους επαινεί, ενώ άλλοι παρήκουσαν, τους οποίους διορθώνει με τα όσα ακολουθούν, λέγοντας: «Εάν όμως κάποιος νομίζει ότι μπορεί να είναι φιλόνεικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια»; Διότι εάν, ενώ κάποιοι έπραξαν το ορθό και κάποιοι παρήκουσαν, αυτός τους υπέβαλλε όλους στην ίδια κατηγορία, τότε και εκείνους που παρήκουσαν θα τους έκανε πιο θρασείς, και τούτους που υπάκουσαν θα τους έκανε πιο ράθυμους· τώρα όμως, επαινώντας και επιδοκιμάζοντας τους μεν, και επιπλήττοντας τους δε, και εκείνους ενίσχυσε περισσότερο και τούτους έκανε να συσταλούν. Διότι η κατηγορία είναι βεβαίως ικανή και από μόνη της να πλήξει κάποιον· όταν όμως γίνεται σε αντιπαραβολή με άλλους που έπραξαν το ορθό και εγκωμιάζονται, το κεντρί της είναι μεγαλύτερο. Αλλά προς το παρόν δεν αρχίζει με κατηγορία, αλλά με εγκώμια, και μάλιστα εγκώμια μεγάλα, λέγοντας: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα».

Ώστε να ομολογείται η υποταγή όχι μόνο από τη φύση, αλλά και από την ελεύθερη προαίρεση. Διότι το ότι πρέπει να καλύπτεσαι, το νομοθέτησε προκαταβολικά και η ίδια η φύση. Πρόσθεσε, λοιπόν, και τα από τη δική σου πλευρά, για να μη φανεί ότι ανατρέπεις και τους νόμους της φύσης· πράγμα που αποτελεί μεγάλη θρασύτητα, το να μάχεσαι δηλαδή όχι μόνο εμάς, αλλά και τη φύση. Γι' αυτό και ο Θεός, εγκαλώντας τους Ιουδαίους, έλεγε: «Έσφαξες τους υιούς σου και τις θυγατέρες σου· αυτό ξεπερνά όλα τα βδελύγματά σου». Και ο Παύλος πάλι, επιτιμώντας εκείνους που ασελγούσαν μεταξύ των Ρωμαίων, αυξάνει κατ' αυτόν τον τρόπο την κατηγορία λέγοντας ότι η χρήση δεν ήταν μόνο αντίθετη προς τον νόμο του Θεού, αλλά και παρά φύσιν: «Διότι αντάλλαξαν τη φυσική χρήση με την παρά φύσιν». Γι' αυτό ακριβώς και εδώ αναπτύσσει αυτό το επιχείρημα, αποδεικνύοντας το ίδιο πράγμα, ότι δηλαδή αφενός δεν νομοθετεί τίποτε το ξένο, και αφετέρου ότι στους Έλληνες όλες οι καινοτομίες είναι παρά φύσιν. Έτσι και ο Χριστός, αποδεικνύοντας αυτό το πράγμα, έλεγε: «Όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, να τα κάνετε και εσείς σε αυτούς»· δηλώνοντας ότι δεν εισάγει τίποτε το καινούργιο. Εάν όμως κάποιος φαίνεται ότι έχει διάθεση φιλονικίας, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ούτε οι Εκκλησίες του Θεού. Άρα, το να αντιστέκεται κανείς σε αυτά είναι γνώρισμα φιλονικίας και όχι λογικής σκέψης· πλην όμως, ακόμη και έτσι διατύπωσε την επιτίμηση με μέτρο, προκαλώντας μεγαλύτερη εντροπή, πράγμα που ακριβώς έκανε τον λόγο του βαρύτερο.

Διότι εμείς, λέγει, δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, ώστε να φιλονικούμε, να ερίζουμε και να αντιτασσόμαστε. Και δεν σταμάτησε μέχρι εδώ, αλλά και πρόσθεσε: «Ούτε οι Εκκλησίες του Θεού»· δείχνοντας ότι συγκρούονται και εναντιώνονται σε ολόκληρη την οικουμένη, εφόσον δεν υποχωρούν.

Και πρώτον μεν, ότι κεφαλή δική μας είναι ο Χριστός, ενώ εμείς της γυναίκας. Δεύτερον, ότι εμείς είμαστε δόξα του Θεού, ενώ η γυναίκα δική μας. Τρίτον, ότι δεν προερχόμαστε εμείς από τη γυναίκα, αλλά εκείνη από εμάς. Τέταρτον, ότι δεν δημιουργηθήκαμε εμείς για τη γυναίκα, αλλά εκείνη για εμάς. Πέμπτον, εξαιτίας των αγγέλων που παρίστανται και συμπαραστέκονται σε αυτόν που προσεύχεται. «Πλην όμως εν Κυρίω ούτε γυναίκα υπάρχει χωρίς τον άνδρα, ούτε άνδρας χωρίς τη γυναίκα. Διότι, όπως η γυναίκα προέρχεται από τον άνδρα, έτσι και ο άνδρας γεννιέται μέσω της γυναίκας· τα πάντα όμως προέρχονται από τον Θεό. Κρίνετε από μόνοι σας. Είναι πρέπον να προσεύχεται η γυναίκα στον Θεό ασκεπής; Ή μήπως και η ίδια η φύση δεν σας διδάσκει ότι, εάν μεν ο άνδρας έχει μακριά κόμη, αυτό αποτελεί ατιμία γι' αυτόν, ενώ εάν η γυναίκα έχει μακριά κόμη, αυτό είναι δόξα της; Διότι η κόμη τής έχει δοθεί αντί για κάλυμμα.» Επειδή απέδωσε μεγάλη υπεροχή στον άνδρα, λέγοντας ότι η γυναίκα προέρχεται από αυτόν και δημιουργήθηκε γι' αυτόν, προκειμένου να μην υπερηφανευτούν οι άνδρες περισσότερο από το πρέπον και να μην καταθλίψει εκείνες, πρόσθεσε αυτή τη διευθέτηση. «Εάν όμως κάποιος φαίνεται να είναι φιλόνεικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια.» Έκανε την επίπληξη μετρημένη, προκαλώντας μεγαλύτερη ντροπή, γεγονός που κατέστησε τον λόγο του βαρύτερο. «Ούτε και οι Εκκλησίες του Θεού.» Δείχνει ότι όσοι δεν υποχωρούν έρχονται σε σύγκρουση και εναντιώνονται σε ολόκληρη την οικουμένη. «Και δίνοντας αυτή την παραγγελία, δεν σας επαινώ.» Μεταβαίνει έπειτα σε άλλο παράπτωμα.

Αλλά αν με αυτά σας πείθουμε, εφόσον είστε άνθρωποι και δεν έχετε αποκτήσει ακόμη τη βεβαιότητα από τη χάρη του Πνεύματος, θα ήταν καλό. Ειδάλλως, έχουμε να πούμε από τη θεία Γραφή ότι εμείς και η Εκκλησία του Θεού δεν έχουμε τη συνήθεια να φιλονικούμε, αλλά σε λαό απειθή και αντιδραστικό διδαχθήκαμε να λέμε: «Σώζοντας, σώσε τη δική σου ψυχή». Διότι, εάν η ίδια η φύση των πραγμάτων δεν διδάσκει εκείνους που έχουν φιλόνικη διάθεση για το θέμα αυτό, ούτε τους πείθουν οι προφήτες και οι προαναφερθέντες θείοι πατέρες, ενώ εκείνοι αμφιβάλλουν και μάταια λένε τα εξής: «Εάν υπήρχε και υπάρχει προκαθορισμένο όριο ζωής, πώς κάποιος γκρεμίζει τον εαυτό του με τη δική του θέληση, χωρίς ίσως να έχει φτάσει ακόμη το τέλος του, και άλλος απαγχονίζεται, και έτερος κατασφάζεται από ληστές, και κάποιος πνίγεται σε ναυάγιο, και οι πόλεμοι σε μία ημέρα εξολοθρεύουν μυριάδες άνδρες, ή όταν γίνεται σεισμός μια ολόκληρη πόλη βυθίζεται εντελώς; Διότι όλα αυτά είναι αποτελέσματα του αυτεξουσίου της ψυχής και όχι του θελήματος του Θεού», τότε ποιος λόγος θα μπορούσε να τους αναχαιτίσει από την έρευνα των κριμάτων του Θεού, εφόσον δεν θέλουν να δώσουν προσοχή στη θεία Γραφή.

Διότι εισάγεις καπηλεία στα πνευματικά και στην Εκκλησία, όπου μας έχουν εμπιστευθεί το σώμα και το αίμα του Χριστού. Αυτά δεν πρέπει να γίνονται έτσι. Και για να πω ποιο είναι το τέχνασμα, νομίζουν ότι δεν αμαρτάνουν με το να μην τα λαμβάνουν ταυτόχρονα, αλλά να τα λαμβάνουν μετά τη χειροτονία· το να λαμβάνεις όμως σημαίνει το να λαμβάνεις, οποτεδήποτε και αν γίνεται αυτό. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να αποβάλετε αυτή την πρόσοδο, ή μάλλον την προσαγωγή στη γέεννα. Και μην μολύνετε τα χέρια σας με τέτοια κέρδη, καθιστώντας τους εαυτούς σας ανάξιους να τελείτε τα άγια Μυστήρια. Συγχωρήστε με δε, εάν απειλώ, επειδή πρώτα δεν το πίστευα, αλλά έπειτα πείστηκα. Εάν κάποιος, μετά από αυτήν μου την επιστολή, πράξει ξανά κάτι τέτοιο, θα απομακρυνθεί από τα εδώ θυσιαστήρια και ας αναζητήσει μέρος όπου θα μπορεί, αγοράζοντας τη δωρεά του Θεού, να τη μεταπωλεί. «Διότι εμείς και οι Εκκλησίες του Θεού δεν έχουμε τέτοια συνήθεια. Ένα μόνο θα προσθέσω και θα σταματήσω. Εξαιτίας της φιλαργυρίας γίνονται αυτά. Η δε φιλαργυρία είναι ρίζα όλων των κακών και ονομάζεται ειδωλολατρία. Μην προτιμήσετε λοιπόν τα είδωλα από τον Χριστό για λίγο ασήμι, ούτε πάλι να μιμηθείτε τον Ιούδα, προδίδοντας για χρηματικό κέρδος δεύτερη φορά Εκείνον που σταυρώθηκε μία φορά για εμάς, επειδή τα χωράφια και τα χέρια εκείνων που δέχονται αυτούς τους καρπούς, θα ονομαστούν ακελδαμά.»

Σας παρακαλώ λοιπόν, τους δίνει εντολή, απορρίψτε τέτοιου είδους κέρδος που σας οδηγεί στην κόλαση, και μην γίνεστε ανάξιοι να ιερουργείτε τα θεία Μυστήρια, έχοντας χέρια μολυσμένα από τέτοια παράνομα χρήματα. Διότι όποιος από εσάς, ύστερα από αυτήν την εντολή, πράξει κάτι τέτοιο, θα εμποδιστεί από το να ιερουργεί εδώ στην επαρχία μου, και ας πάει όπου μπορεί να αγοράζει και να μεταπουλά τη χάρη του Θεού, επειδή εμείς και οι Εκκλησίες του Θεού δεν έχουμε τέτοια συνήθεια, όπως λέει ο Παύλος.

Και για αυτά μεν αρκούν. Επειδή όμως πάλι γίνεται λόγος για τον πρεσβύτερο, καθώς η τιμιότητά σου ζητά να του επιτραπεί να ιερουργεί, αν μεν το ζητούμενο ήταν ανθρώπινο, θα ήταν καλό· διότι θα ήμασταν πρόθυμοι για κάθε υπακοή απέναντί σου, επειδή αγαπούμε να σε ευχαριστούμε, εσένα που μας έχεις ευεργετήσει πολλαπλώς. Επειδή όμως το ζήτημα που εγείρεται αφορά τον Θεό και η παράβαση αφορά τους όρους των θείων κανόνων, συγχώρησέ μας, φίλτατε αδελφέ, αλλά δεν είμαστε σε θέση να εκφέρουμε κρίση αντίθετη με τον Θεό και τους ιερούς κανόνες, μάλιστα επειδή ακριβώς για αυτό το παρόμοιο ζήτημα τα προηγούμενα χρόνια διαθέσαμε όλη μας τη ζωή, επιλέγοντας να υποστούμε κινδύνους, εξορίες και θανάτους, παρά να συγκατατεθούμε στην ανομία και στην κατάλυση του Ευαγγελίου του Χριστού. Επομένως, ούτε αυτός που ευλογεί γάμο μοιχών ούτε αυτός που ευλογεί γάμο διγάμων (διγαμοζεύκτης) έχει λάβει από εμάς άδεια ιεροπραξίας· διότι, αν ο ιερός κανόνας δεν ανέχεται ο πρεσβύτερος να παρακαθίσει σε γεύμα γάμου διγάμου, πολύ περισσότερο τον αποκλείει από το να τον στεφανώσει. Αν πάλι άλλοι κρίνουν διαφορετικά, ας όψονται για όσα πράττουν· διότι εμείς, όπως λέει, και οι Εκκλησίες του Θεού δεν έχουμε τέτοια συνήθεια.