Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:2

Αλλά μόνον ας επικρατεί μεταξύ σας η πίστη που ομολογήθηκε στη Νίκαια από τους Πατέρες· στην οποία, όπως προείπαμε, ήταν παρόντες και υπέγραψαν όλοι οι Πατέρες, ακόμη και αυτών που σήμερα την πολεμούν· ώστε να πει και για εμάς ο Απόστολος: Σας επαινώ δε, διότι με θυμάστε σε όλα, και όπως σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε.

Έχοντας λοιπόν αυτή τη διάθεση, επειδή συνέβη να συνέλθουμε, γράψαμε και στον αγαπητό μας Δάμασο, τον επίσκοπο της μεγάλης Ρώμης, σχετικά με τον Αυξέντιο, ο οποίος εισέβαλε στην εκκλησία των Μεδιολάνων, εξιστορώντας τα έργα του. Του αναφέραμε ότι όχι μόνο είναι μέτοχος της αρειανικής αίρεσης, αλλά είναι και υπεύθυνος για πολλά δεινά, τα οποία έπραξε μαζί με τον Γρηγόριο, τον κοινωνό της ασέβειάς του, και εκφράσαμε την απορία μας πώς μέχρι σήμερα δεν έχει καθαιρεθεί και δεν έχει αποβληθεί από την Εκκλησία. Εκφράσαμε επίσης τις ευχαριστίες μας προς τη θεοσέβεια τόσο τη δική του όσο και εκείνων που συνήλθαν στη μεγάλη Ρώμη, διότι, αποβάλλοντας τον Ουρσάκιο και τον Ουάλεντα, καθώς και όσους φρονούν τα ίδια με αυτούς, διέσωσαν την ομοψυχία της καθολικής Εκκλησίας. Προσευχόμενοι να διασώζεται αυτή η ομοψυχία και μεταξύ σας, σας παρακαλούμε να μην ανέχεστε, όπως προείπαμε, όσους προβάλλουν ένα πλήθος συνόδων με το πρόσχημα της πίστης: του Αριμήνου, του Σιρμίου, της Ισαυρίας, της Θράκης, αυτές της Κωνσταντινουπόλεως, και τις πολλές και άτακτες της Αντιοχείας. Αντιθέτως, ας επικρατεί ανάμεσά σας μόνο η πίστη που ομολογήθηκε στη Νίκαια από τους Πατέρες, στην οποία, όπως προείπαμε, παρέστησαν και υπέγραψαν ακόμη και οι πατέρες όλων όσων σήμερα την πολεμούν, ώστε να πει και για εμάς ο Απόστολος: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα και κρατάτε τις παραδόσεις ακριβώς όπως σας τις παρέδωσα». Διότι αυτή η Σύνοδος της Νικαίας αποτελεί αληθινά στηλογραφία καταδίκης εναντίον κάθε αίρεσης.

Ο μεν μακάριος απόστολος επαινεί τους Κορινθίους λέγοντας: «επειδή με θυμάστε σε όλα και, καθώς σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι ακριβώς τις τηρείτε»· αυτοί όμως, τρέφοντας τέτοιες σκέψεις για τους προκατόχους τους, θα τολμήσουν να πουν στους λαούς εντελώς τα αντίθετα: «δεν σας επαινούμε που μνημονεύετε τους πατέρες, αλλά μάλλον σας επιδοκιμάζουμε όταν δεν τηρείτε τις παραδόσεις τους». Και τελικά, ας διασύρουν τη δική τους κακή καταγωγή και ας πουν: «εμείς δεν προερχόμαστε από ευσεβείς, αλλά από αιρετικούς». Διότι τέτοια λόγια αρμόζει να λένε αυτοί οι οποίοι, όπως προείπα, θυσιάζουν την τιμή των πατέρων και τη δική τους σωτηρία στην αρειανή αίρεση, και δεν φοβούνται να ακούσουν αυτό που έχει γραφτεί στο βιβλίο των θείων Παροιμιών, «κακός απόγονος καταριέται τον πατέρα», ούτε την απειλή που ορίζεται στον νόμο εναντίον τέτοιων ανθρώπων. Εκείνοι, λοιπόν, εξαιτίας του ζήλου τους υπέρ της αιρέσεως, απέκτησαν τόσο φιλόνεικο φρόνημα· εσείς όμως, μην ταραχθείτε εξαιτίας αυτού, ούτε να εκλάβετε το θράσος τους ως αλήθεια. Διότι έρχονται σε σύγκρουση ακόμη και με τους ίδιους τους εαυτούς τους και, έχοντας απομακρυνθεί από τους πατέρες, δεν διαθέτουν μία σταθερή γνώμη, αλλά κλυδωνίζονται από ποικίλες και διάφορες μεταβολές.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΘʹ Απαρίθμηση των επιφανών ανδρών της Εκκλησίας, οι οποίοι χρησιμοποίησαν στα συγγράμματά τους τη λέξη «συν». Ως προς τον ισχυρισμό, βεβαίως, ότι η δοξολογία «συν τω Πνεύματι» στερείται μαρτυρίας και είναι άγραφη, απαντούμε το εξής: εάν μεν δεν υπάρχει κανένα άλλο στοιχείο άγραφο, τότε ας μη γίνει αποδεκτό ούτε και αυτό· εάν όμως τα περισσότερα από τα μυστήρια διασώζονται σε εμάς άγραφα, τότε μαζί με πολλά άλλα θα αποδεχθούμε και τούτο. Θεωρώ δε ότι είναι αποστολικό γνώρισμα το να παραμένουμε πιστοί στις άγραφες παραδόσεις. «Διότι σας επαινώ», λέγει, «που με θυμάστε σε όλα, και κρατάτε τις παραδόσεις ακριβώς όπως σας τις παρέδωσα». Και επίσης: «Να κρατάτε στερεά τις παραδόσεις που παραλάβατε, είτε προφορικά, είτε με επιστολή μας»· μία από αυτές είναι και η παρούσα, την οποία εκείνοι που την καθιέρωσαν εξαρχής, παραδίδοντάς την στους μεταγενέστερους, και καθώς η χρήση της συμπορευόταν πάντοτε με την πάροδο του χρόνου, τη ρίζωσαν βαθιά στις εκκλησίες μέσω της μακροχρόνιας συνήθειας.

Εφόσον διδαχθήκατε αυτά επαρκώς, κρατήστε τα στη μνήμη σας, παρακαλώ, ώστε και εγώ ο ανάξιος να λέω για εσάς: «Σας αγαπώ, διότι πάντοτε με θυμάστε, και τηρείτε τις παραδόσεις, τις οποίες σας παρέδωσα.» Είναι δε δυνατός ο Θεός, ο οποίος σας παρουσίασε ζωντανούς εκ νεκρών, να σας αξιώσει να πορευθείτε σε νέα ζωή· διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος τώρα και στους αιώνες. Αμήν.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΣΤ΄. «Σας επαινώ δε, επειδή με θυμάστε σε όλα, και όπως σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε». Α΄. Αφού ολοκλήρωσε τον λόγο σχετικά με τα ειδωλόθυτα, όπως του άρμοζε, και αφού τον κατέστησε τελειότατο από κάθε άποψη, μεταβαίνει σε άλλο ζήτημα· το οποίο αποτελούσε και αυτό μεν παράπτωμα, όχι όμως τόσο μεγάλο. Διότι αυτό που ήδη ανέφερα προηγουμένως, το ίδιο θα πω και τώρα, ότι δεν τοποθετεί δηλαδή όλες τις σφοδρές κατηγορίες τη μία μετά την άλλη, αλλά, αφού τις διευθέτησε με την πρέπουσα τάξη, παρεμβάλλει ανάμεσά τους τις ελαφρότερες, ανακουφίζοντας τους ακροατές από το βάρος του λόγου που προκύπτει από τη συνεχή επίπληξη. Γι' αυτό και το πιο σφοδρό ζήτημα από όλα το τοποθετεί στο τέλος, αυτό που αφορά την ανάσταση. Προς το παρόν όμως προχωρά σε ένα ελαφρότερο λέγοντας: «Σας επαινώ, επειδή με θυμάστε σε όλα». Διότι, όταν το αμάρτημα είναι ομολογημένο, και κατηγορεί σφοδρά και απειλεί· όταν όμως αμφισβητείται, πρώτα το αποδεικνύει, και τότε επιπλήττει· και το μεν ομολογημένο το αναδεικνύει, ενώ το αμφισβητούμενο το αποδεικνύει ως ομολογημένο. Για παράδειγμα, η πορνεία ήταν ομολογημένο αμάρτημα· γι' αυτό δεν χρειάστηκε να αποδείξει ότι ήταν αμάρτημα, αλλά απέδειξε εκεί το μέγεθος του παραπτώματος, και προώθησε τον λόγο του μέσω σύγκρισης. Πάλι, το να δικάζονται από ξένους, ήταν μεν αμάρτημα, όχι όμως τόσο μεγάλο· γι' αυτό και το παρενέβαλε, και το απέδειξε.

Τι ήταν όμως αυτό; Οι μεν γυναίκες και προσεύχονταν και προφήτευαν έχοντας ακάλυπτο και γυμνό το κεφάλι· διότι τότε προφήτευαν και γυναίκες· οι δε άνδρες και άφηναν μακριά μαλλιά, επειδή ασχολούνταν με τη φιλοσοφία, και κάλυπταν τα κεφάλια τους όταν προσεύχονταν και προφήτευαν· και τα δύο αυτά αποτελούσαν ελληνικό έθιμο. Επειδή, λοιπόν, για τα ζητήματα αυτά τους είχε ήδη συμβουλεύσει όταν ήταν παρών, και ίσως άλλοι μεν τον άκουσαν, άλλοι δε απείθησαν, για τον λόγο αυτόν και πάλι μέσω της Επιστολής, σαν σοφός ιατρός, εφαρμόζοντας ως ίαμα τον λόγο του, διορθώνει το σφάλμα. Διότι το ότι τους είχε ήδη συμβουλεύσει όταν ήταν παρών, είναι φανερό από τον τρόπο με τον οποίο προλογίζει. Για ποιον λόγο, άλλωστε, χωρίς να έχει αναφέρει τίποτε απολύτως για το ζήτημα αυτό πουθενά προηγουμένως στην Επιστολή, αλλά αφού ολοκλήρωσε την αναφορά σε άλλα παραπτώματα, λέει αμέσως: «Σας επαινώ δε, διότι με θυμάστε σε όλα, και όπως ακριβώς σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε»;

Βλέπεις ότι κάποιοι μεν υπάκουσαν, τους οποίους επαινεί, ενώ άλλοι παρήκουσαν, τους οποίους διορθώνει με τα όσα ακολουθούν, λέγοντας: «Εάν όμως κάποιος νομίζει ότι μπορεί να είναι φιλόνεικος, εμείς δεν έχουμε τέτοια συνήθεια»; Διότι εάν, ενώ κάποιοι έπραξαν το ορθό και κάποιοι παρήκουσαν, αυτός τους υπέβαλλε όλους στην ίδια κατηγορία, τότε και εκείνους που παρήκουσαν θα τους έκανε πιο θρασείς, και τούτους που υπάκουσαν θα τους έκανε πιο ράθυμους· τώρα όμως, επαινώντας και επιδοκιμάζοντας τους μεν, και επιπλήττοντας τους δε, και εκείνους ενίσχυσε περισσότερο και τούτους έκανε να συσταλούν. Διότι η κατηγορία είναι βεβαίως ικανή και από μόνη της να πλήξει κάποιον· όταν όμως γίνεται σε αντιπαραβολή με άλλους που έπραξαν το ορθό και εγκωμιάζονται, το κεντρί της είναι μεγαλύτερο. Αλλά προς το παρόν δεν αρχίζει με κατηγορία, αλλά με εγκώμια, και μάλιστα εγκώμια μεγάλα, λέγοντας: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα».

Γι' αυτό και επαυξάνει τον έπαινο, λέγοντας: «Σας επαινώ δε, διότι με θυμάστε σε όλα». Ποια όλα; Διότι μέχρι τώρα ο λόγος του αφορούσε μόνο το να μην αφήνουν μακριά μαλλιά και να μην καλύπτουν το κεφάλι τους· αλλά, όπως είπα, προσφέρει απλόχερα τους επαίνους, κάνοντάς τους πιο πρόθυμους. Γι' αυτό λέει: «Διότι με θυμάστε σε όλα, και όπως σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε». Άρα παρέδιδε και άγραφα πολλά τότε, το οποίο εξάλλου δηλώνει και σε πολλά άλλα σημεία· αλλά τότε μεν απλώς τα παρέδωσε, ενώ τώρα παραθέτει και την αιτιολογία. Διότι με αυτόν τον τρόπο και αυτούς που άκουγαν τους έκανε πιο δυνατούς, και κατέστειλε την έπαρση εκείνων που εναντιώνονταν. Έπειτα δεν λέει ότι, «εσείς μεν υπακούσατε, άλλοι δε παράκουσαν», αλλά διακριτικά μέσω της διδασκαλίας το υπονοεί με όσα ακολουθούν, λέγοντας τα εξής: «Θέλω δε να γνωρίζετε ότι η κεφαλή κάθε άνδρα είναι ο Χριστός· κεφαλή δε της γυναίκας είναι ο άνδρας· κεφαλή δε του Χριστού είναι ο Θεός». Αυτή μεν είναι η αιτιολογία· την παραθέτει δε για να κάνει τους πιο αδύναμους περισσότερο προσεκτικούς. Ο μεν λοιπόν πιστός, όπως οφείλει να είναι, και δυνατός, δεν έχει καν ανάγκη από επιχειρήματα ούτε από αιτιολογίες για όσα διατάσσεται, αλλά του αρκεί μόνο η παράδοση· ο πιο αδύναμος, όμως, όταν μάθει και την αιτία, τότε συγκρατεί αυτό που λέχθηκε με μεγαλύτερη επιμέλεια, και υπακούει με πολλή προθυμία.

Αν όμως σε τούτο υπάρχει παρανομία, πολύ περισσότερο υπάρχει απέναντι σε εκείνους που υστερούν. Επειδή, λοιπόν, καταλύθηκε αυτή η συνήθεια, μια συνήθεια πάρα πολύ καλή και χρησιμότατη (διότι αποτελούσε και αφορμή αγάπης, και παρηγοριά της φτώχειας, και σωφρονισμό του πλούτου, και ξεκίνημα για την ύψιστη φιλοσοφία, και διδασκαλία ταπεινοφροσύνης)· επειδή, λοιπόν, είδε να καταστρέφονται τόσα αγαθά, δικαιολογημένα χρησιμοποίησε αυστηρό λόγο, λέγοντας τα εξής: «Παραγγέλλοντας όμως τούτο, δεν σας επαινώ». Διότι στην μεν προηγούμενη κατηγορία, επειδή ήταν πολλοί εκείνοι που τηρούσαν την τάξη, ξεκίνησε διαφορετικά, λέγοντας τα εξής: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα»· εδώ όμως λέει το αντίθετο: «Παραγγέλλοντας όμως τούτο, δεν σας επαινώ». Γι' αυτόν τον λόγο, δεν το τοποθέτησε ούτε μετά την επιτίμηση εναντίον εκείνων που έτρωγαν τα ειδωλόθυτα· αλλά, επειδή εκείνο ήταν πιο τραχύ, παρενέβαλε ενδιάμεσα τον λόγο για την κόμη, ώστε, περνώντας από σφοδρές κατηγορίες πάλι σε άλλες επαχθείς, να μην φανεί πιο σκληρός, και τότε έρχεται πάλι στο πιο σφοδρό ζήτημα, και λέει: «Παραγγέλλοντας όμως τούτο, δεν σας επαινώ». Ποιο είναι αυτό; Αυτό που πρόκειται να πω τώρα. Τι σημαίνει η φράση: «Παραγγέλλοντας δεν σας επαινώ»;

Δες την ταπεινοφροσύνη του Παύλου, δες τη σοφία του, πώς έκανε βαθιά την τομή στα προηγούμενα, και, αφού κατόρθωσε αυτό που ήθελε, εφαρμόζει και πάλι άφθονη θεραπεία. Διότι είναι αρκετό, ακόμη και χωρίς όσα έχουν ειπωθεί, και μόνο το να ομολογήσει ότι μίλησε με τόλμη, για να χαλαρώσει την έντασή τους. Αυτό κάνει και όταν γράφει επιστολή στους Εβραίους, λέγοντας τα εξής: «Έχουμε δε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για εκείνα που εξασφαλίζουν τη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο». Και στους Κορινθίους πάλι παρομοίως: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα, και όπως ακριβώς σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε». Αλλά και γράφοντας στους Γαλάτες έλεγε: «Έχω πεποίθηση σε εσάς, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε διαφορετικό».

Και τίποτε δεν μπορεί να πραγματοποιήσει σε τέτοιο βαθμό τη μίμηση του Χριστού, όσο η φροντίδα για τον πλησίον. Γι' αυτό πρόσθεσε το, «Γίνεσθε μιμητές μου». «Σας επαινώ δε, αδελφοί, διότι με θυμάστε σε όλα, και κρατάτε τις παραδόσεις ακριβώς όπως σας τις παρέδωσα. Θέλω δε να γνωρίζετε ότι η κεφαλή κάθε άνδρα είναι ο Χριστός· κεφαλή δε της γυναίκας είναι ο άνδρας· κεφαλή δε του Χριστού είναι ο Θεός». Αφού ολοκλήρωσε τα περί των ειδωλοθύτων, μεταβαίνει σε άλλο θέμα, στο να μην προσεύχονται ή να προφητεύουν οι γυναίκες ασκεπείς, και στο να μην αφήνουν μακριά μαλλιά οι άνδρες. Είχε ήδη δώσει παραινέσεις και γι' αυτά, γι' αυτό και λέει ότι τον θυμούνται, αν και δεν είχαν δεχθεί όλοι την παραίνεση. «Κάθε άνδρας που προσεύχεται ή προφητεύει έχοντας καλυμμένο το κεφάλι του, καταισχύνει το κεφάλι του». Έχουν δοθεί σύμβολα στον άνδρα και στη γυναίκα, και μάλιστα πολλά άλλα· στον μεν άνδρα της εξουσίας, στη δε γυναίκα της υποταγής. Μαζί με εκείνα είναι και τούτο, το να καλύπτεται μεν αυτή, αυτός δε να έχει ακάλυπτη την κεφαλή. Εάν λοιπόν αυτά είναι σύμβολα, και οι δύο αμαρτάνουν όταν συγχέουν την ευταξία, και παραβαίνουν την διαταγή του Θεού και τα δικά τους όρια· και ο μεν άνδρας, επειδή καταπίπτει στη δική της ευτέλεια· η δε γυναίκα, επειδή επαναστατεί ενάντια στον άνδρα δια του σχήματός της. «

Το ότι μάλιστα οι απόστολοι παρέδωσαν πάρα πολλά άγραφα, το γράφει ο Παύλος, ο απόστολος των εθνών: «Άρα λοιπόν, αδελφοί, να μένετε σταθεροί και να κρατάτε τις παραδόσεις μας, τις οποίες διδαχθήκατε είτε προφορικά είτε δι' επιστολής μας», και προς τους Κορινθίους: «Σας επαινώ δε, αδελφοί, διότι με θυμάστε σε όλα και τηρείτε τις παραδόσεις, ακριβώς όπως σας τις παρέδωσα».

Πώς λοιπόν δεν θα τον αποδοκίμαζαν, εκείνον που γράφει προς αυτούς που μαθητεύουν στο Ευαγγέλιο, στους μεν, και αυτοί είναι οι Κορίνθιοι: «Σας επαινώ δε, αδελφοί, διότι με θυμάστε σε όλα· και καθώς σας παρέδωσα, κρατείτε τις παραδόσεις»· στους δε Θεσσαλονικείς: «Άρα λοιπόν, αδελφοί, να στέκεστε σταθεροί και να κρατείτε τις παραδόσεις τις οποίες διδαχθήκατε, είτε διά λόγου είτε δι' επιστολής μας». Αυτά δε θα τα ανέπτυσσε πιο ξεκάθαρα ο ιερομύστης της βασιλίδας και λαμπρότατος φωστήρας της οικουμένης, και αυτός είναι ο μέγας Ιωάννης· λέγοντας τι;

ΚΑΝΟΝΑΣ 92. Ως προς την κατηγορία ότι η δοξολογία μαζί με το Πνεύμα είναι αμάρτυρη και άγραφη, απαντούμε το εξής: αν βέβαια τίποτα άλλο δεν είναι άγραφο, τότε ας μην γίνει δεκτό ούτε και αυτό. Αν όμως τα περισσότερα από τα μυστήρια τηρούνται από εμάς άγραφα, τότε μαζί με πολλά άλλα θα αποδεχτούμε και αυτό. Θεωρώ μάλιστα ότι είναι αποστολικό το να παραμένουμε πιστοί στις άγραφες παραδόσεις. Διότι λέει: «Σας επαινώ επειδή θυμάστε τα πάντα για εμένα, και κρατάτε τις παραδόσεις ακριβώς όπως σας τις παρέδωσα». Και το άλλο: «Κρατάτε τις παραδόσεις που παραλάβατε, είτε προφορικά είτε με επιστολή», από τις οποίες μάλιστα μία είναι και η παρούσα, την οποία εκείνοι που τη θέσπισαν εξαρχής την παρέδωσαν στους μεταγενέστερους, και καθώς η χρήση της προχωρούσε πάντοτε μαζί με τον χρόνο, τη ρίζωσαν βαθιά στις Εκκλησίες μέσω μιας μακράς συνήθειας. Άραγε, αν σε ένα δικαστήριο, στερούμενοι γραπτών αποδείξεων, παρουσιάζαμε ένα πλήθος μαρτύρων, δεν θα κερδίζαμε την αθωωτική σας ψήφο; Εγώ τουλάχιστον έτσι νομίζω, «διότι με τη μαρτυρία δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος». Κι αν σας αποδεικνύαμε ξεκάθαρα τον μακρύ χρόνο που προηγήθηκε από εμάς, δεν θα συμφωνούσατε ότι λέμε τα δίκαια, ότι δηλαδή δεν είναι δυνατόν να εισαχθεί αυτή η δίκη εναντίον μας; Διότι τα παλαιά δόγματα προκαλούν κατά κάποιον τρόπο τον σεβασμό, έχοντας κάτι το σεβάσμιο σαν μια αρχαιότητα με λευκά μαλλιά.

Διότι διδαχθήκαμε από τον Απόστολο να τηρούμε και τις άγραφες παραδόσεις, όταν λέει: «Σας επαινώ, αδελφοί, διότι με θυμάστε σε όλα, και κρατάτε τις παραδόσεις όπως σας τις παρέδωσα». Και πάλι: «Κρατάτε τις παραδόσεις που διδαχθήκατε, είτε με τον λόγο είτε με επιστολή μας». Μία από αυτές τις παραδόσεις είναι και η δοξολογία του Αγίου Πνεύματος, την οποία οι προγενέστεροι, παραδίδοντας στους μεταγενέστερους, με το πέρασμα του χρόνου, τη χρήση και τη συνήθεια, την εδραίωσαν στις Εκκλησίες. Ώστε, αν υποτεθεί ότι κρινόμασταν σχετικά με τη συνδοξολογία του Πνεύματος, και μη έχοντας έγγραφες αποδείξεις φέρναμε πολλούς μάρτυρες, άραγε δεν θα νικούσαμε εμείς; Βεβαίως και θα νικούσαμε, επειδή «επί στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα σταθεί κάθε λόγος». Αν μάλιστα αποδεικνύαμε πώς και η αρχαιότητα του χρόνου και η μακροχρόνια πρακτική μάς βοηθούν σε αυτή την υπόθεση, δεν θα καταφέρναμε ώστε η υπόθεσή μας να μη χρειαστεί καν να εισαχθεί στο δικαστήριο για να κριθεί, αλλά να αποφασιστεί αμέσως ότι εμείς κατέχουμε τα νικητήρια;

Και επιπλέον, ας σε κάνει να σεβαστείς το πλήθος των ανατολικών λειτουργών του Θεού και το κύρος της εκκλησίας των Ιεροσολύμων, από την οποία, ως πηγή, ξεχύθηκε η πίστη και η αποστολική παράδοση, μέρος της οποίας είναι και το να προσφέρονται ένζυμοι άρτοι. Τι σου λέω για τους ανατολικούς, στους οποίους μπορείς να συγκαταλέξεις τους Ινδούς και τους Αιθίοπες; Στρέψε το βλέμμα σου και προς την Αίγυπτο και τα μέρη της Λιβύης γύρω από την Κυρήνη, αλλά και την ίδια την άνυδρη έρημο, και θα δεις ότι όλοι έχουν το ίδιο φρόνημα, ακολουθώντας τον ίδιο κανόνα σχετικά με τους άρτους της μυστικής προθέσεως. Αλλά εξέτασε και τον άρτο της εκκλησίας των Κορινθίων, την οποία δεν θα διαγράψεις με το σκεπτικό ότι δήθεν δεν κατέχει τις παραδόσεις· διότι αυτός που τις παρέδωσε, την επαίνεσε ότι τις κατέχει, και το να εναντιώνεται κανείς σε αυτόν ξεπερνά κάθε αυθάδεια, για να μην σε λυπήσω λέγοντας ασέβεια.