Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:20

γʹ. Έπειτα ερμηνεύει πώς δεν είναι δυνατόν να φάνε Κυριακό δείπνο. Διότι καθένας, λέγει, προλαβαίνει να φάει το δικό του δείπνο· και άλλος μεν πεινά, άλλος δε μεθά. Είδες πώς απέδειξε ότι μάλλον ντροπιάζουν τον ίδιο τους τον εαυτό; Διότι το Κυριακό το κάνουν ιδιωτικό, με αποτέλεσμα αυτοί να είναι οι πρώτοι που υφίστανται την προσβολή, αφαιρώντας από το δικό τους τραπέζι το μέγιστο αξίωμα. Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι το Κυριακό δείπνο, δηλαδή το Δεσποτικό, οφείλει να είναι κοινό. Επειδή τα αγαθά του δεσπότη δεν ανήκουν σε τούτον εδώ τον υπηρέτη, ενώ σε εκείνον όχι, αλλά ανήκουν από κοινού σε όλους. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το Κυριακό: το κοινό. Διότι, εάν ανήκει στον Δεσπότη σου, όπως και πράγματι ανήκει, δεν οφείλεις να τα αποσπάς ως δικά σου, αλλά, εφόσον είναι του Κυρίου και του Δεσπότη, να τα προσφέρεις κοινά σε όλους. Διότι αυτό είναι το Κυριακό. Τώρα όμως δεν το αφήνεις να είναι Κυριακό, μη επιτρέποντας να είναι κοινό, αλλά δειπνώντας μόνο για τον εαυτό σου.

«Μην βράζεις λοιπόν το άγιο κρέας», λέγει, «αναμειγνύοντάς το με καρυκεύματα, αλλά να τρώγεται μόνο «ψημένο στη φωτιά», πράγμα που υποδηλώνει τον έντονο ζήλο που είναι απαλλαγμένος από τη φιληδονία. Διότι «εκείνος που είναι φιλήδονος δεν είναι φιλόθεος», όπως λέγει ο Παύλος, και για εκείνους των οποίων «θεός τους είναι η κοιλιά», για αυτούς ο Θεός δεν είναι πραγματικός θεός· ούτε γίνονται αποδεκτοί από τον απόστολο εκείνοι που μετατρέπουν τη θεία Ευχαριστία σε πολυτελή συμπόσια, καθιστώντας την αγιαστική κοινωνία αφορμή για πολλή και ποικίλη βρώση και πόση. Προς αυτούς ο Παύλος λέγει: «Αυτό δεν σημαίνει ότι τρώτε το Κυριακό δείπνο· διότι την ώρα του φαγητού καθένας βιάζεται να φάει το δικό του δείπνο, και έτσι άλλος μεν πεινάει, άλλος δε μεθάει. Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε αυτούς που δεν έχουν; Τι να σας πω; Να σας επαινέσω; Σε αυτό δεν σας επαινώ». Λέγει δε ότι εξαιτίας αυτής της απρόσεκτης χρήσης του αγίου βρώματος τούς συμβαίνουν οι δοκιμασίες, επειδή δεν προσέρχονται στο άγιο με άγιο τρόπο· «Γι' αυτό», λέγει, «υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και αρκετοί πεθαίνουν».

Δ΄. Δες πώς πάλι με σύνεση κάνει τη διόρθωση. Δεν είπε ούτε «Απιστώ» ούτε «Πιστεύω»· αλλά άφησε τον λόγο στη μέση, λέγοντας ότι «εν μέρει πιστεύω»· δεν πιστεύω εντελώς, αλλά ούτε και απιστώ εντελώς· για το αν όμως θα συμβεί απολύτως το ένα ή το άλλο, εσείς είστε κύριοι. Διότι, αν μεν διορθωθείτε, δεν το πιστεύω· αν όμως παραμείνετε στα ίδια, το πιστεύω. Ούτε, λοιπόν, κατηγόρησε, και όμως κατηγόρησε. Δεν κατηγόρησε απόλυτα, για να τους δώσει ελπίδα διόρθωσης και περιθώριο μετάνοιας· δεν τους άφησε όμως και ανέλεγκτους, για να μην παραμείνουν στην ίδια ραθυμία. Δεν πίστεψα εντελώς, λέγει· διότι αυτό σημαίνει η φράση «Εν μέρει πιστεύω». Αυτό δε το έλεγε προτρέποντάς τους να μεταστραφούν και να διορθωθούν, και να τον αποτρέψουν από το να πιστέψει έστω και εν μέρει κάτι τέτοιο εις βάρος τους. «Διότι πρέπει να υπάρχουν και αιρέσεις, για να γίνουν φανεροί ανάμεσά σας οι δόκιμοι». Ανέφερε λοιπόν τις αιρέσεις. Εδώ προσέξτε ότι το «Πρέπει να υπάρχουν αιρέσεις ανάμεσά σας» δεν αναφέρεται σε δόγματα, αλλά στη διχόνοια κατά τα κοινά δείπνα. Διότι, αφού είπε, «Πρέπει δε να υπάρχουν και αιρέσεις», πρόσθεσε και τον τρόπο των αιρέσεων: «Όταν, λοιπόν, συνέρχεστε στον ίδιο τόπο, δεν είναι δυνατόν να φάτε Κυριακό δείπνο».

Τι σημαίνει, «Κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν» (να φάτε Κυριακό δείπνο); Δεν είναι δυνατόν, λέει, να φάτε Δεσποτικό δείπνο· εννοώντας εκείνο το δείπνο που παρέδωσε ο Χριστός την τελευταία νύχτα, όταν όλοι οι μαθητές ήταν μαζί Του. Διότι σε εκείνο το δείπνο και ο Δεσπότης και οι δούλοι συνέτρωγαν όλοι μαζί· εσείς όμως, ενώ είστε σύνδουλοι, διαχωριστήκατε και αποσχιστήκατε μεταξύ σας. Και Εκείνος βέβαια δεν απομάκρυνε ούτε τον προδότη· διότι και ο Ιούδας ήταν τότε μαζί τους· εσύ όμως αποδιώχνεις τον αδελφό σου. Για τον λόγο αυτόν λέει: «Οὐκ ἔστι κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν», ονομάζοντας Κυριακό δείπνο εκείνο που γίνεται με ομόνοια, στο οποίο συμμετέχουν από κοινού όλοι οι προσκεκλημένοι. Διότι ο καθένας σπεύδει να φάει προκαταβολικά το δικό του δείπνο· και ο ένας μεν πεινάει, ο άλλος δε μεθάει.

Και ορθώς είπε: «Όταν συνέρχεσθε επί το αυτό». Διότι, για ποιον λόγο συνέρχεσθε; λέγει· ποιο είναι το νόημα της σύναξης; Για ποιον λόγο η συγκέντρωση είναι κοινή, όταν η τράπεζα δεν γίνεται κοινή; Τα αγαθά που λάβαμε ανήκουν στον Δεσπότη· ας παρατίθενται, λοιπόν, ως κοινά στους συνδούλους μας. Μήπως δεν έχετε οικίες για να τρώτε και να πίνετε; Ή περιφρονείτε την εκκλησία του Θεού, λέγει, και καταισχύνετε αυτούς που δεν έχουν; Εσύ μεν νομίζεις, λέγει, ότι υβρίζεις μόνο τον αδελφό, όμως στην ύβρι συμμετέχει και ο τόπος.

Διότι δεν συνέβη επειδή το προείπε, αλλά επειδή οπωσδήποτε επρόκειτο να συμβεί, γι' αυτό το προείπε. «Για να γίνουν φανεροί μεταξύ σας οι δόκιμοι». Για να λάμψουν περισσότερο. Αυτό δε που θέλει να πει είναι το εξής, ότι δηλαδή τους δόκιμους και τους σταθερούς, όχι μόνο δεν τους βλάπτει καθόλου αυτό, αλλά μάλλον τους αναδεικνύει, και τους καθιστά λαμπρότερους· διότι το «για να» (ίνα) δεν δηλώνει αιτιολογία, αλλά σε πολλές περιπτώσεις δηλώνει και την έκβαση των πραγμάτων. Όπως όταν λέει ο Χριστός: «Για κρίση ήρθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που δεν βλέπουν να είναι τυφλοί». Και βέβαια δεν ήρθε γι' αυτόν τον λόγο, για να γίνουν τυφλοί εκείνοι που βλέπουν, αλλά για το αντίθετο, για να δουν οι τυφλοί· τούτο όμως συνέβη ως αποτέλεσμα. Έτσι και εδώ πρέπει να κατανοήσουμε το, «Για να γίνουν φανεροί οι δόκιμοι». «Όταν λοιπόν συνέρχεστε στον ίδιο τόπο, αυτό δεν είναι για να φάτε το Κυριακό δείπνο». Δεν είπε: όταν συνέρχεστε, δεν είναι για να φάτε από κοινού, αλλά πάλι με άλλον και πολύ φοβερό τρόπο τους επιπλήττει, παραπέμποντάς τους σε εκείνη τη βραδιά, κατά την οποία ο Χριστός παρέδωσε τα σεπτά και φρικτά μυστήρια. «Διότι ο καθένας κατά το φαγητό βιάζεται να φάει πρώτος το δικό του δείπνο». Δες πώς δείχνει ότι ντροπιάζουν τους ίδιους τους εαυτούς τους, εφόσον μετατρέπουν το Κυριακό δείπνο σε ιδιωτικό. Λέει λοιπόν, ότι το Κυριακό δείπνο πρέπει να είναι κοινό. «Και ο ένας πεινάει, ενώ ο άλλος μεθάει».