Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:21

Επιπροσθέτως, σύμφωνα με όσα ελέχθησαν από τον Απόστολο περί εκείνων που τρώνε και πίνουν τα δικά τους στην κοινή σύναξη, συμβαίνει το: «Καταισχύνετε αυτούς που δεν έχουν», και πολλά άλλα παρόμοια. Επειδή δε προκύπτουν τόσες πολλές αφορμές προς αμαρτία, είναι καλό να μη γίνονται δεκτά τέτοια πράγματα, αλλά να αφήνεται στον προεστώτα να κρίνει και από ποιους πρέπει να λαμβάνονται, και πώς πρέπει να γίνεται η διαχείρισή τους.

Ή πλεονέκτης. Διότι και εναντίον αυτών στρέφεται· γι' αυτό και έλεγε: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε; Αντιθέτως, εσείς αδικείτε και αποστερείτε». Ή μέθυσος. Επειδή και αυτό το κατακρίνει παρακάτω, όπως όταν λέει: «Άλλος μεν πεινά, άλλος δε μεθά»· και: «Τα φαγητά είναι για την κοιλιά, και η κοιλιά για τα φαγητά». Ή υβριστής, ή άρπαγας.

Διότι, αφού είπε: «Ακούω ότι υπάρχουν σχίσματα μεταξύ σας», δεν σταμάτησε σε αυτό, αλλά, για να δείξει για ποια σχίσματα μιλάει, προχωρώντας λέει: «Ο καθένας σπεύδει να φάει το δικό του δείπνο»· και πάλι: «Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού;». Είναι λοιπόν φανερό ότι μίλησε για αυτά τα πράγματα. Και αν τα ονομάζει αυτά σχίσματα, μην παραξενεύεσαι· διότι, όπως είπα, με αυτήν τη λέξη θέλει να τους επιπλήξει. Αν όμως τα σχίσματα αφορούσαν δόγματα, δεν θα τους μιλούσε τόσο ήπια. Άκουσε, λοιπόν, όταν λέει κάτι τέτοιο, πόσο σφοδρός είναι και πώς προφυλάσσει και επιτιμά· προφυλάσσει μεν, όπως όταν λέει: «Ακόμη και αν άγγελος σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα»· και επιτιμά, όπως όταν λέει: «Εσείς που δικαιώνεστε μέσω του νόμου, ξεπέσατε από τη χάρη». Και άλλοτε ονομάζει «σκύλους» αυτούς που διαφθείρουν, λέγοντας: «Προσέχετε τους σκύλους»· άλλοτε πάλι «ανθρώπους με καυτηριασμένη συνείδηση» και «αγγέλους του διαβόλου». Εδώ όμως δεν είπε τίποτε τέτοιο, αλλά μίλησε ήπια και συγκρατημένα. Τι σημαίνει όμως το: «Για να γίνουν φανεροί ανάμεσά σας οι δόκιμοι»; Για να λάμψουν περισσότερο. Αυτό που θέλει να πει είναι το εξής, ότι: Σε αυτούς που είναι αμετακίνητοι και σταθεροί, όχι μόνο δεν προκαλεί καμία βλάβη αυτό, αλλά μάλλον τους αναδεικνύει και τους παρουσιάζει πιο λαμπρούς. Διότι το «για να», δεν δηλώνει παντού την αιτιολογία, αλλά πολλές φορές και την έκβαση των πραγμάτων.

γʹ. Έπειτα ερμηνεύει πώς δεν είναι δυνατόν να φάνε Κυριακό δείπνο. Διότι καθένας, λέγει, προλαβαίνει να φάει το δικό του δείπνο· και άλλος μεν πεινά, άλλος δε μεθά. Είδες πώς απέδειξε ότι μάλλον ντροπιάζουν τον ίδιο τους τον εαυτό; Διότι το Κυριακό το κάνουν ιδιωτικό, με αποτέλεσμα αυτοί να είναι οι πρώτοι που υφίστανται την προσβολή, αφαιρώντας από το δικό τους τραπέζι το μέγιστο αξίωμα. Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι το Κυριακό δείπνο, δηλαδή το Δεσποτικό, οφείλει να είναι κοινό. Επειδή τα αγαθά του δεσπότη δεν ανήκουν σε τούτον εδώ τον υπηρέτη, ενώ σε εκείνον όχι, αλλά ανήκουν από κοινού σε όλους. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το Κυριακό: το κοινό. Διότι, εάν ανήκει στον Δεσπότη σου, όπως και πράγματι ανήκει, δεν οφείλεις να τα αποσπάς ως δικά σου, αλλά, εφόσον είναι του Κυρίου και του Δεσπότη, να τα προσφέρεις κοινά σε όλους. Διότι αυτό είναι το Κυριακό. Τώρα όμως δεν το αφήνεις να είναι Κυριακό, μη επιτρέποντας να είναι κοινό, αλλά δειπνώντας μόνο για τον εαυτό σου.

Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Διότι ο καθένας προλαμβάνει να λάβει το δικό του δείπνο». Και δεν είπε, «αποσχίζει», αλλά «προλαμβάνει», επικρίνοντάς τους ήπια και για λαιμαργία και για προπέτεια. Αυτό εξάλλου δηλώνει και η συνέχεια· διότι, αφού το είπε αυτό, πρόσθεσε πάλι: «Και άλλος μεν πεινά, άλλος δε μεθά»· τα οποία αμφότερα ήταν ενδείξεις αμετρίας, και η στέρηση και η υπερβολή. Ιδού και ένα δεύτερο παράπτωμα που καταβλάπτει πάλι τους ίδιους.

Πρώτον μεν, διότι ατιμάζουν το δείπνο τους· δεύτερον δε, διότι παραδίδονται στη λαιμαργία και μεθούν· και το χειρότερο, διότι αυτά συμβαίνουν ενώ οι φτωχοί πεινούν. Διότι, εκείνα τα οποία επρόκειτο να παρατεθούν προς κοινή χρήση σε όλους, τα έτρωγαν αυτοί μόνοι τους, καταλήγοντας και στην απληστία και στη μέθη. Γι' αυτό δεν είπε, «Άλλος μεν πεινά, άλλος δε χορταίνει», αλλά, «μεθά». Το καθένα από αυτά βέβαια είναι και από μόνο του άξιο κατηγορίας· διότι και το να μεθά κανείς, ακόμη και χωρίς να παραβλέπει τους φτωχούς, είναι έγκλημα, και το να παραβλέπει κανείς τους φτωχούς, χωρίς να μεθά, αποτελεί κατηγορία· όταν όμως αυτά συνυπάρχουν, αναλογίσου πόσο υπερβολική είναι η παρανομία. Έπειτα, αφού κατέδειξε την ατοπία, επιφέρει πλέον την επίπληξη με πολύ θυμό, λέγοντας: «Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή περιφρονείτε την Εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε εκείνους που δεν έχουν;». Βλέπεις πώς μετέφερε το έγκλημα από την προσβολή εις βάρος των φτωχών, στην Εκκλησία, προκειμένου να καταστήσει τον λόγο του βαρύτερο; Ιδού λοιπόν και τέταρτη κατηγορία, όταν δεν υβρίζονται μόνο οι φτωχοί, αλλά και η Εκκλησία.

«Μην βράζεις λοιπόν το άγιο κρέας», λέγει, «αναμειγνύοντάς το με καρυκεύματα, αλλά να τρώγεται μόνο «ψημένο στη φωτιά», πράγμα που υποδηλώνει τον έντονο ζήλο που είναι απαλλαγμένος από τη φιληδονία. Διότι «εκείνος που είναι φιλήδονος δεν είναι φιλόθεος», όπως λέγει ο Παύλος, και για εκείνους των οποίων «θεός τους είναι η κοιλιά», για αυτούς ο Θεός δεν είναι πραγματικός θεός· ούτε γίνονται αποδεκτοί από τον απόστολο εκείνοι που μετατρέπουν τη θεία Ευχαριστία σε πολυτελή συμπόσια, καθιστώντας την αγιαστική κοινωνία αφορμή για πολλή και ποικίλη βρώση και πόση. Προς αυτούς ο Παύλος λέγει: «Αυτό δεν σημαίνει ότι τρώτε το Κυριακό δείπνο· διότι την ώρα του φαγητού καθένας βιάζεται να φάει το δικό του δείπνο, και έτσι άλλος μεν πεινάει, άλλος δε μεθάει. Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε αυτούς που δεν έχουν; Τι να σας πω; Να σας επαινέσω; Σε αυτό δεν σας επαινώ». Λέγει δε ότι εξαιτίας αυτής της απρόσεκτης χρήσης του αγίου βρώματος τούς συμβαίνουν οι δοκιμασίες, επειδή δεν προσέρχονται στο άγιο με άγιο τρόπο· «Γι' αυτό», λέγει, «υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και αρκετοί πεθαίνουν».

Τι σημαίνει, «Κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν» (να φάτε Κυριακό δείπνο); Δεν είναι δυνατόν, λέει, να φάτε Δεσποτικό δείπνο· εννοώντας εκείνο το δείπνο που παρέδωσε ο Χριστός την τελευταία νύχτα, όταν όλοι οι μαθητές ήταν μαζί Του. Διότι σε εκείνο το δείπνο και ο Δεσπότης και οι δούλοι συνέτρωγαν όλοι μαζί· εσείς όμως, ενώ είστε σύνδουλοι, διαχωριστήκατε και αποσχιστήκατε μεταξύ σας. Και Εκείνος βέβαια δεν απομάκρυνε ούτε τον προδότη· διότι και ο Ιούδας ήταν τότε μαζί τους· εσύ όμως αποδιώχνεις τον αδελφό σου. Για τον λόγο αυτόν λέει: «Οὐκ ἔστι κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν», ονομάζοντας Κυριακό δείπνο εκείνο που γίνεται με ομόνοια, στο οποίο συμμετέχουν από κοινού όλοι οι προσκεκλημένοι. Διότι ο καθένας σπεύδει να φάει προκαταβολικά το δικό του δείπνο· και ο ένας μεν πεινάει, ο άλλος δε μεθάει.

Και δεν είπε: «Άλλος μεν πεινά, άλλος δε τρώει», αλλά με τη λέξη της μέθης τους επέπληξε εντονότερα. Και στη μία και στην άλλη περίπτωση υπάρχει αμετρία, λέγει. Εσύ μεν διαρρηγνύεσαι από την αδηφαγία, εκείνος δε λιώνει από την πείνα· εσύ απολαμβάνεις ακόμη και αυτά που υπερβαίνουν την ανάγκη, ενώ εκείνος δεν γεύθηκε ούτε τα αναγκαία. Διπλό είναι το κακό, εφόσον έχει καταστραφεί η ισότητα, και αυτό το ονομάζει αιρέσεις· επειδή διέκειντο φιλόνεικα μεταξύ τους και στασίαζαν, και άλλος μεν πεινούσε, άλλος δε μεθούσε.

Αφού ακούσατε κι εσείς αυτά, αγαπητοί, να αποστομώνετε εκείνους που χρησιμοποιούν επιπόλαια την αποστολική ρήση και διδασκαλία· να διορθώνετε όσους μεταχειρίζονται τις Γραφές προς βλάβη δική τους και των άλλων. Διότι κατανοήσατε σε τι αναφέρεται λέγοντας, «Πρέπει δε να υπάρχουν και αιρέσεις ανάμεσά σας», δηλαδή στη διχοστασία που δημιουργούνταν στις τράπεζες, επειδή «άλλος μεν πεινά, άλλος δε μεθά».

Το ότι πάλι δικάζονταν στα έξω δικαστήρια: Τολμάει κάποιος από εσάς, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των απίστων; Το ότι επίσης έτρωγαν ειδωλόθυτα: Δεν μπορείτε να μετέχετε στην τράπεζα του Κυρίου και στην τράπεζα των δαιμονίων. Και όσον αφορά το ότι δεν κάλυπταν το κεφάλι τους οι γυναίκες, αλλά αντίθετα το έκαναν οι άνδρες, άκουσε πώς τους επιπλήττει λέγοντας: Κάθε άνδρας που προσεύχεται ή προφητεύει έχοντας καλυμμένο το κεφάλι του, καταισχύνει το κεφάλι του· κάθε γυναίκα όμως που προσεύχεται ή προφητεύει με ακάλυπτο το κεφάλι, καταισχύνει το κεφάλι της. Και το ότι περιφρονούσαν τους φτωχούς, και αυτό το φανέρωσε λέγοντας: Άλλος μεν πεινάει, άλλος δε μεθάει· και πάλι: Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού, και καταισχύνετε αυτούς που δεν έχουν;

Διότι δεν συνέβη επειδή το προείπε, αλλά επειδή οπωσδήποτε επρόκειτο να συμβεί, γι' αυτό το προείπε. «Για να γίνουν φανεροί μεταξύ σας οι δόκιμοι». Για να λάμψουν περισσότερο. Αυτό δε που θέλει να πει είναι το εξής, ότι δηλαδή τους δόκιμους και τους σταθερούς, όχι μόνο δεν τους βλάπτει καθόλου αυτό, αλλά μάλλον τους αναδεικνύει, και τους καθιστά λαμπρότερους· διότι το «για να» (ίνα) δεν δηλώνει αιτιολογία, αλλά σε πολλές περιπτώσεις δηλώνει και την έκβαση των πραγμάτων. Όπως όταν λέει ο Χριστός: «Για κρίση ήρθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που δεν βλέπουν να είναι τυφλοί». Και βέβαια δεν ήρθε γι' αυτόν τον λόγο, για να γίνουν τυφλοί εκείνοι που βλέπουν, αλλά για το αντίθετο, για να δουν οι τυφλοί· τούτο όμως συνέβη ως αποτέλεσμα. Έτσι και εδώ πρέπει να κατανοήσουμε το, «Για να γίνουν φανεροί οι δόκιμοι». «Όταν λοιπόν συνέρχεστε στον ίδιο τόπο, αυτό δεν είναι για να φάτε το Κυριακό δείπνο». Δεν είπε: όταν συνέρχεστε, δεν είναι για να φάτε από κοινού, αλλά πάλι με άλλον και πολύ φοβερό τρόπο τους επιπλήττει, παραπέμποντάς τους σε εκείνη τη βραδιά, κατά την οποία ο Χριστός παρέδωσε τα σεπτά και φρικτά μυστήρια. «Διότι ο καθένας κατά το φαγητό βιάζεται να φάει πρώτος το δικό του δείπνο». Δες πώς δείχνει ότι ντροπιάζουν τους ίδιους τους εαυτούς τους, εφόσον μετατρέπουν το Κυριακό δείπνο σε ιδιωτικό. Λέει λοιπόν, ότι το Κυριακό δείπνο πρέπει να είναι κοινό. «Και ο ένας πεινάει, ενώ ο άλλος μεθάει».

Καθώς είναι καυτηριασμένος, δηλαδή αναίσθητος, (καθ' ομοιότητα των μελών του ανθρώπινου σώματος, τα οποία, όταν τύχει να καούν, μένουν αναίσθητα,) ή μολυσμένος (καθ' ομοιότητα εκείνων που έχουν καυτήρες, δηλαδή φοντανέλες, από τις οποίες εξέρχεται πύον και μόλυνση,) στη συνείδησή του, και καθώς γίνεται αίτιος σκανδάλου στους πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι, όταν συγκεντρώνονταν στις εορτές, είχαν συνήθεια να τελούν τις αγάπες, δηλαδή τα κοινά τραπέζια, και να συντρώγουν όλοι μαζί, τις οποίες ο Παύλος ονομάζει Κυριακό δείπνο, δηλαδή κοινό, στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή, κεφ. ια΄, 21 (περί των οποίων βλέπε την υποσημείωση του ΟΔ΄ της ΣΤ΄).