Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:24

Κεφάλαιο Γ΄. ΛΟΥΚΑΣ. Και αφού έλαβε άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε και τους έδωσε, λέγοντας: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο παραδίδεται για εσάς· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η Καινή Διαθήκη με το αίμα μου, το οποίο εκχέεται για εσάς. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι ο Κύριος Ιησούς, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και είπε: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόπτεται για εσάς· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η Καινή Διαθήκη με το αίμα μου. Αυτό να κάνετε, οσάκις πίνετε, σε ανάμνησή μου. Διότι, οσάκις τρώγετε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, διακηρύττετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου εκείνος έλθει. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, έχοντας κρίνει τούτο, ότι, εάν ένας πέθανε υπέρ πάντων, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε υπέρ πάντων, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς, με σκοπό να γίνουν οι πολλοί ένα σώμα εν Χριστώ ...

Κεφάλαιο Α'. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό του Θεού, και έδιωξε όλους όσοι πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια· και τους λέει: Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α'. Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε εκείνους που δεν έχουν; Εάν, λοιπόν, κάποιος πεινάει, ας τρώει στο σπίτι του, ώστε να μη συγκεντρώνεστε προς κατάκριση.

Και αφού έλαβε το ποτήριο και ευχαρίστησε, τους το έδωσε λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· διότι αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση». Αυτά τα μαρτυρεί και ο Απόστολος, λέγοντας: «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι δηλαδή ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα που παραδιδόταν, έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε τον έκοψε και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόβεται για εσάς. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Παρομοίως έλαβε και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη με το δικό μου αίμα. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Διότι όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου αυτός έλθει». Τι ωφελούν λοιπόν τα λόγια αυτά; Ώστε, τρώγοντας και πίνοντας, να μνημονεύουμε πάντοτε αυτόν που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, και έτσι να διδαχθούμε να φυλάττουμε απαραιτήτως ενώπιον του Θεού και του Χριστού του το δόγμα που παραδόθηκε από τον Απόστολο, όταν είπε: «Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, επειδή κρίναμε τούτο: ότι, εάν ένας πέθανε για όλους, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε για όλους, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς».

Ο λαός: Αμήν. Αφού ευλόγησε. Ο λαός: Αμήν. Αφού αγίασε. Ο λαός: Αμήν. Αφού έκοψε, το μετέδωσε στους αγίους του μαθητές και αποστόλους, λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε. Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο για εσάς και για πολλούς κόβεται και μοιράζεται για την άφεση των αμαρτιών. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου». Ομοίως και το ποτήριο μετά το δείπνο, αφού ανέμειξε κρασί και νερό, αφού ευχαρίστησε.

Διότι αυτός μόλις προηγουμένως διακήρυττε: «Ότι τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού έλαβε άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε και τον έδωσε στους μαθητές του, λέγοντας: Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου. Και αφού έλαβε το ποτήριο και ευχαρίστησε, είπε: Λάβετε, πιείτε, αυτό είναι το αίμα μου». Εφόσον λοιπόν ο ίδιος αποφάνθηκε και είπε για τον άρτο: «Αυτό είναι το σώμα μου», ποιος θα τολμήσει πλέον να αμφιβάλλει;

«Άξιο και δίκαιο είναι, Θεέ μας, να σε ευχαριστούμε ακατάπαυστα για όλες τις ευεργεσίες σου που μας δώρισες, πρώτον μεν διότι μας απέστειλες από τον ουρανό τον άγιο Παίδα σου, τον σύνθρονο της βασιλείας σου, τον συναΐδιο Υιό σου, τον Θεό Λόγο, ο οποίος, όταν ήλθε κατά τις έσχατες ημέρες, λαμβάνοντας τη δική μας ανθρωπότητα, ο Λόγος αφού έγινε σάρκα χωρίς να υποστεί τροπή, έχοντας λάβει διά του Αγίου Πνεύματος σάρκα και έλλογη ανθρώπινη ψυχή και όλα τα γνωρίσματα του ανθρώπου χωρίς αμαρτία, όχι απλώς κατοικώντας μέσα σε κάποιον άνθρωπο, αλλά ο ίδιος εξ ολοκλήρου ο Θεός Λόγος όντας τέλειος έχοντας γίνει τελείως βροτός, χωρίς να αλλοιώσει την ανθρωπότητα, μην όντας δύο, αλλά ένας Βασιλεύς, ένας Χριστός, ένας Κύριος κατά τη θεότητα και την ανθρωπότητα, επιβεβαιώνοντας ασυγχύτως και αδιαιρέτως τη θεία και την ανθρώπινη φύση με τα θεία σημεία και με τα ανθρώπινα πάθη, όταν επρόκειτο να πορευθεί προς τον εκούσιο, ένδοξο και ζωοποιό θάνατο υπέρ ημών, λαμβάνοντας άρτο στα άγια και άχραντα χέρια του και παρουσιάζοντάς τον σε εσένα τον Θεό και Πατέρα, αφού ευχαρίστησε, ευλόγησε και αγίασε, τον έδωσε στους μαθητές του, τους αγίους αποστόλους, λέγοντας: Λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς εις άφεσιν αμαρτιών.»

Ο λαός λέγει: Πιστεύουμε. Ο ιερεύς λέγει: Διότι τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόσουν, * ο ίδιος παρέδιδες τον εαυτό σου, με τη δική σου εξουσία. Ο λαός λέγει: Πιστεύουμε. Ο ιερεύς λέγει: Αφού έλαβες άρτο στα άγια, άχραντα και αμώμητα χέρια σου, ατένισες προς τα άνω, προς τον δικό σου Πατέρα, τον Θεό μας και Θεό των όλων· ευχαρίστησες † ευλόγησες † αγίασες † τον έκοψες, τον μετέδωσες στους αγίους σου μαθητές και αποστόλους και είπες: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο για εσάς και για πολλούς κόβεται και μοιράζεται για άφεση αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως, μετά το δείπνο, αφού έλαβες το ποτήριο και το ανέμειξες από γέννημα αμπέλου και από νερό, ευχαρίστησες † ευλόγησες † αγίασες † το μετέδωσες στους αγίους σου μαθητές και αποστόλους και είπες: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο για εσάς και για πολλούς χύνεται για άφεση αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, τον δικό μου θάνατο αναγγέλλετε και τη δική μου ανάσταση ομολογείτε, μέχρις ότου έλθω.

Τους επιτίμησε βαρύτερα, επιτείνοντας την κατηγορία, και, ως άριστος ιατρός που είναι, επιφέρει την τομή ανάλογα με τα τραύματα, χωρίς ούτε να τέμνει επιφανειακά εκείνα που έχουν ανάγκη από βαθιά τομή (διότι άκουσες πώς απέκοψε αυτόν που είχε πορνεύσει ανάμεσά τους), ούτε να παραδίδει στο νυστέρι εκείνα που χρειάζονται ηπιότερα φάρμακα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εδώ έχει χρησιμοποιήσει πιο πράο λόγο· εξάλλου, προσπάθησε ιδιαίτερα να τους καταστήσει ήμερους απέναντι στους φτωχούς, γι' αυτό και τους απευθύνεται με περισσότερη συγκατάβαση. Έπειτα, θέλοντας να τους συνετίσει περισσότερο και από άλλη πλευρά, υφαίνει πάλι τον λόγο του ξεκινώντας από τα πιο σημαντικά: «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο», λέει, «εκείνο που και σας παρέδωσα· ότι ο Κύριος Ιησούς, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε τον έκοψε και είπε: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς· αυτό να κάνετε εις ανάμνησίν μου». Για ποιον λόγο αναφέρεται εδώ στα μυστήρια; Επειδή αυτός ο λόγος τού ήταν εξαιρετικά αναγκαίος για την παρούσα υπόθεση.

Και δεν υπενθυμίζει εκείνη τη νύχτα μόνο γι' αυτόν τον λόγο, αλλά για να μας φέρει σε κατάνυξη και με άλλον τρόπο. Διότι, όπως ακριβώς θυμόμαστε περισσότερο από όλα εκείνα τα λόγια τα οποία ακούμε τελευταία από όσους φεύγουν από τη ζωή, και στους κληρονόμους τους, αν τολμήσουν να παραβούν τις εντολές τους, τους λέμε για να τους συνετίσουμε: «Σκεφτείτε ότι αυτή ήταν η τελευταία λέξη που σας άφησε ο πατέρας, και μέχρι το βράδυ που επρόκειτο να εκπνεύσει αυτά παρήγγειλε»· έτσι και ο Παύλος, θέλοντας και από αυτό να καταστήσει τον λόγο του συγκλονιστικό, λέει: «Θυμηθείτε ότι σας παρέδωσε αυτή την τελευταία μυσταγωγία, και την ίδια εκείνη νύχτα, κατά την οποία επρόκειτο να σφαγιαστεί για χάρη σας, αυτά έδωσε ως εντολή, και αφού σας παρέδωσε εκείνο το δείπνο, μετά από αυτό δεν πρόσθεσε πλέον κανένα άλλο». Έπειτα διηγείται πλέον και τα ίδια τα γεγονότα λέγοντας: «Έλαβε άρτον, και αφού ευχαρίστησε τον έκλασε, και είπε: Λάβετε, φάγετε· τούτο είναι το σώμα μου το οποίο κλάται για εσάς». Αν λοιπόν προσέρχεσαι στην Ευχαριστία, μην κάνεις και εσύ τίποτε το ανάξιο της ευχαριστίας, ούτε να ντροπιάζεις τον αδελφό, ούτε να παραβλέπεις τον πεινασμένο, μη μεθάς, μην υβρίζεις την Εκκλησία. Διότι προσέρχεσαι για να ευχαριστήσεις για όσα απόλαυσες. Επομένως, ανταπόδωσε και εσύ και μην αποχωρίζεις τον εαυτό σου από τον πλησίον. Διότι και ο Χριστός σε όλους έδωσε εξίσου λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε». Εκείνος έδωσε το σώμα Του εξίσου, και εσύ δεν δίνεις εξίσου ούτε τον κοινό άρτο;

Επειδή, λοιπόν, αντί για αίμα άλογων ζώων εισήγαγε το δικό Του αίμα, για να μην ταραχθεί κάποιος ακούγοντάς το αυτό, υπενθύμισε εκείνη την παλαιά θυσία. Έπειτα, αφού μίλησε για εκείνο το δείπνο, συνδέει τα παρόντα με τα τότε, ώστε, σαν να βρίσκονταν σε εκείνη ακριβώς τη βραδιά, και σαν να ανακλίνονταν στο ίδιο εκείνο ανάκλιντρο, και σαν να ελάμβαναν αυτή τη θυσία από τον ίδιο τον Χριστό, να έχουν την ίδια διάθεση και τώρα, και λέει: Διότι όσες φορές τρώτε αυτόν τον άρτο και πίνετε αυτό το ποτήριο, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου έλθει. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός είπε και για τον άρτο και για το ποτήριο: Αυτό να το κάνετε σε ανάμνησή μου, αποκαλύπτοντάς μας την αιτία της δωρεάς του μυστηρίου, και λέγοντας ότι, μαζί με τις άλλες, και αυτή η αιτία είναι αρκετή για να μας παρακινήσει σε ευλάβεια· διότι, όταν αναλογιστείς τι υπέφερε ο Δεσπότης σου για εσένα, θα γίνεις πιο συνετός· έτσι και ο Παύλος εδώ λέει: Όσες φορές τρώτε, εξαγγέλλετε τον θάνατό Του. Και αυτό εδώ το δείπνο είναι το ίδιο με εκείνο. Έπειτα, δείχνοντας ότι αυτό παραμένει έως τη συντέλεια, λέει: Μέχρις ότου έλθει. Ώστε όποιος τρώει αυτόν τον άρτο ή πίνει το ποτήριο του Κυρίου αναξίως, θα είναι ένοχος για το σώμα και το αίμα του Κυρίου. Γιατί άραγε; Διότι το έχυσε, και κατέστησε την πράξη σφαγή, και όχι πλέον θυσία.

«Διότι εγώ», λέγει, «παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα». Ποια λογική ακολουθία υπάρχει εδώ; Ομιλείς περί ενός κοινού δείπνου, και υπενθυμίζεις τα φρικτά μυστήρια; Ναι, λέγει. Διότι, εάν εκείνα τα πνευματικά, εάν η φρικτή τράπεζα προσφέρεται κοινή σε όλους, και στον πλούσιο και στον πένητα, και δεν την απολαμβάνει αφθονότερα ο πλούσιος, ούτε λιγότερο ο πένης, αλλά υπάρχει μία τιμή και μία προσέλευση· και μέχρι να συμμετάσχουν όλοι και να κοινωνήσουν από αυτήν την πνευματική και ιερή τράπεζα, δεν αποσύρονται τα προκείμενα Τίμια Δώρα, αλλά παραμένουν όρθιοι όλοι οι ιερείς, αναμένοντας και τον πλέον φτωχό και ταπεινό από όλους· πολύ περισσότερο οφείλει να το πράττει κανείς αυτό κατά το αισθητό δείπνο. Δι' αυτόν τον λόγο υπενθύμισα εκείνο το Κυριακό δείπνο. «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς κατά τη νύκτα που παραδιδόταν, έλαβε άρτον, και αφού ευχαρίστησε τον έκλασε και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται υπέρ πολλών εις άφεσιν αμαρτιών. Αυτό να πράττετε εις ανάμνησίν μου. Ομοίως έλαβε και το ποτήριον μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριον είναι η καινή διαθήκη στο αίμα μου».

«Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς· αυτό να κάνετε εις ανάμνησίν μου, ώστε, τελώντας τον τύπο του γεγονότος μετά την ανάσταση, να επιβεβαιώσετε μέσα σας την αλήθεια, για να γνωρίσεις πώς άρπαξα αυτό που πήρε ο θάνατος, πώς εκδικήθηκα για εκείνο που κατάπιε.» Τι λοιπόν ο πιστός στεφανίτης, ο γυμνός τροπαιούχος, ο φτωχός νικηφόρος;

Αφού μίλησε έτσι, προλαμβάνει και, αφού τους έπληξε ήπια, τους προσάπτει λαιμαργία, καθώς και το επόμενο που είναι επίσης επικριτικό, τη μέθη, τα οποία και τα δύο αποτελούν δείγματα αμετρίας. «Διότι δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού;» Πρόσεξε πώς μετέφερε την κατηγορία από την προσβολή των φτωχών στην Εκκλησία, για να καταστήσει τον λόγο του πιο βαρύ. «Και καταισχύνετε αυτούς που δεν έχουν; Τι να σας πω; Να σας επαινέσω; Σε αυτό δεν σας επαινώ.» Αυτό το λέει, δείχνοντας ότι για τους φτωχούς δεν έχει τόση σημασία η έλλειψη της τροφής, όσο η προσβολή που υφίστανται. «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο που και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκλασε και είπε: Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς· αυτό να κάνετε εις ανάμνησίν μου. Ομοίως και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη στο αίμα μου· αυτό να κάνετε, όσες φορές πίνετε, εις ανάμνησίν μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο τούτο, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου έλθει. Ώστε, όποιος τρώει τον άρτο αυτόν, ή πίνει το ποτήριο του Κυρίου αναξίως,» Θέλοντας να τους προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ντροπή και από άλλη πλευρά, εξυφαίνει τον λόγο του ξεκινώντας από τα πιο σημαντικά ζητήματα.

«Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινό ποτό· εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει σε εμένα, και εγώ σε αυτόν. Όπως με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας, και εγώ ζω εξαιτίας του Πατέρα, έτσι και εκείνος που με τρώει, θα ζήσει και εκείνος εξαιτίας μου. Αυτός είναι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό. Όχι όπως έφαγαν το μάννα και πέθαναν· εκείνος που τρώει αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα». «Δεν μπορείτε να πίνετε το ποτήρι του Κυρίου και το ποτήρι των δαιμόνων. Δεν μπορείτε να μετέχετε στο τραπέζι του Κυρίου και στο τραπέζι των δαιμόνων. Μήπως προκαλούμε τη ζηλοτυπία του Κυρίου; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;» «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, πήρε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε, και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόβεται για εσάς. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου».

Είπε ο Χριστός: «Αυτό να κάνετε εις ανάμνησίν μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, τον θάνατο του Υιού του ανθρώπου καταγγέλλετε». Η μνήμη όμως του θανάτου είναι φθορά. Διότι ο θάνατος είναι φθορά, αλλά όχι διαφθορά....

Να δέχεσαι και τη μετάληψη των αχράντων μυστηρίων του Χριστού, πιστεύοντας ότι είναι αληθινά σώμα και αίμα του Χριστού του Θεού μας, τα οποία έδωσε στους πιστούς για άφεση των αμαρτιών. Διότι, τη νύχτα που παραδιδόταν, συνήψε καινή διαθήκη με τους αγίους του μαθητές και αποστόλους, και μέσω αυτών με όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν, λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς προς άφεση των αμαρτιών». Ομοίως, παίρνοντας και το ποτήριο το έδωσε σε αυτούς, λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το της καινής διαθήκης, το οποίο εκχύνεται για εσάς προς άφεση των αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου». Ο ίδιος, λοιπόν, ο Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι ζωντανός και ενεργός και δημιουργεί τα πάντα με τη δύναμή του, καθιστά και μεταβάλλει διά της θείας ενέργειας τον άρτο και τον οίνο της προσφοράς σε δικό του σώμα και αίμα, με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, προς αγιασμό και φωτισμό εκείνων που μεταλαμβάνουν με θείο πόθο.

Διότι, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, αφού έλαβε άρτο στα άγια και άμωμα χέρια του και ανέβλεψε προς εσένα τον Θεό και Πατέρα του, και τον έκοψε, έδωσε στους μαθητές του λέγοντας: Λάβετε από αυτόν, φάγετε· τούτο είναι το σώμα μου, το οποίο θρύπτεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών.

Ομοίως, αφού κέρασε το ποτήριο με κρασί και νερό και το αγίασε, τους το έδωσε λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο χύνεται για πολλούς για την άφεση των αμαρτιών· αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Ενθυμούμενοι, λοιπόν, το πάθος του και τον θάνατο και την ανάσταση και την άνοδό του στους ουρανούς και τη μέλλουσα δεύτερη παρουσία του, κατά την οποία έρχεται να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, προσφέρουμε σε εσένα τον Βασιλέα και Θεό, σύμφωνα με τη δική του εντολή, τον άρτο τούτο και το ποτήριο τούτο, ευχαριστώντας σε μέσω αυτού, για το ότι μας αξίωσες να στεκόμαστε ενώπιόν σου και να ιερουργούμε σε εσένα· και σε παρακαλούμε να επιβλέψεις με ευμένεια σε αυτά τα δώρα που βρίσκονται ενώπιόν σου, εσύ ο Θεός που δεν έχεις ανάγκη από τίποτα, και να τα αποδεχθείς με ευαρέσκεια προς τιμήν του Χριστού σου και να καταπέμψεις το Άγιό σου Πνεύμα επάνω σε αυτή τη θυσία, τον μάρτυρα των παθημάτων του Κυρίου Ιησού, ώστε να αναδείξει τον άρτο τούτο σώμα του Χριστού σου, και το ποτήριο τούτο, αίμα του Χριστού σου».

Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο τεμαχίζεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών. Ομοίως και το ποτήρι μετά το δείπνο, λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών». Και λίγο μετά προσθέτει τα εξής: «Σου προσφέρουμε αυτή τη λογική και αναίμακτη λατρεία, και σε παρακαλούμε και δεόμαστε και ικετεύουμε, κατάπεμψε το Πνεύμα σου το Άγιο σε εμάς και στα προκείμενα δώρα αυτά, και κάνε αυτόν μεν τον άρτο τίμιο σώμα του Χριστού σου, αυτό δε που υπάρχει στο ποτήρι τούτο, τίμιο αίμα του Χριστού σου, μεταβάλλοντάς τα με το Άγιο Πνεύμα σου».

Αλλά πώς δεν φοβήθηκες την άνωθεν οργή, έχοντας την πρόθεση να γράψεις τέτοια πράγματα εναντίον των ορθοδόξων; Φοβάμαι μήπως η πάθηση που έπληξε τη σιαγόνα σου την ώρα που φλυαρούσες αυτές τις ανοησίες, η οποία πρήστηκε τόσο πολύ ώστε το οίδημα να ορθώνεται σαν μετέωρος λόφος, σου συνέβη ολοφάνερα από τον Θεό. Διότι τι άλλο καταλληλότερο νόσημα θα μπορούσες να πάθεις, εσύ που αναλύεις περί σωμάτων που δεν μασιούνται και τα συντρίβεις αυτά με τα δόντια σαν να είναι μυλόπετρες, παρά να σου συμβεί η συντριβή των μυλιτών, όπως ακριβώς λέει και ο Δαβίδ ότι έπαθαν τα λιοντάρια; Τέτοιους λοιπόν πρέπει να τους θεωρήσουμε, και τα φουσκώματα της κομπορρήμονος παρειάς ότι προέρχονται από την ασθένεια όχι λιγότερο από όσο προέρχονται από την υπεροψία για όσα γράφεις και από την έπαρση της φύσης. «Λέτε ότι δεν κλάται το Κυριακό σώμα». Είθε να μην τρελαθώ σαν εσένα, και πάλι να τυφλωθώ απέναντι στο φως της αλήθειας όπως εσύ, ώστε να αποδεχθώ ποτέ τέτοιες δοξασίες που απέχουν τόσο πολύ από το ορθό όσο πλησιάζουν στο ψεύδος τα γραφόμενά σου. Επειδή ποιος είναι τόσο ασεβής και αποτρόπαιος, ώστε, ενώ ο Χριστός λέει: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου το υπέρ υμών κλώμενον», να νομοθετεί αντίθετα προς τον Χριστό και να ισχυρίζεται ότι γνωρίζει τον Χριστό καλύτερα από ό,τι ο Ίδιος που παρέδωσε τον εαυτό Του;

Διότι δεν έλαβε άζυμο ο Κύριος, όταν, αφού ευχαρίστησε, το έκλασε και το έδωσε στους μαθητές, αλλά άρτο, όπως μαρτυρούν οι τέσσερις Ευαγγελιστές και ο θείος απόστολος Παύλος. Εσείς, λοιπόν, από πού παραλάβατε να τρώτε άζυμα ως αντίτυπα του σώματος του Χριστού, ενώ ολόκληρη η Εκκλησία των πιστών προσφέρει άρτο ως θυσία στον Χριστό; Από τον Χριστό ή από τους αποστόλους Του; Μη γένοιτο. Διότι πουθενά δεν αναφέρεται στις θείες Γραφές ή στο Ευαγγέλιο ότι ο Χριστός, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, έλαβε άζυμο, αλλά άρτο, όπως έχει ειπωθεί, και αφού ευχαρίστησε τον έκλασε και είπε: Λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς· αυτό να κάνετε εις ανάμνησή μου. Ομοίως δε και ο θείος Παύλος, σε συμφωνία με το Ευαγγέλιο, λέει γι' αυτό: κρίνετε εσείς αυτό που λέω· το ποτήριο της ευλογίας το οποίο ευλογούμε, δεν είναι κοινωνία του αίματος του Χριστού; Διότι ένας άρτος, ένα σώμα είμαστε οι πολλοί· επειδή όλοι μετέχουμε από τον έναν άρτο. Κατανοήσατε; Άρτο ονόμασε αυτό που τρώμε, ως αντίτυπο του σώματος του Χριστού, και όχι άζυμο.

Από πού, λοιπόν, λάβατε εσείς την παράδοση να κάνετε αυτά; Από τους αποστόλους; Όχι. Διότι πουθενά δεν μίλησαν οι κορυφαίοι των αποστόλων περί αζύμων, ούτε τα παρέδωσαν αυτά στην εκκλησία του Θεού, γράφοντας είτε φανερά είτε πιο μυστικά. Και για να πεισθείς ότι ο λόγος αυτός δεν είναι ψευδής, άκουσε τον απόστολο Παύλο που τα λέει πιο ξεκάθαρα: Εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, έλαβε άρτο (βλέπεις; «έλαβε άρτο» λέει, και όχι άζυμο) και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και είπε: λάβετε, φάγετε, τούτο είναι το σώμα μου το οποίο κομματιάζεται για εσάς· τούτο να κάνετε εις ανάμνησίν μου.

Διότι δεν σαρκώθηκε μαζί όλη η Τριάδα, ο Πατέρας, ο Υιός και το Πνεύμα, ώστε να θεωρείτε σε αυτήν αυτά τα τρία —το νερό, όπως λέτε, το αλεύρι και τη φωτιά— και να φτιάχνετε ως αντίτυπά της το άζυμο και να το προσφέρετε ως θυσία. Αλλά ο ένας της Τριάδας, ο Υιός και Λόγος του Θεού, αφού σαρκώθηκε, ενανθρώπησε από τις αγνές σάρκες της αγίας Παρθένου και, αφού εκπλήρωσε όλα όσα αφορούσαν την οικονομία Του, σταυρώθηκε κατά σάρκα, χωρίς να πάθει η θεότητά Του. Αφού λοιπόν σταυρώθηκε κατά σάρκα, μας παρέδωσε να τρώμε μέσω του άρτου τη σάρκα Του, η οποία ζει εν Αγίω Πνεύματι, λέγοντας τα εξής: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου, το υπέρ υμών κλώμενον» εις άφεσιν αμαρτιών. Τι κοινό υπάρχει λοιπόν σε εσάς, τους εν Χριστώ αδελφούς, με τον νόμο, ο οποίος καταργήθηκε εν Χριστώ, ώστε να τρώτε ακόμη την άζυμη ζύμη αυτού; Είμαστε «καινή κτίσις» εν Χριστώ· «τα αρχαία παρήλθον». Ακούτε τον Παύλο που λέει: «Ιδού γέγονε τα πάντα καινά». Αν όμως έχετε κρίνει σωστό να τα τρώτε αυτά, γιατί δεν περιτέμνεστε κιόλας; Ο Χριστός περιτμήθηκε. Γιατί δεν τηρείτε και τους καθαρμούς, αφού και ο Παύλος το έπραξε αυτό; Και όλα τα άλλα των παλαιών με τον ίδιο τρόπο να τα τηρείτε, όπως εκείνοι που εφαρμόζουν τα του νόμου, «εξαιτίας των οποίων το όνομα του Θεού βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη», καθώς είναι γεγραμμένο. «Δεν είναι καλό το καύχημά σας», για να απευθύνω και εγώ προς εσάς τα λόγια του Αποστόλου, «δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι λίγη ζύμη ζυμώνει όλο το φύραμα;»

είτε τα δέχεστε από εκείνους είτε τα φτιάχνετε μόνοι σας, είναι άζυμα και εξαιτίας αυτού θα έχετε βαρύτερη τιμωρία· διότι, παραλείποντας να πράττετε αυτά που προσταχθήκατε από τον Χριστό και τους αποστόλους του, πράττετε, σαν να είστε υπό τον νόμο της δουλείας, αυτά που πράττουν οι Ιουδαίοι που κάθονται στη σκιά και το σκοτάδι του νόμου· απειθώντας έτσι στον Παύλο που λέει: αδελφοί, «ο καθένας στην τάξη που κλήθηκε, σε αυτήν και ας παραμένει». Διότι δεν θα βρείτε απολύτως πουθενά στη θεία Γραφή να αναφέρεται ο όρος άζυμο από τον Χριστό ή από τους αποστόλους του, κατά τον χρόνο που μυσταγωγούνταν από εκείνον το μυστήριο της Καινής Διαθήκης. Ο μεν Παύλος, γράφοντας προς τους Κορινθίους, λέει: («Κρίνετε εσείς αυτό που λέω. Το ποτήριο της ευλογίας, το οποίο ευλογούμε, δεν είναι κοινωνία του αίματος του Χριστού; Ο άρτος, τον οποίο κόβουμε, δεν είναι κοινωνία του σώματος του Χριστού; Διότι οι πολλοί είμαστε ένας άρτος, ένα σώμα· διότι όλοι μετέχουμε από τον έναν άρτο». Και πάλι: Α) «Εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, έλαβε άρτο» (λέει, και όχι άζυμο) και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και είπε: λάβετε, φάγετε (αυτό είναι το σώμα μου που κόβεται για εσάς· αυτό να κάνετε εις ανάμνησή μου· και δεν είπε μόνο μία φορά «άρτο», αλλά πολλές φορές. Α) Και δεν το λέει μόνο αυτός αυτό, αλλά και οι υπόλοιποι ευαγγελιστές.

Ζ΄. Τι είναι η ανάμνηση του Κυρίου. Και πρώτα, λαμβάνοντας τον άρτο από τον οποίο πρέπει να αποκόψει τον ιερό άρτο, λέει: «Εις ανάμνησιν του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού», σύμφωνα με τη δική Του παραγγελία. «Διότι», λέει, «τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν». Και δεν το λέει αυτό μόνο για τον άρτο εκείνο, αλλά και για ολόκληρη την τελετή, ξεκινώντας έτσι με σκοπό την ολοκλήρωση της ιερουργίας. Επειδή και ο Κύριος, μετά την τέλεση όλου του μυστηρίου, πρόσθεσε αυτόν τον λόγο: «Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν». Αλλά ποια είναι αυτή η ανάμνηση; Πώς θα θυμόμαστε τον Κύριο κατά την τελετή, τι να πράττει και σε ποια κατάσταση να βρίσκεται; Εννοώ, τι θα αναλογιζόμαστε για Εκείνον, τι θα διηγούμαστε; Μήπως ότι ανέστησε νεκρούς, και έδωσε σε τυφλούς το φως τους, και επιτίμησε τους ανέμους, και από λίγους άρτους έθρεψε χορταστικά χιλιάδες, γεγονότα που τον απέδειξαν Θεό και παντοδύναμο; Σε καμία περίπτωση. Αντιθέτως, πρόσταξε να κάνουμε την ανάμνησή Του αναλογιζόμενοι εκείνα που φαίνονται να υποδηλώνουν αδυναμία, δηλαδή τον σταυρό, το πάθος, τον θάνατο. Και από πού είναι αυτό φανερό; Έτσι το κατανόησε ο Παύλος, που γνώριζε καλά τα του Κυρίου.

Διότι, γράφοντας στους Κορινθίους για το μυστήριο, και αφού διηγήθηκε ότι ο Κύριος είπε: «Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου», πρόσθεσε: «Διότι όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, τον θάνατό του καταγγέλλετε». Αυτό εξάλλου και ο ίδιος ο Κύριος το φανέρωσε κατά την παράδοση του μυστηρίου. Διότι λέγοντας: «Αυτό είναι το σώμα μου, αυτό το αίμα μου», δεν πρόσθεσε σε αυτά θαύματα, λέγοντας δηλαδή αυτό που ανέστησε νεκρούς ή αυτό που καθάρισε λεπρούς.

Ποιον αγιασμό; Το να λάβουμε άφεση αμαρτιών. Διότι αυτό είναι προτίστως το έργο αυτών των δώρων. Και από πού είναι φανερό αυτό; Από όσα είπε ο Κύριος στους αποστόλους, δείχνοντας τον άρτο: «Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο τεμαχίζεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών» και για το ποτήριο ομοίως. «Θυμήσου, Κύριε», λέει, «και τη δική μου αναξιότητα και συγχώρεσέ μου κάθε αμάρτημα εκούσιο και ακούσιο, και ας μην εμποδίσεις εξαιτίας των δικών μου αμαρτιών τη χάρη του παναγίου σου Πνεύματος από τα προκείμενα δώρα.» Άφεση αμαρτιών δίνει το Άγιο Πνεύμα σε εκείνους που κοινωνούν αυτά τα δώρα. Αυτή η χάρη, λέει, ας μην εμποδιστεί σε εμένα από τα δώρα εξαιτίας των αμαρτιών μου. Διότι λέγεται ότι η χάρη ενεργεί στα τίμια δώρα με δύο τρόπους: ο ένας τρόπος είναι εκείνος κατά τον οποίο αυτά αγιάζονται, και ο άλλος εκείνος κατά τον οποίο η χάρη μας αγιάζει μέσω αυτών.

Αλλά και για αυτά ο ίδιος Απόστολος διδάσκει με σαφήνεια στα σημεία όπου, γράφοντας προς τους Κορινθίους, τους αποτρέπει από το να τρώνε τα ειδωλόθυτα. Δεν αποδεικνύει το πώς ο άρτος γίνεται σώμα του Χριστού και το ποτήριο αίμα, θεωρώντας ότι αυτό δεν χρειάζεται καν απόδειξη, αλλά εκλαμβάνοντάς το εξ αρχής ως κοινώς ομολογούμενο από όλους, τους ρωτά αποφατικά για να τους συνετίσει, ως εξής: «Το ποτήριον της ευλογίας, το οποίο ευλογούμε, δεν είναι κοινωνία του αίματος του Χριστού; Ο άρτος, τον οποίο κόβουμε, δεν είναι κοινωνία του σώματος του Χριστού;». Έπειτα, προσθέτει, για να δείξει ότι από μια τέτοια ερώτηση δεν αποδέχεται την άρνηση αλλά την κατάφαση: «Επειδή ένας άρτος υπάρχει, ένα σώμα είμαστε οι πολλοί· διότι όλοι μετέχουμε από τον έναν άρτο». Με αυτόν τον τρόπο αποδεικνύει ότι το να τρώει κανείς ειδωλόθυτα ισοδυναμεί με το να μετέχει σε τραπέζι δαιμόνων. Γι' αυτό και πάλι λέει: «Δεν μπορείτε να πίνετε ποτήριο του Κυρίου και ποτήριο δαιμόνων· δεν μπορείτε να μετέχετε σε τραπέζι Κυρίου και σε τραπέζι δαιμόνων». Προχωρώντας δε ακόμη περισσότερο, παρουσιάζει σαφέστατα και το από πού έλαβε αυτό που διατυπώνει τώρα ως κοινώς ομολογούμενο: ότι το έλαβε από τον Κύριο. Διότι λέει: «Εγώ παρέλαβα από τον Κύριο αυτό που και σας παρέδωσα, ότι δηλαδή ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα που παραδιδόταν, πήρε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και είπε: Λάβετε, φάγετε· τούτο είναι το σώμα μου, το οποίο κομματιάζεται για εσάς· τούτο να κάνετε σε ανάμνησή μου».

Και ας ανατρέξουμε στην παράδοση που προέρχεται από τον ίδιο, και ό,τι διαπιστώσουμε ότι ο ίδιος ο Δεσπότης και Σωτήρας μας έπραξε και πρόσταξε, και παρέδωσε στους αυτόπτες και υπηρέτες του, αυτό ας το δεχθούμε και εμείς ως πραγματικά θείο νόμο και ας το τηρήσουμε απαράβατο. Διότι θα βρούμε και τους ίδιους τους αποστόλους να έχουν ακολουθήσει πιστά αυτόν τον κανόνα και να μην τον έχουν παραβεί στο ελάχιστο, χωρίς να έχουν αποκλίνει ούτε δεξιά ούτε αριστερά από τη Δεσποτική παράδοση. Διότι, λέει ο μακάριος Παύλος, εγώ σας παρέδωσα αυτό που και παρέλαβα από τον Κύριο. Και αμέσως παραθέτει την παράδοση του μυστικού δείπνου, την κλάση του άρτου και τη μετάδοση τόσο αυτού όσο και του ποτηρίου.

Εμείς δε, οι οποίοι, ενώ δεν ήμασταν λαός, θεωρηθήκαμε περιούσιος λαός του Κυρίου, και οι οποίοι, ενώ δεν είχαμε ελεηθεί ούτε είχαμε αγαπηθεί, διότι οι πράξεις μας μάς απωθούσαν μακριά από τη δεσποτική και τόσο μεγάλη αγάπη, τώρα ελεηθήκαμε και αγαπηθήκαμε μόνο χάρη στην αγαθότητα και τη φιλανθρωπία Εκείνου που μας αγάπησε μέχρι χύσεως του αίματός Του, αφού θρηνήσουμε την πώρωση της καρδιάς τους και τολμήσουμε να επιδείξουμε ευγνωμοσύνη που υπερνικά κάθε αχαριστία, αφού αποβάλουμε την ανίατη αρρώστια και αποδείξουμε τις συνειδήσεις μας καθαρές από κάθε αμαρτία μέσω της μετάνοιας, ραντισμένοι με ύσσωπο και καθαρισμένοι, και εν πάση περιπτώσει αφού τις παραστήσουμε καθαρές, ας προσέλθουμε στο κυριακό σώμα του Χριστού. Όχι προσερχόμενοι κρυφά πλέον, όπως εκείνος ο νυχτερινός φίλος, περιστέλλοντας την προθυμία με τον φόβο, επισκιάζοντας τον πόθο με τη δειλία της ψυχής και θάβοντας τον θησαυρό στη γη και σε τάφο κατά τον κοινό νόμο των κεκοιμημένων, αλλά συνοδεύοντας και δοξολογώντας μαζί με τις χερουβικές δυνάμεις με πάνδημες φωνές, και εξυμνώντας το δεσποτικό σώμα με προθυμία, με αδίστακτη πίστη και πόθο, ένα σώμα που δεν το ζητάμε από τον Πιλάτο όπως ο Ιωσήφ, αλλά που χορηγείται τώρα φιλάνθρωπα σε όλους τους πιστούς από τον ίδιο που κάποτε ζητήθηκε, ο οποίος αναφωνεί και λέει: Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου το υπέρ υμών κλώμενον εις άφεσιν αμαρτιών, υπέρ υμών, για τους οποίους σαρκώθηκα, για τους οποίους σταυρώθηκα, για τους οποίους και τώρα καθημερινά θυσιάζομαι επί της μυστικής τραπέζης, ώστε, αφού καταξιωθείτε της θυσίας, να γίνετε σύσσωμοι και συμμέτοχοι της δικής μου δόξας, για τους οποίους κατοίκησα σε τάφο και συνετρίβησαν χάλκινες πύλες και θραύστηκαν σιδερένια κλείθρα και μοχλοί, και καταγκρεμίστηκαν τα βασίλεια της τυραννίας που στρεφόταν εναντίον σας.

Γι' αυτό και ο θείος Λουκάς στο Ευαγγέλιο αναφέρει ότι πρώτα ευλογείται το ποτήριο του δεσποτικού αίματος και μετέχουν οι πιστοί, και έπειτα μεταλαμβάνουν τον άρτο. Ο θείος απόστολος, ωστόσο, την ευλογία του ποτηρίου άλλοτε την προτάσσει και άλλοτε την τοποθετεί μετά από αυτήν του δεσποτικού σώματος. Διότι λέει: «Το ποτήριο που ευλογούμε, δεν είναι κοινωνία του αίματος του Χριστού;», έπειτα: «τον άρτο που τεμαχίζουμε» και πάλι: «δεν μπορείτε να πίνετε ποτήριο Κυρίου και ποτήριο δαιμονίων, και δεν μπορείτε να μετέχετε σε τράπεζα Κυρίου». Αλλού δε, λέει: «Τη νύχτα που παραδιδόταν», λέγοντας για τον Δεσπότη, «έλαβε τον άρτο», και έπειτα στη συνέχεια κάνει λόγο και για το ποτήριο.