Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:25

Κεφάλαιο Γ΄. ΛΟΥΚΑΣ. Και αφού έλαβε άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε και τους έδωσε, λέγοντας: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο παραδίδεται για εσάς· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η Καινή Διαθήκη με το αίμα μου, το οποίο εκχέεται για εσάς. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι ο Κύριος Ιησούς, τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν, έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και είπε: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόπτεται για εσάς· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η Καινή Διαθήκη με το αίμα μου. Αυτό να κάνετε, οσάκις πίνετε, σε ανάμνησή μου. Διότι, οσάκις τρώγετε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, διακηρύττετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου εκείνος έλθει. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, έχοντας κρίνει τούτο, ότι, εάν ένας πέθανε υπέρ πάντων, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε υπέρ πάντων, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς, με σκοπό να γίνουν οι πολλοί ένα σώμα εν Χριστώ ...

Κεφάλαιο Α'. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό του Θεού, και έδιωξε όλους όσοι πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια· και τους λέει: Είναι γραμμένο: Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής· εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιο ληστών. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α'. Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε εκείνους που δεν έχουν; Εάν, λοιπόν, κάποιος πεινάει, ας τρώει στο σπίτι του, ώστε να μη συγκεντρώνεστε προς κατάκριση.

Και αφού έλαβε το ποτήριο και ευχαρίστησε, τους το έδωσε λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· διότι αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση». Αυτά τα μαρτυρεί και ο Απόστολος, λέγοντας: «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι δηλαδή ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα που παραδιδόταν, έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε τον έκοψε και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κόβεται για εσάς. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Παρομοίως έλαβε και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη με το δικό μου αίμα. Αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Διότι όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου αυτός έλθει». Τι ωφελούν λοιπόν τα λόγια αυτά; Ώστε, τρώγοντας και πίνοντας, να μνημονεύουμε πάντοτε αυτόν που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, και έτσι να διδαχθούμε να φυλάττουμε απαραιτήτως ενώπιον του Θεού και του Χριστού του το δόγμα που παραδόθηκε από τον Απόστολο, όταν είπε: «Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, επειδή κρίναμε τούτο: ότι, εάν ένας πέθανε για όλους, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε για όλους, ώστε εκείνοι που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς».

Ο λαός: Αμήν. Αφού ευλόγησε. Ο λαός: Αμήν. Αφού αγίασε. Ο λαός: Αμήν. Αφού έκοψε, το μετέδωσε στους αγίους του μαθητές και αποστόλους, λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε. Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο για εσάς και για πολλούς κόβεται και μοιράζεται για την άφεση των αμαρτιών. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου». Ομοίως και το ποτήριο μετά το δείπνο, αφού ανέμειξε κρασί και νερό, αφού ευχαρίστησε.

Διότι αυτός μόλις προηγουμένως διακήρυττε: «Ότι τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού έλαβε άρτο και ευχαρίστησε, τον έκοψε και τον έδωσε στους μαθητές του, λέγοντας: Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου. Και αφού έλαβε το ποτήριο και ευχαρίστησε, είπε: Λάβετε, πιείτε, αυτό είναι το αίμα μου». Εφόσον λοιπόν ο ίδιος αποφάνθηκε και είπε για τον άρτο: «Αυτό είναι το σώμα μου», ποιος θα τολμήσει πλέον να αμφιβάλλει;

Ο λαός λέγει: Πιστεύουμε. Ο ιερεύς λέγει: Διότι τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόσουν, * ο ίδιος παρέδιδες τον εαυτό σου, με τη δική σου εξουσία. Ο λαός λέγει: Πιστεύουμε. Ο ιερεύς λέγει: Αφού έλαβες άρτο στα άγια, άχραντα και αμώμητα χέρια σου, ατένισες προς τα άνω, προς τον δικό σου Πατέρα, τον Θεό μας και Θεό των όλων· ευχαρίστησες † ευλόγησες † αγίασες † τον έκοψες, τον μετέδωσες στους αγίους σου μαθητές και αποστόλους και είπες: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο για εσάς και για πολλούς κόβεται και μοιράζεται για άφεση αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Ομοίως, μετά το δείπνο, αφού έλαβες το ποτήριο και το ανέμειξες από γέννημα αμπέλου και από νερό, ευχαρίστησες † ευλόγησες † αγίασες † το μετέδωσες στους αγίους σου μαθητές και αποστόλους και είπες: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της καινής διαθήκης, το οποίο για εσάς και για πολλούς χύνεται για άφεση αμαρτιών· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, τον δικό μου θάνατο αναγγέλλετε και τη δική μου ανάσταση ομολογείτε, μέχρις ότου έλθω.

Διότι για όλους ομοίως κλάσθηκε, και έγινε σώμα για όλους εξίσου. Παρομοίως και το ποτήριο μετά το δείπνο, λέγοντας: «Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη με το αίμα μου· αυτό να κάνετε, όσες φορές πίνετε, σε ανάμνησή μου». Τι λες; Τελείς την ανάμνηση του Χριστού, και παραβλέπεις τους φτωχούς, και δεν φρίττεις;

Αλλά αν μεν τελούσες την ανάμνηση ενός γιου ή αδελφού που είχε πεθάνει, θα σε έτυπτε η συνείδησή σου αν δεν εκπλήρωνες το έθιμο και δεν προσκαλούσες φτωχούς· τελώντας όμως την ανάμνηση του Δεσπότη σου, δεν μοιράζεσαι ούτε καν απλώς το τραπέζι σου; Τι σημαίνει δε αυτό που λέει, ότι «Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη»; Διότι υπήρχε ποτήριο και στην παλαιά διαθήκη, οι σπονδές και το αίμα των άλογων ζώων· επειδή, μετά τη θυσία, συλλέγοντας το αίμα σε ποτήριο και φιάλη, τελούσαν με αυτόν τον τρόπο τις σπονδές.

«Διότι εγώ», λέγει, «παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα». Ποια λογική ακολουθία υπάρχει εδώ; Ομιλείς περί ενός κοινού δείπνου, και υπενθυμίζεις τα φρικτά μυστήρια; Ναι, λέγει. Διότι, εάν εκείνα τα πνευματικά, εάν η φρικτή τράπεζα προσφέρεται κοινή σε όλους, και στον πλούσιο και στον πένητα, και δεν την απολαμβάνει αφθονότερα ο πλούσιος, ούτε λιγότερο ο πένης, αλλά υπάρχει μία τιμή και μία προσέλευση· και μέχρι να συμμετάσχουν όλοι και να κοινωνήσουν από αυτήν την πνευματική και ιερή τράπεζα, δεν αποσύρονται τα προκείμενα Τίμια Δώρα, αλλά παραμένουν όρθιοι όλοι οι ιερείς, αναμένοντας και τον πλέον φτωχό και ταπεινό από όλους· πολύ περισσότερο οφείλει να το πράττει κανείς αυτό κατά το αισθητό δείπνο. Δι' αυτόν τον λόγο υπενθύμισα εκείνο το Κυριακό δείπνο. «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο το οποίο και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς κατά τη νύκτα που παραδιδόταν, έλαβε άρτον, και αφού ευχαρίστησε τον έκλασε και είπε: Αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται υπέρ πολλών εις άφεσιν αμαρτιών. Αυτό να πράττετε εις ανάμνησίν μου. Ομοίως έλαβε και το ποτήριον μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριον είναι η καινή διαθήκη στο αίμα μου».

Αφού μίλησε έτσι, προλαμβάνει και, αφού τους έπληξε ήπια, τους προσάπτει λαιμαργία, καθώς και το επόμενο που είναι επίσης επικριτικό, τη μέθη, τα οποία και τα δύο αποτελούν δείγματα αμετρίας. «Διότι δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού;» Πρόσεξε πώς μετέφερε την κατηγορία από την προσβολή των φτωχών στην Εκκλησία, για να καταστήσει τον λόγο του πιο βαρύ. «Και καταισχύνετε αυτούς που δεν έχουν; Τι να σας πω; Να σας επαινέσω; Σε αυτό δεν σας επαινώ.» Αυτό το λέει, δείχνοντας ότι για τους φτωχούς δεν έχει τόση σημασία η έλλειψη της τροφής, όσο η προσβολή που υφίστανται. «Διότι εγώ παρέλαβα από τον Κύριο εκείνο που και σας παρέδωσα, ότι ο Κύριος Ιησούς τη νύχτα κατά την οποία παραδιδόταν έλαβε άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκλασε και είπε: Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο κλάται για εσάς· αυτό να κάνετε εις ανάμνησίν μου. Ομοίως και το ποτήριο, μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη στο αίμα μου· αυτό να κάνετε, όσες φορές πίνετε, εις ανάμνησίν μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο τούτο, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου έλθει. Ώστε, όποιος τρώει τον άρτο αυτόν, ή πίνει το ποτήριο του Κυρίου αναξίως,» Θέλοντας να τους προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ντροπή και από άλλη πλευρά, εξυφαίνει τον λόγο του ξεκινώντας από τα πιο σημαντικά ζητήματα.

Η γέννηση, λοιπόν, μας έχει δοθεί μέσω του ύδατος και του Πνεύματος, εννοώ δηλαδή του αγίου βαπτίσματος, η δε τροφή είναι ο ίδιος ο άρτος της ζωής, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος κατέβηκε από τον ουρανό. Διότι, επειδή επρόκειτο να καταδεχθεί τον εκούσιο θάνατο υπέρ ημών τη νύχτα κατά την οποία παρέδιδε τον εαυτό του, συνήψε καινή διαθήκη με τους αγίους μαθητές και αποστόλους του και δι' αυτών με όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν. Στο υπερώο, λοιπόν, της αγίας και ένδοξης Σιών, αφού έφαγε το παλαιό Πάσχα με τους μαθητές του και εκπλήρωσε την Παλαιά Διαθήκη, έπλυνε τα πόδια των μαθητών, παρέχοντας έτσι το σύμβολο του αγίου βαπτίσματος. Έπειτα, αφού έκλασε άρτο, τον έδωσε σε αυτούς λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, αυτό είναι το σώμα μου», το οποίο τεμαχίζεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών. Ομοίως, αφού πήρε το ποτήριο που περιείχε οίνο και ύδωρ, το μετέδωσε σε αυτούς λέγοντας: «Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου της καινής διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών· αυτό να το κάνετε σε ανάμνησή μου».

Ομοίως πήρε και το ποτήριο μετά το δείπνο, λέγοντας: «Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη με το αίμα μου· αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο, εξαγγέλλετε τον θάνατο του Κυρίου, μέχρις ότου έλθει. Ώστε, όποιος τρώει τον άρτο ή πίνει το ποτήριο του Κυρίου αναξίως, θα είναι ένοχος απέναντι στο σώμα του Κυρίου. Ας εξετάζει, λοιπόν, ο άνθρωπος τον εαυτό του, και έτσι ας τρώει από τον άρτο και ας πίνει από το ποτήριο. Διότι εκείνος που τρώει και πίνει αναξίως, τρώει και πίνει την καταδίκη του, επειδή δεν διακρίνει το σώμα του Κυρίου». Ο Μωυσής λέει: Θυσιάστε άμωμο αμνό από τα πρόβατα και το αίμα του χρίστε πάνω στις θύρες.

Είπε ο Χριστός: «Αυτό να κάνετε εις ανάμνησίν μου. Διότι, όσες φορές τρώτε τον άρτο αυτόν και πίνετε το ποτήριο αυτό, τον θάνατο του Υιού του ανθρώπου καταγγέλλετε». Η μνήμη όμως του θανάτου είναι φθορά. Διότι ο θάνατος είναι φθορά, αλλά όχι διαφθορά....

Ομοίως, αφού κέρασε το ποτήριο με κρασί και νερό και το αγίασε, τους το έδωσε λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το οποίο χύνεται για πολλούς για την άφεση των αμαρτιών· αυτό να κάνετε στη δική μου ανάμνηση. Ενθυμούμενοι, λοιπόν, το πάθος του και τον θάνατο και την ανάσταση και την άνοδό του στους ουρανούς και τη μέλλουσα δεύτερη παρουσία του, κατά την οποία έρχεται να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, προσφέρουμε σε εσένα τον Βασιλέα και Θεό, σύμφωνα με τη δική του εντολή, τον άρτο τούτο και το ποτήριο τούτο, ευχαριστώντας σε μέσω αυτού, για το ότι μας αξίωσες να στεκόμαστε ενώπιόν σου και να ιερουργούμε σε εσένα· και σε παρακαλούμε να επιβλέψεις με ευμένεια σε αυτά τα δώρα που βρίσκονται ενώπιόν σου, εσύ ο Θεός που δεν έχεις ανάγκη από τίποτα, και να τα αποδεχθείς με ευαρέσκεια προς τιμήν του Χριστού σου και να καταπέμψεις το Άγιό σου Πνεύμα επάνω σε αυτή τη θυσία, τον μάρτυρα των παθημάτων του Κυρίου Ιησού, ώστε να αναδείξει τον άρτο τούτο σώμα του Χριστού σου, και το ποτήριο τούτο, αίμα του Χριστού σου».

Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο τεμαχίζεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών. Ομοίως και το ποτήρι μετά το δείπνο, λέγοντας: Πιείτε από αυτό όλοι· αυτό είναι το αίμα μου, το αίμα της Καινής Διαθήκης, το οποίο εκχέεται για εσάς προς άφεση αμαρτιών». Και λίγο μετά προσθέτει τα εξής: «Σου προσφέρουμε αυτή τη λογική και αναίμακτη λατρεία, και σε παρακαλούμε και δεόμαστε και ικετεύουμε, κατάπεμψε το Πνεύμα σου το Άγιο σε εμάς και στα προκείμενα δώρα αυτά, και κάνε αυτόν μεν τον άρτο τίμιο σώμα του Χριστού σου, αυτό δε που υπάρχει στο ποτήρι τούτο, τίμιο αίμα του Χριστού σου, μεταβάλλοντάς τα με το Άγιο Πνεύμα σου».

Ομοίως και το ποτήριο μετά το δείπνο, λέγοντας: Αυτό το ποτήριο είναι η καινή διαθήκη στο αίμα μου· αυτό να κάνετε, οσάκις πίνετε, σε ανάμνησή μου.

Και ας ανατρέξουμε στην παράδοση που προέρχεται από τον ίδιο, και ό,τι διαπιστώσουμε ότι ο ίδιος ο Δεσπότης και Σωτήρας μας έπραξε και πρόσταξε, και παρέδωσε στους αυτόπτες και υπηρέτες του, αυτό ας το δεχθούμε και εμείς ως πραγματικά θείο νόμο και ας το τηρήσουμε απαράβατο. Διότι θα βρούμε και τους ίδιους τους αποστόλους να έχουν ακολουθήσει πιστά αυτόν τον κανόνα και να μην τον έχουν παραβεί στο ελάχιστο, χωρίς να έχουν αποκλίνει ούτε δεξιά ούτε αριστερά από τη Δεσποτική παράδοση. Διότι, λέει ο μακάριος Παύλος, εγώ σας παρέδωσα αυτό που και παρέλαβα από τον Κύριο. Και αμέσως παραθέτει την παράδοση του μυστικού δείπνου, την κλάση του άρτου και τη μετάδοση τόσο αυτού όσο και του ποτηρίου.

Γι' αυτό και ο θείος Λουκάς στο Ευαγγέλιο αναφέρει ότι πρώτα ευλογείται το ποτήριο του δεσποτικού αίματος και μετέχουν οι πιστοί, και έπειτα μεταλαμβάνουν τον άρτο. Ο θείος απόστολος, ωστόσο, την ευλογία του ποτηρίου άλλοτε την προτάσσει και άλλοτε την τοποθετεί μετά από αυτήν του δεσποτικού σώματος. Διότι λέει: «Το ποτήριο που ευλογούμε, δεν είναι κοινωνία του αίματος του Χριστού;», έπειτα: «τον άρτο που τεμαχίζουμε» και πάλι: «δεν μπορείτε να πίνετε ποτήριο Κυρίου και ποτήριο δαιμονίων, και δεν μπορείτε να μετέχετε σε τράπεζα Κυρίου». Αλλού δε, λέει: «Τη νύχτα που παραδιδόταν», λέγοντας για τον Δεσπότη, «έλαβε τον άρτο», και έπειτα στη συνέχεια κάνει λόγο και για το ποτήριο.