Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:6

Αντί για τον χρυσό στολισμό της κεφαλής, θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου. Όπως ακριβώς συνέβη με την περιττή φροντίδα των οσμών, όπου αναζητώντας τα παρά φύσιν έχαναν και τα κατά φύσιν (διότι, μη ανεχόμενες να αναπνέουν τον απλό αέρα, αλλά αρωματίζοντάς τον με μύρα και θυμιάματα, αργότερα δεν ανέπνεαν ούτε καν τον καθαρό αέρα, αλλά αέρα αναμεμειγμένο με σκόνη)· έτσι και εδώ, επειδή δεν αρκούνταν στον φυσικό στολισμό των τριχών (ο οποίος έχει δοθεί στις γυναίκες αντί για κάλυμμα), αλλά πλέκοντας τα μαλλιά τους με διάφορα πλέγματα καλλωπίζονταν με τρόπο φορτικό, στερήθηκαν και τον κατά φύσιν στολισμό τους και μεταβλήθηκαν στο πιο απωθητικό θέαμα με την αποβολή των τριχών, οι οποίες αποτελούν οικείο και φυσικό στολίδι που τους έχει περιβληθεί από την ίδια τη φύση. Διότι, αν είναι αισχρό για μια γυναίκα να κουρεύεται σύρριζα ή να ξυρίζεται, πόσο άραγε πιο αισχρό είναι να έχει φαλάκρα; (η οποία επιφέρει τη δυσμορφία προς πνευματικό όφελος εκείνων που διαχειρίστηκαν άσχημα την ομορφιά τους).

Εάν λοιπόν είναι αισχρό το να είναι πάντοτε ξυρισμένη, είναι ολοφάνερο ότι και το να είναι ακάλυπτη αποτελεί πάντοτε όνειδος. δ΄. Και δεν αρκέστηκε μόνο σε αυτό, αλλά πρόσθεσε πάλι λέγοντας, ότι: «Οφείλει η γυναίκα να έχει σύμβολο εξουσίας πάνω στο κεφάλι της εξαιτίας των αγγέλων». Αποδεικνύει έτσι ότι δεν πρέπει να είναι καλυμμένη μόνο την ώρα της προσευχής, αλλά συνεχώς. Προκειμένου όμως περί του άνδρα, δεν αναπτύσσει πλέον το ζήτημα του καλύμματος, αλλά αυτό της κόμης, ως εξής: διότι του απαγορεύει μεν να καλύπτεται μόνο τότε, όταν προσεύχεται, τον αποτρέπει δε από το να αφήνει μακριά μαλλιά πάντοτε. Για τον λόγο αυτό, όπως ακριβώς είπε για τη γυναίκα: «Εάν δεν κατακαλύπτεται, ας κουρευτεί», έτσι λέει και για τον άνδρα ότι: «Εάν αφήνει μακριά μαλλιά, είναι ατιμωτικό γι' αυτόν». Δεν είπε: «Εάν καλύπτεται», αλλά: «Εάν αφήνει μακριά μαλλιά». Γι' αυτό και αρχίζοντας έλεγε: «Κάθε άνδρας που προσεύχεται ή προφητεύει, έχοντας κάτι πάνω στο κεφάλι του». Δεν είπε: «Καλυμμένος», αλλά: «Έχοντας κάτι πάνω στο κεφάλι του», δείχνοντας ότι ακόμη και αν προσεύχεται με γυμνό κεφάλι, αλλά έχει μακριά μαλλιά, είναι ίσος με τον καλυμμένο. Διότι, λέει, η κόμη έχει δοθεί αντί για κάλυμμα. «Εάν λοιπόν δεν καλύπτεται η γυναίκα, ας κουρευτεί· αλλά εάν είναι αισχρό για τη γυναίκα να κουρεύεται ή να ξυρίζεται, ας κατακαλύπτεται». Διότι στην αρχή βέβαια απαιτεί να μην έχει γυμνό το κεφάλι· προχωρώντας όμως υπονοεί ότι αυτό πρέπει να συμβαίνει συνεχώς, λέγοντας: «Διότι είναι ένα και το αυτό με την ξυρισμένη», και αυτό μάλιστα με κάθε επιμέλεια και προσοχή. Διότι δεν είπε απλώς να καλύπτεται, αλλά να κατακαλύπτεται, ώστε να είναι επιμελώς σκεπασμένη από παντού.

Και με την εις άτοπον απαγωγή προκαλεί ντροπή, επιπλήττοντας αυστηρά και λέγοντας: «Εάν λοιπόν δεν καλύπτεται, ας κουρευτεί κιόλας». Διότι, εάν απορρίπτεις το κάλυμμα που έχει τεθεί από τον νόμο του Θεού, λέει, απόρριψε και αυτό που έχει δοθεί από τη φύση. Εάν πάλι πει κάποιος: «Και πώς θα ήταν αυτό ντροπή για τη γυναίκα, εάν ανέρχεται στη δόξα του άνδρα;», σε αυτό θα απαντούσαμε ότι δεν ανέρχεται, αλλά εκπίπτει και από τη δική της τιμή. Διότι το να μην παραμένει κανείς μέσα στα δικά του όρια και στους νόμους που τέθηκαν από τον Θεό, αλλά να τους υπερβαίνει, δεν αποτελεί πρόοδο, αλλά υποβιβασμό. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που επιθυμεί τα ξένα και αρπάζει όσα δεν του ανήκουν, δεν απέκτησε κάτι επιπλέον, αλλά ζημιώθηκε, επειδή έχασε και αυτό που είχε, πράγμα άλλωστε που συνέβη και στον Παράδεισο, έτσι και η γυναίκα δεν προσλαμβάνει την ευγένεια του άνδρα, αλλά χάνει και τη γυναικεία της ευπρέπεια.

Και δεν προέρχεται μόνο από αυτό η ντροπή της, αλλά και από την πλεονεξία (την υπέρβαση των ορίων). Λαμβάνοντας, λοιπόν, υπόψη αυτό που είναι ομολογουμένως αισχρό και λέγοντας: «Αν είναι αισχρό για τη γυναίκα να κόβει τα μαλλιά της ή να ξυρίζεται», προσθέτει στη συνέχεια το δικό του συμπέρασμα λέγοντας: «Ας κατακαλύπτεται». Και δεν είπε: «Ας αφήνει μακριά μαλλιά», αλλά: «Ας κατακαλύπτεται», νομοθετώντας ότι και τα δύο αυτά είναι ένα και το αυτό πράγμα, και αποδεικνύοντάς τα και με τους δύο τρόπους, δηλαδή τόσο από τα καθιερωμένα όσο και από τα αντίθετά τους. Διότι λέει ότι το κάλυμμα και η κόμη είναι ένα πράγμα· και εκείνη που είναι ξυρισμένη και εκείνη που έχει ακάλυπτη την κεφαλή, είναι πάλι το ίδιο. Επειδή, λέει, είναι ένα και το αυτό με την ξυρισμένη. Αν, όμως, πει κάποιος: «Και πώς είναι το ίδιο, εφόσον η μεν μία έχει το κάλυμμα της φύσεως, ενώ η άλλη, η ξυρισμένη, δεν έχει ούτε αυτό;», θα απαντήσουμε ότι με την προαίρεσή της απέρριψε και εκείνο, αφήνοντας γυμνή την κεφαλή της. Και αν δεν είναι γυμνή από τρίχες, αυτό οφείλεται στη φύση και όχι στην ίδια. Επομένως, όπως η ξυρισμένη έχει γυμνή την κεφαλή, το ίδιο συμβαίνει και με εκείνη. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε επέτρεψε στη φύση να την σκεπάζει, ώστε μαθαίνοντας από αυτήν, να κατακαλύπτεται. Έπειτα παραθέτει και την αιτία, όπως έχω πει πολλές φορές, συνομιλώντας σαν με ελεύθερους ανθρώπους. Ποια είναι, λοιπόν, η αιτία; Διότι ο άνδρας μεν δεν οφείλει να κατακαλύπτεται, επειδή είναι εικόνα και δόξα του Θεού. Αυτή πάλι είναι μία άλλη αιτία· διότι δεν οφείλει να έχει ακάλυπτη την κεφαλή του μόνο επειδή έχει κεφαλή τον Χριστό, λέει, αλλά και επειδή είναι άρχων της γυναίκας.

Αυτό που κάνει πάντοτε, να προβάλλει δηλαδή κοινά επιχειρήματα, αυτό πράττει και εδώ, καταφεύγοντας στην κοινή συνήθεια και προκαλώντας σφοδρή ντροπή σε όσους περιμένουν να μάθουν από εκείνον αυτά τα οποία ήταν δυνατόν να διδαχθούν και από την κοινή συνήθεια. Διότι τα πράγματα αυτά δεν είναι άγνωστα ούτε καν στους βαρβάρους. Και πρόσεξε πώς παντού χρησιμοποιεί τις λέξεις με τρόπο ελεγκτικό: «Κάθε άνδρας που προσεύχεται έχοντας καλυμμένη την κεφαλή του, καταισχύνει την κεφαλή του»· και πάλι: «Εάν δε είναι αισχρό για τη γυναίκα να κουρεύεται ή να ξυρίζεται, ας καλύπτεται»· και εδώ πάλι: «Ο μεν άνδρας εάν αφήνει μακριά μαλλιά, είναι ατιμωτικό για αυτόν· η γυναίκα όμως εάν αφήνει μακριά μαλλιά, είναι δόξα για αυτήν, διότι η κόμη τής έχει δοθεί αντί για κάλυμμα». Και εάν, λέγει, τής έχει δοθεί αντί για κάλυμμα, για ποιον λόγο πρέπει να προσθέτει και άλλο κάλυμμα;

«Κάθε γυναίκα όμως που προσεύχεται ή προφητεύει με ακάλυπτη την κεφαλή της, καταντροπιάζει την κεφαλή της· διότι είναι ένα και το αυτό με το να είναι ξυρισμένη. Διότι, εάν η γυναίκα δεν καλύπτεται, ας κουρευτεί. Και αν είναι αισχρό για τη γυναίκα το να κουρεύεται ή να ξυρίζεται, ας καλύπτεται». Διότι υπήρχαν γυναίκες που είχαν αυτό το χάρισμα, όπως οι θυγατέρες του Φιλίππου, και άλλες πριν από αυτές και μετά από αυτές, για τις οποίες υπήρχε και προφητεία που έλεγε: «Και θα προφητεύσουν οι υιοί σας, και οι θυγατέρες σας θα δουν οράματα». «Ο άνδρας βεβαίως δεν οφείλει να καλύπτει την κεφαλή του, εφόσον είναι εικόνα και δόξα του Θεού. Η γυναίκα όμως είναι δόξα του άνδρα· διότι ο άνδρας δεν προέρχεται από τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα από τον άνδρα· επειδή δεν πλάστηκε ο άνδρας για χάρη της γυναίκας, αλλά η γυναίκα για χάρη του άνδρα». Υπάρχει πάλι και άλλη αιτία που εμποδίζει τον άνδρα να καλύπτεται, και ποια είναι αυτή, παρά το ότι αυτός είναι άρχοντας της γυναίκας;

Κάθε άνδρας, λοιπόν, δηλαδή ο πρακτικός ή ο φυσικός ή ο θεολογικός νους, όταν προσεύχεται ή προφητεύει, δηλαδή όταν διδάσκεται ή διδάσκει, ας έχει ακάλυπτη την κεφαλή, τον Χριστό: ο μεν πρακτικός, με το να μην προκρίνει τίποτα περισσότερο από την πίστη και την αρετή· ο δε φυσικός, με το να μη θεωρεί κανέναν άλλο ανώτερο από τον πρωταρχικό Λόγο· και ο θεολογικός, με το να μη σχηματοποιεί καθόλου Εκείνον που βρίσκεται υπεράνω νοήσεως και γνώσεως μέσω των εννοιών που προέρχονται από τα όντα. Και κάθε γυναίκα, δηλαδή η έξη του πρακτικού ή η αίσθηση του φυσικού ή η σοφή διάνοια του θεολογικού νου, ας καλύπτει την κεφαλή της: η μεν πρακτική έξη, έχοντας επικείμενη τη διάκριση του λόγου περί των πρακτέων και των μη πρακτέων· η δε αίσθηση, (έχοντας) την επιστημονική δύναμη του λόγου επί των ορωμένων· και η διάνοια, (έχοντας) την παντελώς αναπόδεικτη γνώση αυτών που υπερβαίνουν τη νόηση. Διότι κάθε έξη ή αίσθηση ή διάνοια, η οποία δεν καλύπτεται σύμφωνα με τον τρόπο που αποδόθηκε, σε τίποτα δεν διαφέρει από την ξυρισμένη, δηλαδή από εκείνην που δεν διαθέτει κανέναν λόγο αρετής ή θεοσέβειας ή μυστικής γνώσης και θείας αγάπης.