Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:9

Διότι δεν πλάστηκε, λέει η Γραφή, ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα. Άραγε λοιπόν, όπως ακριβώς ο μεν άνδρας αποτελεί εικόνα και δόξα του Θεού, η δε γυναίκα είναι δόξα του άνδρα, έτσι και εμείς γίναμε εικόνα του Θεού και δημιουργηθήκαμε για τη δόξα Του, ενώ ο Υιός είναι δική μας εικόνα και ήρθε στην ύπαρξη για τη δική μας δόξα; Και εμείς μεν δημιουργηθήκαμε για να υπάρχουμε· ο δε Λόγος του Θεού, σύμφωνα με τις απόψεις σας, δεν δημιουργήθηκε για να υπάρχει, αλλά για τη δική μας ανάγκη, ως όργανο· έτσι ώστε να μη λαμβάνουμε εμείς την υπόστασή μας από αυτόν, αλλά να υφίσταται αυτός εξαιτίας της δικής μας ανάγκης;

Πρώτον μεν, διότι φαίνεται μάλλον ότι ο ίδιος ο Υιός ήρθε στην ύπαρξη για εμάς και όχι εμείς για εκείνον· διότι δεν πλαστήκαμε εμείς για εκείνον, αλλά εκείνος δημιουργήθηκε για εμάς, ώστε αυτός να οφείλει χάρη σε εμάς περισσότερο παρά εμείς σε αυτόν, ακριβώς όπως και η γυναίκα στον άνδρα. Διότι «δεν πλάστηκε», λέει η Γραφή, «ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα». Άραγε λοιπόν, όπως ακριβώς «ο μεν άνδρας είναι εικόνα και δόξα του Θεού, ενώ η γυναίκα είναι δόξα του άνδρα», έτσι και εμείς γίναμε εικόνα του Θεού και για τη δόξα Του, ενώ ο Υιός είναι δική μας εικόνα και υπήρξε για τη δική μας δόξα; Και εμείς μεν ήρθαμε στην ύπαρξη για να υπάρχουμε, ενώ ο Λόγος του Θεού, σύμφωνα με εσάς, δεν δημιουργήθηκε για να υπάρχει, αλλά φτιάχτηκε για τη δική μας ανάγκη ως όργανο, ώστε να μην προερχόμαστε εμείς από αυτόν, αλλά αυτός να υφίσταται εξαιτίας της δικής μας ανάγκης. Και πώς δεν ξεπερνούν κάθε παραφροσύνη όσοι έστω και απλώς τα σκέφτονται αυτά; Διότι, εάν ο Λόγος δημιουργήθηκε για εμάς, δεν είναι καν ανώτερός μας ενώπιον του Θεού. Διότι δεν βουλεύεται ο Θεός για εμάς έχοντας εκείνον μέσα Του, αλλά βουλεύεται για τον δικό Του Λόγο, όπως ισχυρίζονται εκείνοι, έχοντας εμάς μέσα Του. Εάν όμως συμβαίνει αυτό, τότε ίσως ο Πατέρας δεν ήθελε καν καθόλου τον Υιό· διότι δεν τον έκτισε επειδή τον ήθελε, αλλά, επειδή ήθελε εμάς, τον δημιούργησε για χάρη μας· διότι τον επινόησε μετά από εμάς· έτσι ώστε, σύμφωνα με τους ασεβείς, να καθίσταται πλέον περιττός ο Υιός, ο οποίος έγινε ως όργανο, εφόσον δημιουργήθηκαν πια εκείνα για τα οποία και είχε κτιστεί.

Ο θεσπέσιος Παύλος, βέβαια, χρησιμοποιεί πάλι μια άλλη επιδέξια μέθοδο. Διότι είπε αφενός ότι ο άνδρας έχει πλαστεί κατ' εικόνα και ομοίωση του Θεού. Αφετέρου, ότι το θήλυ έχει τεθεί κατά κάποιον τρόπο πίσω από τη δική του τιμή και δόξα, το ισχυρίστηκε σαφώς προσθέτοντας τα εξής: Διότι η γυναίκα, λέει, είναι δόξα του άνδρα. Επειδή δεν πλάστηκε ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα. Έπειτα, μετριάζοντας πολύ σωστά εκείνα για τα οποία ήταν φυσικό να λυπηθεί το γυναικείο φύλο, προσθέτει και λέει: Όμως, ούτε η γυναίκα υπάρχει χωρίς τον άνδρα, ούτε ο άνδρας χωρίς τη γυναίκα. Διότι ομολογουμένως η γυναίκα προήλθε από τον άνδρα, και αυτό είναι αληθές. Διαπιστώνεται όμως ότι δεν είναι αμέτοχη και στη γέννηση του άνδρα. Η δε φύση, συνενώνοντας και τους δύο σε ένα, τους έκανε να έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλον, συνδέοντάς τους με θεία οικονομία προς την αγάπη. Το ότι δε ο Θεός είναι ο δημιουργός των συμπάντων, το επιβεβαιώνει λέγοντας: Τα δε πάντα προέρχονται από τον Θεό, διότι τα πάντα έχουν παραχθεί στην ύπαρξη μέσω του Χριστού.

ΑΛΛΟ, και οξύ. Αν λένε ότι γι' αυτό έχει κτιστεί ο Υιός, για να μας δημιουργήσει ο Θεός μέσω αυτού, ας δουν σε πόση ασέβεια θα καταλήξει γι' αυτούς ο λόγος. Διότι φαίνεται ότι αυτός έχει γίνει για εμάς, και όχι εμείς για αυτόν. Και εμείς μεν είμαστε δημιούργημα, αυτός δε όργανο δημιουργίας. Επομένως, ας μας οφείλει και αυτός ευγνωμοσύνη· διότι υπήρξε εξαιτίας μας. Και θα είναι και δική μας δόξα, όπως ακριβώς και η γυναίκα του άνδρα· «Διότι η γυναίκα, λέει, είναι δόξα του άνδρα»· και παραθέτει δίπλα την αιτία, λέγοντας: «Διότι δεν πλάστηκε ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα.» Αν λοιπόν για εμάς έχει γίνει ο Υιός, και όχι εμείς για αυτόν, θα είμαστε οπωσδήποτε τελειότεροί του, όπως ακριβώς και ο Αδάμ από τη γυναίκα που έγινε για αυτόν. Αλλά αυτό είναι άτοπο· άρα δεν είναι κτίσμα ο Υιός, ούτε έχει γίνει για εμάς· αλλά, υπάρχοντας από τη φύση του Θεός, όπως ο Πατέρας, με τη δική του δύναμη έφερε και εμάς στην ύπαρξη.

Αλλά και από άλλη συνήθεια έχουν κυριευθεί οι ίδιοι τίμιοι αδελφοί μας, αυτοί που βρίσκονται στη Μεσοποταμία στα μοναστήρια ή στις λεγόμενες μάνδρες, οι οποίοι συνηθίζουν να αφήνουν γυναικεία μαλλιά και να φορούν επιδεικτικά σάκινα ενδύματα. Έπρεπε όμως τα τέκνα της αγίας παρθένου του Χριστού, της μητέρας μας Εκκλησίας, να είναι σεμνά, προσηλωμένα στο κελί τους, να λατρεύουν τον Θεό κρυφά, Εκείνον που γνωρίζει τα κρυφά και ανταποδίδει φανερά, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και να συμπεριφέρονται με ευπρέπεια απέναντι στους έξω και να μην επιθυμούν να λάβουν την αμοιβή και τον έπαινο από εκείνους που τους βλέπουν. Διότι ο επιδεικτικός σάκος και τα άκοπα μαλλιά είναι ξένα προς την Καθολική Εκκλησία, ήδη από την εποχή του κηρύγματος των αποστόλων· διότι λέει: «ο άνδρας δεν πρέπει να αφήνει μακριά μαλλιά, επειδή είναι εικόνα και δόξα του Θεού». 7. Το δε χειρότερο και αντιφατικό είναι ότι το μεν γένι, που αποτελεί το γνώρισμα του άνδρα, το ξυρίζουν, ενώ τις τρίχες της κεφαλής πολλές φορές τις αφήνουν να μακραίνουν. Και σχετικά με το γένι λοιπόν, στις Διαταγές των Αποστόλων ο θείος λόγος και η διδασκαλία ορίζει να μην το φθείρουν, δηλαδή να μην κόβουν τις τρίχες του γενείου, ούτε να καλλωπίζονται με τρόπο που προσιδιάζει σε πόρνες, ούτε η συμπεριφορά τους να αποτελεί δείγμα υπερηφάνειας αντί για δικαιοσύνη. Διότι αυτό ταίριαζε μόνο στους Ναζηραίους, εξαιτίας του τυπικού τους.

Γ΄. «Και οικοδόμησε», λέει, «Κύριος ο Θεός την πλευρά, την οποία έλαβε από τον Αδάμ, σε γυναίκα». Πρόσεξε την ακρίβεια της Γραφής. Διότι δεν είπε πλέον «έπλασε», αλλά «οικοδόμησε»· επειδή πήρε το μέρος από αυτόν που είχε ήδη πλαστεί, και, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, χάρισε ό,τι έλειπε. Γι' αυτό λέει: «Και οικοδόμησε»· δεν έκανε άλλη πλάση, αλλά, αφού έλαβε ένα μικρό μέρος από την πλάση που είχε ήδη γίνει, οικοδόμησε αυτό το μέρος και κατέστησε το πλάσμα τέλειο. Πόση είναι η δύναμη του αριστοτέχνη Θεού, να διαμορφώσει από εκείνο το ελάχιστο μέρος την αναλογία τόσων μελών, να δημιουργήσει τόσες αισθήσεις, και να κατασκευάσει ένα ζωντανό πλάσμα τέλειο, ολόκληρο και ολοκληρωμένο, το οποίο να μπορεί και να συνομιλεί μαζί του, και με την κοινωνία της ουσίας να του προσφέρει μεγάλη παρηγοριά. Διότι για τη δική του παρηγοριά δημιουργήθηκε αυτό το πλάσμα. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Διότι δεν κτίσθηκε ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα». Βλέπεις πώς τα πάντα γίνονται για χάρη του;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο στα προηγούμενα μας δίδαξε αυτός ο μακάριος προφήτης, ότι μαζί με τον ύπνο τον κατέλαβε και έκσταση, ώστε να μην έχει καμία απολύτως αίσθηση του τι συνέβαινε, για να πειστείς απόλυτα, όταν μάθεις τώρα ότι μετά τη θέαση της γυναίκας αναγγέλλει με ακρίβεια το γεγονός, ότι τα λέγει αυτά με προφητική χάρη, και καθοδηγούμενος από τη διδασκαλία του Αγίου Πνεύματος. Διότι αυτός που δεν γνώριζε τίποτα από όσα είχαν συμβεί, όταν ο Θεός την οδήγησε σε αυτόν, λέει: Αυτό είναι τώρα οστό από τα οστά μου, και σάρκα από τη σάρκα μου. Κάποιος άλλος ερμηνευτής λέει, αντί για το Τώρα, Αυτό για μία φορά, δηλώνοντας ότι τώρα μόνο έγινε αυτό, και δεν θα γίνει πλέον με αυτόν τον τρόπο η διάπλαση της γυναίκας. Τώρα, λέει, η γυναίκα έγινε από τον άνδρα, μετά από αυτά όμως δεν θα γίνει έτσι, αλλά από τη γυναίκα θα προέρχεται ο άνδρας· μάλλον δε όχι μόνο από τη γυναίκα, αλλά από τη συνεργία και των δύο· όπως λέει και ο Παύλος: Διότι δεν προέρχεται ο άνδρας από τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα από τον άνδρα· και δεν πλάστηκε ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα. Ναι· αλλά αυτά, λέει, τα λεγόμενα αποδεικνύουν ότι η γυναίκα δημιουργήθηκε από τον άνδρα. Αλλά περίμενε, και θα δεις μέσα από τα όσα ακολουθούν την ακριβή διδασκαλία. Διότι λέει: Όμως ούτε ο άνδρας υπάρχει χωρίς τη γυναίκα, ούτε η γυναίκα χωρίς τον άνδρα, διδάσκοντάς μας, ότι στο εξής μέσω της συνουσίας και των δύο θα γίνεται η σύσταση και του άνδρα και της γυναίκας.

Διότι δεν πλάστηκε ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα. Αυτή πάλι είναι η δεύτερη υπεροχή, ή μάλλον και τρίτη και τέταρτη. Η πρώτη, ότι κεφαλή δική μας είναι ο Χριστός, και εμείς της γυναίκας· η δεύτερη, ότι εμείς είμαστε δόξα του Θεού, ενώ η γυναίκα δική μας· η τρίτη, ότι δεν προερχόμαστε εμείς από τη γυναίκα, αλλά εκείνη από εμάς· η τέταρτη, ότι δεν πλαστήκαμε εμείς για εκείνη, αλλά εκείνη για εμάς. Γι' αυτό τον λόγο οφείλει η γυναίκα να έχει εξουσία πάνω στην κεφαλή της. Για ποιον λόγο; Πες μου. Για όλα αυτά που ειπώθηκαν, λέει, ή μάλλον όχι μόνο γι' αυτά, αλλά και εξαιτίας των αγγέλων. Διότι, λέει, εάν περιφρονείς τον άνδρα, σεβάσου τους αγγέλους.

Και αφού τον γέμισε με αμέτρητα αγαθά, εκείνον τον μικρό και ευτελή τον κατέστησε επιστάτη σε τόσα μεγάλα έργα, αναδεικνύοντάς τον πάνω στη γη αυτό ακριβώς που είναι ο Ίδιος στους ουρανούς. Διότι το «Ας φτιάξουμε άνθρωπο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή μας», δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά το ότι και αυτός έχει αναλάβει την εξουσία όσων βρίσκονται στη γη. Αφού τον δημιούργησε και τον τοποθέτησε σε τόση τιμή, του παραχώρησε, σαν παλάτι σε βασιλιά, το ωραιότερο μέρος της γης, τον παράδεισο. Και επιπλέον αυτών, θέλοντας να του δείξει και με άλλον τρόπο πόσο ανώτερος είναι από τα υπόλοιπα ζώα, τα φέρνει όλα μπροστά του και τον προστάζει να δώσει ονόματα σε όλα. Και όμως, κανένα από αυτά δεν του δίνει για βοήθεια· και προσθέτει την αιτία: «Διότι δεν βρέθηκε», λέει, «βοηθός όμοιος με αυτόν». Αφού λοιπόν τον δίδαξε και μέσω αυτών την απόσταση αναμεσά στις δύο φύσεις, και ότι ο ίδιος είναι πολυτιμότερος από όλα, και κανένα σε τόσο μεγάλο πλήθος δεν είναι ίσο με αυτόν, τότε ακριβώς δημιουργεί και τη γυναίκα, τιμώντας τον πάλι και με αυτό και καθιστώντας φανερό ότι δημιουργήθηκε εξαιτίας του, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Διότι δεν πλάστηκε ο άνδρας για τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα».

«Κάθε γυναίκα όμως που προσεύχεται ή προφητεύει με ακάλυπτη την κεφαλή της, καταντροπιάζει την κεφαλή της· διότι είναι ένα και το αυτό με το να είναι ξυρισμένη. Διότι, εάν η γυναίκα δεν καλύπτεται, ας κουρευτεί. Και αν είναι αισχρό για τη γυναίκα το να κουρεύεται ή να ξυρίζεται, ας καλύπτεται». Διότι υπήρχαν γυναίκες που είχαν αυτό το χάρισμα, όπως οι θυγατέρες του Φιλίππου, και άλλες πριν από αυτές και μετά από αυτές, για τις οποίες υπήρχε και προφητεία που έλεγε: «Και θα προφητεύσουν οι υιοί σας, και οι θυγατέρες σας θα δουν οράματα». «Ο άνδρας βεβαίως δεν οφείλει να καλύπτει την κεφαλή του, εφόσον είναι εικόνα και δόξα του Θεού. Η γυναίκα όμως είναι δόξα του άνδρα· διότι ο άνδρας δεν προέρχεται από τη γυναίκα, αλλά η γυναίκα από τον άνδρα· επειδή δεν πλάστηκε ο άνδρας για χάρη της γυναίκας, αλλά η γυναίκα για χάρη του άνδρα». Υπάρχει πάλι και άλλη αιτία που εμποδίζει τον άνδρα να καλύπτεται, και ποια είναι αυτή, παρά το ότι αυτός είναι άρχοντας της γυναίκας;

Αν εκλάβεις τη φράση «κάθε άνδρα» ότι αναφέρεται και στους απίστους, αυτό ισχύει μόνο σύμφωνα με τον λόγο της δημιουργίας. Διότι, αφού επέτρεψε στον άνθρωπο να εξουσιάζει τα άλλα δημιουργήματα, τον άφησε να παραμένει μόνο υπό τη δική Του εξουσία και κυριαρχία, χωρίς να του ορίσει άλλον δεσπότη και εξουσιαστή. 1 Κορ 11,5 «Διότι είναι ένα και το αυτό», όσον αφορά την επιλογή του να ζει κανείς άτακτα και ανυπότακτα. 1 Κορ 11,7-10 Διότι προς δόξαν Θεού οφείλει να υποτάσσεται ο άνδρας στον Θεό, και προς δόξαν του άνδρα η γυναίκα στον άνδρα. Τι σημαίνει όμως «προς δόξαν»; Να πράττει όσα αρέσουν στον Θεό με υπακοή, εκούσια και με χαρά. Το ίδιο και η γυναίκα, όσα αρέσουν στον άνδρα. Όπως αυτός που ενεργεί με βία, ακούσια και με δυσφορία δεν υποτάσσεται προς δόξαν Θεού, παρομοίως ούτε η γυναίκα προς δόξαν του άνδρα. Επομένως, πρέπει ο άνδρας να προσέρχεται στον Θεό πρόθυμα χωρίς κάλυμμα, και η γυναίκα ομοίως με κάλυμμα. «Δόξα Θεού» είναι το πολυτιμότερο στοιχείο της αρχής και της εξουσίας Του. Διότι μέσω αυτού του ανθρώπου, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο πλάσμα στον κόσμο, έχει δοξαστεί, και έχει φανερωθεί το ασύγκριτο μεγαλείο της χρηστότητας και της φιλανθρωπίας Του.