Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:14

Αντίγραφο ομιλίας του Μελιτίου. 29. Ο μεν σοφότατος Εκκλησιαστής λέει «καλύτερο είναι το τέλος του λόγου παρά η αρχή του», καθόσον είναι καλύτερο και ασφαλέστερο να παύει κανείς την αγωνία της ομιλίας παρά να την ξεκινά, μάλιστα όταν ο ίδιος ο Εκκλησιαστής λέει: «η σοφία του φτωχού περιφρονείται, και τα λόγια του δεν εισακούονται». Επειδή όμως «το σώμα δεν είναι ένα μέλος, αλλά πολλά», και «όλα τα μέλη μεριμνούν το ένα για το άλλο, ώστε να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα», και «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: δεν σας έχω ανάγκη», αλλά «ο Θεός συναρμολόγησε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί», είναι, επομένως, αυταπόδεικτο ότι καθίσταται αναπόφευκτο, όταν κινείται ολόκληρο το σώμα, να μην κινείται και κάθε μέλος μαζί του.

ΙΑ΄. Διότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ· και ο καθένας ξεχωριστά είμαστε μέλη του Χριστού, αλλά και μέλη ο ένας του άλλου. Διότι το ένα μέρος εξουσιάζει και προΐσταται, ενώ το άλλο καθοδηγείται και κατευθύνεται, και δεν ενεργούν και τα δύο το ίδιο πράγμα, εφόσον δεν είναι το ίδιο το να εξουσιάζει κανείς και το να εξουσιάζεται· και τα δύο γίνονται ένα στον έναν Χριστό, συναρμολογούμενα και συνενωνόμενα από το ίδιο Πνεύμα. Αλλά και μεταξύ εκείνων που εξουσιάζονται, υπάρχει πάλι μεγάλη διαφορά, καθώς διαφέρουν στη μόρφωση, στην άσκηση και στην ηλικία· και μεταξύ εκείνων που καθοδηγούν, πόσο μεγάλη είναι η διαφορά· και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες, όπως λέει ο Παύλος, μην αμφιβάλλεις γι' αυτό. Και άλλους μεν, λέει, έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον ποιμένες και διδασκάλους· πρώτον για την αλήθεια, δεύτερον για τη σκιά, τρίτον για το μέτρο της ωφέλειας και της ελλάμψεως. Και το μεν Πνεύμα είναι ένα, τα χαρίσματα όμως δεν είναι ίσα, διότι ούτε και τα δοχεία του Πνεύματος είναι ίσα. Διότι σε άλλον μεν δίνεται δια του Πνεύματος λόγος σοφίας και θεωρίας, σε άλλον λόγος γνώσεως ή αποκαλύψεως, σε άλλον πίστη βεβαία και αδίστακτη, σε άλλον δε ενέργειες δυνάμεων και ανωτέρων θαυμάτων, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, δηλαδή προστασίες, κυβερνήσεις, δηλαδή παιδαγωγίες της σάρκας, είδη γλωσσών, ερμηνείες γλωσσών, τα μείζονα χαρίσματα και τα δευτερεύοντα, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως.

Αν όμως πριν από αυτό, ενώ απείχαμε τόσο πολύ μεταξύ μας, ενωθήκαμε και γίναμε ένα, πολύ περισσότερο αφού γίναμε ένα, δεν θα ήταν δίκαιο να λυπόμαστε και να αποθαρρυνόμαστε· διότι δεν έχει πλέον καμία θέση η διαφορά. Επειδή, αν αξίωσε των ίδιων δωρεών Έλληνες και Ιουδαίους, δούλους και ελεύθερους, πώς είναι δυνατόν μετά από αυτήν την καταξίωση να τους χωρίζει, τη στιγμή που μέσω της χορηγίας των χαρισμάτων δώρισε σε μεγαλύτερο βαθμό την ακρίβεια της ενώσεως; Και όλοι ποτιστήκαμε από ένα Πνεύμα. Διότι και το σώμα δεν είναι ένα μέλος, αλλά πολλά. Δηλαδή, προσήλθαμε στην ίδια μυσταγωγία και απολαμβάνουμε την ίδια τράπεζα.

Και στην περίπτωση των ταλάντων θα έβλεπε κανείς να συμβαίνει αυτό. Διότι και αυτός που έλαβε τα πέντε τάλαντα και αυτός που έλαβε τα δύο, αξιώθηκαν τα ίδια, και με το ίδιο το γεγονός ότι έλαβε τα δύο, απόλαυσε μάλλον πολύ μεγαλύτερη πρόνοια. Διότι, εάν του είχαν εμπιστευθεί τα πέντε, χωρίς να έχει τη δύναμη, θα τα είχε χάσει όλα· ενώ, λαμβάνοντας τα δύο και προσφέροντας αυτά που περνούσαν από το χέρι του, αξιώθηκε τα ίδια με εκείνον που εργάστηκε τα πέντε, ευνοημένος κατά τούτο: ότι με λιγότερους κόπους πέτυχε τους ίδιους στεφάνους. Καίτοι και αυτός ήταν άνθρωπος, όπως ακριβώς εκείνος που έλαβε τα πέντε· ωστόσο ο Δεσπότης δεν τον αντιμετωπίζει με αυστηρότητα, ούτε τον αναγκάζει να πράξει τα ίδια με τον σύνδουλό του, ούτε του λέει: «Γιατί δεν μπορείς να εργαστείς τα πέντε;» —πράγμα που θα μπορούσε δικαίως να το πει— αλλά και αυτόν τον στεφάνωσε. Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, εσείς οι ανώτεροι μην καταπατάτε τους κατώτερους, για να μη βλάψετε, πριν από εκείνους, τους ίδιους τους εαυτούς σας. Διότι, εάν εκείνοι αποσχιστούν, διαφθείρεται ολόκληρο το σώμα. Άλλωστε, τι άλλο είναι το σώμα, παρά το γεγονός ότι αποτελείται από πολλά μέλη; Όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος: «Το σώμα δεν είναι ένα μέλος, αλλά πολλά». Εάν λοιπόν αυτό είναι το σώμα, ας φροντίζουμε ώστε τα πολλά να παραμένουν πολλά· διότι, εάν αυτό δεν διατηρηθεί, το πλήγμα επιφέρεται στα καίρια σημεία. Γι' αυτό και ο ίδιος δεν απαιτεί μόνο αυτό, δηλαδή να μην αποσχίζονται το ένα από το άλλο, αλλά και να είναι ισχυρά συνδεδεμένα μεταξύ τους.

Και από το ότι αυτό δίνεται για το κοινό συμφέρον· διότι, λέει, «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· και από το ότι όλοι αντλούν από το ίδιο Πνεύμα, και από το ότι αυτό που δίνεται αποτελεί χάρισμα και όχι οφειλή· διότι, λέει, «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο»· από το ότι η φανέρωση του Πνεύματος πραγματοποιείται με όμοιο τρόπο μέσω όλων· διότι, λέει, «στον καθένα η φανέρωση δίνεται μέσω του Πνεύματος»· και από το ότι αυτά έχουν καθοριστεί σύμφωνα με αυτό που κρίνει ορθό το Πνεύμα και ο Θεός· διότι, λέει, «όλα αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα, όπως ακριβώς θέλει»· και πάλι, «Ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά μέσα στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε»· και από το ότι είναι αναγκαία ακόμη και τα κατώτερα· διότι, λέει, «τα μέλη που φαίνονται ότι είναι πιο ασθενή, είναι αναγκαία»· από το ότι είναι εξίσου αναγκαία, επειδή συγκροτούν το σώμα εξίσου με τα ανώτερα· διότι, λέει, «το σώμα δεν αποτελείται από ένα μέλος, αλλά από πολλά»· από το ότι και τα ανώτερα έχουν ανάγκη τα κατώτερα· διότι, λέει, «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: Δεν σας έχω ανάγκη»· από το ότι και αυτά απολαμβάνουν μεγαλύτερη τιμή· διότι, λέει, «σε εκείνο που υστερούσε, έδωσε περισσότερη τιμή»· από το ότι είναι κοινή και ίση η φροντίδα για αυτά· διότι «το ίδιο μεριμνούν όλα τα μέλη το ένα για το άλλο»· και από το ότι είναι κοινή η δόξα και ο πόνος όλων τους· διότι, λέει, «είτε υποφέρει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη».

Διότι δεν βαπτιστήκαμε για να προκύψουν διαφορετικά σώματα, αλλά για να διαφυλάξουμε όλοι μεταξύ μας την ακρίβεια του ενός σώματος. «Και όλοι σε ένα σώμα βαπτιστήκαμε. Διότι και το σώμα δεν είναι ένα μέλος, αλλά πολλά». Δηλαδή, εισήλθαμε στην ίδια μυσταγωγία, απολαμβάνουμε την ίδια τράπεζα. Εάν, λοιπόν, και ένα Πνεύμα μας διαμόρφωσε, και εμείς σε ένα Πνεύμα και σε ένα σώμα βαπτιστήκαμε, και μία τράπεζα μας χάρισε, γιατί μου προβάλλεις τη διαφορά, όπως συμβαίνει στα φυτά, ότι δηλαδή από την ίδια πηγή ποτίζονται όλα τα δέντρα; «Εάν πει το πόδι, επειδή δεν είμαι χέρι, δεν ανήκω στο σώμα, μήπως εξαιτίας αυτού δεν ανήκει στο σώμα; Και εάν πει το αυτί, επειδή δεν είμαι μάτι, δεν ανήκω στο σώμα, μήπως εξαιτίας αυτού δεν ανήκει στο σώμα;»

Πώς λοιπόν μπορούμε να γίνουμε μαθητές του Χριστού; Ας ακούσουμε τον ίδιο να λέει: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Ακολουθία, λέει, εννοεί τη μίμηση μέσω των έργων, ώστε όπως ακριβώς εκείνος πορεύτηκε, παρόμοια με εκείνον να πορευτούμε και εμείς, τους πειρασμούς και τις λοιδορίες με χαρά να υπομείνουμε και να γίνουμε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, χωρίς το οποίο ούτε η νηστεία, ούτε η χαμευνία, ούτε η ακτημοσύνη, ούτε η αγρυπνία, ούτε η ορθοστασία, ούτε η ησυχία, ούτε ο σωματικός κόπος, ούτε κανένα άλλο από όσα μπορείς να πεις, θα μπορούσε να μας προσφέρει λόγο σοφίας ή λόγο γνώσης ή διάκρισης. Διότι όλα αυτά είναι οδός που οδηγεί προς το φως, δεν είναι το φως. Εάν λοιπόν, αφού πορευτώ μέσα σε αυτά για χίλια χρόνια, δεν κατακτήσω το φως, το οποίο είναι το Άγιο Πνεύμα «το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός» και μέσω του Υιού φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται, αλλά βρεθώ να είμαι στο σκοτάδι κατά την έξοδό μου από τον βίο, ποιο θα είναι το όφελος για μένα; Οπωσδήποτε θα πεις, κανένα, διότι λέει ο απόστολος: «στον έναν δίδεται λόγος σοφίας, στον άλλο λόγος γνώσης, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις» και αφού απαρίθμησε τα εξής είπε: «όλα αυτά ένα και το αυτό Πνεύμα». Βλέπεις πώς χωρίς το Πνεύμα κανείς δεν μπορεί ούτε να μαθαίνει ούτε να διδάσκει άλλους;

Και ότι αυτά έχουν έτσι, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι εν Χριστώ Ιησού δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, ούτε Ιουδαίος, ούτε Έλληνας, ούτε Σκύθης, ούτε βάρβαρος, αλλά τα πάντα και μέσα σε όλους είναι ο Χριστός.» Βλέπεις πώς δεν είπε «αλλά όλοι είναι χριστιανοί», αλλά ένας «Χριστός», ως ένα σώμα από πολλά μέλη. Και άκουσέ τον πάλι να το δηλώνει αυτό αλλού. Αφού δηλαδή είπε πρώτα: «Σε καθέναν δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον» και απαρίθμησε τις διαφορές των χαρισμάτων, ύστερα πάλι ο ίδιος πρόσθεσε: «Όλα δε αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθέναν όπως θέλει.» Αφού λοιπόν μας γνώρισε τις ενέργειες που δίνονται μέσω του Πνεύματος στα ίδια τα άγια μέλη του Χριστού, προσθέτει και λέει: «Διότι, όπως ακριβώς το σώμα είναι ένα και έχει πολλά μέλη, και όλα τα μέλη του ενός σώματος, αν και είναι πολλά, αποτελούν ένα σώμα, έτσι και ο Χριστός· διότι με ένα Πνεύμα όλοι εμείς βαπτιστήκαμε σε ένα σώμα, είτε Ιουδαίοι είτε Έλληνες, είτε δούλοι είτε ελεύθεροι, και όλοι ποτιστήκαμε ένα ποτό· διότι και το σώμα δεν είναι ένα μέλος αλλά πολλά.» Όπως δε πάλι στον καθέναν, καθώς προείπαμε, δίνεται από τον Θεό η κληρονομιά σύμφωνα με την αξία του στις άφθαρτες μονές, έτσι και στο σώμα της Εκκλησίας ο καθένας θα συγκαταλεχθεί στο μέρος του Χριστού για το οποίο είναι άξιος.