Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:18

Ήδη δε το Πνεύμα νοείται και ως όλον μέσα σε μέρη, κατά τη διανομή των χαρισμάτων. Διότι όλοι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου, «έχοντας χαρίσματα διαφορετικά, σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε». Γι' αυτό «δεν μπορεί το μάτι να πει στο χέρι, δεν σε έχω ανάγκη· ή πάλι το κεφάλι στα πόδια, δεν σας έχω ανάγκη». Αλλά όλα μαζί συμπληρώνουν το σώμα του Χριστού στην ενότητα του Πνεύματος· και ανταποδίδουν το ένα στο άλλο την αναγκαία ωφέλεια που προέρχεται από τα χαρίσματα. Διότι ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη στο σώμα, το καθένα από αυτά, όπως ακριβώς θέλησε. Τα μέλη, ωστόσο, δείχνουν την ίδια μέριμνα το ένα για το άλλο, σύμφωνα με την πνευματική κοινωνία της συμπάθειας που υπάρχει μεταξύ τους. Γι' αυτό «είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη, είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Και ως μέρη μέσα στο όλον, ο καθένας μας ξεχωριστά βρίσκεται μέσα στο Πνεύμα· διότι όλοι μας σε ένα σώμα, βαπτιστήκαμε σε ένα Πνεύμα.

«Εκείνος δε που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα», δηλαδή το σώμα και η ψυχή και όλα όσα υπάρχουν στον άνθρωπο, είναι ένα πνεύμα εν Κυρίω. Και νομοθετώντας γι' αυτό, ο ίδιος ο απόστολος αναφέρει: «Ο Θεός τοποθέτησε στο σώμα όλα τα μέλη, το καθένα όπως ακριβώς θέλησε». Και δες πώς ομολογεί τον Θεό ως δημιουργό του σώματος και ως εκείνον που έθεσε τα μέλη μέσα μας, όπως ακριβώς θέλησε με τη δική Του σοφία και αγαθότητα. Έπειτα πάλι, αντί για το παράδειγμα του δικού μας σώματος, [αναφέρει αυτό] του Χριστού, λέγοντας: «όπως κι εμείς είμαστε σώμα Χριστού και μέλη το καθένα ξεχωριστά», και «η Εκκλησία του Θεού, η οποία είναι σώμα Χριστού». Εάν, λοιπόν, η Εκκλησία είναι σώμα του Θεού, και αφού είναι προσκολλημένη στο Πνεύμα, δηλαδή στον Κύριο, είναι ένα πνεύμα, επομένως εκείνος που αμαρτάνει απομακρυνόμενος από αυτήν, έχοντας εκπέσει από το Πνεύμα, έχει γίνει εξ ολοκλήρου σάρκα, κατά την ψυχή και το σώμα και σε ό,τι άλλο υπάρχει μέσα του. Διότι, πώς θα μπορούσε ένα μέρος να παραδοθεί στον σατανά και ένα άλλο μέρος να μην παραδοθεί; Επειδή δεν είπε να παραδοθεί η σάρκα στον σατανά, αλλά να παραδοθεί «ο τοιούτος». Και αυτός που λέει «ο τοιούτος», παρέδωσε ολόκληρο τον άνθρωπο, μαζί με την ψυχή και καθετί το ανθρώπινο. Και αν τον παρέδωσε ολόκληρο, απεφάνθη ότι ολόκληρος είναι σάρκα· όσον αφορά δε το πνεύμα, δήλωσε ότι σώζεται για την ημέρα του Κυρίου, ώστε να μην καταστεί η Εκκλησία υπαίτια για το σφάλμα του ανθρώπου που έσφαλε και να μη μολυνθεί ολόκληρη η Εκκλησία από το παράπτωμα του ενός· γι' αυτό λέει: «παραδώστε αυτόν που έσφαλε».

ΙΑ΄. Διότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ· και ο καθένας ξεχωριστά είμαστε μέλη του Χριστού, αλλά και μέλη ο ένας του άλλου. Διότι το ένα μέρος εξουσιάζει και προΐσταται, ενώ το άλλο καθοδηγείται και κατευθύνεται, και δεν ενεργούν και τα δύο το ίδιο πράγμα, εφόσον δεν είναι το ίδιο το να εξουσιάζει κανείς και το να εξουσιάζεται· και τα δύο γίνονται ένα στον έναν Χριστό, συναρμολογούμενα και συνενωνόμενα από το ίδιο Πνεύμα. Αλλά και μεταξύ εκείνων που εξουσιάζονται, υπάρχει πάλι μεγάλη διαφορά, καθώς διαφέρουν στη μόρφωση, στην άσκηση και στην ηλικία· και μεταξύ εκείνων που καθοδηγούν, πόσο μεγάλη είναι η διαφορά· και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες, όπως λέει ο Παύλος, μην αμφιβάλλεις γι' αυτό. Και άλλους μεν, λέει, έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον ποιμένες και διδασκάλους· πρώτον για την αλήθεια, δεύτερον για τη σκιά, τρίτον για το μέτρο της ωφέλειας και της ελλάμψεως. Και το μεν Πνεύμα είναι ένα, τα χαρίσματα όμως δεν είναι ίσα, διότι ούτε και τα δοχεία του Πνεύματος είναι ίσα. Διότι σε άλλον μεν δίνεται δια του Πνεύματος λόγος σοφίας και θεωρίας, σε άλλον λόγος γνώσεως ή αποκαλύψεως, σε άλλον πίστη βεβαία και αδίστακτη, σε άλλον δε ενέργειες δυνάμεων και ανωτέρων θαυμάτων, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, δηλαδή προστασίες, κυβερνήσεις, δηλαδή παιδαγωγίες της σάρκας, είδη γλωσσών, ερμηνείες γλωσσών, τα μείζονα χαρίσματα και τα δευτερεύοντα, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως.

βʹ. Και γιατί ο ένας έλαβε περισσότερο, ενώ ο άλλος λιγότερο; Αυτό δεν έχει καμία σημασία, λέγει, αλλά το ζήτημα είναι αδιάφορο· διότι ο καθένας συντελεί στην οικοδομή. Και μέσω αυτού αποδεικνύει ότι δεν έλαβε ο ένας περισσότερο και ο άλλος λιγότερο εξαιτίας της δικής του αξίας, αλλά για χάρη των άλλων, σύμφωνα με το μέτρο που ο ίδιος καθόρισε· επειδή και αλλού λέγει: «Τα δε μέλη τα τοποθέτησε το καθένα από αυτά, όπως ακριβώς ο ίδιος θέλησε». Και δεν αναφέρει τον λόγο, για να μην καταβάλει το φρόνημα των ακροατών. Γι' αυτό λέγει: «Ανεβαίνοντας στα ύψη, αιχμαλώτισε αιχμαλωσία και έδωσε δώρα στους ανθρώπους». Σαν να έλεγε: Γιατί μεγαλοφρονείς; Το παν είναι έργο του Θεού. Ο μεν Προφήτης λέγει στον Ψαλμό: «Έλαβες δώρα μεταξύ των ανθρώπων»· αυτός όμως λέγει: «Έδωσε δώρα στους ανθρώπους». Αυτό ταυτίζεται με εκείνο. Παρόμοιο είναι και το: «Το δε ανέβηκε τι άλλο σημαίνει, παρά ότι πρώτα κατέβηκε στα κατώτερα μέρη της γης;».

ε'. Και ως προς την ακοή ομοίως θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει το αυτό. Διότι κανένας δεν θα μπορέσει ούτε να φωνάξει τόσο δυνατά ώστε να γεμίσει τον αέρα σε τέτοια έκταση όση δύναται να συλλάβει ο οφθαλμός, ούτε να ακούσει από τόσο μεγάλη απόσταση. Γιατί δεν είναι όλα τα μέλη ισότιμα; Γιατί δεν έλαβαν την ίδια χρησιμότητα ούτε την ίδια θέση; Και ο Παύλος τα ερεύνησε αυτά, ή μάλλον δεν τα ερεύνησε (διότι ήταν σοφός), αλλά όταν έφτασε σε αυτό το σημείο, λέει: «Έθεσε το καθένα από αυτά όπως θέλησε»· στο θέλημά Του εναπέθεσε τα πάντα. Επομένως, ας αφήσουμε και εμείς τις έρευνες για αυτά, και ας ευχαριστούμε μόνο για τα πάντα. «Γι' αυτό», λέει, «να ευχαριστείτε για τα πάντα».

Γ΄. Έπειτα, επειδή ακόμη και έτσι θορυβούνταν: αυτό που έπραξε παραπάνω, το ίδιο πράττει και τώρα. Διότι, όπως ακριβώς εκεί, αφού πρώτα τους νουθέτησε με γνώμονα το πνευματικό συμφέρον, ύστερα τους αποστόμωσε σφοδρά, λέγοντας: «Όλα αυτά δε τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο τα διανέμει στον καθένα ξεχωριστά όπως βούλεται»· έτσι και εδώ, αφού εξέθεσε συλλογισμούς με τους οποίους απέδειξε ότι συνέφερε να γίνουν όλα με αυτόν τον τρόπο, ανάγει και πάλι το παν στο θέλημα του Θεού, λέγοντας: «Τώρα όμως ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε». Όπως ακριβώς είπε για το Πνεύμα, «όπως βούλεται», έτσι και εδώ, «όπως θέλησε». Μην εξετάζεις, λοιπόν, πλέον την αιτία, γιατί έγινε έτσι και γιατί δεν έγινε αλλιώς. Διότι, ακόμη κι αν έχουμε να παραθέσουμε αναρίθμητους λόγους, με κανέναν άλλον τρόπο δεν θα μπορέσουμε να αποδείξουμε καλύτερα ότι έγιναν ορθώς, παρά μόνο όταν πούμε ότι έγιναν έτσι όπως το θέλησε ο Αριστοτέχνης Δημιουργός· διότι ό,τι είναι συμφέρον, αυτό και βούλεται. Εάν όμως σε τούτο το υλικό σώμα δεν περιεργαζόμαστε τα μέλη, πολύ περισσότερο δεν πρέπει να το πράττουμε στην Εκκλησία.

Και παρατήρησε τη σύνεσή του· διότι δεν προβάλλει τη διαφορά που προέρχεται από τη φύση, ούτε αυτήν από την ενέργεια, αλλά από την τοπική τους θέση. Διότι τώρα, λέει, ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά μέσα στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε. Και πολύ ορθά είπε, «το καθένα», καταδεικνύοντας έτσι το ωφέλιμο σε όλα ανεξαιρέτως.

Και από το ότι αυτό δίνεται για το κοινό συμφέρον· διότι, λέει, «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· και από το ότι όλοι αντλούν από το ίδιο Πνεύμα, και από το ότι αυτό που δίνεται αποτελεί χάρισμα και όχι οφειλή· διότι, λέει, «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο»· από το ότι η φανέρωση του Πνεύματος πραγματοποιείται με όμοιο τρόπο μέσω όλων· διότι, λέει, «στον καθένα η φανέρωση δίνεται μέσω του Πνεύματος»· και από το ότι αυτά έχουν καθοριστεί σύμφωνα με αυτό που κρίνει ορθό το Πνεύμα και ο Θεός· διότι, λέει, «όλα αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα, όπως ακριβώς θέλει»· και πάλι, «Ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά μέσα στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε»· και από το ότι είναι αναγκαία ακόμη και τα κατώτερα· διότι, λέει, «τα μέλη που φαίνονται ότι είναι πιο ασθενή, είναι αναγκαία»· από το ότι είναι εξίσου αναγκαία, επειδή συγκροτούν το σώμα εξίσου με τα ανώτερα· διότι, λέει, «το σώμα δεν αποτελείται από ένα μέλος, αλλά από πολλά»· από το ότι και τα ανώτερα έχουν ανάγκη τα κατώτερα· διότι, λέει, «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: Δεν σας έχω ανάγκη»· από το ότι και αυτά απολαμβάνουν μεγαλύτερη τιμή· διότι, λέει, «σε εκείνο που υστερούσε, έδωσε περισσότερη τιμή»· από το ότι είναι κοινή και ίση η φροντίδα για αυτά· διότι «το ίδιο μεριμνούν όλα τα μέλη το ένα για το άλλο»· και από το ότι είναι κοινή η δόξα και ο πόνος όλων τους· διότι, λέει, «είτε υποφέρει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη».

Θέλοντας να κάνει τον λόγο του μη φορτικό και ευπρόσδεκτο, παρουσιάζει τα μέλη να μιλούν: το πόδι να μιλάει στο χέρι, και το αυτί στο μάτι, δηλαδή τα μέλη που βρίσκονται κοντά το ένα στο άλλο, και όχι το πόδι στο μάτι. Επειδή συνηθίζουμε να μη φθονούμε τόσο πολύ εκείνους που υπερέχουν, αλλά εκείνους που βρίσκονται λίγο πιο πάνω από εμάς. Διότι δεν επιτρέπει να θεωρηθεί ότι η μειονεξία του ενός και η υπεροχή του άλλου προέρχεται από το σώμα· διότι και το πόδι κατέχει μεν την κατώτερη τάξη, αλλά αυτό αποτελεί διαφορά θέσης· αλλά (εξαρτάται) από το αν ενώνονται ή αν απέχουν. «Εάν όλο το σώμα ήταν μάτι, πού θα ήταν η ακοή; Εάν ήταν όλο ακοή, πού θα ήταν η όσφρηση;» Επειδή, θίγοντας τη διαφορά των μελών, τους οδήγησε στην έννοια της μειονεξίας και της υπεροχής, πρόσεξε πώς τους παρηγορεί, αποδεικνύοντας πόσο συμφέρον ήταν αυτό. Διότι το να είναι πολλά και διαφορετικά, αυτό ακριβώς είναι που δημιουργεί το ένα σώμα. «Τώρα όμως ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά, στο σώμα όπως ακριβώς θέλησε. Αν όμως όλα ήταν ένα μέλος, πού θα ήταν το σώμα; Ενώ τώρα τα μέλη μεν είναι πολλά, το σώμα όμως ένα». Πάλι ανάγει τον λόγο στο θέλημα του Θεού, ώστε να μην αντιλέγουμε σε Εκείνον που έδωσε αυτή την τάξη, ούτε να λέμε: «Γιατί έτσι, και γιατί όχι αλλιώς;»

Πώς λοιπόν μπορούμε να γίνουμε μαθητές του Χριστού; Ας ακούσουμε τον ίδιο να λέει: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Ακολουθία, λέει, εννοεί τη μίμηση μέσω των έργων, ώστε όπως ακριβώς εκείνος πορεύτηκε, παρόμοια με εκείνον να πορευτούμε και εμείς, τους πειρασμούς και τις λοιδορίες με χαρά να υπομείνουμε και να γίνουμε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, χωρίς το οποίο ούτε η νηστεία, ούτε η χαμευνία, ούτε η ακτημοσύνη, ούτε η αγρυπνία, ούτε η ορθοστασία, ούτε η ησυχία, ούτε ο σωματικός κόπος, ούτε κανένα άλλο από όσα μπορείς να πεις, θα μπορούσε να μας προσφέρει λόγο σοφίας ή λόγο γνώσης ή διάκρισης. Διότι όλα αυτά είναι οδός που οδηγεί προς το φως, δεν είναι το φως. Εάν λοιπόν, αφού πορευτώ μέσα σε αυτά για χίλια χρόνια, δεν κατακτήσω το φως, το οποίο είναι το Άγιο Πνεύμα «το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός» και μέσω του Υιού φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται, αλλά βρεθώ να είμαι στο σκοτάδι κατά την έξοδό μου από τον βίο, ποιο θα είναι το όφελος για μένα; Οπωσδήποτε θα πεις, κανένα, διότι λέει ο απόστολος: «στον έναν δίδεται λόγος σοφίας, στον άλλο λόγος γνώσης, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις» και αφού απαρίθμησε τα εξής είπε: «όλα αυτά ένα και το αυτό Πνεύμα». Βλέπεις πώς χωρίς το Πνεύμα κανείς δεν μπορεί ούτε να μαθαίνει ούτε να διδάσκει άλλους;

Και αυτό ο ίδιος το δηλώνει λίγο παρακάτω σε αυτή την επιστολή του, λέγοντας: «Τώρα όμως ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά, στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε· υπάρχουν λοιπόν πολλά μέλη, αλλά ένα σώμα.» Και για να αποδείξει τις διαφορές των μελών και ποια είναι αυτά και ποιοι είναι, είπε: «Εσείς δε είστε σώμα Χριστού και μέλη Του ο καθένας κατά το μέρος του· και αυτούς μεν έθεσε ο Θεός στην εκκλησία: πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον διδασκάλους, έπειτα δυνάμεις, ύστερα χαρίσματα ιάσεων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις, διάφορα γένη γλωσσών.» Είδες τις διαφορές των μελών του Χριστού;