Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:2

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΛ΄. Τι είναι η λατρεία και ποια είναι η λογική λατρεία; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Λατρεία, όπως νομίζω, είναι η εντατική, συνεχής και απερίσπαστη υπηρεσία προς το λατρευόμενο. Τη διαφορά μεταξύ της λογικής και της άλογης λατρείας μας την παρουσιάζει ο Απόστολος λέγοντας, από τη μια πλευρά: «Γνωρίζετε ότι, όταν ήσασταν εθνικοί, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, όπως κι αν σας οδηγούσαν»· και από την άλλη: «Να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, η οποία είναι η λογική σας λατρεία». Διότι εκείνος που παρασύρεται με όποιον τρόπο κι αν τον οδηγούν, προσφέρει άλογη λατρεία, επειδή δεν κινείται με δική του παρόρμηση και πρόθεση υπό την καθοδήγηση του λογικού, αλλά παρασύρεται από την εξουσία εκείνου που τον οδηγεί, προς οτιδήποτε τον κατευθύνει, φερόμενος ακόμη και παρά τη θέλησή του. Αντίθετα, εκείνος που με υγιή λογική και αγαθή βούληση, με πολλή φροντίδα, πάντοτε και παντού έχει ως σκοπό του και κατορθώνει αυτό που είναι αρεστό στον Θεό, αυτός εκπληρώνει την εντολή της λογικής λατρείας, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Λύχνος για τα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου»· και πάλι: «Και οι σύμβουλοί μου είναι τα δικαιώματά σου».

Περιπλανήθηκαν στην έρημο και σε άνυδρο τόπο, δρόμο προς πόλη κατοικίας δεν βρήκαν· πεινώντας και διψώντας, η ψυχή τους εξαντλήθηκε μέσα τους. Εμείς, βέβαια, που πριν από τη θεοσέβεια προς τον Σωτήρα μας περιπλανώμασταν παλαιότερα σε μια άκαρπη, άνυδρη και άγονη ζωή, όταν ήμασταν έθνη χωρίς λογική, παρασυρόμενοι προς τα άφωνα είδωλα, εμείς που δεν είχαμε βρει ποτέ δρόμο προς πόλη κατοικίας· όταν ήμασταν αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ, μη έχοντας ελπίδα και όντες άθεοι μέσα στον κόσμο· εμείς οι άλλοτε μισητοί, που η ψυχή μας εξαντλούνταν από την πείνα και τη δίψα, εξαιτίας του ότι είχαμε στερηθεί τη λογική και επουράνια τροφή και το πνευματικό ποτό, σύμφωνα με το γραφικό: «Θα εξαποστείλω όχι πείνα για άρτο, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου».

ϛʹ. Μεγάλη ήταν η σύνεση της Ραχήλ, μέσω της οποίας κατόρθωσε να παραπλανήσει τον Λάβαν. Ας τα ακούσουν αυτά όσοι είναι ακόμη προσκολλημένοι στην πλάνη και δίνουν μεγάλη σημασία στη λατρεία των ειδώλων. Τα τοποθέτησε, λέει, κάτω από τα σαμάρια των καμήλων και κάθισε πάνω τους. Τι είναι πιο γελοίο από αυτό; Άνθρωποι που έχουν τιμηθεί με το λογικό και έχουν αξιωθεί τέτοιας ανώτερης θέσης από τη φιλανθρωπία του Θεού, καταδέχονται να λατρεύουν αναίσθητους λίθους και δεν αισθάνονται ντροπή, ούτε αντιλαμβάνονται στο ελάχιστο το μέγεθος αυτού του παραλόγου, αλλά σαν τα άλογα ζώα παρασύρονται από τη συνήθεια; Γι' αυτό και ο Παύλος έγραφε: «Γνωρίζετε ότι, όταν ήσασταν εθνικοί, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, ανάλογα με το πώς σας οδηγούσαν».

Ομιλία ΚΘʹ. Όσον αφορά δε τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια. Γνωρίζετε ότι, όταν ήσασταν εθνικοί, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, όπως κι αν σας οδηγούσαν. αʹ. Ολόκληρο αυτό το χωρίο είναι εξαιρετικά ασαφές· την ασάφεια δε αυτή την προκαλεί η άγνοια των πραγμάτων και η έλλειψη εκείνων που συνέβαιναν μεν τότε, τώρα όμως δεν γίνονται πλέον.

Και επειδή πρόκειται να μιλήσει για αυτά, προηγουμένως, όπως είπα, εκθέτει τη διαφορά της μαντείας και της προφητείας, λέγοντας τα εξής: «Γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, με όποιον τρόπο κι αν σας οδηγούσαν». Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Εάν κάποτε, λέει, στην περίπτωση των ειδώλων κυριευόταν κάποιος από ακάθαρτο πνεύμα και μάντευε, σερνόταν σαν να είχε απαχθεί, δεμένος από το πνεύμα, χωρίς να γνωρίζει τίποτα από όσα έλεγε. Διότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό του μάντη, το να βρίσκεται σε έκσταση, το να υφίσταται καταναγκασμό, το να ωθείται, το να έλκεται, το να σύρεται σαν μανιακός. Ο προφήτης όμως δεν ενεργεί έτσι, αλλά μιλά με διάνοια που νήφει και σε κατάσταση σωφροσύνης, και λέει τα πάντα γνωρίζοντας καλά τι εκφωνεί. Επομένως, και πριν από την έκβαση των πραγμάτων, να ξεχωρίζεις από αυτό το γνώρισμα τον μάντη και τον προφήτη. Και πρόσεξε πώς καθιστά τον λόγο του ανύποπτο· καλεί ως μάρτυρες εκείνους τους ίδιους που είχαν προσωπική εμπειρία του πράγματος. Διότι, για να φανεί ότι δεν ψεύδομαι, λέει, ούτε διασύρω απλώς τα των εθνικών επινοώντας κατηγορίες ως εχθρός, μαρτυρήστε το εσείς οι ίδιοι· διότι γνωρίζετε, όταν ήσασταν ειδωλολάτρες, πώς παρασυρόσασταν τότε καθώς σας έσερναν. Εάν όμως κάποιος υποστηρίξει ότι και αυτοί είναι ύποπτοι επειδή είναι πλέον πιστοί, ελάτε να σας το κάνω φανερό και από τους έξωθεν. Άκου λοιπόν τον Πλάτωνα που λέει τα εξής: «Όπως ακριβώς οι χρησμωδοί και οι θεομάντεις λένε μεν πολλά και ωραία, δεν γνωρίζουν όμως τίποτε από όσα λένε». Άκου λοιπόν και έναν άλλον ποιητή που υποδεικνύει τα ίδια.

Γνωρίζω ότι ντραπήκατε και κοκκινίσατε ακούγοντας αυτά· αλλά εκείνοι υπερηφανεύονται πολύ και για την ασχημοσύνη και για τη μανία τους αυτή. Όλα αυτά λοιπόν και τα παρόμοια ανακινώντας ο Παύλος, έλεγε: «Γνωρίζετε ότι, όταν ήσασταν εθνικοί, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, με όποιον τρόπο σας οδηγούσαν». Και επειδή απευθυνόταν σε ανθρώπους που τα γνώριζαν, δεν τα παραθέτει όλα με ακρίβεια, μη θέλοντας να τους ενοχλήσει, αλλά, αφού τους τα υπενθύμισε απλώς και τους οδήγησε στο να τα αναλογιστούν όλα, κλείνει γρήγορα το θέμα, καθώς επείγεται να προχωρήσει στο προκείμενο ζήτημα. Τι σημαίνει όμως το: «Προς τα άφωνα είδωλα»;

«Και από τις χώρες τούς συγκέντρωσε, από ανατολή και δύση, και από βορρά και θάλασσα». Αυτό δεν έχουμε διδαχθεί ότι συνέβη κατ' αυτόν τον τρόπο στην περίπτωση των Ιουδαίων· διότι αυτοί ζουν διασκορπισμένοι σε ολόκληρη την οικουμένη. Αντιθέτως, την Εκκλησία που προήλθε από τα έθνη την κάλεσε και τη συγκέντρωσε σε όλα τα μέρη της οικουμένης, ανατολικά και δυτικά, νότια και βόρεια, και τέτοιες συνάξεις πιστών μπορεί κανείς να δει παντού στη γη και στη θάλασσα. Στην περίπτωση των Ιουδαίων, βέβαια, αυτό συνέβη μόνο αμυδρά, όταν κάποιοι επέστρεψαν από τη Βαβυλώνα, και λίγοι συγκεντρώθηκαν εκείνο τον καιρό από την Αίγυπτο και τα γειτονικά έθνη. «Πλανήθηκαν στην έρημο, σε τόπο άνυδρο». Διότι για όσους προέρχονταν από τα έθνη, η ζωή ήταν προηγουμένως άνυδρη και άγονη· και πλανήθηκαν, καθώς ως εθνικοί παρασύρονταν αλόγιστα προς τα άφωνα είδωλα, όντας αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ, ενώ η ψυχή τους κατέρρεε από την πείνα και τη δίψα, εξαιτίας της στέρησης της λογικής τροφής και του πνευματικού ποτού, σύμφωνα με το χωρίο: «Όχι πείνα για άρτο, ούτε δίψα για νερό, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου». Αλλά και η Βαβυλώνα ήταν έρημη και άνυδρη. Διότι ήταν έρημη από Θεό, και το πλήθος των Ιουδαίων που βρισκόταν εκεί υπό δουλεία είχε στερηθεί την πνευματική άρδευση. Και εκείνοι από τα έθνη που πίστεψαν ζούσαν ομοίως σε έρημο και άνυδρο τόπο, «μη έχοντας ελπίδα και όντας άθεοι», όπως λέει ο Απόστολος. «Οδό για πόλη κατοικίας δεν βρήκαν».

Γι' αυτό, έχοντας ακούσει αυτά ο Απόστολος, δες πώς αποβάλλει τη φιλονικία: «Ξέρετε ότι, όταν ήσασταν ειδωλολάτρες, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, όπως ακριβώς σας οδηγούσαν. Γι' αυτό σας κάνω γνωστό ότι κανείς που μιλάει με το Πνεύμα του Θεού δεν λέει ανάθεμα στον Ιησού».

Έτσι ο απόστολος των εθνών επανέφερε τους Κορινθίους στη γνώση της αλήθειας· και αυτό το δήλωσε γράφοντας προς αυτούς τα εξής: Γνωρίζετε ότι, όταν ήσασταν εθνικοί, παρασυρόσασταν προς τα άφωνα είδωλα, όπως ακριβώς σας οδηγούσαν.