Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:23

Διότι, όπως ακριβώς τα μέλη του σώματος, τα οποία διοικούνται από την μία ψυχή, παρέχουν αφθόνως την υπηρεσία τους το ένα στο άλλο, και δεν μπορεί, λέει, να πει ο οφθαλμός στο χέρι, δεν σε έχω ανάγκη, ή η κεφαλή στα πόδια, δεν σας έχω ανάγκη· αλλά πολύ περισσότερο στα μέλη του σώματος που θεωρούνται ότι είναι πιο αδύναμα, σε αυτά αποδίδουμε περισσότερη τιμή. Έτσι και εμείς, όντας μέλη ο ένας του άλλου, όπως έχει λεχθεί, και ο καθένας μέλος των άλλων, κυβερνώμενοι από το ένα Πνεύμα και τρεφόμενοι από τον ένα ζωντανό Λόγο της αλήθειας, οφείλουμε διά της αγάπης και της απλότητας, της αγαθότητας και της χαράς, να συναρμοσθούμε για την ανάπαυση ο ένας του άλλου· διότι για τον σκοπό αυτό και πλαστήκαμε, όπως έχει λεχθεί: δικό του δημιούργημα είμαστε, πλασμένοι εν Χριστώ για καλά έργα, ώστε να πορευθούμε μέσα σε αυτά. Και έτσι ο Θεός χαίρεται με τέτοιες προαιρέσεις του καθενός, αποδεχόμενος ό,τι γίνεται αποκλειστικά για Εκείνον.

ΙΑ΄. Διότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ· και ο καθένας ξεχωριστά είμαστε μέλη του Χριστού, αλλά και μέλη ο ένας του άλλου. Διότι το ένα μέρος εξουσιάζει και προΐσταται, ενώ το άλλο καθοδηγείται και κατευθύνεται, και δεν ενεργούν και τα δύο το ίδιο πράγμα, εφόσον δεν είναι το ίδιο το να εξουσιάζει κανείς και το να εξουσιάζεται· και τα δύο γίνονται ένα στον έναν Χριστό, συναρμολογούμενα και συνενωνόμενα από το ίδιο Πνεύμα. Αλλά και μεταξύ εκείνων που εξουσιάζονται, υπάρχει πάλι μεγάλη διαφορά, καθώς διαφέρουν στη μόρφωση, στην άσκηση και στην ηλικία· και μεταξύ εκείνων που καθοδηγούν, πόσο μεγάλη είναι η διαφορά· και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες, όπως λέει ο Παύλος, μην αμφιβάλλεις γι' αυτό. Και άλλους μεν, λέει, έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον ποιμένες και διδασκάλους· πρώτον για την αλήθεια, δεύτερον για τη σκιά, τρίτον για το μέτρο της ωφέλειας και της ελλάμψεως. Και το μεν Πνεύμα είναι ένα, τα χαρίσματα όμως δεν είναι ίσα, διότι ούτε και τα δοχεία του Πνεύματος είναι ίσα. Διότι σε άλλον μεν δίνεται δια του Πνεύματος λόγος σοφίας και θεωρίας, σε άλλον λόγος γνώσεως ή αποκαλύψεως, σε άλλον πίστη βεβαία και αδίστακτη, σε άλλον δε ενέργειες δυνάμεων και ανωτέρων θαυμάτων, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, δηλαδή προστασίες, κυβερνήσεις, δηλαδή παιδαγωγίες της σάρκας, είδη γλωσσών, ερμηνείες γλωσσών, τα μείζονα χαρίσματα και τα δευτερεύοντα, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως.

Αλλά και για να καταρρίψει την αλαζονεία όσων κατέχουν τα μεγαλύτερα χαρίσματα, ο Παύλος λέει: «Δεν μπορεί το μάτι να πει στο χέρι, δεν σε έχω ανάγκη, ή πάλι το κεφάλι στα πόδια· αλλά πολύ περισσότερο, τα μέλη του σώματος που φαίνονται να είναι πιο αδύναμα, είναι αναγκαία, και σε εκείνα που θεωρούμε ότι είναι πιο άτιμα, σε αυτά αποδίδουμε περισσότερη τιμή»· και πάλι, «ο Θεός συνέθεσε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή σε αυτό που υστερεί». Εκείνος δε, που με χρυσά λόγια μας φανερώνει τη λαμπρότητα των Γραφών, λέει: «Ίσως κάποιος να έλεγε ότι στο σώμα αυτό έχει λογική, το ότι δηλαδή αυτό που υστερεί έλαβε περισσότερη τιμή. Στους ανθρώπους όμως πώς γίνεται; Αλλά στους ανθρώπους κυρίως θα δεις να συμβαίνει αυτό· διότι εκείνοι που εργάστηκαν περί την ενδέκατη ώρα, πρώτοι έλαβαν τον μισθό, και το πρόβατο που είχε πλανηθεί, όταν βρέθηκε, βαστάχθηκε στους ώμους και δεν αναγκάστηκε να περπατήσει, και ο άσωτος υιός, όταν επέστρεψε, απόλαυσε μεγαλύτερη τιμή από τον ενάρετο, και ο ληστής στεφανώθηκε πριν από τους αποστόλους».

Και δεν σταμάτησε μέχρις εδώ, αλλά αναζητά και άλλη υπερβολή· πράγμα που κάνει πάντοτε, μην περιοριζόμενος στο να αντιδικεί μέχρι το σημείο της ισότητας, αλλά προχωρώντας και παραπέρα. Γι' αυτό και συνεχίζει λέγοντας: «Αλλά πολύ περισσότερο τα μέλη του σώματος που φαίνεται ότι είναι πιο αδύναμα, είναι αναγκαία· και εκείνα τα μέλη του σώματος που θεωρούμε ότι είναι λιγότερο τιμημένα, σε αυτά αποδίδουμε μεγαλύτερη τιμή· και τα άσχημά μας μέλη περιβάλλονται με μεγαλύτερη ευπρέπεια»· προσθέτοντας παντού τη φράση «του σώματος», και με αυτόν τον τρόπο αφενός παρηγορώντας τον έναν και αφετέρου συστέλλοντας τον άλλον. Διότι δεν λέω μόνο αυτό, αναφέρει, ότι δηλαδή τα ανώτερα έχουν ανάγκη τα κατώτερα, αλλά ότι τα έχουν και σε πολλή ανάγκη. Διότι αν υπάρχει κάτι αδύναμο πάνω μας, αν υπάρχει κάτι άτιμο, αυτό είναι και αναγκαίο και απολαμβάνει μεγαλύτερης τιμής. Και πολύ ορθά είπε, «Αυτά που φαίνονται», και, «Αυτά που θεωρούμε», δείχνοντας ότι η κρίση αυτή δεν πηγάζει από τη φύση των πραγμάτων, αλλά από την υποκειμενική αντίληψη των πολλών. Διότι τίποτα πάνω μας δεν είναι άτιμο· επειδή είναι έργο του Θεού. Διότι τι φαίνεται να είναι λιγότερο τιμημένο πάνω μας από τα γεννητικά όργανα; Και όμως απολαμβάνουν μεγαλύτερης τιμής· και οι εξαιρετικά φτωχοί, ακόμη και αν έχουν το υπόλοιπο σώμα γυμνό, δεν θα ανέχονταν να δείξουν εκείνα τα μέλη γυμνά. Καίτοι βέβαια αυτή δεν είναι η συνήθης τάξη των άτιμων πραγμάτων, αλλά μάλλον θα έπρεπε να περιφρονούνται περισσότερο από τα άλλα. Επειδή και σε ένα σπίτι, ο υπηρέτης που έχει περιπέσει σε ατιμία, όχι μόνο δεν απολαμβάνει περισσότερης περιποίησης, αλλά δεν αξιώνεται ούτε καν των ιδίων φροντίδων με τους υπόλοιπους.

Διότι, όπως ακριβώς όταν εκείνο απουσιάζει πολλά εμποδίζονται, έτσι και χωρίς τούτο χωλαίνει το πλήρωμα της Εκκλησίας. «Αλλά πολύ περισσότερο, τα μέλη του σώματος που φαίνονται να είναι πιο αδύναμα είναι αναγκαία· και εκείνα τα μέλη του σώματος που νομίζουμε ότι είναι πιο άτιμα, σε αυτά αποδίδουμε περισσότερη τιμή· και τα άσχημά μας μέλη περιβάλλονται με μεγαλύτερη ευπρέπεια· ενώ τα ευπρεπή μέλη μας δεν έχουν τέτοια ανάγκη, αλλά ο Θεός [έτσι συγκέρασε το σώμα]». Και προσθέτει άλλη μία εμφατική διατύπωση· δεν λέει απλώς ότι τα ανώτερα έχουν ανάγκη από τα κατώτερα, αλλά ότι έχουν μάλιστα και πολλή ανάγκη. Πρόσεξε δε πώς, προκειμένου για τα πιο αδύναμα μέλη, χρησιμοποιεί τη φράση «αυτά που φαίνονται». Όταν όμως αναφέρεται στο ότι είναι αναγκαία, δεν προσθέτει πλέον το «φαίνονται», αλλά ο ίδιος αποφαίνεται κατηγορηματικά ότι είναι αναγκαία.

Το ότι δε ούτε εσείς είστε ασθενείς, αλλά μάλλον εκείνοι που έχουν την έπαρση, είναι φανερό από τούτο, λέει: σε όσα 〈νομίζουμε ότι είναι τα πιο άτιμα του σώματος〉 αξιώνουμε περισσότερη πρόνοια και βοήθεια και τα εξής. 〈Και όσα νομίζουμε ότι είναι τα πιο άτιμα του σώματος.〉 Είναι δε πιο οικείο να το εκλάβουμε και ως εξής: δεν συμβαίνει να είστε κατώτεροι, λέει, από το ότι φαίνεται να έχετε λάβει μικρότερο χάρισμα· διότι δεν σημαίνει πάντως ότι, αν κάποιος έλαβε μεγαλύτερο χάρισμα, είναι αυτομάτως και ανώτερος, επειδή και πολλοί από εκείνους που έχουν λάβει είναι κατώτεροι από εκείνους που δεν έχουν λάβει απολύτως τίποτα. Και τι λέω κατώτεροι; Αλλά και εντελώς άθλιοι, όπως εκείνοι που λένε: Κύριε, δεν κάναμε στο όνομά σου αυτά και αυτά; στους οποίους ο Δεσπότης αποκρίθηκε ότι δεν τους γνώρισε ποτέ —διότι δεν έκαναν καλή χρήση του χαρίσματος— αλλά και τους πρόσταξε να αποχωρήσουν κακήν κακώς· τέτοιος ήταν και εκείνος που δεν ακολουθούσε τον Χριστό και όμως έκανε σημεία· τέτοιος και ο ίδιος ο Ιούδας. Εκείνος βεβαίως προς το παρόν δεν τα απαριθμεί αυτά, αλλά από όσα έχει πει ως σωματικά παραδείγματα τεκμηριώνει και τούτο, ότι δεν είναι ανάγκη να θεωρούμε ανώτερους όσους νομίζεται ότι έχουν λάβει μεγαλύτερο χάρισμα, αλλά τουναντίον κάποιες φορές είναι και κατώτεροι· διότι λέει ότι στα άσχημα μέλη μας περιβάλλουμε περισσότερη ευσχημοσύνη, και στα πιο άτιμα περισσότερη τιμή. Μήπως άραγε εξαιτίας αυτού είναι και πιο τίμια και πιο εύσχημα από τα πιο τίμια και τα πιο εύσχημα;

Έτσι και ο Θεός, λέει, μερικές φορές δίνει μεγαλύτερο χάρισμα σε εκείνον που υστερεί, ενώ σε εκείνον που έχει την ικανότητα και την επάρκεια να ρυθμίζει τον εαυτό του δίνει μικρότερο. Δεν πρέπει, λοιπόν, να απογοητεύεστε εσείς που φαίνεται να έχετε μικρότερο χάρισμα, επειδή και εμείς οι ίδιοι τα πιο ευπρεπή και πιο τιμημένα μέλη μας, εφόσον δεν έχουν μεγάλη ανάγκη από ευπρέπεια, αφήνοντάς τα να παραμένουν στην κοσμιότητα και τη σεμνότητα που ήδη έχουν, στα πιο άτιμα και λιγότερο ευπρεπή περιβάλλουμε τιμή και ευπρέπεια. Επομένως, εξαιτίας του ότι λάβατε λιγότερα, πρέπει μάλλον να χαίρεστε και να ευχαριστείτε, διότι έτσι σας έπλασε εξ αρχής ο Θεός μας, που κάνει τα πάντα με πάνσοφο και ακατάληπτο τρόπο, ώστε να έχετε ανάγκη από λιγότερα για την αυτάρκεια και την τελειωσή σας. Και αυτά τα λέει, αφενός παρηγορώντας από την απογοήτευση εκείνους που φαίνεται να έχουν λιγότερα, και αφετέρου ταπεινώνοντας από την έπαρση εκείνους που νομίζουν ότι έχουν λάβει περισσότερα. Γιατί υπερηφανεύεσαι νομίζοντας ότι έχεις περισσότερα; Αυτό είναι απόδειξη της αδυναμίας σου, το ότι δηλαδή είχες ανάγκη από περισσότερα. Γιατί καταρρέεις νομίζοντας ότι έχεις λιγότερα; Αυτό είναι τεκμήριο της δύναμής σου, το ότι δηλαδή ο Θεός έδειξε πως έχεις ανάγκη από λιγότερα. Και πρόσεξε πώς άρχισε σιγά σιγά να τους εξισώνει ως προς την ανάγκη, έστω κι αν φαινόταν ότι έτυχαν άνισων χαρισμάτων. Έπειτα δε εξύψωσε ακόμη περισσότερο αυτούς που φαίνονταν να μειονεκτούν· διότι αυτοί που απογοητεύονται έχουν ανάγκη από παρηγοριά περισσότερο από όσο οι αλαζόνες από επιείκεια και ήπια επιτίμηση.

Και ούτε εκείνος που εγκαρτερεί αδιαλείπτως στις προσευχές ας υπερηφανεύεται και ας επαίρεται εις βάρος εκείνου που δεν μπορεί ακόμη να εγκαρτερήσει έτσι, για να μπορέσει το έργο του να προκόβει ενώπιον Θεού και ανθρώπων, ούτε εκείνος που έχει αφιερώσει τον εαυτό του στη διακονία ή στην υπόλοιπη υπηρεσία, παρακινούμενος από κακία, να γογγύζει ή να κατακρίνει εκείνον που αφιερώνεται στις προσευχές και στις νηστείες, ώστε να αποκτήσει χάρη από τον Θεό και να γίνει το έργο του ευπρόσδεκτο, αλλά, ως μέλη ο ένας του άλλου και οφείλοντας να αναπαύουμε ο ένας τον άλλον, ας μην κάνουμε τίποτα από εγωισμό ή κενοδοξία, σύμφωνα με το αποστολικό παράγγελμα. Διότι, όπως ακριβώς τα μέλη του σώματος, τα οποία διοικούνται από τη μία ψυχή, παρέχουν τη διακονία άφθονα το ένα στο άλλο, και «Δεν μπορεί», λέει, «ο οφθαλμός να πει στο χέρι: δεν σε έχω ανάγκη, ούτε το κεφάλι στα πόδια: δεν σας έχω ανάγκη, αλλά πολύ περισσότερο, τα μέλη του σώματος που φαίνονται να είναι πιο αδύναμα, αυτά τα περιποιούμαστε και σε αυτά αποδίδουμε περισσότερη τιμή», έτσι και εμείς, όντας μέλη ο ένας του άλλου, όπως έχει ειπωθεί, ας πράττουμε, και ο καθένας, ως μέλη ο ένας του άλλου, κυβερνώμενοι από ένα Πνεύμα και τρεφόμενοι από τον έναν ζωντανό Λόγο της αλήθειας, οφείλουμε μέσω της αγάπης, της απλότητας, της αγαθότητας και της χαράς να συναρμοστούμε για την ανάπαυση ο ένας του άλλου.

Πώς λοιπόν μπορούμε να γίνουμε μαθητές του Χριστού; Ας ακούσουμε τον ίδιο να λέει: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Ακολουθία, λέει, εννοεί τη μίμηση μέσω των έργων, ώστε όπως ακριβώς εκείνος πορεύτηκε, παρόμοια με εκείνον να πορευτούμε και εμείς, τους πειρασμούς και τις λοιδορίες με χαρά να υπομείνουμε και να γίνουμε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, χωρίς το οποίο ούτε η νηστεία, ούτε η χαμευνία, ούτε η ακτημοσύνη, ούτε η αγρυπνία, ούτε η ορθοστασία, ούτε η ησυχία, ούτε ο σωματικός κόπος, ούτε κανένα άλλο από όσα μπορείς να πεις, θα μπορούσε να μας προσφέρει λόγο σοφίας ή λόγο γνώσης ή διάκρισης. Διότι όλα αυτά είναι οδός που οδηγεί προς το φως, δεν είναι το φως. Εάν λοιπόν, αφού πορευτώ μέσα σε αυτά για χίλια χρόνια, δεν κατακτήσω το φως, το οποίο είναι το Άγιο Πνεύμα «το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός» και μέσω του Υιού φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται, αλλά βρεθώ να είμαι στο σκοτάδι κατά την έξοδό μου από τον βίο, ποιο θα είναι το όφελος για μένα; Οπωσδήποτε θα πεις, κανένα, διότι λέει ο απόστολος: «στον έναν δίδεται λόγος σοφίας, στον άλλο λόγος γνώσης, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις» και αφού απαρίθμησε τα εξής είπε: «όλα αυτά ένα και το αυτό Πνεύμα». Βλέπεις πώς χωρίς το Πνεύμα κανείς δεν μπορεί ούτε να μαθαίνει ούτε να διδάσκει άλλους;