Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:24

«Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: κάθισε ο λαός να φάει και να πιει και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν. Ούτε να εκπειράζουμε τον Χριστό», έως το σημείο που λέει «αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς, γράφτηκαν δε για εμάς» και τα εξής. 〈Ι〉 (〈ΙΗ〉). «Τι λέω λοιπόν; Ότι το ιερόθυτο είναι κάτι ή το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό». Πρόσθεσε δε ο Μαρκίων το «ιερόθυτο». 〈ΙΑ〉 (〈ΙΘ〉). «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, εφόσον υπάρχει ως δόξα και εικόνα του Θεού». 〈ΙΒ〉 (〈Κ〉). «Αλλά ο Θεός συγκέρασε το σώμα». 〈ΙΓ〉 (〈ΚΑ〉). Πεπλανημένα ο Μαρκίων 〈μετά το〉 «αλλά στην εκκλησία θέλω πέντε λόγια με τον νου μου να μιλήσω» πρόσθεσε «διά τον νόμον». 〈ΙΔ〉 (〈ΚΒ〉). «Στον νόμο είναι γραμμένο ότι με ετερόγλωσσους και με χείλη άλλα θα μιλήσω προς τον λαό αυτόν». 〈ΙΕ〉 (〈ΚΓ〉). «Οι γυναίκες στην εκκλησία ας σιωπούν· διότι δεν τους έχει επιτραπεί να μιλούν· αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος». 〈ΙΣΤ〉 (〈ΚΔ〉). Περί αναστάσεως νεκρών: «Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιο, το οποίο σας ευαγγελίστηκα». και ότι «εάν ο Χριστός δεν έχει εγερθεί, είναι μάταιο» και τα εξής. «Έτσι κηρύσσουμε και έτσι πιστέψατε», «ότι ο Χριστός πέθανε και ετάφη και έχει εγερθεί την τρίτη ημέρα». «Όταν δε το θνητό αυτό ενδυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο γεγραμμένος λόγος: καταπόθηκε ο θάνατος εις νίκος».

Και «μήπως επί σαράντα έτη μου προσφέρατε θυσία στην έρημο, οίκε του Ισραήλ;». Καίτοι βέβαια προσφέρθηκαν τότε πολλές θυσίες, για να δείξει ότι δεν τις προσέφεραν σε Αυτόν, μολονότι Εκείνος τις δεχόταν και εκείνοι τις προσέφεραν στο όνομά Του, αλλά εξαιτίας της συνήθειάς τους που είχε αναπτυχθεί σε τέτοια πράγματα, μέχρις ότου τους μεταστρέψει, αποσπώντας τους από τη συνήθεια των πολλών προς τον Ένα, και από τον Ένα πλέον να μάθουν ότι ούτε είχε ούτε έχει ανάγκη, και τελικά να αποκόψει, μέσω της ενσάρκου παρουσίας του Χριστού Του, ολόκληρη την υπόθεση των θυσιών, εφόσον η μία θυσία ολοκλήρωσε όλες τις προϋπάρχουσες, η οποία είναι η θυσία του Χριστού, διότι «το Πάσχα μας θυσιάστηκε, ο Χριστός» σύμφωνα με το γεγραμμένο· για αυτή τη θυσία και το Πάσχα και τη διδασκαλία, ο νόμος έγινε παιδαγωγός, οδηγώντας μέσω του τύπου και αποκαθιστώντας στην τελειότερη διδασκαλία. 〈ια〉 〈και〉 〈ιθ〉 〈σχόλιο〉. «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, εφόσον είναι δόξα και εικόνα του Θεού». 〈ια〉 〈και〉 〈ιθ〉 〈έλεγχος〉. Ως εικόνα του Θεού δεν ορίζει τον άνθρωπο μόνο ο απόστολος, αλλά και ως δόξα. Θεωρώντας δε την κόμη ως κάτι το σωματικό, καθώς βρίσκεται αποκλειστικά στο σώμα και όχι στην ψυχή, καθορίζει συνεπώς ότι το δημιούργημα δεν είναι ξένο προς τον αγαθό Θεό, με το να ομολογεί ο ίδιος ότι τα της Παλαιάς Διαθήκης εκπληρώνονται στην Καινή Διαθήκη. 〈ιβ〉 〈και〉 〈κ〉 〈σχόλιο〉. «Αλλά ο Θεός συγκέρασε το σώμα». 〈ιβ〉 〈και〉 〈κ〉 〈έλεγχος〉.

Αν ο Θεός συγκέρασε το σώμα, και ο απόστολος δεν κηρύττει άλλον θεό παρά τον Όντα, και ομολογεί ότι ο Θεός έχει συγκεράσει το σώμα με τα μέλη, τότε δεν γνωρίζει άλλον θεό παρά μόνο τον δημιουργό, τον ίδιο που είναι αγαθός, κτίστης και δίκαιος, ποιητής των πάντων, από τα οποία όλα ένα μόνο έργο είναι ο άνθρωπος, του οποίου τα μέλη έχουν συγκεραστεί αρμονικά από Αυτόν. 〈ιγ〉 〈και〉 〈κα〉 〈σχόλιο〉. Πεπλανημένα ο Μαρκίων 〈μετά το〉 «αλλά στην εκκλησία θέλω να πω πέντε λόγια με τον νου μου», προσέθεσε το «για τον νόμο». 〈ιγ〉 〈και〉 〈κα〉 〈έλεγχος〉. Άρα και οι γλώσσες προέρχονται από το χάρισμα του Πνεύματος. Για ποιες γλώσσες όμως κάνει λόγο ο απόστολος; * ώστε να γνωρίσου〈ν αυτοί που〉 καυχώνται για τις εβραϊκές φωνές, οι οποίες διακοσμήθηκαν αρμονικά και με σοφία, διαφόρως και ποικιλοτρόπως σε κάθε λέξη, αλλά και εκείνοι που καυχώνται για την κομπώδη γλώσσα των Ελλήνων, για το ότι μιλούν δηλαδή την αττική, την αιολική και τη δωρική διάλεκτο, * κάποιοι από αυτούς που προκάλεσαν τις ταραχές και τις στάσεις ανάμεσα στους Κορινθίους, προς τους οποίους εστάλη η επιστολή.

Αντίγραφο ομιλίας του Μελιτίου. 29. Ο μεν σοφότατος Εκκλησιαστής λέει «καλύτερο είναι το τέλος του λόγου παρά η αρχή του», καθόσον είναι καλύτερο και ασφαλέστερο να παύει κανείς την αγωνία της ομιλίας παρά να την ξεκινά, μάλιστα όταν ο ίδιος ο Εκκλησιαστής λέει: «η σοφία του φτωχού περιφρονείται, και τα λόγια του δεν εισακούονται». Επειδή όμως «το σώμα δεν είναι ένα μέλος, αλλά πολλά», και «όλα τα μέλη μεριμνούν το ένα για το άλλο, ώστε να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα», και «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: δεν σας έχω ανάγκη», αλλά «ο Θεός συναρμολόγησε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί», είναι, επομένως, αυταπόδεικτο ότι καθίσταται αναπόφευκτο, όταν κινείται ολόκληρο το σώμα, να μην κινείται και κάθε μέλος μαζί του.

ΙΑ΄. Διότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ· και ο καθένας ξεχωριστά είμαστε μέλη του Χριστού, αλλά και μέλη ο ένας του άλλου. Διότι το ένα μέρος εξουσιάζει και προΐσταται, ενώ το άλλο καθοδηγείται και κατευθύνεται, και δεν ενεργούν και τα δύο το ίδιο πράγμα, εφόσον δεν είναι το ίδιο το να εξουσιάζει κανείς και το να εξουσιάζεται· και τα δύο γίνονται ένα στον έναν Χριστό, συναρμολογούμενα και συνενωνόμενα από το ίδιο Πνεύμα. Αλλά και μεταξύ εκείνων που εξουσιάζονται, υπάρχει πάλι μεγάλη διαφορά, καθώς διαφέρουν στη μόρφωση, στην άσκηση και στην ηλικία· και μεταξύ εκείνων που καθοδηγούν, πόσο μεγάλη είναι η διαφορά· και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες, όπως λέει ο Παύλος, μην αμφιβάλλεις γι' αυτό. Και άλλους μεν, λέει, έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον ποιμένες και διδασκάλους· πρώτον για την αλήθεια, δεύτερον για τη σκιά, τρίτον για το μέτρο της ωφέλειας και της ελλάμψεως. Και το μεν Πνεύμα είναι ένα, τα χαρίσματα όμως δεν είναι ίσα, διότι ούτε και τα δοχεία του Πνεύματος είναι ίσα. Διότι σε άλλον μεν δίνεται δια του Πνεύματος λόγος σοφίας και θεωρίας, σε άλλον λόγος γνώσεως ή αποκαλύψεως, σε άλλον πίστη βεβαία και αδίστακτη, σε άλλον δε ενέργειες δυνάμεων και ανωτέρων θαυμάτων, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, δηλαδή προστασίες, κυβερνήσεις, δηλαδή παιδαγωγίες της σάρκας, είδη γλωσσών, ερμηνείες γλωσσών, τα μείζονα χαρίσματα και τα δευτερεύοντα, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως.

Αλλά και για να καταρρίψει την αλαζονεία όσων κατέχουν τα μεγαλύτερα χαρίσματα, ο Παύλος λέει: «Δεν μπορεί το μάτι να πει στο χέρι, δεν σε έχω ανάγκη, ή πάλι το κεφάλι στα πόδια· αλλά πολύ περισσότερο, τα μέλη του σώματος που φαίνονται να είναι πιο αδύναμα, είναι αναγκαία, και σε εκείνα που θεωρούμε ότι είναι πιο άτιμα, σε αυτά αποδίδουμε περισσότερη τιμή»· και πάλι, «ο Θεός συνέθεσε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή σε αυτό που υστερεί». Εκείνος δε, που με χρυσά λόγια μας φανερώνει τη λαμπρότητα των Γραφών, λέει: «Ίσως κάποιος να έλεγε ότι στο σώμα αυτό έχει λογική, το ότι δηλαδή αυτό που υστερεί έλαβε περισσότερη τιμή. Στους ανθρώπους όμως πώς γίνεται; Αλλά στους ανθρώπους κυρίως θα δεις να συμβαίνει αυτό· διότι εκείνοι που εργάστηκαν περί την ενδέκατη ώρα, πρώτοι έλαβαν τον μισθό, και το πρόβατο που είχε πλανηθεί, όταν βρέθηκε, βαστάχθηκε στους ώμους και δεν αναγκάστηκε να περπατήσει, και ο άσωτος υιός, όταν επέστρεψε, απόλαυσε μεγαλύτερη τιμή από τον ενάρετο, και ο ληστής στεφανώθηκε πριν από τους αποστόλους».

Αλλά θα πει ότι τα χαρίσματα του Πνεύματος που έχουν δοθεί στους ευσεβείς τυγχάνουν μεγαλύτερα από εκείνα σε όσους δεν είναι ευσεβείς, έστω και αν όλα αποτελούν την εκχεόμενη χάρη; Αλλά ας ακούσει ότι τα πνευματικά χαρίσματα συνδέονται στενά μεταξύ τους, και σε όσους κατέχουν τα μικρότερα ο Θεός δίνει περισσότερη τιμή· διότι «ο Θεός», λέει, «συγκέρασε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί». Ας πει λοιπόν ο Ακίνδυνος, εφόσον συμπεριέλαβε και τα άλογα ζώα και τους πονηρούς αγγέλους σε όσους έχουν λάβει χάρη από το Πνεύμα, ποιο από αυτά είναι μικρότερο από το άλλο; Διότι, όπως ακριβώς ο θεολόγος Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας, απέδειξε ότι προκύπτει το πλεόνασμα αυτής της τιμής, αν μεν η δαιμονική φυλή μετέχει στο μικρότερο χάρισμα, αυτοί, σύμφωνα με τη σύνεση του Ακινδύνου, θα στεφανωθούν πριν από όλους στο μέλλον· αν πάλι η αισθητική ικανότητα που υπάρχει στα άλογα ζώα είναι το μικρότερο από τα χαρίσματα, τότε αυτά θα αρπάξουν πρώτα το στεφάνι. Και σε αυτή την περίπτωση θα έχουν ισοτιμία με τα μεγαλύτερα και θα ανήκουν στο πλήρωμα της Εκκλησίας, συντελώντας όχι λιγότερο από τα άλλα στην οικοδομή, αλίμονο, του θείου σώματος. Και λοιπόν θα χρησιμοποιήσω πάλι τα ίδια τα λόγια του χρυσορρήμονος, ελέγχοντας την παραφροσύνη του Ακινδύνου, ο οποίος λέει ότι «είναι μεν μικρότερα από τα άλλα, αλλά πάντως ανήκουν στα πνευματικά χαρίσματα, και ο λόγος των λογικών όντων και η αίσθηση των αλόγων ζώων και το ασώματο που χαρακτηρίζει τους δαίμονες».

βʹ. Έπειτα, για να μην καταλήξει πάλι σε άλλη υπερβολή, λέει: «Τα δε ευσχήμονα μέλη μας δεν έχουν ανάγκη». Διότι, για να μην πει κάποιος: «Και τι λόγος είναι αυτός; Τα μεν τιμημένα να τα περιφρονούμε, ενώ στα υποδεέστερα να αφιερώνουμε τόση φροντίδα;», δεν το κάνουμε αυτό επειδή τα περιφρονούμε, λέει, αλλά επειδή αυτά δεν το έχουν ανάγκη. Και πρόσεξε πόσο μεγάλο εγκώμιο διατύπωσε εν συντομία και το προσπέρασε, πράττοντας τούτο με τρόπο συμφέροντα και ωφέλιμο. Και δεν αρκείται σε αυτό, αλλά προσθέτει και την αιτία λέγοντας: «Αλλά ο Θεός συνεκέρασε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί, ώστε να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα». Εάν λοιπόν το συνεκέρασε, δεν άφησε να φαίνεται το υποδεέστερο· διότι αυτό που συγκεράννυται γίνεται ένα, και δεν φαίνεται τι ήταν προηγουμένως· διότι αλλιώς δεν θα λέγαμε καν ότι έχει συγκεραστεί. Και πρόσεξε πώς συνεχώς προσπερνά τα ελαττώματα λέγοντας: «στο μέλος που υστερεί». Δεν είπε, «στο άτιμο», «στο άσχημο», αλλά, «σε αυτό που υστερεί». Πώς υστερεί; Κατά τη φύση.

Δίδοντας περισσότερη τιμή. Και γιατί; Για να μην υπάρξει σχίσμα στο σώμα. Διότι, επειδή, αν και απολάμβαναν άπειρες παρηγορίες, εντούτοις θλίβονταν, θεωρώντας ότι έλαβαν λιγότερα, αποδεικνύει ότι στην πραγματικότητα τιμήθηκαν περισσότερο· διότι λέει: «Δίδοντας περισσότερη τιμή σε αυτό που υστερεί». Έπειτα προσθέτει και τον λόγο, αποδεικνύοντας ότι προς το συμφέρον και προκάλεσε την υστέρηση, και απένειμε μεγαλύτερη τιμή. Και ποιος είναι αυτός ο λόγος;

Διότι δεν έχουν την ύπαρξή τους στην ιδιαίτερη φύση τους με τον ίδιο τρόπο που την έχουν με το να αποτελούν ένα μέσα στο σώμα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, εάν το σώμα καταστραφεί, κανένα όφελος δεν έχουν από την υγεία του καθενός ξεχωριστά· αλλά, είτε παραμένει το μάτι, είτε η μύτη διατηρεί τη φυσική της κατάσταση, εφόσον λυθεί ο σύνδεσμος του σώματος, κανένα απολύτως όφελος δεν θα υπάρξει πλέον. Εάν όμως, ενώ το σώμα παραμένει, τα μέλη αυτά υποστούν βλάβη, και υποστηρίζονται και επανέρχονται γρήγορα στην υγεία. Αλλά ίσως πει κάποιος: Αυτό βεβαίως έχει λογική όσον αφορά το σώμα, ότι δηλαδή αυτό που υστερεί έλαβε περισσότερη τιμή, στους ανθρώπους όμως πώς θα μπορούσε να φανεί αυτό; Στους ανθρώπους λοιπόν, κατεξοχήν θα μπορούσε να δει κανείς να συμβαίνει αυτό. Διότι και εκείνοι της ενδέκατης ώρας, έλαβαν πρώτοι τον μισθό· και το πλανηθέν πρόβατο έπεισε τον ποιμένα να εγκαταλείψει τα ενενήντα εννέα και να τρέξει σε αυτό, και όταν βρέθηκε, μεταφερόταν στους ώμους του και δεν αναγκάστηκε να περπατήσει· και ο άσωτος υιός απήλαυσε μεγαλύτερη τιμή από εκείνον που είχε επιδείξει καλή διαγωγή· και ο ληστής, πριν από τους αποστόλους, στεφανώθηκε και ανακηρύχθηκε.

Και από το ότι αυτό δίνεται για το κοινό συμφέρον· διότι, λέει, «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· και από το ότι όλοι αντλούν από το ίδιο Πνεύμα, και από το ότι αυτό που δίνεται αποτελεί χάρισμα και όχι οφειλή· διότι, λέει, «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο»· από το ότι η φανέρωση του Πνεύματος πραγματοποιείται με όμοιο τρόπο μέσω όλων· διότι, λέει, «στον καθένα η φανέρωση δίνεται μέσω του Πνεύματος»· και από το ότι αυτά έχουν καθοριστεί σύμφωνα με αυτό που κρίνει ορθό το Πνεύμα και ο Θεός· διότι, λέει, «όλα αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα, όπως ακριβώς θέλει»· και πάλι, «Ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά μέσα στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε»· και από το ότι είναι αναγκαία ακόμη και τα κατώτερα· διότι, λέει, «τα μέλη που φαίνονται ότι είναι πιο ασθενή, είναι αναγκαία»· από το ότι είναι εξίσου αναγκαία, επειδή συγκροτούν το σώμα εξίσου με τα ανώτερα· διότι, λέει, «το σώμα δεν αποτελείται από ένα μέλος, αλλά από πολλά»· από το ότι και τα ανώτερα έχουν ανάγκη τα κατώτερα· διότι, λέει, «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: Δεν σας έχω ανάγκη»· από το ότι και αυτά απολαμβάνουν μεγαλύτερη τιμή· διότι, λέει, «σε εκείνο που υστερούσε, έδωσε περισσότερη τιμή»· από το ότι είναι κοινή και ίση η φροντίδα για αυτά· διότι «το ίδιο μεριμνούν όλα τα μέλη το ένα για το άλλο»· και από το ότι είναι κοινή η δόξα και ο πόνος όλων τους· διότι, λέει, «είτε υποφέρει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη».

Διότι, όπως ακριβώς όταν εκείνο απουσιάζει πολλά εμποδίζονται, έτσι και χωρίς τούτο χωλαίνει το πλήρωμα της Εκκλησίας. «Αλλά πολύ περισσότερο, τα μέλη του σώματος που φαίνονται να είναι πιο αδύναμα είναι αναγκαία· και εκείνα τα μέλη του σώματος που νομίζουμε ότι είναι πιο άτιμα, σε αυτά αποδίδουμε περισσότερη τιμή· και τα άσχημά μας μέλη περιβάλλονται με μεγαλύτερη ευπρέπεια· ενώ τα ευπρεπή μέλη μας δεν έχουν τέτοια ανάγκη, αλλά ο Θεός [έτσι συγκέρασε το σώμα]». Και προσθέτει άλλη μία εμφατική διατύπωση· δεν λέει απλώς ότι τα ανώτερα έχουν ανάγκη από τα κατώτερα, αλλά ότι έχουν μάλιστα και πολλή ανάγκη. Πρόσεξε δε πώς, προκειμένου για τα πιο αδύναμα μέλη, χρησιμοποιεί τη φράση «αυτά που φαίνονται». Όταν όμως αναφέρεται στο ότι είναι αναγκαία, δεν προσθέτει πλέον το «φαίνονται», αλλά ο ίδιος αποφαίνεται κατηγορηματικά ότι είναι αναγκαία.

Διότι, τι θεωρείται πιο άτιμο σε εμάς από τα γεννητικά όργανα; Εντούτοις, είναι χρήσιμα για την τεκνοποίηση· γι' αυτό και οι νομοθέτες των Ρωμαίων τιμωρούν εκείνους που ακρωτηριάζουν αυτά τα μέλη και δημιουργούν ευνούχους, διότι φθείρουν το ανθρώπινο γένος και προσβάλλουν την ίδια τη φύση. Ας καταστραφούν, όμως, οι ακόλαστοι, οι οποίοι απορρίπτουν τα δημιουργήματα του Θεού. Διότι, όπως ακριβώς πολλοί κατηράσθησαν τον οίνο εξαιτίας εκείνων που μεθούν, και τη φύση των γυναικών εξαιτίας εκείνων που μοιχεύουν, έτσι και αυτά τα μέλη τα θεώρησαν αισχρά, εξαιτίας εκείνων που δεν τα χρησιμοποιούν όπως πρέπει. Αλλά δεν έπρεπε· διότι η αμαρτία δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φύση του πράγματος, αλλά το σφάλμα της πράξης γεννάται από την ελεύθερη προαίρεση. «Συνεκέρασε το σώμα». Και εφόσον το συνεκέρασε, δεν το άφησε να φαίνεται πιο άτιμο. «Δίδοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί». Διότι επειδή, αν και έλαβαν πολλή παρηγορία, λυπούνταν θεωρώντας ότι έλαβαν κάτι κατώτερο, αποδεικνύει ότι μάλλον τιμήθηκαν περισσότερο. Διότι σε αυτό που υστερεί, λέγει, έδωσε περισσότερη τιμή. «Για να μην υπάρχουν σχίσματα στο σώμα, αλλά τα μέλη να έχουν την ίδια μέριμνα το ένα για το άλλο· και είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη, είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Εξήγησε τον λόγο της περισσότερης τιμής, τεκμηριώνοντάς τον με βάση το συμφέρον, λέγοντας, για να μην υπάρχουν σχίσματα.

Έτσι και ο Θεός, λέει, μερικές φορές δίνει μεγαλύτερο χάρισμα σε εκείνον που υστερεί, ενώ σε εκείνον που έχει την ικανότητα και την επάρκεια να ρυθμίζει τον εαυτό του δίνει μικρότερο. Δεν πρέπει, λοιπόν, να απογοητεύεστε εσείς που φαίνεται να έχετε μικρότερο χάρισμα, επειδή και εμείς οι ίδιοι τα πιο ευπρεπή και πιο τιμημένα μέλη μας, εφόσον δεν έχουν μεγάλη ανάγκη από ευπρέπεια, αφήνοντάς τα να παραμένουν στην κοσμιότητα και τη σεμνότητα που ήδη έχουν, στα πιο άτιμα και λιγότερο ευπρεπή περιβάλλουμε τιμή και ευπρέπεια. Επομένως, εξαιτίας του ότι λάβατε λιγότερα, πρέπει μάλλον να χαίρεστε και να ευχαριστείτε, διότι έτσι σας έπλασε εξ αρχής ο Θεός μας, που κάνει τα πάντα με πάνσοφο και ακατάληπτο τρόπο, ώστε να έχετε ανάγκη από λιγότερα για την αυτάρκεια και την τελειωσή σας. Και αυτά τα λέει, αφενός παρηγορώντας από την απογοήτευση εκείνους που φαίνεται να έχουν λιγότερα, και αφετέρου ταπεινώνοντας από την έπαρση εκείνους που νομίζουν ότι έχουν λάβει περισσότερα. Γιατί υπερηφανεύεσαι νομίζοντας ότι έχεις περισσότερα; Αυτό είναι απόδειξη της αδυναμίας σου, το ότι δηλαδή είχες ανάγκη από περισσότερα. Γιατί καταρρέεις νομίζοντας ότι έχεις λιγότερα; Αυτό είναι τεκμήριο της δύναμής σου, το ότι δηλαδή ο Θεός έδειξε πως έχεις ανάγκη από λιγότερα. Και πρόσεξε πώς άρχισε σιγά σιγά να τους εξισώνει ως προς την ανάγκη, έστω κι αν φαινόταν ότι έτυχαν άνισων χαρισμάτων. Έπειτα δε εξύψωσε ακόμη περισσότερο αυτούς που φαίνονταν να μειονεκτούν· διότι αυτοί που απογοητεύονται έχουν ανάγκη από παρηγοριά περισσότερο από όσο οι αλαζόνες από επιείκεια και ήπια επιτίμηση.

Πώς λοιπόν μπορούμε να γίνουμε μαθητές του Χριστού; Ας ακούσουμε τον ίδιο να λέει: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Ακολουθία, λέει, εννοεί τη μίμηση μέσω των έργων, ώστε όπως ακριβώς εκείνος πορεύτηκε, παρόμοια με εκείνον να πορευτούμε και εμείς, τους πειρασμούς και τις λοιδορίες με χαρά να υπομείνουμε και να γίνουμε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, χωρίς το οποίο ούτε η νηστεία, ούτε η χαμευνία, ούτε η ακτημοσύνη, ούτε η αγρυπνία, ούτε η ορθοστασία, ούτε η ησυχία, ούτε ο σωματικός κόπος, ούτε κανένα άλλο από όσα μπορείς να πεις, θα μπορούσε να μας προσφέρει λόγο σοφίας ή λόγο γνώσης ή διάκρισης. Διότι όλα αυτά είναι οδός που οδηγεί προς το φως, δεν είναι το φως. Εάν λοιπόν, αφού πορευτώ μέσα σε αυτά για χίλια χρόνια, δεν κατακτήσω το φως, το οποίο είναι το Άγιο Πνεύμα «το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός» και μέσω του Υιού φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται, αλλά βρεθώ να είμαι στο σκοτάδι κατά την έξοδό μου από τον βίο, ποιο θα είναι το όφελος για μένα; Οπωσδήποτε θα πεις, κανένα, διότι λέει ο απόστολος: «στον έναν δίδεται λόγος σοφίας, στον άλλο λόγος γνώσης, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις» και αφού απαρίθμησε τα εξής είπε: «όλα αυτά ένα και το αυτό Πνεύμα». Βλέπεις πώς χωρίς το Πνεύμα κανείς δεν μπορεί ούτε να μαθαίνει ούτε να διδάσκει άλλους;