Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:25

Εκείνο δε που έχει ειπωθεί από τον Απόστολο, το: «Είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη»· και το: «Για να μην υπάρχουν σχίσματα στο σώμα, αλλά τα μέλη να μεριμνούν το ίδιο το ένα για το άλλο», κινούμενα δηλαδή από τη μία ψυχή που κατοικεί μέσα τους. Για ποιον λόγο άραγε οικονομήθηκε έτσι αυτό; Εγώ τουλάχιστον νομίζω, για να διασώζεται αυτή η ακολουθία και η ευταξία πολύ περισσότερο στην Εκκλησία του Θεού, προς την οποία έχει ειπωθεί: «Εσείς είστε σώμα Χριστού, και μέλη του ο καθένας ξεχωριστά»· εφόσον δηλαδή συγκρατεί και ενώνει τον καθένα με τον άλλο σε ομόνοια η μία και μόνη αληθινή κεφαλή, η οποία είναι ο Χριστός.

Ήδη δε το Πνεύμα νοείται και ως όλον μέσα σε μέρη, κατά τη διανομή των χαρισμάτων. Διότι όλοι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου, «έχοντας χαρίσματα διαφορετικά, σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε». Γι' αυτό «δεν μπορεί το μάτι να πει στο χέρι, δεν σε έχω ανάγκη· ή πάλι το κεφάλι στα πόδια, δεν σας έχω ανάγκη». Αλλά όλα μαζί συμπληρώνουν το σώμα του Χριστού στην ενότητα του Πνεύματος· και ανταποδίδουν το ένα στο άλλο την αναγκαία ωφέλεια που προέρχεται από τα χαρίσματα. Διότι ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη στο σώμα, το καθένα από αυτά, όπως ακριβώς θέλησε. Τα μέλη, ωστόσο, δείχνουν την ίδια μέριμνα το ένα για το άλλο, σύμφωνα με την πνευματική κοινωνία της συμπάθειας που υπάρχει μεταξύ τους. Γι' αυτό «είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη, είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Και ως μέρη μέσα στο όλον, ο καθένας μας ξεχωριστά βρίσκεται μέσα στο Πνεύμα· διότι όλοι μας σε ένα σώμα, βαπτιστήκαμε σε ένα Πνεύμα.

Αντίγραφο ομιλίας του Μελιτίου. 29. Ο μεν σοφότατος Εκκλησιαστής λέει «καλύτερο είναι το τέλος του λόγου παρά η αρχή του», καθόσον είναι καλύτερο και ασφαλέστερο να παύει κανείς την αγωνία της ομιλίας παρά να την ξεκινά, μάλιστα όταν ο ίδιος ο Εκκλησιαστής λέει: «η σοφία του φτωχού περιφρονείται, και τα λόγια του δεν εισακούονται». Επειδή όμως «το σώμα δεν είναι ένα μέλος, αλλά πολλά», και «όλα τα μέλη μεριμνούν το ένα για το άλλο, ώστε να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα», και «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: δεν σας έχω ανάγκη», αλλά «ο Θεός συναρμολόγησε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί», είναι, επομένως, αυταπόδεικτο ότι καθίσταται αναπόφευκτο, όταν κινείται ολόκληρο το σώμα, να μην κινείται και κάθε μέλος μαζί του.

Αφού μας παιδαγώγησε προς την ειρήνη μέσω του μίσους, το οποίο το ταχύτερο δυνατόν κατέστη μισητό, και αφού οικονόμησε το ένα αντίθετο μέσω του άλλου αντιθέτου, και αφού μας διαχώρισε τόσο, ώστε να προστρέξουμε ο ένας στον άλλον με μεγαλύτερη θέρμη· όπως ακριβώς συμβαίνει με τα φυτά, τα οποία, όταν καμφθούν βίαια με τα χέρια και έπειτα αφεθούν ελεύθερα, επανέρχονται πάλι στην αρχική τους θέση και φύση, και φανερώνουν τη φυσική τους ιδιότητα, το ότι δηλαδή παρεκκλίνουν με τη βία, αλλά δεν ανορθώνονται με τη βία· διότι πλέον το χέρι δεν περιφρονεί τον οφθαλμό, ούτε ο οφθαλμός το χέρι· διότι το κεφάλι δεν εξεγείρεται πια εναντίον των ποδιών, ούτε τα πόδια αποξενώνονται από το κεφάλι, και δεν βλάπτουν περισσότερο από ό,τι βλάπτονται από την αταξία και την αναρχία, η οποία αποτελεί σύγχυση και διάλυση των πάντων· αντιθέτως, τα μέλη μεριμνούν εξίσου το ένα για το άλλο, σύμφωνα με την τάξη και τον νόμο της φύσης, υπακούοντας σε Εκείνον που τα συνέδεσε και τα διαφύλαξε όλα μέσω της αλληλεξάρτησής τους· και έτσι έχουμε αναδειχθεί σε ένα σώμα και ένα πνεύμα, καθώς ακριβώς προσκληθήκαμε σε μία ελπίδα της κλήσεώς μας.

ΙΑ΄. Διότι όλοι μας είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ· και ο καθένας ξεχωριστά είμαστε μέλη του Χριστού, αλλά και μέλη ο ένας του άλλου. Διότι το ένα μέρος εξουσιάζει και προΐσταται, ενώ το άλλο καθοδηγείται και κατευθύνεται, και δεν ενεργούν και τα δύο το ίδιο πράγμα, εφόσον δεν είναι το ίδιο το να εξουσιάζει κανείς και το να εξουσιάζεται· και τα δύο γίνονται ένα στον έναν Χριστό, συναρμολογούμενα και συνενωνόμενα από το ίδιο Πνεύμα. Αλλά και μεταξύ εκείνων που εξουσιάζονται, υπάρχει πάλι μεγάλη διαφορά, καθώς διαφέρουν στη μόρφωση, στην άσκηση και στην ηλικία· και μεταξύ εκείνων που καθοδηγούν, πόσο μεγάλη είναι η διαφορά· και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες, όπως λέει ο Παύλος, μην αμφιβάλλεις γι' αυτό. Και άλλους μεν, λέει, έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον ποιμένες και διδασκάλους· πρώτον για την αλήθεια, δεύτερον για τη σκιά, τρίτον για το μέτρο της ωφέλειας και της ελλάμψεως. Και το μεν Πνεύμα είναι ένα, τα χαρίσματα όμως δεν είναι ίσα, διότι ούτε και τα δοχεία του Πνεύματος είναι ίσα. Διότι σε άλλον μεν δίνεται δια του Πνεύματος λόγος σοφίας και θεωρίας, σε άλλον λόγος γνώσεως ή αποκαλύψεως, σε άλλον πίστη βεβαία και αδίστακτη, σε άλλον δε ενέργειες δυνάμεων και ανωτέρων θαυμάτων, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, δηλαδή προστασίες, κυβερνήσεις, δηλαδή παιδαγωγίες της σάρκας, είδη γλωσσών, ερμηνείες γλωσσών, τα μείζονα χαρίσματα και τα δευτερεύοντα, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως.

Και επειδή ο Απόστολος είπε πάλι, «για να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα, αλλά τα μέλη να φροντίζουν το ένα για το άλλο· και είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη», ο ιερός Χρυσόστομος λέει: «και ως προς τη μεταξύ τους φροντίδα τα εξισώνει· και όχι μόνο από αυτό, αλλά και από τα λυπηρά και τα ευχάριστα που συμβαίνουν· διότι, όταν ένα πάσχει, όλα πονούν, και όταν η κεφαλή στεφανώνεται, ολόκληρος ο άνθρωπος χαίρεται και όλο το σώμα δοξάζεται»· και πάλι λέει: «αν το δικό μας σώμα δεν πρέπει να στασιάζει, πολύ περισσότερο το σώμα του Χριστού, και τόσο περισσότερο, όσο η χάρη είναι ισχυρότερη από τη φύση».

βʹ. Έπειτα, για να μην καταλήξει πάλι σε άλλη υπερβολή, λέει: «Τα δε ευσχήμονα μέλη μας δεν έχουν ανάγκη». Διότι, για να μην πει κάποιος: «Και τι λόγος είναι αυτός; Τα μεν τιμημένα να τα περιφρονούμε, ενώ στα υποδεέστερα να αφιερώνουμε τόση φροντίδα;», δεν το κάνουμε αυτό επειδή τα περιφρονούμε, λέει, αλλά επειδή αυτά δεν το έχουν ανάγκη. Και πρόσεξε πόσο μεγάλο εγκώμιο διατύπωσε εν συντομία και το προσπέρασε, πράττοντας τούτο με τρόπο συμφέροντα και ωφέλιμο. Και δεν αρκείται σε αυτό, αλλά προσθέτει και την αιτία λέγοντας: «Αλλά ο Θεός συνεκέρασε το σώμα, δίνοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί, ώστε να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα». Εάν λοιπόν το συνεκέρασε, δεν άφησε να φαίνεται το υποδεέστερο· διότι αυτό που συγκεράννυται γίνεται ένα, και δεν φαίνεται τι ήταν προηγουμένως· διότι αλλιώς δεν θα λέγαμε καν ότι έχει συγκεραστεί. Και πρόσεξε πώς συνεχώς προσπερνά τα ελαττώματα λέγοντας: «στο μέλος που υστερεί». Δεν είπε, «στο άτιμο», «στο άσχημο», αλλά, «σε αυτό που υστερεί». Πώς υστερεί; Κατά τη φύση.

Δίδοντας περισσότερη τιμή. Και γιατί; Για να μην υπάρξει σχίσμα στο σώμα. Διότι, επειδή, αν και απολάμβαναν άπειρες παρηγορίες, εντούτοις θλίβονταν, θεωρώντας ότι έλαβαν λιγότερα, αποδεικνύει ότι στην πραγματικότητα τιμήθηκαν περισσότερο· διότι λέει: «Δίδοντας περισσότερη τιμή σε αυτό που υστερεί». Έπειτα προσθέτει και τον λόγο, αποδεικνύοντας ότι προς το συμφέρον και προκάλεσε την υστέρηση, και απένειμε μεγαλύτερη τιμή. Και ποιος είναι αυτός ο λόγος;

«Για να μην υπάρχει σχίσμα», λέει, «στο σώμα». Και δεν είπε: «Στα μέλη», αλλά: «Στο σώμα». Διότι θα υπήρχε μεγάλη ανισότητα, εάν κάποια μέλη τα περιποιούνταν και η φύση και η δική μας πρόνοια, ενώ κάποια άλλα καμία από τις δύο· και έτσι θα αποκόπτονταν το ένα από το άλλο, μη μπορώντας να διατηρήσουν τον μεταξύ τους σύνδεσμο. Εάν δε αποκόπτονταν αυτά, θα προκαλούνταν βλάβη και στα υπόλοιπα.

γ'. Εάν, λοιπόν, πρόκειται να καταστραφούν και τα μεγάλα μέλη όταν αποκοπούν τα μικρά, οφείλουν ομοίως αυτά να φροντίζουν τα μικρά, και μάλιστα σαν τον εαυτό τους, εφόσον με τη διάσωση αυτών παραμένουν σώα και τα μεγαλύτερα. Επομένως, έστω κι αν πεις μυριάδες φορές ότι το μέλος είναι άτιμο και κατώτερο, εάν δεν δείξεις την ίδια πρόνοια όπως και για τον εαυτό σου, αλλά το παραμελήσεις ως κατώτερο, η βλάβη θα μεταφερθεί σε εσένα. Γι' αυτό δεν είπε: «Για να μεριμνούν απλώς τα μέλη το ένα για το άλλο», αλλά πρόσθεσε: «Για να έχουν ακριβώς την ίδια μέριμνα το ένα για το άλλο», δηλαδή, για να απολαμβάνει ο μικρός όμοια και την αυτή πρόνοια με τον μεγάλο. Μην πεις, λοιπόν, ότι «ο δείνα είναι ένας τυχαίος», αλλά αναλογίσου ότι είναι μέλος εκείνου του σώματος που συγκρατεί το παν· και όπως ακριβώς ο οφθαλμός, έτσι και αυτός συντελεί στο να είναι το σώμα πραγματικό σώμα. Διότι, εκεί όπου οικοδομείται το σώμα, κανένας δεν έχει τίποτα περισσότερο από τον πλησίον του. Επειδή δεν είναι αυτό που συνιστά το σώμα, το να είναι δηλαδή το ένα μέλος μεγαλύτερο και το άλλο μικρότερο, αλλά το να είναι πολλά και διαφορετικά.

Πάλι, αν όλα ήταν κατώτερα, το ίδιο θα συνέβαινε· ώστε και ως προς αυτό εξισώνονται τα κατώτερα. Αν δε πρέπει να πούμε και κάτι περισσότερο, για να παραμένει το σώμα, ο κατώτερος είναι κατώτερος· ώστε εξαιτίας σου είναι κατώτερος, για να παραμένεις εσύ μεγάλος. Για τον λόγο αυτόν απαιτεί και την ίδια πρόνοια από όλους· και αφού είπε: «Για να μεριμνούν το ίδιο τα μέλη το ένα για το άλλο», ερμηνεύει πάλι ακριβώς το ίδιο, λέγοντας: «Και είτε υποφέρει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη». Διότι για τον λόγο αυτόν, λέει, κατέστησε και την πρόνοια κοινή, δημιουργώντας ενότητα μέσα σε τόσο μεγάλη διαφορετικότητα, ώστε να υπάρχει μεγάλη κοινωνία και σε όσα συμβαίνουν. Διότι, αν η πρόνοια για τον πλησίον είναι κοινή σωτηρία, είναι αναγκαίο και η δόξα και η λύπη να είναι κοινές. Τρία πράγματα λοιπόν απαιτεί εδώ: το να μη σχίζονται, αλλά να ενώνονται απόλυτα, το να προνοούν ομοίως το ένα για το άλλο, και το να θεωρούν κοινά όσα τους συμβαίνουν. Και πιο πάνω βέβαια λέει, ότι έδωσε περισσότερη τιμή στο υστερούν μέλος λόγω της ανάγκης του, δείχνοντας ότι το ίδιο το να είναι κανείς κατώτερος έχει γίνει πρόξενος μεγαλύτερης τιμής· εδώ όμως τα εξισώνει και ως προς το ζήτημα της πρόνοιας που επιδεικνύει το ένα για το άλλο.

Πάλι, αν τα μάτια πάθουν κάτι, όλα πονούν, και όλα βρίσκονται σε αδράνεια, και ούτε τα πόδια βαδίζουν ούτε τα χέρια εργάζονται ούτε το στομάχι απολαμβάνει τα συνηθισμένα· μολονότι η πάθηση βρίσκεται στα μάτια. Γιατί ταλαιπωρείς το στομάχι; Γιατί ακινητοποιείς τα πόδια; Γιατί δένεις τα χέρια; Επειδή είναι συνδεδεμένα με εκείνα, και κατά τρόπο ανέκφραστο ολόκληρο το σώμα πάσχει μαζί. Διότι, εάν δεν έπασχε μαζί, δεν θα δεχόταν ούτε να συμμετάσχει στη φροντίδα. Γι' αυτό, αφού είπε: «Για να έχουν τα μέλη την ίδια φροντίδα το ένα για το άλλο», πρόσθεσε: «Είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Και πώς συγχαίρουν, λέγει; Στεφανώνεται το κεφάλι, και ολόκληρος ο άνθρωπος δοξάζεται· ομιλεί το στόμα, και γελούν τα μάτια και ευφραίνονται· αν και η επιδοκιμασία δεν οφείλεται στην ομορφιά των ματιών, αλλά στη γλώσσα. Πάλι, όταν τα μάτια φαίνονται ωραία, ολόκληρη η γυναίκα ομορφαίνει· όπως ακριβώς λοιπόν και αυτά, όταν εγκωμιάζεται η ίσια μύτη και ο ευθυτενής λαιμός και τα άλλα μέλη, χαίρονται και γίνονται λαμπερά, και δακρύζουν πάλι με πολλή αφθονία στους πόνους και τις συμφορές τους, έστω και αν τα ίδια παραμένουν αβλαβή.

Και από το ότι αυτό δίνεται για το κοινό συμφέρον· διότι, λέει, «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· και από το ότι όλοι αντλούν από το ίδιο Πνεύμα, και από το ότι αυτό που δίνεται αποτελεί χάρισμα και όχι οφειλή· διότι, λέει, «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο»· από το ότι η φανέρωση του Πνεύματος πραγματοποιείται με όμοιο τρόπο μέσω όλων· διότι, λέει, «στον καθένα η φανέρωση δίνεται μέσω του Πνεύματος»· και από το ότι αυτά έχουν καθοριστεί σύμφωνα με αυτό που κρίνει ορθό το Πνεύμα και ο Θεός· διότι, λέει, «όλα αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα, όπως ακριβώς θέλει»· και πάλι, «Ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά μέσα στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε»· και από το ότι είναι αναγκαία ακόμη και τα κατώτερα· διότι, λέει, «τα μέλη που φαίνονται ότι είναι πιο ασθενή, είναι αναγκαία»· από το ότι είναι εξίσου αναγκαία, επειδή συγκροτούν το σώμα εξίσου με τα ανώτερα· διότι, λέει, «το σώμα δεν αποτελείται από ένα μέλος, αλλά από πολλά»· από το ότι και τα ανώτερα έχουν ανάγκη τα κατώτερα· διότι, λέει, «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: Δεν σας έχω ανάγκη»· από το ότι και αυτά απολαμβάνουν μεγαλύτερη τιμή· διότι, λέει, «σε εκείνο που υστερούσε, έδωσε περισσότερη τιμή»· από το ότι είναι κοινή και ίση η φροντίδα για αυτά· διότι «το ίδιο μεριμνούν όλα τα μέλη το ένα για το άλλο»· και από το ότι είναι κοινή η δόξα και ο πόνος όλων τους· διότι, λέει, «είτε υποφέρει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη».

Διότι, τι θεωρείται πιο άτιμο σε εμάς από τα γεννητικά όργανα; Εντούτοις, είναι χρήσιμα για την τεκνοποίηση· γι' αυτό και οι νομοθέτες των Ρωμαίων τιμωρούν εκείνους που ακρωτηριάζουν αυτά τα μέλη και δημιουργούν ευνούχους, διότι φθείρουν το ανθρώπινο γένος και προσβάλλουν την ίδια τη φύση. Ας καταστραφούν, όμως, οι ακόλαστοι, οι οποίοι απορρίπτουν τα δημιουργήματα του Θεού. Διότι, όπως ακριβώς πολλοί κατηράσθησαν τον οίνο εξαιτίας εκείνων που μεθούν, και τη φύση των γυναικών εξαιτίας εκείνων που μοιχεύουν, έτσι και αυτά τα μέλη τα θεώρησαν αισχρά, εξαιτίας εκείνων που δεν τα χρησιμοποιούν όπως πρέπει. Αλλά δεν έπρεπε· διότι η αμαρτία δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φύση του πράγματος, αλλά το σφάλμα της πράξης γεννάται από την ελεύθερη προαίρεση. «Συνεκέρασε το σώμα». Και εφόσον το συνεκέρασε, δεν το άφησε να φαίνεται πιο άτιμο. «Δίδοντας περισσότερη τιμή στο μέλος που υστερεί». Διότι επειδή, αν και έλαβαν πολλή παρηγορία, λυπούνταν θεωρώντας ότι έλαβαν κάτι κατώτερο, αποδεικνύει ότι μάλλον τιμήθηκαν περισσότερο. Διότι σε αυτό που υστερεί, λέγει, έδωσε περισσότερη τιμή. «Για να μην υπάρχουν σχίσματα στο σώμα, αλλά τα μέλη να έχουν την ίδια μέριμνα το ένα για το άλλο· και είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη, είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Εξήγησε τον λόγο της περισσότερης τιμής, τεκμηριώνοντάς τον με βάση το συμφέρον, λέγοντας, για να μην υπάρχουν σχίσματα.

Έπειτα, αφού είπε αυτά, τους συμβιβάζει πάλι προς την ισοτιμία και την ομόνοια, λέγοντας «ώστε να μην υπάρχει σχίσμα στο σώμα, αλλά τα μέλη να μεριμνούν το ίδιο το ένα για το άλλο» και τα εξής. (Α΄ Κορ 12,31) Το «να επιδιώκετε δε με ζήλο τα χαρίσματα» μου φαίνεται ότι δεν το έχει πει ως προτροπή και απόφανση· διότι πώς θα ήταν δυνατόν, αυτός που πολλές φορές είπε ότι ο καθένας λαμβάνει το χάρισμα για το κοινό συμφέρον, και που πολλές φορές απέδειξε ότι αυτός που φαίνεται να έχει το μεγαλύτερο χάρισμα δεν διαφέρει σε τίποτα από αυτόν που έχει το μικρότερο; Αλλά μου φαίνεται ότι έχει ειπωθεί από τον θεσπέσιο Παύλο ως ερώτηση: «Επιδιώκετε με ζήλο», λέει, «τα ανώτερα χαρίσματα; Και δεν σας πείσαμε ακόμη να μην αποθαρρύνεστε με τα μικρότερα; Αλλά είστε ακόμη εραστές και ζηλωτές των μεγαλύτερων; Εγώ όμως, εκτός από όσα έχουν ειπωθεί, σας δείχνω ακόμη έναν τρόπο και μια οδό, μέσω της οποίας, χωρίς να έχετε καμία απολύτως ανάγκη από αυτά τα μέγιστα χαρίσματα, θα φανείτε πραγματικά ανώτεροι και τελειότεροι από τους άλλους σε υπερβολικό βαθμό.» Τι είναι λοιπόν αυτό; Κάτι το απλό, άκοπο, και που αποκτάται με μεγάλη ευκολία. Τι είναι λοιπόν; Τι άλλο παρά η αγάπη; Διότι αυτός που την έχει ενστερνιστεί με καθαρότητα υπερέχει από όλους, έχει ανυψωθεί πάνω από όλους· ενώ εκείνος που δεν την έχει, έχει εκπέσει από όλα, είναι στερημένος από τα πάντα.

Περί της Κοσμιανής που πήγαινε στους αγίους για να προσευχηθεί, έπεσε από το άλογο και συνέτριψε το σώμα της [1] Ευχάριστο είναι για εμάς και το παρόν θαύμα, το οποίο επιτέλεσαν οι μάρτυρες σε κάποια γυναίκα ονόματι Κοσμιανή. Και ίσως εμφανίστηκε εύλογα μετά την αφήγηση των αυστηρότερων γεγονότων, ώστε, παρεμβαίνοντας, να απορροφήσει σαν σφουγγάρι τη λύπη που φαινόταν ότι θα μας προκαλούσαν εκείνα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά για να συμβεί ώστε, όπως από τις γυναίκες ξεκίνησε η διήγηση των λυπηρών, έτσι και η καταγραφή των ευχάριστων να έχει πάλι ως αρχή τις γυναίκες. [2] Διότι έτσι και ο Κύριος, μετά την ανάσταση, εμφανίζεται πρώτα σε γυναίκες προσφέροντάς τους το «Χαίρε», επειδή πρώτα σε αυτές, μετά την παράβαση στον παράδεισο, απηύθυνε τα λόγια της λύπης. Αυτό το έκρινε ο Ίδιος ως απολύτως δίκαιο, ώστε αυτές που πρώτες δέχθηκαν τη λύπη, αυτές πρώτες να λάβουν και τη χαρά, και να μην υπάρξει σχίσμα στο σώμα, σύμφωνα με τον θείο Απόστολο, ο οποίος ονόμασε τον άνδρα κεφαλή της γυναίκας, και όρισε τη γυναίκα ως σώμα του άνδρα, θέλοντας να μην υφίσταται ολόκληρο το σώμα ούτε ως γυναίκα χωρίς άνδρα, ούτε ως άνδρας χωρίς γυναίκα· όπου το ένα μέρος του σώματος δέχθηκε πρώτο τη χαρά, και το άλλο πρώτο τη λύπη. [3] Ας παρουσιαστεί, λοιπόν, η γυναίκα. Και όπως η Αθανασία υπήρξε η πρώτη στα θαύματα που φαινομενικά προξενούσαν λύπη, έτσι και η Κοσμιανή ας είναι η πρώτη σε εκείνα που φέρνουν ευθυμία.

Πώς λοιπόν μπορούμε να γίνουμε μαθητές του Χριστού; Ας ακούσουμε τον ίδιο να λέει: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Ακολουθία, λέει, εννοεί τη μίμηση μέσω των έργων, ώστε όπως ακριβώς εκείνος πορεύτηκε, παρόμοια με εκείνον να πορευτούμε και εμείς, τους πειρασμούς και τις λοιδορίες με χαρά να υπομείνουμε και να γίνουμε μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, χωρίς το οποίο ούτε η νηστεία, ούτε η χαμευνία, ούτε η ακτημοσύνη, ούτε η αγρυπνία, ούτε η ορθοστασία, ούτε η ησυχία, ούτε ο σωματικός κόπος, ούτε κανένα άλλο από όσα μπορείς να πεις, θα μπορούσε να μας προσφέρει λόγο σοφίας ή λόγο γνώσης ή διάκρισης. Διότι όλα αυτά είναι οδός που οδηγεί προς το φως, δεν είναι το φως. Εάν λοιπόν, αφού πορευτώ μέσα σε αυτά για χίλια χρόνια, δεν κατακτήσω το φως, το οποίο είναι το Άγιο Πνεύμα «το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός» και μέσω του Υιού φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται, αλλά βρεθώ να είμαι στο σκοτάδι κατά την έξοδό μου από τον βίο, ποιο θα είναι το όφελος για μένα; Οπωσδήποτε θα πεις, κανένα, διότι λέει ο απόστολος: «στον έναν δίδεται λόγος σοφίας, στον άλλο λόγος γνώσης, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων, αντιλήψεις, κυβερνήσεις» και αφού απαρίθμησε τα εξής είπε: «όλα αυτά ένα και το αυτό Πνεύμα». Βλέπεις πώς χωρίς το Πνεύμα κανείς δεν μπορεί ούτε να μαθαίνει ούτε να διδάσκει άλλους;

Επομένως, εξασφαλίζετε το δικό σας καλό, κύριοί μου, φροντίζοντας για το δικό μας· διότι, όπως λέει, τα μέλη μεριμνούν εξίσου το ένα για το άλλο, και είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη, είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη (εμείς οι αμαρτωλοί απλώς υπενθυμίσαμε, δεν διδάξαμε, μη γένοιτο), προς δόξαν εσάς των αγίων.

Αυτό όμως σε τίποτα δεν θα ωφελήσει, εάν ο οικονόμος δεν έχει σύμφωνο και εξίσου άγρυπνο με αυτόν τον παροικονόμο· αλλά ούτε ο παροικονόμος, εάν δεν έχει συμπορευόμενο τον κελάρη· αλλά ούτε ο κελάρης, εάν δεν έχει βοηθό του τον μάγειρα· και οι υπόλοιποι με τους υπόλοιπους με την ίδια ομόνοια να συνδιατίθενται. Και όπως ακριβώς σε ένα σώμα υπάρχουν πολλά μέλη, «όλα τα μέλη όμως μεριμνούν το ένα για το άλλο, και είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη», έτσι συμβαίνει και στην αδελφότητα· εάν δεν τηρηθεί αυτή η αρχή, δεν θα πρόκειται για κοινόβιο, ούτε θα υπάρχει ειρήνη και ομόνοια, αλλά διχόνοια και διάλυση. Εάν λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, πώς τολμά κάποιος να ενεργεί με ίδιο θέλημα ή, ενώ η μέρα έχει ήδη ξημερώσει, να ασχολείται με δική του μελέτη ή με κάποιο εργόχειρο, και δεν προσέρχεται για το κοινό συμφέρον; Ή πώς τολμά κάποιος, όταν καλείται σε εργασία, να αρνείται, και να μην υποβάλλει τον εαυτό του ακόμη και σε προσπάθειες πάνω από τις δυνάμεις του; Επομένως, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι υποτακτικός, αλλά ανυπότακτος· ούτε αδελφός, αλλά ξένος· όμως, ακόμη κι αν έγιναν έτσι τα πράγματα, στο εξής να προσέχετε, ώστε αυτός που θα συλληφθεί να μην καταστεί ένοχος των επιτιμίων της αταξίας. Δεν ακούτε τι προστάζει ο Απόστολος; «Να γίνεστε λοιπόν καλοί ο ένας απέναντι στον άλλον, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Θεός σας συγχώρησε δια του Χριστού.»