Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 12:7

Βεβαίως ο Παύλος λέει: «Άλλους μεν έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον διδασκάλους»· και πάλι ο ίδιος: «Στέλνοντας απεσταλμένους από τη Μίλητο στην Έφεσο, προσκάλεσε τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας», και τους λέει: «Προσέχετε τον εαυτό σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Χριστού». Βλέπεις ότι αυτούς που έθεσε ο Θεός, τους έθεσε το Άγιο Πνεύμα, και αυτούς που έθεσε το Πνεύμα, τους έθεσε ο Θεός; Και δεν έθεσε άλλους το Πνεύμα και άλλους ο Θεός, αλλά αυτούς ακριβώς που έθεσε ο Θεός, έθεσε και το Πνεύμα; Εάν λοιπόν αυτούς που έθεσε ο Θεός, τους έθεσε το Πνεύμα, άρα είναι η ίδια η ενέργεια του Θεού και του Πνεύματος. Εκείνων δε που η ενέργεια είναι η ίδια, η ίδια είναι και η φύση. Μακεδόνιος: Καίτοι ο Θεός είναι αυτός που ενεργεί τα πάντα στους πάντες. Διότι είναι γραμμένο: «Υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο· και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά ο Κύριος είναι ο ίδιος· και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά ο ίδιος Θεός είναι που ενεργεί τα πάντα στους πάντες». Ορθόδοξος: Πες και τα επόμενα, για να ακούσεις: «Στον καθένα όμως δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον».

«Διότι απηύθυνα», λέγει, «λόγους και δεν δίνατε προσοχή». Έπειτα, το χάρισμα της διδασκαλίας δίδεται για την οικοδομή αυτών που ακούν. Πρέπει, λοιπόν, στην ψυχή εκείνου που πρόκειται να προφητεύσει να προϋπάρχει η επιτηδειότητα, η οποία προέρχεται από τη δική μας προαίρεση, ώστε ο Λόγος που διέπει τα πάντα, επιλέγοντας τις πιο αρμονικές ψυχές, στις οποίες ούτε η παραμικρή κίνηση του παθητικού μέρους της ψυχής δεν είναι ασύμφωνη προς τον Λόγο σύμφωνα με την αναλογία της εναρμόνισης που υπάρχει μέσα τους, να επιφέρει την ενέργεια του θείου Πνεύματος. —Δεν είναι όμως αναγκαία μόνο η καταστολή των παθών για την προετοιμασία της υποδοχής του Πνεύματος, αλλά και το μέτρο της διαθέσεως ως προς την πίστη, καθώς και το συμφέρον τόσο του ίδιου που υποδέχεται τη χάρη, όσο και εκείνων που τον ακούν κάθε φορά, ή και εκείνων που στο μέλλον θα μετάσχουν στην ωφέλεια των Προφητών. Διότι, λέγει, «δίδεται στον καθένα η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· και πάλι: «Σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως». Είναι βέβαια ανέφικτο για την ανθρώπινη φύση να ερμηνεύσει τον λόγο της διαφορετικής ενέργειας που χορηγείται από το θείο Πνεύμα στους αξίους. —Σύμφωνα με τον οποίο, σε άλλον μεν ανατίθεται η προφητεία, και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό· άλλος λαμβάνει χαρίσματα ιαμάτων, και μάλιστα σε τέτοιο μέγεθος· και άλλος ενεργήματα θαυματουργικών δυνάμεων, μεγαλύτερων ή μικρότερων. Διότι αυτά τα γνωρίζει μόνον Εκείνος, ο οποίος ατενίζει την αξία της κάθε ψυχής και, με τα αθεώρητα μέτρα της δικαιοσύνης Του, διανέμει στον καθένα σύμφωνα με την αξία του.

Εάν λοιπόν αγνοείς πολλά, και εκείνα που αγνοείς είναι μυριοπλάσια από εκείνα που γνωρίζεις, γιατί δεν ομολογείς χωρίς ντροπή, μαζί με όλα τα άλλα, την ακίνδυνη άγνοιά σου και περί του τρόπου υπάρξεως του Αγίου Πνεύματος; Εγώ βέβαια δεν έχω την ευχέρεια χρόνου για να ελέγξω τη ματαιότητα των συλλογισμών σου, ούτε για να αποδείξω πόσα από τα όντα διαφεύγουν από την αντίληψη των συλλογισμών σου· εκείνο όμως ευχαρίστως θα ρωτούσα τους ομοϊδεάτες σας, και διαβεβαιώνω με απόλυτη πεποίθηση, ότι κάποτε θα μετανοήσεις για αυτήν την άθεη σοφία, εφόσον αποκαλείς το Άγιο Πνεύμα κτίσμα. Δεν φοβάσαι την ασυγχώρητη αμαρτία; Ή τι άλλο νομίζεις ότι μπορεί να είναι πιο ασεβής βλασφημία από αυτό; Διότι από αυτήν και μόνο τη φράση προκύπτουν όλα τα φοβερότερα δεινά· αλλοτρίωση από τον Θεό κατά την ίδια του τη φύση, ταπείνωση της δουλείας, λειτουργικές υπηρεσίες, στέρηση του αγιασμού –εφόσον δεν θα αποτελεί φυσικό του γνώρισμα– και έτσι το Πνεύμα θα καταλήξει να μετέχει στον αγιασμό από κατά χάριν δωρεά, όπως ακριβώς συμβαίνει και με όλα τα υπόλοιπα που έχουν αγιαστεί. Και όπως ακριβώς δίνεται σε εμάς η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον μας, και όπως χορηγείται στον καθένα σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, έτσι θα μετέχει και το Πνεύμα στον αγιασμό, εάν πράγματι είναι κτιστό, σύμφωνα με την αντίληψη των Πνευματομάχων.

Κεφάλαιο β΄. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ: Έχοντας δε διάφορα χαρίσματα, σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, αν είναι προφητεία, ας είναι σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄: Στον καθένα, όμως, δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το κοινό συμφέρον· διότι σε άλλον μεν δίνεται διά του Πνεύματος λόγος σοφίας· σε άλλον δε λόγος γνώσεως, σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα· σε έτερον πίστη, μέσω του ίδιου Πνεύματος· σε άλλον δε χαρίσματα ιαμάτων· σε άλλον προφητεία· σε άλλον διακρίσεις πνευμάτων· σε έτερον γένη γλωσσών· και σε άλλον ερμηνεία γλωσσών.

Και μάρτυρας αυτού του πράγματος είναι ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος προσθέτει και λέει: «Υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το ίδιο Πνεύμα. Και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά ο ίδιος Κύριος. Και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά ο ίδιος Θεός που ενεργεί τα πάντα σε όλους». Διότι, όπως αυτοί που κυβερνούν τα επίγεια πράγματα και κοσμούν τους θρόνους της βασιλείας, στεφανώνουν με διάφορες τιμές τους πιο γνήσιους από τους υπασπιστές τους, έτσι και η αγία και ομοούσιος Τριάδα σε όσους την αγαπούν με υγιή καρδιά και ολοκληρωτικό νου, διανέμει πλουσιοπάροχα την κτήση των άνωθεν αγαθών, μέσω του ενός Πνεύματος, όπως μέσω του Χριστού από τον Πατέρα. Διότι τα πάντα προέρχονται από τον Πατέρα μέσω του Υιού εν Πνεύματι. <Στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον. Διότι σε άλλον δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας κ.λπ.> Διότι γνωρίζει, βεβαίως γνωρίζει τους κατάλληλους καιρούς για το καθένα από αυτά που ενεργούνται από Αυτόν, «στον οποίο είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσης», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Και ποια είναι τα χαρίσματα και ποιες οι διανομές, καθώς και ποια τα ενεργήματα των δυνάμεων, τα διασαφηνίζει λέγοντας: «Διότι σε άλλον δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας». Και λόγος σοφίας, σύμφωνα τουλάχιστον με τη δική μου γνώμη, είναι αυτός που δίνεται «με το άνοιγμα του στόματος», ο έτοιμος και εύρρους, και ο οποίος προέρχεται σαν από γλώσσα πάρα πολύ ευφράδη.

Έτσι και το Άγιο Πνεύμα, όντας ένα και μονοειδές και αδιαίρετο, μοιράζει τη χάρη στον καθένα όπως θέλει. Και όπως το ξερό ξύλο, όταν ποτιστεί με νερό, βγάζει βλαστούς, έτσι και η ψυχή που βρίσκεται σε αμαρτίες, όταν αξιωθεί του Αγίου Πνεύματος μέσω της μετάνοιας, φέρει βότρυες δικαιοσύνης. Ενώ είναι μονοειδές, ενεργεί πολλές αρετές με το νεύμα του Θεού και στο όνομα του Χριστού. Ενός, δηλαδή, χρησιμοποιεί τη γλώσσα για σοφία, άλλου φωτίζει την ψυχή για προφητεία, σε άλλον δίνει δύναμη να διώχνει δαίμονες, σε άλλον δίνει την ικανότητα να ερμηνεύει τις θείες Γραφές. Άλλου ενισχύει τη σωφροσύνη, άλλον διδάσκει τα περί ελεημοσύνης, άλλον διδάσκει να νηστεύει και να ασκείται, άλλον διδάσκει να περιφρονεί τα πράγματα του σώματος, άλλον ετοιμάζει για μαρτύριο, ενεργώντας άλλα σε άλλους, ενώ το ίδιο δεν είναι διαφορετικό από τον εαυτό του. Καθώς έχει γραφτεί: Στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον όλων. Διότι στον έναν δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον λόγος γνώσης σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα, σε έτερον πίστη στο ίδιο Πνεύμα, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων στο ίδιο Πνεύμα, σε άλλον ενεργήματα θαυματουργικών δυνάμεων, σε άλλον προφητεία, σε άλλον διάκριση πνευμάτων, σε έτερον είδη γλωσσών, και σε άλλον ερμηνεία γλωσσών. Όλα αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, μοιράζοντας ξεχωριστά στον καθένα όπως θέλει.

Ποια είναι η χάρη, ποια η φύση, ποια η γνώση, ποια η προαίρεση, ποιο το πλήγμα, ποια η μετουσία; Και ο Παύλος είπε ότι υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων και ότι δίνονται για το συμφέρον. Ας μην απιστήσουμε λοιπόν εάν δεν τα λαμβάνουμε, ούτε να ζητάμε τα ίδια όταν τα λαμβάνουμε. Ας μην αμφιβάλλουμε εξαιτίας της διαφορετικότητάς τους, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται για την ίδια χάρη, αλλά ας λάβουμε υπόψη τους καιρούς, τους ανθρώπους και τους τρόπους. Ούτε κάποιος Αιγύπτιος κυριαρχεί τώρα, ούτε η Χαναάν λιμοκτονεί. Δεν υπάρχει ο δίκαιος Ιακώβ, ούτε το γένος του Ισραήλ που πρέπει να εξέλθει από την Αίγυπτο για να κληρονομήσει τη γη της Χαναάν. Δεν υπάρχουν αδελφοί βοσκοί, ούτε Μαδιανίτες έμποροι, ούτε ο Ιωσήφ να εμπνέεται από τα όνειρα.

Το έλεγε δε αυτό όντας εν Αγίω Πνεύματι· διότι δεν το είπε για να εξαλειφθεί η Τριάδα. Άλλωστε, ο ίδιος ο Κύριος λέει σαφώς: «Αφού πορευθείτε, να βαπτίσετε όλα τα έθνη στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Και πάλι ο Απόστολος λέει: «Ένα δε είναι το Πνεύμα, το οποίο διανέμει στον καθένα όπως θέλει, προς το συμφέρον». Ιδού λοιπόν ο Πατήρ, ιδού ο Υιός, ιδού το Άγιο Πνεύμα· και πουθενά δεν αναφέρει για τον Μελχισεδέκ ότι χορηγείται μεταξύ των χαρισμάτων ούτε μεταξύ των υψωμάτων. Και μάταια διαλαλούνται από αυτούς τα ψευδή και επινοημένα προσκόμματα, τα οποία δεν προέρχονται σε αυτούς από την αλήθεια, αλλά από αυτό το ίδιο το σφύριγμα του δράκοντα, με το οποίο μπόρεσε να εξαπατήσει και να παραπλανήσει κάθε αίρεση.

Προκειμένου δε για το σιτάρι και το κριθάρι, καθώς και για τα παρόμοια με αυτά, φέρνει πάνω τους τους τροχούς της άμαξας, οι οποίοι είναι σιδερένιοι και κοφτεροί, ικανοί να κόβουν με δύναμη και να αποκόπτουν τα περιττά μέρη του σιταριού. Κατά τον ίδιο τρόπο λοιπόν και ο γεωργός των ψυχών, ο Λόγος του Θεού, κατά τον κατάλληλο καιρό επιθυμεί να οργώνονται οι ψυχές των ανθρώπων μέσω της λογικής διδασκαλίας, η οποία διασχίζει και ανατέμνει τους λογισμούς που κρύβονται στο βάθος με το άροτρο του λόγου. Γι' αυτό προστάζει λέγοντας: «Οργώστε για τον εαυτό σας νέους αγρούς και μη σπέρνετε πάνω σε αγκάθια». Και όταν εξομαλυνθεί τρόπον τινά το πρόσωπο της ψυχής, εφόσον αφαιρεθεί κάθε κακία που παλαιότερα είχε φυτρώσει σε αυτήν δίκην ακανθών, τότε καταλλήλως, ανάλογα με τη διαφορά εκείνων που υποδέχονται τον σπόρο, καταβάλλονται τα σπέρματα· σε άλλους μεν κάποια πιο ασθενή και μικρά, που αντιστοιχούν σε μελάνθιο και κύμινο, σε άλλους δε σπουδαιότερα και αναγκαία, που παρομοιάζονται με σιτάρι και κριθάρι, κεχρί και ζέα, λόγω της πολλής και διαφορετικής δύναμης που υπάρχει και σε αυτά: «διότι υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, και σε άλλον μεν μέσω του Πνεύματος δίδονται» αυτά, σε άλλον δε άλλα, και σε άλλον πάλι εκείνα που του αρμόζουν. Και όταν φθάσει «ο καιρός του θερισμού» –και «θερισμός είναι η συντέλεια του κόσμου», όπως δίδαξε ο Σωτήρας– τότε θα ζητηθεί από τον καθένα να αποδώσει τον καρπό, αναλόγως με τα σπέρματα που έλαβε.

Διότι, εάν η ζωοποιός δύναμη αποδεικνύεται ότι υπάρχει στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, σύμφωνα με τη φωνή του Ευαγγελίου, εάν το άφθαρτο και το άτρεπτο και το ανεπίδεκτο κάθε κακού, εάν το αγαθό και το ευθές και το ηγεμονικό και εκείνο που ενεργεί τα πάντα εν πάσι όπως βούλεται, εάν όλα αυτά τα ιδιώματα διαπιστώνονται ομοίως και στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, πώς είναι δυνατόν, εξαιτίας της ταυτότητας που υπάρχει σε αυτά, να εννοήσει κανείς το ετερογενές; Επομένως, το ότι δεν πρέπει να θεωρούμε καμία σχέση αδελφότητας όσον αφορά τον Μονογενή, το αποδέχεται ο λόγος της ευσέβειας· το να μην είναι όμως το Πνεύμα ομογενές με τον Υιό, το ευθές με το ευθές, το αγαθό με το αγαθό, το ζωοποιό με το ζωοποιό, αυτό έχει αποδειχθεί σαφώς από τη λογική ακολουθία ότι αποτελεί αιρετική κακουργία. Σε τι λοιπόν μειώνεται η μεγαλειότητα του Πνεύματος εξαιτίας αυτών; Διότι δεν υπάρχει τίποτα από τα θεοπρεπή νοήματα που να μπορεί να προκαλέσει πλεονασμό ή υποβιβασμό· και εφόσον όλα αυτά αποδίδονται εξίσου και στον Υιό και στο Πνεύμα από την Αγία Γραφή, δεν θα μπορούσε κανείς να πει σε τι ακριβώς βλέπει την ανισότητα. Αντιθέτως, προβάλλει την ασέβεια κατά του Αγίου Πνεύματος γυμνή και αστήρικτη και χωρίς να βασίζεται σε καμία λογική ακολουθία. «Ούτε βέβαια κατατάσσεται μαζί με κανένα άλλο», λέει, «διότι έχει υπερβεί όλα τα δημιουργήματα που έγιναν μέσω του Υιού, ως προς τη γένεση, τη φύση, τη δόξα και τη γνώση, ως το πρώτο και κράτιστο, το μέγιστο και κάλλιστο έργο του Μονογενούς».

Έτσι, κατά τρόπο αγαθοπρεπή, για την ένωση εκείνων που απολαμβάνουν την πρόνοιά του, το Πνεύμα, καθώς προέρχεται και πληθύνεται, παραμένει μέσα στον εαυτό του κατά την υπερούσια δύναμή του. Εάν όμως αυτή η έκχυση και αποστολή και πρόοδος είναι επίσης φανέρωση —«διότι στον καθένα», λέει, «δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον»—, θα είναι το Πνεύμα μετρήσιμο, ώστε να μετρά την επιφάνειά του σε αναλογία με εκείνους που το συναντούν μυστικά; Και επειδή θα ήταν ανωφελές για όλους εάν ποτέ δεν εκφαινόταν τελείως, και επειδή υπερέχει απειροπλασίως κάθε εκφάνσεως και νοήσεως, μήπως μερίζεται ή συντίθεται από το υποδεέστερο και το υπερέχον; Ούτε καν εκείνο δεν κατανοείτε εσείς οι πάνσοφοι, ότι αυτό που φανερώνεται ή νοείται ή μετέχεται δεν αποτελεί μέρος του Θεού, ώστε να υφίσταται κατ' αυτόν τον τρόπο ο Θεός μερισμό, όπως εσείς νομίζετε, αλλά ολόκληρος κατά κάποιον τρόπο εκφαίνεται και δεν εκφαίνεται, νοείται και δεν νοείται, μετέχεται και παραμένει αμέθεκτος;

«Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Θα προσευχηθώ με το πνεύμα, θα προσευχηθώ όμως και με τον νου· θα ψάλω με το πνεύμα, θα ψάλω όμως και με τον νου». Και πάλι, όταν ο απόστολος προσθέτει «διότι, εάν ευλογήσεις με το πνεύμα», ο Χρυσόστομος λέει «εσύ βέβαια ορθά ευχαριστείς, διότι ομιλείς κινούμενος από το πνεύμα». Από ποιο πνεύμα κινούμενος; Οπωσδήποτε από το Άγιο. Το γιατί αυτός δεν το αναφέρει εδώ με την προσθήκη του άρθρου, θα το πούμε αργότερα. Τώρα όμως πρέπει να προσέξουμε και τον απόστολο ακόμη, ο οποίος το ανέφερε με την προσθήκη του άρθρου και έδειξε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι αυτή η χάρη και ενέργεια που μας κινεί· διότι λέει «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το κοινό συμφέρον». Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε ότι όλοι όσοι έχουν λάβει τα χαρίσματα είναι της ίδιας αξίας, διότι και εκείνος που έχει το μικρότερο χάρισμα αποδεικνυόταν ότι αποτελεί όργανο της θείας ενέργειας που βρίσκεται μέσα του.

Αλλά βέβαια και διαμετρά, δηλαδή μοιράζει με μέτρο. Διότι στον καθένα δίδεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον του. «Ο Μωάβ είναι ο λέβητας της ελπίδας μου». Μέσω του Μωάβ υπονοεί τα έθνη· τα ονομάζει δε λέβητα ελπίδας, δηλαδή εκείνους που θερμαίνουν και αναζωπυρώνουν την ελπίδα σε αυτόν. Και πώς την θερμαίνουν; Με το νοητό πυρ της ενέργειας του Πνεύματος.

Διότι, από τα πνευματικά χαρίσματα, άλλα μεν είναι αόρατα και γίνονται αντιληπτά μόνο με την πίστη, άλλα δε επιδεικνύουν και κάποιο αισθητό σημείο για την πλήρη διαβεβαίωση των απίστων. Αναφέρω ένα παράδειγμα: η άφεση των αμαρτιών είναι πράγμα νοητό, είναι αόρατο χάρισμα· διότι το πώς καθαρίζονται οι αμαρτίες μας δεν το βλέπουμε με τα μάτια της σάρκας. Γιατί άραγε; Επειδή η ψυχή είναι εκείνη που καθαρίζεται, και η ψυχή δεν οράται με τα μάτια του σώματος. Επομένως, η κάθαρση των αμαρτημάτων είναι κάποια νοητή δωρεά, η οποία δεν δύναται να γίνει φανερή στα μάτια του σώματος· το να ομιλεί όμως κανείς διάφορες γλώσσες, αποτελεί μεν και αυτό νοητή ενέργεια του Πνεύματος, ωστόσο παρέχεται ως αισθητό σημείο, το οποίο είναι ευδιάκριτο και στους απίστους. Διότι, της ενέργειας που τελείται εσωτερικά στην ψυχή, της αόρατης εννοώ, η εξωτερική γλώσσα που ακούγεται αποτελεί μία φανέρωση και απόδειξη. Γι' αυτό και ο Παύλος λέγει: «Στον καθένα δίδεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον». Εγώ, λοιπόν, τώρα δεν έχω ανάγκη από σημεία. Για ποιον λόγο; Διότι έχω μάθει να πιστεύω στον Δεσπότη ακόμη και χωρίς να δοθεί κάποιο σημείο.

Κανείς λοιπόν ας μη λυπάται για αυτό. Διότι στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον του. Επειδή, αν ένας άνθρωπος οικοδεσπότης γνωρίζει σε ποιον θα εμπιστευθεί το καθετί, πολύ περισσότερο ο Θεός, ο οποίος γνωρίζει τον νου των ανθρώπων και γνωρίζει τα πάντα πριν από τη γένεσή τους. Ένα μόνο είναι άξιο λύπης, το να αμαρτάνει κανείς, και τίποτε άλλο. Μην πεις: «Γιατί δεν έχω χρήματα;» ή, «Εάν είχα, θα τα πρόσφερα στους φτωχούς».

Γι' αυτό και έτσι το αποκαλεί, λέγοντας: «Στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· ονομάζοντας τα χαρίσματα φανέρωση του Πνεύματος. Επειδή, δηλαδή, και οι απόστολοι αυτό έλαβαν ως πρώτο σημείο, και οι πιστοί αυτό ελάμβαναν, το χάρισμα των γλωσσών, και όχι μόνο αυτό, αλλά και άλλα περισσότερα.

Διότι, για να μην πει κανείς: «Τι σημασία έχει, έστω κι αν είναι ο ίδιος Κύριος, και το ίδιο Πνεύμα, και ο ίδιος Θεός; Εγώ όμως έλαβα λιγότερα»· λέει ότι αυτό ακριβώς τον συνέφερε. «Φανέρωση του Πνεύματος» ονομάζει τα σημεία, και πολύ ορθά. Διότι σε εμένα τον πιστό, είναι φανερός αυτός που έχει το Πνεύμα από το ότι έχει βαπτιστεί· στον άπιστο όμως από πουθενά δεν θα είναι αυτό ξεκάθαρο, παρά μόνο από τα σημεία· επομένως και από αυτό πάλι πηγάζει μεγάλη παρηγοριά. Διότι, κι αν ακόμη τα χαρίσματα είναι διαφορετικά, η ένδειξη είναι μία· επειδή, είτε πολύ έχεις, είτε λίγο, το ίδιο φανερός γίνεσαι. Ώστε, αν αυτό επιδιώκεις να αποδείξεις, ότι δηλαδή έχεις το Πνεύμα, έχεις επαρκή την απόδειξη. Όταν, λοιπόν, και Αυτός που έδωσε είναι Ένας, και αυτό που δόθηκε είναι χάρισμα, και η φανέρωση προέρχεται από αυτό, και επιπλέον αυτό σε συμφέρει περισσότερο, μην θλίβεσαι σαν να έχεις περιφρονηθεί. Διότι ο Θεός δεν το έκανε αυτό για να σε ατιμάσει, ούτε για να σε παρουσιάσει κατώτερο από κάποιον άλλον, αλλά για να σε προστατεύσει, αποβλέποντας σε ό,τι είναι ωφέλιμο για εσένα.

Και από το ότι αυτό δίνεται για το κοινό συμφέρον· διότι, λέει, «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον»· και από το ότι όλοι αντλούν από το ίδιο Πνεύμα, και από το ότι αυτό που δίνεται αποτελεί χάρισμα και όχι οφειλή· διότι, λέει, «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά το Πνεύμα είναι το ίδιο»· από το ότι η φανέρωση του Πνεύματος πραγματοποιείται με όμοιο τρόπο μέσω όλων· διότι, λέει, «στον καθένα η φανέρωση δίνεται μέσω του Πνεύματος»· και από το ότι αυτά έχουν καθοριστεί σύμφωνα με αυτό που κρίνει ορθό το Πνεύμα και ο Θεός· διότι, λέει, «όλα αυτά τα ενεργεί ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα, όπως ακριβώς θέλει»· και πάλι, «Ο Θεός τοποθέτησε τα μέλη, το καθένα από αυτά μέσα στο σώμα, όπως ακριβώς θέλησε»· και από το ότι είναι αναγκαία ακόμη και τα κατώτερα· διότι, λέει, «τα μέλη που φαίνονται ότι είναι πιο ασθενή, είναι αναγκαία»· από το ότι είναι εξίσου αναγκαία, επειδή συγκροτούν το σώμα εξίσου με τα ανώτερα· διότι, λέει, «το σώμα δεν αποτελείται από ένα μέλος, αλλά από πολλά»· από το ότι και τα ανώτερα έχουν ανάγκη τα κατώτερα· διότι, λέει, «δεν μπορεί το κεφάλι να πει στα πόδια: Δεν σας έχω ανάγκη»· από το ότι και αυτά απολαμβάνουν μεγαλύτερη τιμή· διότι, λέει, «σε εκείνο που υστερούσε, έδωσε περισσότερη τιμή»· από το ότι είναι κοινή και ίση η φροντίδα για αυτά· διότι «το ίδιο μεριμνούν όλα τα μέλη το ένα για το άλλο»· και από το ότι είναι κοινή η δόξα και ο πόνος όλων τους· διότι, λέει, «είτε υποφέρει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη».

Διότι το ίδιο το Πνεύμα δίνει, λέγει, και δίνει προς το συμφέρον, και τα κατανέμει όπως θέλει, και τα κατανέμει ως δωρεά, όχι ως οφειλή. Και αν ακόμη λάβεις μικρό χάρισμα, εξίσου ανήκεις στο σώμα, και έτσι απολαμβάνεις πολλή τιμή· και εκείνος που έχει το μεγαλύτερο, έχει ανάγκη εσένα που έχεις το μικρότερο· και ότι το μέγιστο χάρισμα και η ασυγκρίτως ανώτερη οδός είναι η αγάπη.

Επειδή, ως προς το ότι ο Υιός δύναται από μόνος Του να πράττει αυτά, τα οποία δύναται κατά το βάπτισμα μαζί με τον Πατέρα, όπως επίσης και το Άγιο Πνεύμα, άκουσέ τα αυτά με σαφήνεια. Διότι στους Ιουδαίους έλεγε: «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει την εξουσία πάνω στη γη να συγχωρεί αμαρτίες»· και πάλι, «Για να γίνετε υιοί φωτός», και, «Εγώ τους δίνω αιώνια ζωή». Έπειτα, μετά από αυτά λέει: «Για να έχουν ζωή και να την έχουν σε αφθονία». Ας δούμε όμως και το Πνεύμα να πράττει ακριβώς το ίδιο. Πού μπορεί να το δει κανείς αυτό; «Στον καθένα», λέει, «δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον». Εκείνος λοιπόν που παρέχει αυτά, πολύ περισσότερο συγχωρεί και αμαρτήματα. Και πάλι: «Το Πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί»· και, «Θα ζωοποιήσει δια του Πνεύματός Του που κατοικεί μέσα σας»· και, «Το Πνεύμα είναι ζωή ένεκα της δικαιοσύνης»· και πάλι, «Εάν όμως οδηγείστε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο». «Διότι δεν λάβατε πνεύμα δουλείας ώστε να περιπέσετε πάλι στον φόβο, αλλά λάβατε πνεύμα υιοθεσίας». Και τότε βέβαια, όλα όσα έπρατταν, τα θαυματουργούσαν μετά την έλευση του Πνεύματος.

Ένα μεγάλο μυστήριο μας αποκαλύπτει εδώ. Ποιο ακριβώς είναι αυτό; Ότι η Καινή και η Παλαιά είναι του ίδιου Πνεύματος, και ότι το ίδιο Πνεύμα, που μίλησε σε εκείνη, μίλησε και εδώ, και ότι η πίστη είναι διδάσκαλος των πάντων, και χωρίς αυτήν δεν μπορούμε να πούμε απολύτως τίποτα. «Διότι και εμείς», λέει, «πιστεύουμε, γι' αυτό και μιλούμε». Επειδή, αν την καταργήσεις αυτήν, ούτε το στόμα δεν είναι δυνατόν να ανοίξουμε. Και γιατί δεν είπε, «Έχοντας δε την ίδια πίστη», αλλά, «Έχοντας δε το ίδιο Πνεύμα της πίστεως»; Θέλοντας να δηλώσει αυτά που προαναφέρθηκαν, και δείχνοντας ότι υπάρχει ανάγκη της χορηγίας του Πνεύματος για να ανέλθουμε στο ύψος της πίστεως, και να περιφρονήσουμε την αδυναμία των ανθρώπινων συλλογισμών. Γι' αυτό και αλλού ο ίδιος λέει: «Στον καθένα δε δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον. Διότι σε άλλον μεν δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως, σε άλλον πίστη, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων».

Τα Σίκιμα ερμηνεύονται «ωμίασις», δηλαδή εξοχή· διότι αυτό δηλώνει ο ώμος στην Αγία Γραφή. Εξού και για τον Σαούλ αναφέρεται: «Ήταν υψηλότερος από τους ώμους και πάνω». Τι είναι δε υψηλότερο από το Πνεύμα; Ή ποια υπεροχή μπορεί να βρεθεί ως προς τη δωρεά που προέρχεται από εκεί, την οποία ο Χριστός, αφού υψώθηκε, διαμοιράζει, αλλά και διαμετρά, δηλαδή την κατανέμει με μέτρο; Διότι στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον. «Δικός μου είναι ο Γαλαάδ, και δικός μου είναι ο Μανασσής· και ο Εφραΐμ είναι η προστασία της κεφαλής μου, ο Ιούδας είναι ο βασιλιάς μου». Διότι θα οικειωθώ όχι μόνο τον Μανασσή, αλλά και τη χώρα του. Επειδή ο Γαλαάδ είναι όνομα τόπου, ενώ ο Μανασσής ονομασία φυλής. Αλλά και στον Εφραΐμ θα αποδώσω την προηγούμενη δύναμη. Τον δε Ιούδα θα τον καταστήσω βασιλιά όλων των φυλών. Διότι μετά την επάνοδο οι φυλές παρέμειναν αδιαίρετες· και ο Ζοροβάβελ ηγούνταν και αυτών και εκείνων· κυρίως όμως και αληθώς ο Δεσπότης Χριστός, ο οποίος βλάστησε κατά σάρκα από τον Ιούδα, βασιλεύει σε όλη την κτίση. «Ο Μωάβ είναι ο λέβητας της ελπίδας μου· πάνω στην Ιδουμαία θα ρίξω το υπόδημά μου, σε εμένα υποτάχθηκαν οι αλλόφυλοι». Τόση δε ισχύ θα παράσχω στον λαό μου, ώστε να κυριαρχήσει και επί των αλλοφύλων, και να λάβει ως υπηκόους τους Μωαβίτες και τους Ιδουμαίους. Ακριβέστερα δε, αυτά έχουν ειπωθεί στον πεντηκοστό ένατο ψαλμό.

Διότι, αν και τα χαρίσματα είναι διαφορετικά, η φανέρωση είναι μία, και είτε είναι πολύ μεγαλύτερο είτε μικρό, ομοίως ανάγεται σε Αυτόν. «Ο δε Θεός είναι ο ίδιος, ο οποίος ενεργεί τα πάντα σε όλους. Και στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον». Για να μην πει κάποιος: «Αν και είναι ο ίδιος Κύριος, και το ίδιο Πνεύμα, και ο ίδιος Θεός, εγώ όμως έλαβα λιγότερα», λέει: «Αυτό συνέφερε». Όταν λοιπόν, λέει, και Ένας είναι αυτός που τα έδωσε, και αυτό που σου δόθηκε είναι χάρισμα, και από αυτό προκύπτει η φανέρωση, και αυτό είναι περισσότερο συμφέρον, μη θλίβεσαι σαν να περιφρονήθηκες. Διότι δεν το έκανε αυτό για να σε ατιμάσει, αλλά αποσκοπώντας στο συμφέρον. Και φανέρωση του Πνεύματος ονομάζει το να λάβει κάποιος ένα από τα χαρίσματα. Διότι σε εμένα τον πιστό είναι φανερός αυτός που έχει το Πνεύμα. «Επειδή σε άλλον μεν δίνεται διαμέσου του Πνεύματος λόγος σοφίας· σε άλλον δε λόγος γνώσεως, σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα. Σε άλλον δε πίστη με το ίδιο Πνεύμα· σε άλλον δε χαρίσματα ιαμάτων με το ένα Πνεύμα· σε άλλον δε ενεργήματα δυνάμεων· σε άλλον δε προφητεία· σε άλλον δε διακρίσεις πνευμάτων». Τι είναι ο λόγος σοφίας; Το να είναι κάποιος ο ίδιος σοφός, και να μπορεί να κάνει και άλλους έτσι. Τι είναι δε ο λόγος γνώσεως; Το να έχει μεν κάποιος γνώση και να γνωρίζει τα μυστήρια, αλλά να μην μπορεί να διδάξει, ούτε να μεταδώσει εύκολα σε άλλον αυτά που γνωρίζει. Τι είναι δε η πίστη;

Και αυτό πάλι διδάσκοντας ο ίδιος απόστολος έγραφε στους ίδιους τους Κορινθίους στη δεύτερη επιστολή: «η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και η αγάπη του Θεού και Πατρός, και η κοινωνία του αγίου Πνεύματος είη μετά πάντων υμών». Διότι η διδόμενη χάρη και δωρεά δίδεται εν Τριάδι, από τον Πατέρα μέσω του Υιού εν αγίω Πνεύματι. Και όπως ακριβώς η διδόμενη χάρη προέρχεται από τον Πατέρα μέσω του Υιού, έτσι δεν θα μπορούσε να υπάρξει σε εμάς κοινωνία της δωρεάς, εάν όχι εν τω Πνεύματι τω αγίω. Διότι, μετέχοντας σε αυτό, έχουμε την αγάπη του Πατέρα, και την χάρη του Υιού, και την κοινωνία του ίδιου του αγίου Πνεύματος. Επομένως, αποδεικνύεται και από αυτά ότι η ενέργεια της Τριάδος είναι μία. Διότι ο απόστολος δεν εννοεί ότι τα διδόμενα είναι διαιρεμένα και διαφορετικά για τον καθένα, αλλά ότι τα διδόμενα δίδονται εν Τριάδι, και τα πάντα προέρχονται από έναν Θεό. Αλλά και ο ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις αναφέρει κάνοντας λόγο περί αυτής της προόδου: «και φάνηκαν σε αυτούς διαμοιραζόμενες γλώσσες ωσάν από πυρ, και κάθισε πάνω στον καθένα από αυτούς, και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος αγίου». Και πάλι: «όταν είδε δε ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Πνεύμα το άγιο». Και ξανά: «ενώ ακόμη μιλούσε ο Πέτρος τα λόγια αυτά, επέπεσε το Πνεύμα το άγιο επί πάντας τους ακούοντας». Και ο θειότατος Παύλος στην πρώτη προς Κορινθίους λέει: «στον καθένα δίδεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον. Διότι στον μεν ένα διά του Πνεύματος δίδεται λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως κατά το αυτό Πνεύμα, σε έτερον δε πίστη εν τω αυτώ Πνεύματι, σε άλλον δε χαρίσματα ιαμάτων εν τω αυτώ Πνεύματι, σε άλλον δε ενεργήματα δυνάμεων, σε άλλον δε προφητείες, σε άλλον δε διακρίσεις πνευμάτων, σε έτερον δε γένη γλωσσών, σε άλλον δε ερμηνείες γλωσσών. Πάντα δε ταύτα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, διαιρώντας ιδιαιτέρως στον καθένα καθώς βούλεται». Και ο κορυφαίος Πέτρος στις Πράξεις λέει: «υψωθείς λοιπόν τη δεξιά του Θεού, και αφού έλαβε την επαγγελία του αγίου Πνεύματος, εξέχεε τούτο, το οποίο νυν εσείς βλέπετε και ακούτε». Και πάλι: «μήπως το ύδωρ δύναται να εμποδίσει κανείς, ώστε να μη βαπτισθούν τούτοι, οι οποίοι έλαβαν το Πνεύμα το άγιο όπως ακριβώς και εμείς;». Και ο Κύριος δε, κάνοντας μνεία και των δύο προόδων του Πνεύματος στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, λέει: «όταν δε έλθει ο παράκλητος τον οποίον εγώ θα πέμψω σε εσάς παρά του Πατρός, το Πνεύμα της αληθείας το οποίο παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος θα μαρτυρήσει περί εμού». Με το να πει λοιπόν «όταν έλθει», κατέδειξε την δεσποτεία του Πνεύματος, και υπέδειξε χρόνο. Με το να πει δε «τον οποίον εγώ θα πέμψω σε εσάς παρά του Πατρός», παρέστησε το ότι το Πνεύμα το άγιο δεν είναι αντίθεο, και ότι αυτή η πρόοδος γίνεται ένεκα ημών, διότι επεμφθή σε εμάς. Με το να προσθέσει δε «το οποίο παρά του Πατρός εκπορεύεται», παρέδωσε θεοπρεπώς εκείνη την προαιώνια και αναίτια πρόοδο του θείου Πνεύματος, από πού δηλαδή είναι.

Ερώτηση 29η Τι σημαίνει το χωρίο που βρίσκεται στις Πράξεις των Αποστόλων, σύμφωνα με το οποίο κάποιοι «έλεγαν στον Παύλο μέσω του Πνεύματος να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα»; Γιατί παράκουσε το Πνεύμα και ανέβηκε; Απόκριση Ο μεν άγιος προφήτης Ησαΐας, στη δική του προφητεία, λέει ότι επτά πνεύματα επαναπαύονται στον Σωτήρα που ανέτειλε από τη ρίζα του Ιεσσαί, όχι επειδή αναγνωρίζει επτά πνεύματα του Θεού διδάσκοντας τους άλλους να το εκλαμβάνουν έτσι, αλλά επειδή ονόμασε «πνεύματα» τις ενέργειες του ενός και του αυτού Αγίου Πνεύματος, διότι το ενεργούν Άγιο Πνεύμα υπάρχει αναλογικά σε κάθε ενέργεια ολόκληρο και ανελλιπώς. Ο δε θείος Απόστολος τις διάφορες ενέργειες αυτού του ενός Αγίου Πνεύματος τις ονομάζει διάφορα χαρίσματα, τα οποία προφανώς ενεργούνται από το ένα και το αυτό Πνεύμα. Εάν, λοιπόν, η φανέρωση του Πνεύματος δίνεται σύμφωνα με το μέτρο της πίστης που υπάρχει στον καθένα, κατά τη μετοχή στο εκάστοτε χάρισμα ο καθένας από τους πιστούς –δηλαδή κατά την αναλογία της πίστης και της αντίστοιχης ψυχικής του διάθεσης– δέχεται σύμμετρη την ενέργεια του Πνεύματος, η οποία του χαρίζει την κατάλληλη έξη για την εφαρμογή της μίας ή της άλλης εντολής.

Διότι δεν είναι ορθό να πούμε ότι η χάρη ενεργούσε από μόνη της στους αγίους τη γνώση των μυστηρίων χωρίς τις φυσικές δυνάμεις που είναι από τη φύση τους δεκτικές της γνώσης, επειδή έτσι θα παρουσιάζαμε τους αγίους προφήτες να μην κατανοούν τη δύναμη των φωτισμών που τους δόθηκαν από το Πανάγιο Πνεύμα —και πώς τότε θα είναι αληθινός ο λόγος που λέει ότι ο σοφός θα κατανοήσει τα όσα βγαίνουν από το ίδιο του το στόμα;— ούτε πάλι, ότι χωρίς τη χάρη του Παναγίου Πνεύματος, αναζητώντας μόνο με τη φυσική τους δύναμη, έλαβαν την αληθινή γνώση των όντων, επειδή έτσι θα αποδεικνυόταν περιττή στους αγίους η επιφοίτηση του Πνεύματος, εφόσον δεν θα τους συνεργούσε σε τίποτα για τη φανέρωση της αλήθειας —και πώς τότε θα είναι αληθινός ο λόγος που λέει ότι «κάθε καλή δόση και κάθε τέλειο δώρημα έρχεται από άνωθεν, κατεβαίνοντας από τον Πατέρα των φώτων», καθώς και ότι «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον του»;—· διότι, λέει, «σε άλλον δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον λόγος γνώσης σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα, σε έτερον πίστη εν τω αυτώ Πνεύματι, σε άλλον χαρίσματα ιαμάτων» και τα εξής· στα οποία προσθέτει: «όλα δε αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα καθώς βούλεται»· βούλεται δε προφανώς το συμφέρον του καθενός για την εκπλήρωση της απαθούς επιθυμίας εκείνων που επιζητούν τα θεία.

Και ο μέγας Παύλος λέει: «Στον καθένα μας δόθηκε η χάρη σύμφωνα με το μέτρο της δωρεάς του Χριστού». Έπειτα, αναπτύσσοντας τη δωρεά του Χριστού, λέει: «Αυτός έδωσε άλλους μεν ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ευαγγελιστές, άλλους ως ποιμένες και δασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων στο έργο της διακονίας, για την οικοδομή του σώματος του Χριστού, μέχρι να φτάσουμε όλοι μαζί» —δηλαδή όχι ο καθένας ξεχωριστά, αλλά θα ήταν ευκταίο έστω και όλοι μαζί— «στην ενότητα της πίστης και στην επίγνωση του Υιού του Θεού, δηλαδή στο να γίνουμε τέλειος άνθρωπος, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Και πάλι αλλού λέει: «Στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το κοινό συμφέρον. Διότι σε άλλον δίνεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον λόγος γνώσης σύμφωνα με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον πίστη με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον χαρίσματα θεραπειών με το ίδιο Πνεύμα, σε άλλον ενέργειες θαυματουργικών δυνάμεων, σε άλλον προφητείες, σε άλλον διάκριση πνευμάτων, και σε άλλον διάφορα είδη γλωσσών. Όλα όμως αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, το οποίο τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθένα όπως ακριβώς θέλει». Δώρα λοιπόν λαμβάνουμε από το Πνεύμα του πληρώματος του Χριστού, όχι το ίδιο το Πνεύμα και πλήρωμα.

Θείοι τόποι της δόξας του Θεού είναι οι άνω δυνάμεις των ουρανών και τα στρατεύματα των αγγέλων. Διότι, σύμφωνα με το χάρισμα του Αγίου Πνεύματος, το οποίο έλαβε η ψυχή προς όφελός της όσο ακόμη κατοικούσε στο σώμα και με το οποίο, μέσω της φανέρωσης του Πνεύματος, όπως λέει ο Παύλος, φανερώθηκε στην Εκκλησία του Θεού για την οικοδομή και την ωφέλεια του σώματος του Χριστού, έχοντας είτε λόγο σοφίας του Πνεύματος, είτε λόγο γνώσης με το ίδιο Πνεύμα, είτε χαρίσματα ιαμάτων κατά το ίδιο Πνεύμα, είτε φανέρωση σημείων, είτε συμπαράσταση στους καταπονουμένους, είτε διακυβέρνηση της Εκκλησίας του Θεού και του λαού, είτε σταθερή βουλή εν τω Αγίω και τω αυτώ Πνεύματι, είτε ακαταμάχητη ισχύ κατά των δαιμόνων, είτε θεία σύνεση, είτε κάποιον άλλον από τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, όπως τυχόν ανυπόκριτη αγάπη, χαρά προερχόμενη από την ελευθερία των παθών, ειρήνη και τα λοιπά, από τα οποία αν η ψυχή μοιραστεί έστω και ένα, για να μην πούμε όλα, ανήκει στον Χριστό, όπως ακριβώς δεν Του ανήκει αν δεν συμμετέχει σε κανένα από αυτά, ανάλογα λοιπόν βρίσκει τη δική της μονή και κατοικία, η οποία της απονέμεται κατ' αξίαν σε αυτές τις διάφορες μονές του Θεού.

πεʹ. Καθένας που προφέρει ωφέλιμους λόγους από το στόμα του για την οικοδομή του πλησίον, τους προφέρει από τους αγαθούς θησαυρούς της καρδιάς του, καθώς είναι αγαθός, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου. Κανείς όμως δεν μπορεί να προχωρήσει στη θεολογία και να μιλήσει για τον Θεό, παρά μόνο εν Αγίω Πνεύματι· και κανείς, όταν μιλάει με το Πνεύμα του Θεού, δεν λέει πράγματα αντίθετα προς την πίστη στον Χριστό, παρά μόνο όσα οικοδομούν, όσα ανυψώνουν προς τον Θεό και τη βασιλεία Του, και αποκαθιστούν την αρχέγονη ευγένεια, και ενώνουν με τον Θεό κάποιους από αυτούς που σώζονται. Εάν, λοιπόν, η φανέρωση του Πνεύματος δίνεται στον καθένα προς το πνευματικό συμφέρον, τότε εκείνος που έχει πλουτίσει με τον λόγο της σοφίας του Θεού και έχει αξιωθεί τον λόγο της γνώσης, ενεργείται από το θείο Πνεύμα και αποτελεί κατοικητήριο των ακένωτων θησαυρών του Θεού.

Πρόσεξε ακριβώς πώς ανακήρυξε τρανώς το πανάγιο Πνεύμα και «Κύριο» και «Θεό». Διότι, αφού είπε: «υπάρχουν διαιρέσεις χαρισμάτων, αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα», και πάλι για το ίδιο θέμα προσέθεσε: «και υπάρχουν διαιρέσεις διακονιών, αλλά είναι ο ίδιος Κύριος», έπειτα, παραμένοντας στο ίδιο νόημα και λέγοντας: «και υπάρχουν διαιρέσεις ενεργημάτων, αλλά είναι ο ίδιος Θεός», συμπληρώνει λέγοντας: «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον», δείχνοντας ότι απέδωσε και το «Θεός» και το «Κύριος» στο Άγιο Πνεύμα. Διότι όλα όσα προείπε τα συγκέντρωσε στην υπόσταση του Πνεύματος, όχι μόνο λέγοντας: «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος», αλλά και μέσω της απαρίθμησης των χαρισμάτων που ακολουθεί· διότι διατείνεται ότι όλα δίνονται μέσω του Πνεύματος. Και ανακεφαλαιώνοντας πάλι λέει: «όλα αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα». Ώστε είναι φανερό ότι ο θείος Παύλος εδώ θεολογεί λαμπρώς και ρητώς το πανάγιο Πνεύμα και ως «Κύριο» και ως «Θεό». Εάν δε κάποιος εκλάβει το μεν «Πνεύμα» για το Άγιο Πνεύμα, τα δε «Κύριος» και «Θεός», το ένα για τον Υιό και το άλλο για τον Πατέρα, και έτσι ουδόλως λιγότερο η κυριότητα και η θεότητα θα μαρτυρηθούν από αυτά τα ίδια για το Άγιο Πνεύμα. Πώς και με ποιον τρόπο;

Και ότι αυτά έχουν έτσι, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι εν Χριστώ Ιησού δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, ούτε Ιουδαίος, ούτε Έλληνας, ούτε Σκύθης, ούτε βάρβαρος, αλλά τα πάντα και μέσα σε όλους είναι ο Χριστός.» Βλέπεις πώς δεν είπε «αλλά όλοι είναι χριστιανοί», αλλά ένας «Χριστός», ως ένα σώμα από πολλά μέλη. Και άκουσέ τον πάλι να το δηλώνει αυτό αλλού. Αφού δηλαδή είπε πρώτα: «Σε καθέναν δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον» και απαρίθμησε τις διαφορές των χαρισμάτων, ύστερα πάλι ο ίδιος πρόσθεσε: «Όλα δε αυτά τα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, που τα μοιράζει ξεχωριστά στον καθέναν όπως θέλει.» Αφού λοιπόν μας γνώρισε τις ενέργειες που δίνονται μέσω του Πνεύματος στα ίδια τα άγια μέλη του Χριστού, προσθέτει και λέει: «Διότι, όπως ακριβώς το σώμα είναι ένα και έχει πολλά μέλη, και όλα τα μέλη του ενός σώματος, αν και είναι πολλά, αποτελούν ένα σώμα, έτσι και ο Χριστός· διότι με ένα Πνεύμα όλοι εμείς βαπτιστήκαμε σε ένα σώμα, είτε Ιουδαίοι είτε Έλληνες, είτε δούλοι είτε ελεύθεροι, και όλοι ποτιστήκαμε ένα ποτό· διότι και το σώμα δεν είναι ένα μέλος αλλά πολλά.» Όπως δε πάλι στον καθέναν, καθώς προείπαμε, δίνεται από τον Θεό η κληρονομιά σύμφωνα με την αξία του στις άφθαρτες μονές, έτσι και στο σώμα της Εκκλησίας ο καθένας θα συγκαταλεχθεί στο μέρος του Χριστού για το οποίο είναι άξιος.

Όπως, για παράδειγμα, τρία είναι αυτά που βλέπουμε στην Εκκλησία, η κάθαρση, ο φωτισμός και η τελείωση. Τρία είναι και τα τάγματα που έχουν αναλάβει αυτές τις ενέργειες. Οι διάκονοι καθαίρουν μέσω της κατήχησης και της διδασκαλίας, οι πρεσβύτεροι φωτίζουν μέσω του βαπτίσματος, οι αρχιερείς εγκαθιστούν τις ιερατικές τάξεις και τελειώνουν, δηλαδή, χειροτονούν. Βλέπεις πώς αντιστοιχούν τα τάγματα προς τις ενέργειες, και δεν είναι ούτε περισσότερα, ούτε λιγότερα τα τάγματα των προεστώτων, εννοώ; Σε αυτούς λοιπόν τους δούλους διανέμει δέκα μνες, εννοώ τα χαρίσματα, τα οποία δίνονται στον καθένα προς το συμφέρον. Διότι καθένας στον οποίο έχει ανατεθεί η ποιμαντική προστασία, ακόμη και αν είναι ανάξιος, έχει χάρισμα από αυτήν την ίδια τη χρίση, και αυτό αποτελεί όντως μέγα μυστήριο της φιλανθρωπίας και της οικονομίας του Θεού. «Και συνέβη, όταν αυτός επέστρεψε αφού έλαβε τη βασιλεία, διέταξε να του καλέσουν αυτούς τους δούλους, στους οποίους είχε δώσει το αργύριο, για να μάθει τι κέρδισε ο καθένας με τη συναλλαγή του».