Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:16

Τι λοιπόν θα είναι το καλύτερο; Θα προσευχηθώ με το πνεύμα, θα προσευχηθώ και με τον νου. Με τη λέξη «πνεύμα» πάλι εδώ, εννοεί το χάρισμα που δίνεται μέσω του Πνεύματος. Επειδή δε σκοπός του είναι μέσα από πάρα πολλές και αναγκαίες έννοιες να αποδείξει ως ανώφελο το να λαλεί κάποιος σε γλώσσες, όταν δεν ακολουθεί η ικανότητα να εξηγεί με σαφήνεια στους άλλους τα λόγια των προφητών, προσθέτει και άλλα, μέσα από τα οποία θα μπορούσε κανείς να τον δει να μιλάει με σαφήνεια. «Επειδή, εάν ευλογήσεις με το πνεύμα, αυτός που αναπληρώνει τη θέση του ιδιώτη, πώς θα πει το Αμήν;» Όταν, λέει, εσύ μεν λαλείς σε γλώσσα, αλλά εκείνος που βρίσκεται στην τάξη του λαϊκού, αν δεν γνωρίζει τη φωνή σου, πώς θα αποκρίνεται λέγοντας το Αμήν στις δικές σου ευχαριστίες, δηλαδή στις προσευχές; Διότι το ότι στις προσευχές των προεστώτων συνηθίζεται στις εκκλησίες να συντελειώνουν μαζί και οι προσευχές των υποτακτικών, είναι σε όλους σαφές. Διότι αποκρίνονται με το «Αμήν», επιφέροντας το τέλος στις δικές τους ικεσίες προς τον Θεό μαζί με τη φωνή του ιερέα, ώστε αυτό που φαίνεται να υπολείπεται στα μέτρα των λαών, να αναπληρώνεται με την τελειότητα των ιερέων, και σαν να αποδεχόταν ο Θεός «τους μικρούς μαζί με τους μεγάλους» μέσα σε ενότητα πνεύματος. Διότι, συνδέοντας τις δικές τους προσευχές με τις προσευχές των ιερέων, οι υποκείμενοι πιστοί έχουν πιστέψει ότι αυτές θα γίνουν δεκτές. Με αυτόν τον σκοπό άλλωστε και ο Θεός πρόσταξε να προσφέρονται στο θυσιαστήριο των ολοκαυτωμάτων και πενιχρές θυσίες, ώστε το ελάχιστο, αναμειγνυόμενο με το τέλειο, να γίνει δεκτό από τον Θεό· διότι όλοι μας είμαστε ένα εν Κυρίω.

Όταν, λοιπόν, λέει, εσύ μιλάς σε ξένη γλώσσα· διότι αυτό σημαίνει το να ευλογείς με το πνεύμα· εκείνος που δεν γνωρίζει τι λες, πώς θα πει το Αμήν στη δική σου ευχαριστία; Διότι εσύ ο ίδιος πράττεις ορθά, τουλάχιστον σύμφωνα με τον νου που διαθέτεις, όμως ο άλλος δεν οικοδομείται. Πρέπει, βεβαίως, τα πάντα να πράττονται από εμάς για την οικοδομή και την ωφέλεια των αδελφών.

«Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Θα προσευχηθώ με το πνεύμα, θα προσευχηθώ όμως και με τον νου· θα ψάλω με το πνεύμα, θα ψάλω όμως και με τον νου». Και πάλι, όταν ο απόστολος προσθέτει «διότι, εάν ευλογήσεις με το πνεύμα», ο Χρυσόστομος λέει «εσύ βέβαια ορθά ευχαριστείς, διότι ομιλείς κινούμενος από το πνεύμα». Από ποιο πνεύμα κινούμενος; Οπωσδήποτε από το Άγιο. Το γιατί αυτός δεν το αναφέρει εδώ με την προσθήκη του άρθρου, θα το πούμε αργότερα. Τώρα όμως πρέπει να προσέξουμε και τον απόστολο ακόμη, ο οποίος το ανέφερε με την προσθήκη του άρθρου και έδειξε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι αυτή η χάρη και ενέργεια που μας κινεί· διότι λέει «στον καθένα δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το κοινό συμφέρον». Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε ότι όλοι όσοι έχουν λάβει τα χαρίσματα είναι της ίδιας αξίας, διότι και εκείνος που έχει το μικρότερο χάρισμα αποδεικνυόταν ότι αποτελεί όργανο της θείας ενέργειας που βρίσκεται μέσα του.

Δ΄. Είδες πώς, αναπτύσσοντας σιγά-σιγά τον λόγο του, αποδεικνύει ότι ο τέτοιου είδους άνθρωπος δεν είναι άχρηστος μόνο στους άλλους, αλλά και στον εαυτό του, εφόσον ο νους του είναι άκαρπος; Διότι, αν κάποιος ομιλεί μόνο την περσική γλώσσα ή κάποια άλλη ξένη, αλλά δεν γνωρίζει τι λέει, τότε πλέον θα είναι βάρβαρος και για τον εαυτό του, όχι μόνο για τον άλλον, επειδή δεν γνωρίζει τη σημασία των λέξεων. Επειδή κατά την αρχαιότητα υπήρχαν πολλοί που είχαν το χάρισμα της προσευχής μαζί με το χάρισμα των γλωσσών, και προσεύχονταν μεν, και η γλώσσα ομιλούσε, προσευχόμενη είτε στην περσική είτε στη ρωμαϊκή γλώσσα, αλλά ο νους δεν γνώριζε αυτό που λεγόταν. Γι' αυτό και έλεγε: «Εάν προσεύχομαι σε άγνωστη γλώσσα, το πνεύμα μου προσεύχεται», δηλαδή το χάρισμα που μου δόθηκε και το οποίο κινεί τη γλώσσα, «όμως ο νους μου είναι άκαρπος». Τι είναι λοιπόν το άριστο και το ωφέλιμο; Και πώς πρέπει να ενεργεί κανείς, ή τι να ζητά από τον Θεό; Το να προσεύχεται και με το Πνεύμα, δηλαδή με το χάρισμα, και με τη διάνοια. Γι' αυτό και έλεγε: «Θα προσευχηθώ με το πνεύμα, θα προσευχηθώ όμως και με τον νου· θα ψάλω με το πνεύμα, θα ψάλω όμως και με τον νου». Το ίδιο πάλι δηλώνει και εδώ: ότι δηλαδή πρέπει να ομιλεί η γλώσσα, αλλά και ο νους να μην αγνοεί τα λεγόμενα. Διότι, αν δεν συμβαίνει αυτό, θα υπάρξει και άλλη σύγχυση. Επειδή, «εάν ευλογήσεις», λέει, «με το πνεύμα, εκείνος που κατέχει τη θέση του απλού πιστού πώς θα πει το Αμήν στη δική σου ευχαριστία, εφόσον δεν γνωρίζει τι λες; Διότι εσύ μεν ευχαριστείς καλά, αλλά ο άλλος δεν οικοδομείται».

«Γι' αυτό, εκείνος που λαλεί με γλώσσα, ας προσεύχεται για να μπορεί να ερμηνεύει». Αν πρέπει να επιδεικνύετε ζήλο, αυτά τα χαρίσματα να επιθυμείτε, τα οποία οικοδομούν την Εκκλησία. Γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: Ας προσεύχεται, για να ερμηνεύει. «Διότι, αν προσεύχομαι με γλώσσα, το πνεύμα μου προσεύχεται, αλλά ο νους μου παραμένει άκαρπος. Τι πρέπει να γίνει λοιπόν;» Δηλαδή, (εννοεί) το χάρισμα που μου δόθηκε, το οποίο κινεί και τη γλώσσα. «Θα προσευχηθώ με το πνεύμα, θα προσευχηθώ όμως και με τον νου· θα ψάλω με το πνεύμα, θα ψάλω και με τον νου. Επειδή, αν ευλογείς με το πνεύμα, εκείνος που έχει τη θέση του απλού πιστού πώς θα πει το Αμήν στη δική σου ευχαριστία; Αφού δεν γνωρίζει τι λες». Σαν να ρωτάει κάποιος: Τι είναι, λοιπόν, το διδακτικό και ωφέλιμο; Και πώς πρέπει να ομιλεί κανείς; Και τι πρέπει να ζητάει από τον Θεό; Απαντά αναφέροντας το "και με το πνεύμα", δηλαδή το να προσεύχεται κανείς με το χάρισμα αλλά και με τη διάνοια, ώστε και η γλώσσα να εκφωνεί, και ο νους να μην αγνοεί τα λεγόμενα. Διότι, αν δεν γίνεται αυτό, δημιουργείται και άλλη σύγχυση. Επειδή ο λαϊκός δεν ξέρει να αποκριθεί με το Αμήν· διότι δεν γνωρίζει τι λες. «Εσύ, βεβαίως, καλά αναπέμπεις ευχαριστία, αλλά ο άλλος δεν οικοδομείται». Για να μη φανεί ότι υποτιμά υπερβολικά το χάρισμα, λέει αυτό το πράγμα· τούτο έπραξε και πιο πάνω, όταν έλεγε: Εκείνος που λαλεί μυστήριο, και στον Θεό λαλεί, και τον εαυτό του οικοδομεί. Εσύ λοιπόν, λέει, καλά αναπέμπεις ευχαριστία· διότι εκφωνείς κινούμενος από το Πνεύμα· όμως εκείνος, επειδή ούτε ακούει (κατανοεί) ούτε γνωρίζει τα λεγόμενα, απλώς στέκεται, χωρίς να λαμβάνει πολλή ωφέλεια. «

σε αυτούς που έχουν επιμεληθεί μέσω της αρετής, ώστε μιλώντας σε γλώσσες να μιλούν «και με το πνεύμα και με τον νου», δηλαδή να μιλούν και για δική τους ωφέλεια και για να απολαμβάνει ο νους τον κατάλληλο καρπό· και αυτός είναι η ωφέλεια του πλησίον. Αυτό δε θα συμβεί, εάν μιλώντας σε γλώσσες λάβουμε το χάρισμα και για να διερμηνεύουμε. Επειδή δε για το να λέει κανείς κάτι από τα καλά και σπουδαία, παίρνοντας το όνομα της «προσευχής» επέμεινε να το χρησιμοποιεί, για να μην νομίσεις ότι ο λόγος αφορά προηγουμένως την προσευχή, και όχι κάθε αναγκαίο και ωφέλιμο λόγο που λέγεται σε γλώσσες, μεταπήδησε στο «ψάλλειν», σαν να έλεγε ότι είτε πρόκειται για προσευχή είτε για ψαλμωδία είτε για οποιονδήποτε άλλον λόγο από τους αναγκαίους και καλούς, σε όλα ομοίως πρέπει να ωφελεί κανείς και τον εαυτό του και τους πλησίον. Έπειτα φέρνει και ένα παράδειγμα, δείχνοντας ότι το να μιλάει κανείς μόνο σε γλώσσες, χωρίς βέβαια να διερμηνεύει, παρουσιάζει πολλές ελλείψεις και υστερεί: διότι, λέει, «εάν ευλογήσεις με το πνεύμα», δηλαδή εάν καταλαβαίνεις μόνο εσύ και ωφελείς τον εαυτό σου με αυτά που ευλογείς, ο δε ακροατής δεν καταλαβαίνει τι λέγεις, τι θα σου αποκριθεί; Πώς θα πει το «αμήν», αν τυχόν χρειαστεί να αποκριθεί αυτό, εφόσον δεν γνωρίζει απολύτως τίποτα από όσα λέγεις εσύ;