Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:23

Επειδή συμβαίνει πολλές φορές, είτε εξαιτίας σωματικής ασθένειας, είτε λόγω ανάγκης αποδημίας, είτε για κάποια άλλη περίσταση, να αποχωρίζεται ο προεστώς από την αδελφότητα, ας υπάρχει και κάποιος άλλος, ο οποίος, έπειτα από δοκιμασία τόσο από τον ίδιο όσο και από άλλους που είναι ικανοί να δοκιμάζουν, να έχει επιλεγεί για τον σκοπό αυτό, ώστε, όταν εκείνος απουσιάζει, να αναλαμβάνει τη φροντίδα των αδελφών. Έτσι, και οι προτροπές του πνευματικού λόγου προς τους παρόντες θα γίνονται από έναν, ώστε κατά την απουσία του προεστώτος η αδελφότητα να μην προσλαμβάνει κάποια δημοκρατική μορφή που θα οδηγεί στη διάλυση του κανόνα και της παραδεδομένης ευταξίας. Αντιθέτως, να τηρούνται όσα έχουν εγκριθεί κατόπιν δοκιμασίας προς δόξαν Θεού, και για τους ξένους που επισκέπτονται την κοινότητα να υπάρχει αυτός που θα τους απαντά με σύνεση, προκειμένου και εκείνοι που αναζητούν τον λόγο να οικοδομούνται επάξια της περιστάσεως, και η κοινότητα της αδελφότητας να μην ντροπιάζεται. Διότι το να σπεύδουν όλοι ανεξαιρέτως να λάβουν τον λόγο αποτελεί αιτία θορύβου και σημάδι αταξίας. Άλλωστε, ο Απόστολος δεν επέτρεψε ούτε καν σε αυτούς που είχαν αξιωθεί του χαρίσματος της διδασκαλίας να μιλούν πολλοί μαζί στον ίδιο χώρο, λέγοντας: «Εάν όμως δοθεί αποκάλυψη σε κάποιον άλλον, ο πρώτος ας σωπαίνει»· και πάλι, ελέγχοντας τον άτοπο χαρακτήρα μιας τέτοιας αταξίας, αναφέρει: «Εάν λοιπόν συνέλθει ολόκληρη η Εκκλησία στον ίδιο χώρο και όλοι μιλούν με γλώσσες, και εισέλθουν αμύητοι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι έχετε τρελαθεί;».

Διότι ούτε καν με τη φαντασία του δεν θα μπορούσε κάποιος να αναπλάσει το νοητό φως που υπάρχει ενυπόστατα έξω από αυτά. Αλλά ας παραδεχθούμε αυτό το αδύνατο, ας δεχθούμε λοιπόν ότι αυτό το είπε κάποιος από τους ησυχαστές προς τη λογιότητά σου· δεν ξέρω βέβαια ποιος, διότι ούτε και εσύ ο ίδιος μπορείς να τον υποδείξεις· λες όμως ότι αυτός συγκαταλέγεται στους μη λογίους. Εάν λοιπόν εκείνος δεν μπορούσε να το ερμηνεύσει σωστά —πράγμα για το οποίο πείθομαι περισσότερο, παρά ότι δεν το διέγνωσε σωστά, ας υποθέσουμε όμως και αυτό, διότι η γνώση δεν ανήκει σε όλους—, δεν έπρεπε εσύ να ρωτήσεις αυτούς που έχουν το χάρισμα της διάκρισης και να μάθεις, στο μέτρο του εφικτού, τι είναι το μέγα θέαμα αυτού του φωτός, αντί να καταδικάσεις ευθύς τους θεόληπτους ως μαινομένους και να πάθεις φανερά αυτό που λέει ο θείος Παύλος; «Διότι, εάν εισέλθει», λέει προς τους Κορινθίους, «ανάμεσά σας κάποιος ιδιώτης ή άπιστος» και δεν ακούσει και αυτούς που μπορούν να διακρίνουν, «θα πει ότι μαίνεσθε». Αυτό λοιπόν που παθαίνουν οι ιδιώτες και οι άπιστοι, αλίμονο, το έπαθες και εσύ, ο μοναχός και φιλόσοφος. Ας υποθέσουμε δε ότι δεν το λέει αυτό ένας, ούτε μερικοί, αλλά πολλοί και όλοι εμείς· δεν σου αρκούσε να πεις αυτό που είπες ύστερα από μακρούς αγώνες, ότι δηλαδή «γνωρίζω πως αυτό το φως δεν υπάρχει»;

Αν και πουθενά μέσα στον νόμο δεν είναι γεγραμμένο, αλλά, όπως προείπα, πάντοτε ονομάζει «νόμο» ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη και τους προφήτες και τα ιστορικά βιβλία. Παραθέτει δε τη μαρτυρία από τον προφήτη Ησαΐα, μειώνοντας πάλι τη δόξα του χαρίσματος, αποβλέποντας στη δική τους ωφέλεια· αλλά όμως ακόμη και έτσι το παραθέτει με εγκώμιο. Διότι η φράση «Ούτε έτσι», φανερώνει ότι το θαύμα ήταν ικανό να τους εκπλήξει· αν όμως δεν πείσθηκαν, το σφάλμα είναι δικό τους. Και για ποιον λόγο το έκανε αυτό ο Θεός, εφόσον δεν επρόκειτο να πεισθούν; Για να φαίνεται ότι Εκείνος πράττει παντού όσα οφείλει. Αφού έδειξε λοιπόν και από την προφητεία ότι το σημείο δεν είναι πάρα πολύ ωφέλιμο, πρόσθεσε: «Ώστε οι γλώσσες είναι σημείο, όχι για όσους πιστεύουν, αλλά για τους απίστους· ενώ η προφητεία δεν είναι για τους απίστους, αλλά για όσους πιστεύουν». «Εάν λοιπόν συναχθεί όλη η Εκκλησία στον ίδιο τόπο, και όλοι μιλούν σε γλώσσες, και εισέλθουν αμύητοι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι παραφρονείτε; Εάν όμως όλοι προφητεύουν, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους· και έτσι τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη θα προσκυνήσει τον Θεό, ομολογώντας ότι όντως ο Θεός βρίσκεται ανάμεσά σας». Εδώ θα μπορούσε να δει κανείς να γεννάται μεγάλη απορία από όσα ελέχθησαν. Διότι, εάν οι γλώσσες αποτελούν σημείο για τους απίστους, πώς λέει: «Εάν σας δουν οι άπιστοι να μιλάτε σε γλώσσες, θα πουν ότι παραφρονείτε;»

β'. Και για να μάθεις ότι εδώ δεν παρουσίασε το σημείο ως κάτι που προσφέρει απόλυτη ωφέλεια, πρόσθεσε και το αποτέλεσμά του. Και ποιο ήταν αυτό; «Θα πουν», λέει, «ότι έχετε τρελαθεί». Αυτό όμως δεν οφείλεται στη φύση του σημείου, αλλά στη δική τους ανοησία. Όταν δε ακούς για απίστους, μην νομίζεις ότι παντού εννοούνται οι ίδιοι, αλλά άλλοτε μεν αυτοί που πάσχουν από ανίατη πνευματική ασθένεια και παραμένουν αδιόρθωτοι, άλλοτε δε εκείνοι που μπορούν και να μεταστραφούν, όπως ήταν στην εποχή των Αποστόλων εκείνοι που θαύμαζαν τα μεγαλεία του Θεού που κηρύσσονταν· όπως συνέβη στην περίπτωση του Κορνηλίου. Αυτό, λοιπόν, που εννοεί είναι το εξής: ότι η μεν προφητεία έχει ισχύ και στους απίστους και στους πιστούς· όταν όμως οι άπιστοι και οι ανόητοι ακούνε το χάρισμα των γλωσσών, όχι μόνο δεν ωφελούνται, αλλά και περιγελούν εκείνους που ομιλούν, θεωρώντας τους παράφρονες.

Διότι, πράγματι, γι' αυτούς αποτελεί μόνο ένα σημείο· δηλαδή, χρησιμεύει απλώς στο να εκπλήσσονται· ενώ βεβαίως εκείνοι που διέθεταν σύνεση αποκόμιζαν και ωφέλεια, πράγμα για το οποίο εξάλλου δόθηκε το σημείο. Διότι τότε δεν υπήρχαν μόνο εκείνοι που τους κατηγορούσαν για μέθη, αλλά και πολλοί οι οποίοι τους θαύμαζαν, καθώς διηγούνταν τα μεγαλεία του Θεού· επομένως, αυτοί που τους χλεύαζαν ήταν οι ανόητοι. Γι' αυτό και ο Παύλος δεν είπε απλώς: «Θα πουν ότι μαίνεσθε», αλλά πρόσθεσε: «οι αδαείς και οι άπιστοι».

Διότι δεν ήταν το ίδιο θαύμα όταν ήλεγξε τη Σαπφείρα, το οποίο αποτελούσε έργο προφητείας, με το όταν ο Πέτρος μιλούσε σε γλώσσες. Απεναντίας, τότε μεν όλοι κατελήφθησαν από δέος, ενώ, όταν μιλούσε σε γλώσσες, έδωσε ακόμη και την εντύπωση ανθρώπου που παραλογίζεται. Αφού είπε, λοιπόν, ότι η ομιλία σε γλώσσες δεν ωφέλησε, και αφού μετρίασε και πάλι αυτό ακριβώς το γεγονός με το να στρέψει την κατηγορία εναντίον των Ιουδαίων, προχωρώντας αποδεικνύει ότι προκαλεί και βλάβη. Και για ποιον λόγο, λέει, δόθηκε; Για να εκφέρεται συνοδευόμενη από ερμηνεία· διότι χωρίς αυτήν, στους ανόητους επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Διότι, λέει, «εάν όλοι μιλούν σε γλώσσες και εισέλθουν άπιστοι ή αμύητοι, θα πουν ότι μαίνεσθε»· όπως ακριβώς και για τους αποστόλους δημιουργήθηκε η υποψία ότι ήταν μεθυσμένοι. Διότι ειπώθηκε: «Αυτοί είναι γεμάτοι από γλυκό κρασί». Αλλά αυτό δεν αποτελεί κατηγορία εναντίον του θαυμαστού σημείου, αλλά εναντίον της δικής τους αμάθειας.

Επομένως, οι γλώσσες χρησιμεύουν ως σημείο όχι για τους πιστούς, αλλά για τους απίστους· αντίθετα η προφητεία δεν είναι για τους απίστους, αλλά για τους πιστούς. Εάν λοιπόν συγκεντρωθεί ολόκληρη η Εκκλησία στον ίδιο τόπο και όλοι μιλούν με γλώσσες, και εισέλθουν αμύητοι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι παραφρονείτε; Εάν όμως όλοι προφητεύουν και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους· και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι ο Θεός είναι όντως ανάμεσά σας. Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν, αδελφοί; Όταν συγκεντρώνεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα, έχει αποκάλυψη, έχει ερμηνεία. Όλα ας γίνονται προς οικοδομή. Εάν κάποιος μιλάει με γλώσσα, ας μιλούν δύο ή το πολύ τρεις, και με τη σειρά, και ένας ας διερμηνεύει.

Ποιοι είναι λοιπόν «οι άλλοι»; Προφανώς, εκείνοι που έχουν το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων. Επομένως, η μεν προφητεία, όπως είπα, έχει ανάγκη από τη διάκριση των πνευμάτων, για να αναγνωριστεί, να γίνει πιστευτή και να εγκριθεί, το δε χάρισμα των γλωσσών έχει ανάγκη από το χάρισμα της ερμηνείας, για να μη φανεί στους παρευρισκόμενους ότι ο άνθρωπος αυτός παραφρονεί, όταν κανένας από τους ακροατές δεν μπορεί να παρακολουθήσει τα λεγόμενα. Διότι, λέει ο μέγας απόστολος, εάν μιλάτε με γλώσσες και εισέλθει κάποιος άπιστος ή ιδιώτης, δεν θα πουν ότι παραφρονείτε; Γι' αυτό και παραγγέλλει να σιωπά μάλλον αυτός που μιλάει με γλώσσες, εάν δεν υπάρχει διερμηνέας. Όσο για τη φράση του διδασκάλου «προς διάκριση του καλύτερου», λένε εκείνοι που κατεφώτισαν τον νου τους με τα θεία λόγια ότι το χάρισμα της προφητείας και των γλωσσών υπερέχει των χαρισμάτων που χρειάζονται για τη διάκριση και τη διασάφηση, δηλαδή της διακρίσεως των πνευμάτων και της ερμηνείας. Γνωρίζοντας ακριβώς αυτό, ο διδάσκαλος είπε: «προς διάκριση του καλύτερου». Του ιδίου, από τον λόγο του προς τον φιλόσοφο Ήρωνα στο χωρίο: