Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:24

Και πάλι: «Εάν όμως όλοι προφητεύουν, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους· και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά· και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο, θα προσκυνήσει τον Θεό, αναγγέλλοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά σας». Θεό, λοιπόν, ονόμασε το Άγιο Πνεύμα, το οποίο μιλούσε μέσα τους. Και πάλι: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» Έδειξε ότι είμαστε ναός του Θεού· και όπου υπάρχει ναός, εκεί υπάρχει ο Θεός· το δε Πνεύμα κατοικεί, όπως στον δικό του ναό. Διότι λέγει: «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό που κατοικεί μέσα σας». Εάν όμως δεν δοξάζεις αυτόν που κατοικεί μέσα σου ως Θεό, έχεις γίνει ναός ειδώλων. Διότι λέγει: «Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» Και αλλού λέγει: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό, την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με επείρασαν οι πατέρες σας· με δοκίμασαν, και είδαν τα έργα μου επί σαράντα έτη». Λέγεται δε ότι το Άγιο Πνεύμα τα είπε αυτά· διότι λέγει ο Απόστολος: «Γι' αυτό, καθώς λέγει το Άγιο Πνεύμα: Σήμερα εάν ακούσετε τη φωνή του», και τα εξής. Άρα λοιπόν, το Άγιο Πνεύμα επείρασε ο Ισραήλ και δοκίμασε στην έρημο· και είδαν τα έργα του, δηλαδή τα θαυμάσια.

Αλλά ο νους τους, με ανώτερη δύναμη, έφθασε στη θεωρία αυτών, καθώς το Πνεύμα φανέρωνε τη θεία φύση μέσω αινιγμάτων. Οι δε Προφήτες δεν βλέπουν μόνο τα μέλλοντα, αλλά και τα κρυφά των παρόντων, όπως λέει ο Παύλος: Εάν όμως προφητεύετε, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αδαής, τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά· ή όπως ο Ελισσαίος: Δεν πορευόταν η καρδιά μου μαζί σου, όταν επέστρεψε ο άνδρας με το άρμα του για να σε συναντήσει;

Και τον προφήτη και τον στοχαστή. Κάθε προφητεία στους Ιουδαίους έφθασε μέχρι τον Ιωάννη· από τότε και έπειτα όμως, εξέλιπε από αυτούς. Και εκείνος που στοχάζεται πνευματικά το θέλημα του νόμου δεν υπάρχει πλέον ανάμεσά τους, εξαιτίας της πωρώσεως που επήλθε στον Ισραήλ. Αλλά και στην Εκκλησία υπάρχει προφητικό χάρισμα, εξαιτίας Εκείνου που έθεσε στην Εκκλησία πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες. Εάν λοιπόν ποτέ εισέλθουν άπιστοι ή αμύητοι, και δεν ελεγχθούν ούτε ανακριθούν, είναι και αυτό γνώρισμα εγκαταλείψεως. Διότι, λέγει, «εάν προφητεύετε, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους, και τα κρυπτά της καρδίας του γίνονται φανερά». Επομένως, προφήτης μεν είναι αυτός που, κατά αποκάλυψη του Πνεύματος, προαναγγέλλει το μέλλον· στοχαστής δε, είναι αυτός που χάρη στη σύνεσή του, παραβάλλοντας παρόμοιες καταστάσεις και έχοντας την πείρα των όσων έχουν προηγηθεί, βγάζει συμπεράσματα για το μέλλον· εκείνος δηλαδή που λέγει: «Εάν πράξουμε τα έργα των Σοδόμων, θα πάθουμε τα ίδια με εκείνους» ή ότι «Εάν μετανοήσουμε όπως οι Νινευίτες, θα ελεηθούμε παρομοίως με εκείνους».

Κεφάλαιο ΙΣΤ΄ Ότι το Άγιο Πνεύμα είναι από κάθε άποψη αχώριστο από τον Πατέρα και τον Υιό, τόσο κατά τη δημιουργία των νοητών όντων, όσο και κατά την οικονομία για τους ανθρώπους, αλλά και κατά την προσδοκώμενη κρίση. Ας επανέλθουμε λοιπόν στο αρχικό μας θέμα, για να δείξουμε πώς το Άγιο Πνεύμα είναι σε όλα αχώριστο και εντελώς αδιαίρετο από τον Πατέρα και τον Υιό. Στο χωρίο σχετικά με το χάρισμα των γλωσσών, γράφοντας προς τους Κορινθίους ο Παύλος αναφέρει: «Εάν, λέει, όλοι προφητεύετε, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αδαής, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους, τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά· και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά σας». Εάν, λοιπόν, μέσα από την προφητεία, η οποία ενεργείται σύμφωνα με τη διανομή των χαρισμάτων του Πνεύματος, αναγνωρίζεται ότι ο Θεός βρίσκεται μέσα στους προφήτες, ας σκεφτούν αυτοί ποια θέση θα αποδώσουν στο Άγιο Πνεύμα· είναι άραγε πιο δίκαιο να το κατατάσσουν μαζί με τον Θεό ή να το εξωθούν προς την κτίση; Και ο λόγος του Πέτρου προς τη Σαπφείρα: «Γιατί συμφωνήσατε μεταξύ σας να πειράξετε το Άγιο Πνεύμα; Δεν είπατε ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό», αποδεικνύει ότι τα αμαρτήματα ενάντια στο Άγιο Πνεύμα και ενάντια στον Θεό είναι τα ίδια.

Παρατήρησε λοιπόν ότι ο Θεός απευθύνθηκε στους παλαιότερους και αρχαιότερους λέγοντας: «Διότι εγώ είμαι μαζί σας, λέει ο Κύριος ο παντοκράτορας, και το Πνεύμα μου στέκεται ανάμεσά σας, έχετε θάρρος·» σε εμάς πάλι απευθύνεται ο θεσπέσιος ευαγγελιστής λέγοντας: «Από αυτό γνωρίζουμε ότι μένει μέσα μας, από το Πνεύμα το οποίο μας έδωσε.» Με ποιον τρόπο, πες μου, ήταν ο Θεός στους αρχαιότερους, όταν το Πνεύμα στεκόταν ανάμεσά τους; Ή πώς θα μπορούσε να είναι ο Θεός και σε εμάς τους ίδιους που έχουμε το Πνεύμα; Διότι, βεβαίως, δεν θα μπορούσε το Πνεύμα να πραγματοποιήσει μέσα μας την παρουσία του κατά φύσιν Θεού, εάν ήταν ετεροφυές προς τον Θεό. Β. Σε καμία περίπτωση. Α. Επομένως, το Πνεύμα είναι Θεός, και προέρχεται εκ του Θεού κατά φύσιν· ειδάλλως, εάν νομίζουν μέσα τους ότι δεν έχουν έτσι τα πράγματα, τότε ο λόγος του σοφότατου Παύλου θα φανεί ως μάταιη φλυαρία και αληθινή απάτη, ο οποίος έγραψε τα εξής σε όσους έλαβαν το Πνεύμα και προφητεύουν δι' αυτού: «Εάν όμως όλοι προφητεύουν, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους, τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά· και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο, θα προσκυνήσει τον Θεό, ομολογώντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά μας.» Και βέβαια λέει και προς αυτούς που αγαπούν τις γλώσσες: «Ώστε, αυτός που μιλάει με γλώσσες δεν μιλάει σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Διότι κανείς δεν τον κατανοεί, αλλά με το Πνεύμα λαλεί μυστήρια.» Διότι πώς αλλιώς θα μπορούσε να νοηθεί ότι ο Θεός κατοικεί μέσα σε εκείνους που προφητεύουν δια του Πνεύματος;

ΑΛΛΟ. Έχει γραφτεί πάλι: «Ας μιλούν δύο ή τρεις προφήτες.» Έπειτα λέει: «Εάν όμως όλοι προφητεύουν και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αδαής, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους. Τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά μας.» Όταν, λοιπόν, εκείνοι που λαμβάνουν το Άγιο Πνεύμα προφητεύουν έχοντας τον Θεό μέσα τους, και για τον λόγο αυτό θαυμάζονται, πώς είναι δυνατόν το Πνεύμα να είναι δημιούργημα, και όχι μάλλον μια σχετική μετοχή στην ανώτατη από όλες ουσία, η οποία φυσικώς μεταβαίνει από τον Πατέρα μέσω του Υιού προς εκείνους που είναι κατάλληλοι να την λάβουν, όπως ακριβώς θα μεταδιδόταν η θερμότητα από τη φωτιά σε ένα σώμα;

Αν και πουθενά μέσα στον νόμο δεν είναι γεγραμμένο, αλλά, όπως προείπα, πάντοτε ονομάζει «νόμο» ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη και τους προφήτες και τα ιστορικά βιβλία. Παραθέτει δε τη μαρτυρία από τον προφήτη Ησαΐα, μειώνοντας πάλι τη δόξα του χαρίσματος, αποβλέποντας στη δική τους ωφέλεια· αλλά όμως ακόμη και έτσι το παραθέτει με εγκώμιο. Διότι η φράση «Ούτε έτσι», φανερώνει ότι το θαύμα ήταν ικανό να τους εκπλήξει· αν όμως δεν πείσθηκαν, το σφάλμα είναι δικό τους. Και για ποιον λόγο το έκανε αυτό ο Θεός, εφόσον δεν επρόκειτο να πεισθούν; Για να φαίνεται ότι Εκείνος πράττει παντού όσα οφείλει. Αφού έδειξε λοιπόν και από την προφητεία ότι το σημείο δεν είναι πάρα πολύ ωφέλιμο, πρόσθεσε: «Ώστε οι γλώσσες είναι σημείο, όχι για όσους πιστεύουν, αλλά για τους απίστους· ενώ η προφητεία δεν είναι για τους απίστους, αλλά για όσους πιστεύουν». «Εάν λοιπόν συναχθεί όλη η Εκκλησία στον ίδιο τόπο, και όλοι μιλούν σε γλώσσες, και εισέλθουν αμύητοι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι παραφρονείτε; Εάν όμως όλοι προφητεύουν, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους· και έτσι τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη θα προσκυνήσει τον Θεό, ομολογώντας ότι όντως ο Θεός βρίσκεται ανάμεσά σας». Εδώ θα μπορούσε να δει κανείς να γεννάται μεγάλη απορία από όσα ελέχθησαν. Διότι, εάν οι γλώσσες αποτελούν σημείο για τους απίστους, πώς λέει: «Εάν σας δουν οι άπιστοι να μιλάτε σε γλώσσες, θα πουν ότι παραφρονείτε;»

Και αν η προφητεία δεν προορίζεται για τους απίστους, αλλά για τους πιστούς, πώς θα ωφεληθούν από αυτήν και οι άπιστοι; Διότι, λέγει, εάν εισέλθει κάποιος άπιστος ενώ εσείς προφητεύετε, ελέγχεται από όλους και ανακρίνεται. Όχι όμως μόνο αυτή, αλλά έπειτα από αυτήν γεννάται και μία άλλη, δεύτερη απορία· διότι το χάρισμα των γλωσσών θα φανεί πάλι ανώτερο της προφητείας. Εάν δηλαδή οι γλώσσες αποτελούν σημείο για τους απίστους, ενώ η προφητεία για τους πιστούς, τότε αυτό που προσελκύει και οικειοποιείται τους ξένους είναι ανώτερο από εκείνο που ρυθμίζει τους οικείους. Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτό που έχει λεχθεί;

Η δε προφητεία δεν αποτελεί απλώς σημείο, αλλά είναι κατάλληλη και χρήσιμη και στους δύο, και για την πίστη και για την ωφέλεια. Και αυτό, αν και όχι αμέσως, το ερμήνευσε ωστόσο σαφέστερα στα επόμενα, λέγοντας: Ελέγχεται από όλους. Διότι εάν όλοι προφητεύουν, λέει, και εισέλθει κάποιος άπιστος ή ιδιώτης, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους, και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη θα προσκυνήσει τον Θεό, αναγγέλλοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά σας. Ώστε η προφητεία είναι ανώτερη όχι μόνο επειδή έχει ισχύ και για τους δύο, αλλά και επειδή ελκύει ακόμη και τους πιο αναίσχυντους από τους απίστους.

Εδώ λοιπόν επικαλείται την ετυμηγορία και των ίδιων των πραγμάτων και εκείνων που ωφελούνται. Διότι, λέει, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους, και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και κατ' αυτόν τον τρόπο, πέφτοντας με το πρόσωπο, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά σας. Βλέπεις ότι αυτό είναι αναμφισβήτητο;

Επομένως, οι γλώσσες χρησιμεύουν ως σημείο όχι για τους πιστούς, αλλά για τους απίστους· αντίθετα η προφητεία δεν είναι για τους απίστους, αλλά για τους πιστούς. Εάν λοιπόν συγκεντρωθεί ολόκληρη η Εκκλησία στον ίδιο τόπο και όλοι μιλούν με γλώσσες, και εισέλθουν αμύητοι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι παραφρονείτε; Εάν όμως όλοι προφητεύουν και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους· και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι ο Θεός είναι όντως ανάμεσά σας. Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν, αδελφοί; Όταν συγκεντρώνεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα, έχει αποκάλυψη, έχει ερμηνεία. Όλα ας γίνονται προς οικοδομή. Εάν κάποιος μιλάει με γλώσσα, ας μιλούν δύο ή το πολύ τρεις, και με τη σειρά, και ένας ας διερμηνεύει.