Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:26

Ερώτηση ΣΚ΄. Εάν πρέπει να επιτρέπεται σε όποιον το επιθυμεί να συναντά αδελφές· ή ποιος, πότε και πώς πρέπει να συναντά αδελφές. Απόκριση. Περί αυτών έχει ειπωθεί στους Κατά πλάτος κανόνες, ότι ούτε άνδρας με άνδρα δεν οφείλει να συναντάται αυθαίρετα, ο καθένας απλώς και όπως τύχει· παρά μόνο μετά από δοκιμασία εκείνος που μπορεί να ωφελήσει και να ωφεληθεί, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για γυναίκα. Εάν δε κάποιος θυμάται τον Κύριο που είπε ότι «Για κάθε αργό λόγο που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο για αυτόν κατά την ημέρα της κρίσεως», φοβάται για κάθε πράγμα μια τέτοια καταδίκη, και πείθεται στον Απόστολο που λέει: «Είτε τρώτε, είτε πίνετε, είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού»· και αλλού: «Όλα να γίνονται προς οικοδομήν»· και δεν ανέχεται να κάνει τίποτα άσκοπα και ανώφελα. Όσο για το ποιος, πότε και πώς, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξετάζεται ο καιρός, ο τόπος και το πρόσωπο, ώστε αφενός να μην υπάρξει ούτε υποψία κάποιου κακού, αφετέρου δε να διαφυλαχθεί το απρόσκοπτο για όλους και η συνάντηση να γίνει προς οικοδομήν της πίστεως. Εξάλλου, ο κανόνας δεν επιτρέπει να συναντάται ένα μόνο πρόσωπο κατ' ιδίαν με ένα άλλο.

Δεν αρμόζει βεβαίως σε εμάς, επειδή κάποιοι άλλοι προηγουμένως διέφθειραν την επικρατούσα συνήθεια στις εορτές των αγίων, και αντί να προσεύχονται ο ένας για τον άλλον, να προσκυνούν μαζί με πολλούς, να παρακαλούν με δάκρυα τον Θεό, να τον εξιλεώνουν για τις αμαρτίες, να τον ευχαριστούν για τις ευεργεσίες και να οικοδομούν πνευματικά με τον λόγο της παρακλήσεως —συνήθεια που γνωρίσαμε να τηρείται ακόμη και στα δικά μας χρόνια—, μετατρέποντας αντί αυτών τον χρόνο και τον τόπο σε αγορά, σε πανηγύρι και σε κοινό εμπόριο, δεν αρμόζει λοιπόν να τους ακολουθούμε πλέον και εμείς, και να επικυρώνουμε αυτές τις ατοπίες με τη συμμετοχή μας. Απεναντίας, οφείλουμε να μιμούμαστε τις συνάξεις που εξιστορούνται στα Ευαγγέλια την εποχή του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και να εκπληρώνουμε όσα έχουν διαταχθεί από τον Απόστολο ως προς τα όσα συντελούν σε ένα τέτοιο πρότυπο. Γράφει δε τα εξής: «Όταν συνέρχεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει αποκάλυψη, έχει γλώσσα, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν».

Εάν όμως δεν είστε έτσι διατεθειμένοι ο ένας προς τον άλλον, αλλά εγείρονται γογγυσμοί και επικρίσεις και καταλαλιές και κομπασμοί του ενός εναντίον του άλλου, τότε ούτε αυτοί που φαίνεται να ασχολούνται με τις προσευχές και τις νηστείες μπορούν να γίνουν καλύτεροι, εξαιτίας της ασυμφωνίας και της βλάβης των συντρόφων τους προς αυτούς και της δικής τους έπαρσης, ούτε αυτοί που διακονούν θα μπορέσουν να βρουν σωματική ανάπαυση και να έχουν χάρη στη διακονία τους, εξαιτίας του γογγυσμού τους εναντίον εκείνων που έχουν αφοσιωθεί στην προσευχή. Και έτσι, εφόσον υπάρχει σχίσμα στο σώμα, είναι αδύνατον να λάβετε πνευματική οικοδομή και να γίνει το θέλημα του Θεού ανάμεσά σας. Απεναντίας, θα πρέπει να ενεργείτε όπως ο μακάριος Παύλος, ο οποίος ανάγει τη διανομή των πολλών χαρισμάτων του Πνεύματος σε μία ενότητα και συμφωνία, θεωρώντας τα ως μέλη ενός σώματος· διότι λέει: «Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε, είτε προφητεία, ας την ασκούμε σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, ας παραμένουμε στη διακονία, είτε αυτός που προτρέπει, ας μένει στην προτροπή, αυτός που μεταδίδει, ας το κάνει με απλότητα, αυτός που προΐσταται, με ζήλο, αυτός που ελεεί, με ιλαρότητα. Η αγάπη να είναι ανυπόκριτη», και τα λοιπά. Και πάλι: «Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν; Όταν συνέρχεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει γνώση, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν», δηλαδή να απολαμβάνει ο καθένας τα χαρίσματα των άλλων μέσω της ομόνοιας και της μεταξύ σας συμφωνίας με αγάπη.

Τι λοιπόν πρέπει να πούμε; Ότι στην αρχή, όταν πίστεψαν, αξιώθηκαν κάθε είδους χαρισμάτων (διότι πράγματι είχαν ζήλο για αυτά), αλλά αργότερα έγιναν πιο ράθυμοι· ή, αν δεν ισχύει αυτό, ότι ούτε τα μεν ούτε τα δε απευθύνονται προς όλους, αλλά τα μεν απευθύνονται σε αυτούς που βαρύνονται με τις κατηγορίες, τα δε σε εκείνους που κοσμούνται με τους επαίνους. Διότι το ότι είχαν ακόμη χαρίσματα φαίνεται από αυτό που λέει: «Κάποιος έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει χάρισμα γλωσσών, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν»· και, «Οι προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις».

Διότι εκεί μεν αμφισβητείται αυτό που γίνεται, και κάποιος από τους απίστους θα μπορούσε να το αποδώσει σε παραφροσύνη· εδώ όμως δεν θα υπάρξει τίποτα τέτοιο, αλλά και θα θαυμάσει και θα προσκυνήσει, ομολογώντας το πρώτα με τα έργα και έπειτα και με τα λόγια. Έτσι και ο Ναβουχοδονόσορ προσκύνησε τον Θεό λέγοντας: «Στ' αλήθεια, ο Θεός σας είναι ο Θεός που αποκαλύπτει μυστήρια, διότι μπόρεσες να αποκαλύψεις αυτό το μυστήριο». Είδες τη δύναμη της προφητείας, πώς μετέβαλε εκείνον τον άγριο, τον κατήχησε και τον οδήγησε στην πίστη; Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν, αδελφοί; Όταν συνέρχεστε, ο καθένας σας έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα, έχει αποκάλυψη, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν. Βλέπεις το θεμέλιο και τον κανόνα του Χριστιανισμού; Διότι, όπως έργο του τεχνίτη είναι να οικοδομεί, έτσι και του Χριστιανού είναι να ωφελεί τον πλησίον με κάθε τρόπο. Επειδή όμως επιτέθηκε σφοδρά στο χάρισμα, για να μη φανεί ότι είναι περιττό –διότι το έκανε αυτό μόνο και μόνο επειδή ήθελε να καταρρίψει την αλαζονεία τους– το συγκαταλέγει και πάλι μαζί με τα άλλα, λέγοντας: Έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα. Διότι και ψαλμούς παλαιότερα συνέθεταν εκ χαρίσματος, και δίδασκαν εκ χαρίσματος· όμως όλα αυτά, λέει, ας αποβλέπουν σε ένα πράγμα, στη διόρθωση του πλησίον· τίποτα ας μη γίνεται άσκοπα. Διότι, εάν δεν προσέρχεσαι για να οικοδομήσεις τον αδελφό, τότε για ποιο λόγο προσέρχεσαι;

Έπειτα ομιλεί περί δύο τινών, του μεν της ξηράς, του δε ενύδρου και θαλασσίου. Και δεν αγνοούμε ότι πολλοί νομίζουν πως αυτά λέγονται για τον διάβολο, εκλαμβάνοντάς τα με αναγωγική έννοια. Πρέπει όμως πρώτα να δώσουμε προσοχή στην ιστορική σημασία του κειμένου και τότε, εάν κάτι ωφελεί τον ακροατή και από την αναγωγή, να μην το παραβλέψουμε. Διότι, «τα πάντα ας γίνονται προς οικοδομήν», λέγει. Έπειτα λέγει: «Αφού ανέβηκε σε απόκρημνο όρος, έφερε χαρά στα τετράποδα στον τάρταρο». Δηλαδή: τα θηρία ανέκυψαν ανακουφισμένα όταν εκείνο αναχώρησε προς τα υψηλά. Για τον λόγο αυτόν δημιούργησε μεγάλα αυτά τα δύο, ώστε να μάθεις ότι δύναται να δημιουργεί όλα τα παρόμοια μεγέθη, αλλά δεν το πράττει. Διότι τα εδημιούργησε με γνώμονα τη δική σου ωφέλεια. Δες πώς τηρεί τους οικείους νόμους: αυτά διαβιούν σε εκείνο το μέρος της θάλασσας το οποίο είναι ακατάλληλο για πλεύση. «Ποια είναι η χρησιμότητά τους;» ίσως θα έλεγε κάποιος. Πρωτίστως μεν αγνοούμε την απόρρητη χρησιμότητά τους· εάν όμως πρέπει να πούμε κάτι, είναι ότι μας οδηγούν στη θεογνωσία. Όπως ακριβώς συμβαίνει με τα άστρα, όπου άλλα μεν είναι περισσότερα, άλλα δε λιγότερα, και άλλα μεν μεγαλύτερα, άλλα δε μικρά, έτσι συμβαίνει και με τα θηρία. Εάν είχε δημιουργήσει μόνο μεγάλα, θα έλεγες ότι δεν ηδύνατο να δημιουργήσει μικρά. Εάν είχε δημιουργήσει μικρά, πάλι το αντίθετο· εάν είχε δημιουργήσει ήμερα, θα έλεγες ότι δεν ηδύνατο να πλάσει άγρια. Υπάρχει πολλή ποικιλία στα όντα, στα άψυχα, σε όσα διαθέτουν αισθήσεις, στα λογικά και στα άλογα. «Και ποιο είναι το όφελος», λέγεις, «της δημιουργίας, εφόσον εμείς αγνοούμε τα έργα της;»

Επομένως, οι γλώσσες χρησιμεύουν ως σημείο όχι για τους πιστούς, αλλά για τους απίστους· αντίθετα η προφητεία δεν είναι για τους απίστους, αλλά για τους πιστούς. Εάν λοιπόν συγκεντρωθεί ολόκληρη η Εκκλησία στον ίδιο τόπο και όλοι μιλούν με γλώσσες, και εισέλθουν αμύητοι ή άπιστοι, δεν θα πουν ότι παραφρονείτε; Εάν όμως όλοι προφητεύουν και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αμύητος, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους· και έτσι τα κρυφά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι ο Θεός είναι όντως ανάμεσά σας. Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν, αδελφοί; Όταν συγκεντρώνεστε, καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα, έχει αποκάλυψη, έχει ερμηνεία. Όλα ας γίνονται προς οικοδομή. Εάν κάποιος μιλάει με γλώσσα, ας μιλούν δύο ή το πολύ τρεις, και με τη σειρά, και ένας ας διερμηνεύει.

Αλλά και τη διανομή των πολλών χαρισμάτων, ο απόστολος την ανάγει σε μία ενότητα και συμφωνία, θεωρώντας τα ως μέλη ενός σώματος, και λέει: «έχοντας δε χαρίσματα διαφορετικά, σύμφωνα με τη χάρη που μας δόθηκε, είτε προφητεία σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε αυτός που διακονεί στο έργο της διακονίας, είτε αυτός που παρακαλεί με την παρηγοριά του, αυτός που μεταδίδει με απλότητα, αυτός που προΐσταται με επιμέλεια, αυτός που ελεεί με ιλαρότητα, η αγάπη να είναι ανυπόκριτη» και τα εξής. Και πάλι: «καθένας από εσάς έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει γνώση, έχει προφητεία· όλα να γίνονται για οικοδομή»· δηλαδή, να απολαμβάνει καθένας τα χαρίσματα των άλλων μέσω της ομόνοιας και της μεταξύ σας συμφωνίας με αγάπη. Έτσι και οι αδελφοί στα μοναστήρια, έχοντας παραδώσει τους εαυτούς τους στον Κύριο και ο ένας στον άλλον, οι δυνατοί, είτε στο σώμα είτε στη φρόνηση, να βαστάζετε τα βάρη των ασθενεστέρων, για τη μακάρια ελπίδα του Χριστού· και ό,τι αγαθό έχει ο καθένας στη φύση του, είτε σωματική δύναμη είτε σύνεση είτε ανδρεία είτε κάποια ικανότητα είτε προθυμία, ας τα προσφέρουμε εξ ολοκλήρου ο ένας στον άλλον. Και εάν αξιωνόμαστε πνευματικών χαρισμάτων μέσω της χάριτος του Χριστού, ας τα μοιραζόμαστε μεταξύ μας με κάθε αγαθό για οικοδομή και ωφέλεια και δική μας και των πλησίον και όλων των ανθρώπων· και έτσι, εκπληρώνοντας τον νόμο του Χριστού, θα γίνουμε άξιοι της αιώνιας ζωής.

Έτσι λοιπόν σε παρακαλούμε, πολυπόθητε, να διευθετήσεις τα του εαυτού σου και τον καιρό της δυσπραγίας και της πολυπαθείας, με ανώτερη λογική και σταθερή πίστη, να τον μεταστοιχειώσεις σε ευτυχία και πνευματική ευημερία. Διότι αυτόν που είναι έτσι στηριγμένος και ζει με την πεποίθηση στον Θεό, κανένα από τα ανθρώπινα δεν πρόκειται να τον κλονίσει, καθώς έχει αναδειχθεί ανώτερος από όλα όσα συνηθίζουν να προκαλούν λύπη. Και αν λες ότι, ακούγοντας εκείνον που διαβάζει, παραδίνεσαι στον ύπνο, δεν είναι παράξενο· διότι η στέρηση της οράσεως είναι φυσικό να το προκαλεί αυτό. Και αν πεις ότι δεν έχεις κανένα έργο στα χέρια σου, επειδή η φύση αδυνατεί να πράξει, ας μην σε απασχολεί καθόλου· λέει ο Απόστολος: έχεις ψαλμό, έχεις διδαχή, έχεις γλώσσα, έχεις αποκάλυψη· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν. Φάε, πιες, κοιμήσου, αρκεί μόνο να διατηρείς την ευγνωμοσύνη, και όσα είναι αποταμιευμένα μέσα σου και στο φυσικό βιβλίο του νου, αυτά να αναγινώσκεις. Και λίγο αργότερα είθε να αναβλέψεις πλήρως και να δεις το απρόσιτο φως, τον Ιησού, τον Υιό του Θεού, να έρχεται από τον ουρανό με τη δόξα της δυνάμεώς του μέσα σε φλόγα πυρός, για να κρίνει άλλους ως υπόδικους και να δοξάσει άλλους ως συμμέτοχους της δόξας· μαζί με τους οποίους μακάρι να βρεθείς και εσύ, πολυαγαπημένε και τιμιότατέ μου, αστράφτοντας σαν την ηλιακή ακτίνα.

Σας παρακαλώ λοιπόν, αδελφοί, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να πορευθείτε επάξια της μοναχικής επαγγελίας, της ομολογίας την οποία ομολογήσαμε, και του διωγμού τον οποίο υποστήκαμε για τον Κύριο· «έχοντας καλή τη διαγωγή σας μέσα στον κόσμο, ώστε, ενώ σας καταλαλούν ως κακοποιούς, να καταισχυνθούν αυτοί που συκοφαντούν την καλή σας διαγωγή εν Χριστώ». Διότι υπάρχουν, υπάρχουν μερικοί που ψέγουν την ομολογία του Χριστού θεωρώντας την ως αιτία πορνείας· πράγμα που φρίττω και να το λέω. Και λένε: «είναι προτιμότερο να κοινωνήσει κανείς με την αίρεση, παρά να επιλέξει τον διωγμό για τον Χριστό»· η καταδίκη των οποίων είναι δίκαιη, και η πρόθεσή τους είναι όμοια με την πρόθεση του Βαλαάμ, ο οποίος έθεσε σκάνδαλο στους υιούς του Ισραήλ. Δύο λοιπόν είναι τα είδη της πορνείας· η μία αναφέρεται στην πίστη, και η άλλη στο σώμα. Αυτός λοιπόν που έχει κυριευθεί από την κοινωνία με την αίρεση, αυτός είναι που έχει εκπορνευθεί απέναντι στον Θεό, και είναι ικανός να συμπαρασυρθεί σε πορνεία και με το σώμα. Επομένως, πλανώνται και είναι φρεναπάτες όσοι λένε τέτοια πράγματα, παγιδεύοντας τις αστήρικτες ψυχές. Εμείς όμως, αδελφοί, τόσο για εμάς τους ίδιους όσο και για αυτούς που εναντιώνονται στην αλήθεια, ας καταστήσουμε τον βίο μας πιο ασφαλή, επιδεικνύοντας αγαθή διαγωγή και ρυθμίζοντας τη ζωή μας με καλά έργα. «Ο καθένας από εσάς», λέει, «έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει αποκάλυψη, έχει γλώσσα, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται για οικοδομή».

Επειδή λοιπόν αυτή η επιλογή βρίσκεται στην εξουσία μας, σας παρακαλώ, αδελφοί, ας σπείρουμε και εμείς πολλά, και ας ποτίσουμε πάρα πολλά, και ας αυξήσουμε τα γεννήματα της δικαιοσύνης μας, ώστε, όταν έρθει το νοητό θέρος, να γεμίσουμε τα χέρια μας και τους κόλπους μας με τα πνευματικά δεμάτια, για να αξιωθούμε να ακούσουμε: «Η ευλογία του Κυρίου να είναι πάνω σας», «σας ευλογήσαμε από τον οίκο του Κυρίου». «Τους κόπους των καρπών σου θα φας, μακάριος είσαι και καλό θα σου συμβεί.» Αυτός μεν είναι ο λόγος γι' αυτά· θέλω όμως, αδελφοί, να σας υπενθυμίσω ότι οι νύχτες τώρα απλώνονται σαν πέλαγος συγκρινόμενες με τη μικρή διάρκεια των ημερών· και όπως η αγρυπνία συνηθίζει να λιώνει το σώμα, έτσι και η πολυυπνία παχαίνει τη σάρκα· και όταν παχαίνει η σάρκα, τρέφονται μαζί της και τα πάθη. Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; «Καθένας από εσάς έχει ψαλμό», έχει μελέτη, έχει προσευχή· όλα ας τελούνται με μέτρο, όλα για την οικοδομή της ψυχής, για τον καταρτισμό του πνεύματος, «Για να μη σας πειράζει ο σατανάς εξαιτίας της ακράτειας». Και το λέω αυτό, όχι μόνο για τον ύπνο, αλλά και για το φαγητό και το ποτό και για οτιδήποτε άλλο· διότι το μέτρο είναι άριστο στο να μας προφυλάσσει σώους και αβλαβείς από τις παρεκτροπές προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.