Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:29

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΓ΄. Αν πρέπει να υπακούμε σε όσα λέγονται από όλους μέσα στην αδελφότητα. ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Το ερώτημα αυτό παρουσιάζει μεγάλη δυσκολία ως προς την απάντησή του. Πρώτον, διότι δίνει φανερά την εντύπωση αταξίας το να λέγεται κάτι από όλους, εφόσον ο Απόστολος λέει: «Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι υπόλοιποι ας διακρίνουν»· και ο ίδιος πάλι, κατά τον διαμερισμό των χαρισμάτων, όρισε ξεχωριστή τάξη για τον καθένα από εκείνους που ομιλούν, λέγοντας: «Στον καθένα σύμφωνα με το μέτρο της πίστεως που του εμοίρασε ο Θεός»· και με το παράδειγμα των μελών του σώματος παρουσιάζει σαφώς ότι το έργο εκείνου που ομιλεί αποτελεί ένα μόνο μέρος, και το διευκρινίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια λέγοντας: «Είτε εκείνος που διδάσκει, ας αφοσιωθεί στη διδασκαλία, είτε εκείνος που προτρέπει, στην προτροπή», και τα λοιπά. Γίνεται επομένως φανερό από αυτά ότι δεν έχουν επιτραπεί όλα σε όλους, αλλά ότι ο καθένας οφείλει να παραμένει στην προσωπική του κλήση και να επιτελεί με μεγαλύτερη επιμέλεια εκείνο που του έχει εμπιστευθεί ο Κύριος.

Μέγα και πρώτο χάρισμα (το οποίο μάλιστα απαιτεί ψυχή άκρως κεκαθαρμένη) είναι το να δεχθεί κανείς τη θεία επίπνοια ώστε να προφητεύει τα του Θεού. Δεύτερο δε μετά από αυτό, το οποίο επίσης δεν απαιτεί μικρή ούτε την τυχούσα επιμέλεια, είναι το να κατανοεί το βούλημα των όσων λέγονται από το Πνεύμα, και να μην αστοχεί ως προς το νόημα των λεγομένων, αλλά να οδηγείται εύστοχα σε αυτό από το Πνεύμα που οικονόμησε να γραφεί η προφητεία, το οποίο καθοδηγεί και τη διάνοια εκείνων που υποδέχθηκαν το χάρισμα της γνώσεως. —Γι' αυτό και ο Κύριος πρόσθεσε, λέγοντας: «Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Και ο Προφήτης Ιωήλ: «Ποιος είναι σοφός και θα τα κατανοήσει αυτά; Και συνετός και θα τα επιγνώσει;» Και ο Απόστολος, στο χωρίο περί χαρισμάτων, λέει ότι το ένα χάρισμα είναι η προφητεία και το άλλο η διάκριση των πνευμάτων. Διότι εκείνος μεν που προσφέρει τον εαυτό του ως άξιο όργανο στην ενέργεια του Πνεύματος, είναι Προφήτης· εκείνος δε που εκλαμβάνει με σύνεση τη δύναμη των όσων εξαγγέλλονται, έχει το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων. Γι' αυτό και δίνοντας οδηγίες στους Κορινθίους λέει: «Από τους προφήτες ας ομιλούν δύο ή τρεις, και οι υπόλοιποι ας διακρίνουν».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'. Ότι η αγία σκηνή που προηγούνταν του λαού στην έρημο ήταν τύπος του Χριστού, και ότι η κιβωτός που βρισκόταν μέσα σε αυτήν, καθώς και η λυχνία και τα θυσιαστήρια, τόσο του θυμιάματος όσο και των ολοκαυτωμάτων, σήμαιναν τον ίδιο τον Χριστό. «Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, σε ποιον θα πάμε; Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής.» Μέσω ενός, αυτού που υπερείχε, μιλούν όλοι, διατηρώντας τη σύνεση που ταιριάζει απόλυτα στους αγίους, ώστε και σε αυτό να αποτελέσουν πάλι πρότυπο συνετού και αξιοθαύμαστου λογισμού για τους μεταγενέστερους· διότι έπρεπε να μιλούν στον δάσκαλο όχι όλοι αδιακρίτως, προτρέχοντας ορμητικά ο ένας του άλλου, ούτε να αρπάζουν τον λόγο χωρίς να τους αρμόζει, αλλά μάλλον να σπεύδουν σοφά να τον παραχωρούν σε εκείνους που υπερείχαν τόσο σε κρίση όσο και σε ιεραρχία. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Οι προφήτες, ας μιλούν δύο ή τρεις, και με τη σειρά.» Διότι δεν αποφαινόταν ότι, επειδή είχαν τιμηθεί με τη χάρη της προφητείας, έπρεπε γι' αυτό να μιλούν άτακτα· αντίθετα, ακριβώς επειδή ήταν άγιοι, τους έδινε την εντολή να απευθύνονται στους ακροατές με μεγαλύτερη σύνεση. Επομένως, ήταν έργο αγιοπρεπούς επίγνωσης το να αφήνουν να απαντά εκ μέρους όλων μόνο εκείνος που είχε το προβάδισμα στην ιεραρχία. «Σε ποιον λοιπόν θα πάμε;», λέει, αντί του: Ποιος θα μας μυσταγωγήσει σε παρόμοια πράγματα; Ή, σε ποιον θα προσελθούμε και θα βρούμε το καλύτερο;

Κατά τις ημέρες της Πεντηκοστής, όταν οι μαθητές είχαν συγκεντρωθεί σε ένα σπίτι και ανέπεμπαν τις συνήθεις ικεσίες στον Θεό, ακούστηκε «άξαφνα από τον ουρανό ήχος σαν βίαιης πνοής ανέμου», και ιδού εμφανίστηκαν σε αυτούς γλώσσες που διαμοιράζονταν σαν «από φωτιά, και κάθισε πάνω στον καθένα από αυτούς, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τους έδινε να αποφθέγγονται». Και αποφθέγγονταν προφητεύοντας, δηλαδή κατανοώντας και διακηρύσσοντας τις μαρτυρίες για τον Χριστό μέσω των αγίων προφητών, και εκείνα με τα οποία ήταν φυσικό να οδηγηθούν πρόθυμα στην υπακοή οι ακροατές, έχοντας πειστεί πλήρως ότι έχει πλέον φτάσει ο καιρός της ευδοκίας, και ότι όσα είχαν από παλιά προαναγγελθεί μέσω του νόμου και των προφητών για τον Χριστό έχουν πλέον φτάσει στην εκπλήρωσή τους. Επομένως προφήτευαν, μιλώντας σε κάθε γλώσσα, αφού ο Θεός είχε προαναγγείλει και αυτό μέσω της φωνής των αγίων. Διότι έχει γραφτεί: «Με ανθρώπους που μιλούν άλλες γλώσσες και με χείλη ξένων θα μιλήσω σε αυτόν τον λαό, αλλά ούτε και έτσι θα πιστέψουν». Κατανοώντας το αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος, έλεγε ότι η πολυγλωσσία είχε δοθεί ως σημείο στους Ιουδαίους. Και το ότι, όταν κατήλθε από τους ουρανούς το Άγιο Πνεύμα, πάρα πολλοί ήταν εκείνοι που γέμιζαν από το πνεύμα της προφητείας, το διασαφηνίζει ο Παύλος γράφοντας: «Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι άλλοι ας διακρίνουν. Εάν όμως αποκαλυφθεί κάτι σε άλλον», λέει, «που κάθεται, ο πρώτος ας σιωπά».

ΑΛΛΟ. Έχει γραφτεί πάλι: «Ας μιλούν δύο ή τρεις προφήτες.» Έπειτα λέει: «Εάν όμως όλοι προφητεύουν και εισέλθει κάποιος άπιστος ή αδαής, ελέγχεται από όλους, ανακρίνεται από όλους. Τα κρυπτά της καρδιάς του γίνονται φανερά, και έτσι, πέφτοντας με το πρόσωπο στη γη, θα προσκυνήσει τον Θεό, διακηρύσσοντας ότι όντως ο Θεός είναι ανάμεσά μας.» Όταν, λοιπόν, εκείνοι που λαμβάνουν το Άγιο Πνεύμα προφητεύουν έχοντας τον Θεό μέσα τους, και για τον λόγο αυτό θαυμάζονται, πώς είναι δυνατόν το Πνεύμα να είναι δημιούργημα, και όχι μάλλον μια σχετική μετοχή στην ανώτατη από όλες ουσία, η οποία φυσικώς μεταβαίνει από τον Πατέρα μέσω του Υιού προς εκείνους που είναι κατάλληλοι να την λάβουν, όπως ακριβώς θα μεταδιδόταν η θερμότητα από τη φωτιά σε ένα σώμα;

Αλλά αυτός μεν τα υπέμεινε αυτά, έχοντας έρθει για τη σωτηρία όλων, ο λαός όμως του απέδιδε κακή ανταμοιβή. Λέει ο Ιησούς: «Διψώ», αυτός που έβγαλε για αυτούς τα νερά από τον ακρότομο βράχο· και ζητούσε από το αμπέλι που φύτεψε τους καρπούς. Αλλά τι έκανε το αμπέλι; Αυτό που κατά φύση μεν προερχόταν από αγίους πατέρες, κατά προαίρεση δε από τα Σόδομα (γιατί το αμπέλι τους προέρχεται από τα Σόδομα και η κληματαριά τους από τα Γόμορρα), προσφέρει στον διψασμένο Κύριο ξύδι με ένα σφουγγάρι που το γέμισαν και το τοποθέτησαν σε καλάμι. Και έδωσαν στο φαγητό μου χολή και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι. Βλέπεις τη σαφήνεια της προφητείας των προφητών; Και ποια χολή έδωσαν στο στόμα μου; Έδωσαν σε αυτόν, λέει, κρασί ανακατεμένο με σμύρνα. Και η σμύρνα είναι σαν χολή και κατάπικρη. Αυτά ανταποδίδετε στον Κύριο; Αυτά προσφέρεις, αμπέλι, στον Δεσπότη; Δικαίως σας θρηνούσε προκαταβολικά ο Ησαΐας λέγοντας: Ο αγαπημένος απέκτησε έναν αμπελώνα σε μια βουνοκορφή, σε εύφορο τόπο. Και για να μην τα λέμε όλα, «περίμενα», λέει, «να κάνει σταφύλι, δίψασα για να δώσει κρασί, αυτός όμως έκανε αγκάθια». Διότι βλέπεις το στεφάνι που φορώ. Τι αποφασίζω, λοιπόν; Θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη βρέξουν βροχή πάνω του. Διότι αφαιρέθηκαν από αυτούς τα σύννεφα, δηλαδή οι προφήτες. Οι προφήτες, λοιπόν, βρίσκονται πλέον στην Εκκλησία, καθώς λέει ο Παύλος: Οι προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις και οι άλλοι ας διακρίνουν.

Τι λοιπόν πρέπει να πούμε; Ότι στην αρχή, όταν πίστεψαν, αξιώθηκαν κάθε είδους χαρισμάτων (διότι πράγματι είχαν ζήλο για αυτά), αλλά αργότερα έγιναν πιο ράθυμοι· ή, αν δεν ισχύει αυτό, ότι ούτε τα μεν ούτε τα δε απευθύνονται προς όλους, αλλά τα μεν απευθύνονται σε αυτούς που βαρύνονται με τις κατηγορίες, τα δε σε εκείνους που κοσμούνται με τους επαίνους. Διότι το ότι είχαν ακόμη χαρίσματα φαίνεται από αυτό που λέει: «Κάποιος έχει ψαλμό, έχει αποκάλυψη, έχει χάρισμα γλωσσών, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν»· και, «Οι προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις».

Και δεν είπε απλώς: «Μερικούς έθεσε ο Θεός στην Εκκλησία αποστόλους, ή προφήτες», αλλά θέτει πρώτον και δεύτερον και τρίτον, φανερώνοντας αυτό ακριβώς που ανέφερα. Δεύτερον, προφήτες. Διότι προφήτευαν, όπως οι θυγατέρες του Φιλίππου, όπως ο Άγαβος, όπως αυτοί ακριβώς που υπήρχαν μεταξύ των Κορινθίων, για τους οποίους λέει: «Προφήτες δε δύο ή τρεις ας μιλούν». Και γράφοντας στον Τιμόθεο έλεγε: «Μην αμελείς το χάρισμα που υπάρχει σε σένα, το οποίο σου δόθηκε μέσω προφητείας».

«Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι άλλοι ας διακρίνουν». Πουθενά δεν πρόσθεσε το «το πολύ», όπως έπραξε στην περίπτωση των γλωσσών. Και γιατί το λέει αυτό; Μήπως δεν παρουσιάζει την προφητεία ως αυτάρκη, εφόσον αναθέτει την κρίση σε άλλους; Αντιθέτως, είναι απολύτως αυτάρκης· διότι δεν του έκλεισε το στόμα όπως σε εκείνον, όταν δεν υπήρχε διερμηνευτής. Ούτε είπε για τούτον, όπως για εκείνον «Εάν δεν υπάρχει διερμηνευτής ας σιωπά», ότι «Εάν δεν υπάρχει αυτός που θα διακρίνει, ας μην προφητεύει», αλλά απλώς εξασφάλισε τον ακροατή. Διότι το είπε αυτό για την πλήρη διασφάλιση όσων ακούν, ώστε να μην παρεισφρήσει ανάμεσά τους κάποιος μάντης. Διότι αυτό ακριβώς παρήγγειλε να προσέχουν και από την αρχή, όταν εισήγαγε τη διάκριση μεταξύ μαντείας και προφητείας, και τώρα παραγγέλλει να διακρίνουν και να εξετάζουν το ίδιο πράγμα, ώστε να μην παρεισφρήσει κάτι διαβολικό. «Εάν όμως γίνει αποκάλυψη σε κάποιον άλλον που κάθεται, ο πρώτος ας σιωπά. Διότι μπορείτε όλοι να προφητεύετε καθένας με τη σειρά του, ώστε όλοι να μαθαίνουν και όλοι να παρακαλούνται». Τι άραγε σημαίνει αυτός ο λόγος;

«Εάν όμως δεν υπάρχει διερμηνευτής, ας σιωπά μέσα στην εκκλησία· ας μιλάει στον εαυτό του και στον Θεό. Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι υπόλοιποι ας διακρίνουν· εάν όμως δοθεί αποκάλυψη σε κάποιον άλλον που κάθεται.» Δηλαδή προκαλεί έκπληξη, και δεν γίνεται τόσο για κατήχηση. «Ο πρώτος ας σιωπά.» Διότι δεν έπρεπε, εφόσον αυτός κινήθηκε προς προφητεία, να συνεχίζει να μιλάει εκείνος. «Διότι μπορείτε καθένας με τη σειρά του να προφητεύετε όλοι, ώστε όλοι να μαθαίνουν και όλοι να παρηγορούνται.» Αυτό το λέει παρηγορώντας εκείνον που αναγκάστηκε να σιωπήσει. «Και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες». Για να μην είναι κανείς φιλόνικος ή φθονερός, δείχνει ότι το ίδιο το χάρισμα υποτάσσεται. Διότι με τη λέξη «πνεύμα» εδώ εννοεί την ενέργεια· εάν λοιπόν το πνεύμα υποτάσσεται, πολύ περισσότερο πρέπει να υποτάσσεσαι εσύ. «Διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης, όπως διατάσσω σε όλες τις Εκκλησίες των αγίων.» Δείχνει ότι αυτό είναι αρεστό και στον Θεό, ώστε εκείνος που αντιτάσσεται, φέροντας το κρίμα, να μη φιλονικεί. «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στις Εκκλησίες. Διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος. Και αν θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι.»

Διότι η προφητεία έχει ανάγκη από το χάρισμα της διακρίσεως των πνευμάτων, προκειμένου να γίνει γνωστό τι είδους είναι, από πού προέρχεται, πού αποβλέπει, από ποιο πνεύμα προέρχεται και για ποια αιτία εκφέρεται, μήπως τυχόν πρόκειται για ανοησία, που λέγεται απλώς στην τύχη εξαιτίας βλάβης του ηγεμονικού (νου) εκείνου που ομιλεί, ή αν είναι κάποια αυθόρμητη παρόρμηση εκείνου που δήθεν προφητεύει, ο οποίος, λόγω οξυδέρκειας και μεγάλης εμπειρίας, εξάγει λογικά και φυσικά συμπεράσματα για κάποια πράγματα, ή αν προέρχεται από το πονηρό και δαιμονικό πνεύμα, όπως στην περίπτωση του Μοντανού και των ομοίων του, όπου τα λεγόμενα αποτελούν τερατολογία υπό το πρόσχημα της προφητείας, ή αν για χάρη κενοδοξίας κάποιος ενδεχομένως υπερηφανεύεται χρησιμοποιώντας λόγια άλλων, λέγοντας και επιδεικνύοντας όσα ο ίδιος δεν εγέννησε, ψευδόμενος για να προκαλέσει τον θαυμασμό, και μη αισχυνόμενος να προβάλει τον εαυτό του ως νόθο πατέρα ορφανών λόγων και νοημάτων, προκειμένου να φανεί ότι είναι κάποιος σοφός. Διότι, «ας ομιλούν δύο ή τρεις προφήτες», λέγει ο θείος απόστολος, «και οι άλλοι ας διακρίνουν».