Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:34

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΗʹ. Αν είναι καλό να ασκεί κανείς γενικά τη σιωπή. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Το καλό της σιωπής δοκιμάζεται ανάλογα με την κατάλληλη στιγμή και το πρόσωπο, όπως διδασκόμαστε από τη θεόπνευστη Γραφή. Ως προς την κατάλληλη στιγμή μεν, όπως όταν λέει: «Ο συνετός εκείνον τον καιρό θα σιωπήσει, διότι ο καιρός είναι πονηρός»· και πάλι: «Έβαλα φύλακα στο στόμα μου, όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου». Ως προς το πρόσωπο δε, όπως όταν γράφει ο Απόστολος: «Εάν όμως αποκαλυφθεί κάτι σε άλλον που κάθεται, ο πρώτος ας σιωπήσει»· και πάλι: «Οι γυναίκες σας μέσα στις εκκλησίες ας σιωπούν». Υπάρχουν μάλιστα περιπτώσεις που και για τους πιο ασυγκράτητους στη γλώσσα, οι οποίοι δεν μπορούν να τηρήσουν το, «Κανένας σάπιος λόγος ας μην εκπορεύεται από το στόμα σας, αλλά μόνον όποιος είναι αγαθός, για την οικοδομή της πίστεως», είναι αναγκαία η τέλεια σιωπή, έως ότου μέσω αυτής θεραπευθούν από το πάθος της προπετείας στα λόγια, και μπορέσουν να μάθουν εν ησυχία πότε, τι, και πώς πρέπει να μιλούν, ώστε, καθώς είναι γραμμένο, να «δώσει χάρη σε αυτούς που ακούν».

Κεφάλαιο ΣΤ΄. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Οι γυναίκες σας ας σιωπούν στις εκκλησίες· διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται. Εάν δε θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι. Διότι είναι αισχρό για τις γυναίκες να μιλούν στην εκκλησία. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄. Η γυναίκα ας μαθαίνει εν ησυχία με κάθε υποταγή. Δεν επιτρέπω δε στη γυναίκα να διδάσκει, ούτε να εξουσιάζει τον άνδρα, αλλά να παραμένει εν ησυχία. Διότι ο Αδάμ πλάστηκε πρώτος, έπειτα η Εύα.

«Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: κάθισε ο λαός να φάει και να πιει και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν. Ούτε να εκπειράζουμε τον Χριστό», έως το σημείο που λέει «αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς, γράφτηκαν δε για εμάς» και τα εξής. 〈Ι〉 (〈ΙΗ〉). «Τι λέω λοιπόν; Ότι το ιερόθυτο είναι κάτι ή το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό». Πρόσθεσε δε ο Μαρκίων το «ιερόθυτο». 〈ΙΑ〉 (〈ΙΘ〉). «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, εφόσον υπάρχει ως δόξα και εικόνα του Θεού». 〈ΙΒ〉 (〈Κ〉). «Αλλά ο Θεός συγκέρασε το σώμα». 〈ΙΓ〉 (〈ΚΑ〉). Πεπλανημένα ο Μαρκίων 〈μετά το〉 «αλλά στην εκκλησία θέλω πέντε λόγια με τον νου μου να μιλήσω» πρόσθεσε «διά τον νόμον». 〈ΙΔ〉 (〈ΚΒ〉). «Στον νόμο είναι γραμμένο ότι με ετερόγλωσσους και με χείλη άλλα θα μιλήσω προς τον λαό αυτόν». 〈ΙΕ〉 (〈ΚΓ〉). «Οι γυναίκες στην εκκλησία ας σιωπούν· διότι δεν τους έχει επιτραπεί να μιλούν· αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος». 〈ΙΣΤ〉 (〈ΚΔ〉). Περί αναστάσεως νεκρών: «Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιο, το οποίο σας ευαγγελίστηκα». και ότι «εάν ο Χριστός δεν έχει εγερθεί, είναι μάταιο» και τα εξής. «Έτσι κηρύσσουμε και έτσι πιστέψατε», «ότι ο Χριστός πέθανε και ετάφη και έχει εγερθεί την τρίτη ημέρα». «Όταν δε το θνητό αυτό ενδυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο γεγραμμένος λόγος: καταπόθηκε ο θάνατος εις νίκος».

Όπως και ο Σωτήρας έδειξε ότι αυτός ήταν που και τότε μίλησε στον Νόμο και με απειλή όρισε σε αυτούς λέγοντας: «Γι' αυτό αγανάκτησα με τη γενεά αυτή και είπα, πάντοτε πλανώνται στην καρδιά τους, και ορκίστηκα ότι δεν θα εισέλθουν στην κατάπαυσή μου»· γι' αυτό και υποσχέθηκε να τους μιλήσει με άλλες γλώσσες, όπως και μίλησε, και δεν εισήλθαν. Διότι αυτό βρίσκεται να λέει στους μαθητές του: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας, σε εκείνους όμως με παραβολές, ώστε βλέποντας να μη βλέπουν» και τα εξής. Παντού λοιπόν στην Καινή Διαθήκη αυτά που εκπληρώνονται από την Παλαιά κάνουν σαφές στον καθένα ότι οι δύο Διαθήκες δεν προέρχονται από άλλον Θεό και άλλον Θεό, αλλά συνίστανται από τον ίδιο. 〈ιε〉 〈και〉 〈κγ〉 〈σχόλιο〉. «Οι γυναίκες ας σιωπούν στην εκκλησία· διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά ας υποτάσσονται, όπως λέει και ο νόμος». 〈ιε〉 〈και〉 〈κγ〉 〈έλεγχος〉. Αν σύμφωνα με τον νόμο διατάσσει ο άγιος απόστολος του Θεού την ευταξία στην αγία εκκλησία του Θεού, δεν είναι άτακτος ο νόμος, από τον οποίο μεταφέρει την ευταξία· ούτε ανήκει σε ξένο Θεό ο νόμος, ο οποίος υπέταξε τη γυναίκα στον άνδρα. Διότι αυτό συμφωνεί και με τον απόστολο στη νομοθεσία της εκκλησίας, όπως λέει: «καθώς λέει και ο νόμος». Και πού το είπε ο νόμος, παρά όταν ο Θεός είπε απευθείας προς την Εύα: «προς τον άνδρα σου θα είναι η αποστροφή σου (η προσήλωσή σου) και αυτός θα σε εξουσιάζει»; Διότι, αν και αναφέρεται και σε άλλα σημεία, από εδώ βρίσκεται η αρχή.

Είναι βέβαια προφανές ότι υπάρχει τάγμα διακονισσών στην Εκκλησία. Όμως, δεν τους επιτρέπεται ούτε να ιερουργούν ούτε να επιχειρούν κάτι τέτοιο, παρά υπάρχουν για λόγους σεμνότητας του γυναικείου φύλου, είτε για την ώρα του λουτρού είτε για την επίσκεψη σε περίπτωση ασθένειας ή πόνου, και όταν αποκαλύπτεται το γυμνό σώμα μιας γυναίκας, ώστε να μη θεαθεί από τους άνδρες ιερωμένους, αλλά από τη διακόνισσα. Αυτή λαμβάνει εντολή από τον ιερέα να φροντίζει τη γυναίκα που έχει ανάγκη την ώρα της απογύμνωσης του σώματός της, με την ευταξία και την εκκλησιαστική ευνομία του τάγματος να είναι σοφά διασφαλισμένες εντός των αυστηρών ορίων του κανόνα. Γι' αυτό ο θείος λόγος δεν επιτρέπει στη γυναίκα μέσα στην εκκλησία ούτε να «μιλά» ούτε να «ασκεί εξουσία στον άνδρα». Και υπάρχουν πολλά να ειπωθούν περί αυτού. 4. Πρέπει δε να παρατηρηθεί ότι η εκκλησιαστική τάξη είχε ανάγκη το τάγμα μόνο μέχρι τις διακόνισσες· (ο απόστολος) ονόμασε επίσης χήρες, και τις ακόμη πιο ηλικιωμένες από αυτές «πρεσβύτιδες», αλλά πουθενά δεν όρισε «πρεσβυτέριδες» ή «ιέρειες». Διότι ούτε καν στους διακόνους, σύμφωνα με την εκκλησιαστική τάξη, δεν εμπιστεύθηκαν την τέλεση κάποιου μυστηρίου, αλλά μόνο τη διακονία σε όσα τελούνται. Από πού λοιπόν ξεφύτρωσε πάλι σε εμάς αυτός ο καινός μύθος; Από πού προήλθε η έπαρση των γυναικών και η γυναικωνίτικη μανία; Από πού τρέφεται η κακία, η οποία μέσω του γυναικείου στοιχείου χύνει πάλι στα φρονήματά μας τη θηλυπρεπή καχυποψία, καλλιεργώντας τη δική της φιληδονία, και επιχειρεί να εξαναγκάσει την ταλαίπωρη ανθρώπινη φύση να παρεκκλίνει από τα προκαθορισμένα όρια;

Εμείς όμως ας προχωρήσουμε στη συνέχεια του κειμένου, μέσω της οποίας μου φαίνεται ότι το νόημα, όταν εξετάζεται σύμφωνα με την υψηλότερη φιλοσοφία, βρίσκεται σε οικεία σχέση με το ρητό. Διότι έχει τεθεί πρώτα ο καιρός της σιωπής και μετά τη σιωπή έδωσε τον καιρό της ομιλίας. Πότε, λοιπόν, και για ποια πράγματα είναι προτιμότερη η σιωπή; Κάποιος από αυτούς που αποβλέπουν στο ήθος θα μπορούσε να πει ότι σε πολλές περιπτώσεις η σιωπή είναι πιο ευπρεπής από τον λόγο, όπως ακριβώς διακρίνει τον κατάλληλο καιρό της σιωπής και του λόγου ο Παύλος, άλλοτε νομοθετώντας τη σιωπή και άλλοτε επιτρέποντας την ομιλία. «Κανένας σαπρός λόγος ας μην εκπορεύεται από το στόμα σας»· αυτός είναι ο νόμος της σιωπής. «Αλλά εάν υπάρχει κάποιος καλός για την οικοδομή της πίστεως, ώστε να δώσει χάρη σε όσους ακούν»· αυτός είναι ο καιρός της ομιλίας. «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στις εκκλησίες»· πάλι έδωσε στη σιωπή τον καιρό της. «Αν όμως θέλουν να μάθουν κάτι από όσα αγνοούν, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι»· πάλι υπέδειξε την ευκαιρία του λόγου. «Μην ψεύδεσθε μεταξύ σας»· και αυτή είναι ευκαιρία σιωπής. «Ας λέει ο καθένας την αλήθεια στον πλησίον του»· πάλι η εξουσία του λόγου. Και πολλά τέτοια μπορεί να αναφέρει κανείς και από την παλαιότερη Γραφή: «Όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου, κώφευσα και ταπεινώθηκα και σιώπησα από αγαθά», και «Σαν τον κουφό δεν άκουγα και σαν τον άλαλο που δεν ανοίγει το στόμα του».

Διότι, εάν σε εκείνους που έχουν τα χαρίσματα δεν επιτρέπεται ανεξέλεγκτα να μιλούν, ούτε όποτε το επιθυμούν, και μάλιστα ενώ κινούνται από το Πνεύμα, πολύ περισσότερο δεν επιτρέπεται σε εκείνες που φλυαρούν άσκοπα και μάταια. Γι' αυτόν τον λόγο, με πολλή αυθεντία αποστομώνει τη φλυαρία τους, και επικαλούμενος τον νόμο, τους κλείνει με αυτόν τον τρόπο τα στόματα. Διότι εδώ δεν προτρέπει απλώς, ούτε συμβουλεύει, αλλά προστάζει με αυστηρότητα, υπενθυμίζοντας έναν παλαιό νόμο σχετικά με αυτά. Αφού δηλαδή είπε: «Οι γυναίκες σας ας σιωπούν μέσα στις εκκλησίες» και «δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά οφείλουν να υποτάσσονται», πρόσθεσε: «όπως λέει και ο νόμος». Και πού το λέει αυτό ο νόμος; «Προς τον άνδρα σου θα είναι η προσήλωσή σου, και αυτός θα σε εξουσιάζει».

Διότι, εάν αναχωρήσεις από εδώ και σε ρωτήσει κάποιος: «Τι δίδαξε ο διδάσκαλος;», και εσύ απαντήσεις: «Ομίλησε εναντίον των αιρετικών»· εάν τότε εκείνος σου πει: «Και τι ακριβώς είπε;», και εσύ δεν βρεις τι να απαντήσεις, αυτό αποτελεί μεγίστη ντροπή για εσένα. Εάν όμως του μεταφέρεις τους λόγους, τον κεντρίζεις, και εάν μεν είναι αιρετικός, τον διορθώνεις, εάν πάλι είναι ράθυμος φίλος, τον προσελκύεις, και εάν είναι γυναίκα ακόλαστη, την καθιστάς σωφρονέστερη. Διότι φέρεις ευθύνη και για τη σύζυγό σου· καθώς λέγει: «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στην εκκλησία· και εάν επιθυμούν να μάθουν κάτι, ας ερωτούν τους δικούς τους άνδρες».

«Εάν όμως δεν υπάρχει διερμηνευτής, ας σιωπά μέσα στην εκκλησία· ας μιλάει στον εαυτό του και στον Θεό. Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι υπόλοιποι ας διακρίνουν· εάν όμως δοθεί αποκάλυψη σε κάποιον άλλον που κάθεται.» Δηλαδή προκαλεί έκπληξη, και δεν γίνεται τόσο για κατήχηση. «Ο πρώτος ας σιωπά.» Διότι δεν έπρεπε, εφόσον αυτός κινήθηκε προς προφητεία, να συνεχίζει να μιλάει εκείνος. «Διότι μπορείτε καθένας με τη σειρά του να προφητεύετε όλοι, ώστε όλοι να μαθαίνουν και όλοι να παρηγορούνται.» Αυτό το λέει παρηγορώντας εκείνον που αναγκάστηκε να σιωπήσει. «Και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες». Για να μην είναι κανείς φιλόνικος ή φθονερός, δείχνει ότι το ίδιο το χάρισμα υποτάσσεται. Διότι με τη λέξη «πνεύμα» εδώ εννοεί την ενέργεια· εάν λοιπόν το πνεύμα υποτάσσεται, πολύ περισσότερο πρέπει να υποτάσσεσαι εσύ. «Διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης, όπως διατάσσω σε όλες τις Εκκλησίες των αγίων.» Δείχνει ότι αυτό είναι αρεστό και στον Θεό, ώστε εκείνος που αντιτάσσεται, φέροντας το κρίμα, να μη φιλονικεί. «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στις Εκκλησίες. Διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος. Και αν θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι.»

ΤΙΤΛΟΣ Θ΄. — Περί γυναικών: ότι δεν πρέπει αυτές να προσεύχονται ακάλυπτες, ούτε να μιλούν, ούτε να διδάσκουν μέσα στην εκκλησία του Θεού. «Κρίνετε μόνοι σας: είναι πρέπον να προσεύχεται η γυναίκα στον Θεό ακάλυπτη; Δεν σας διδάσκει η ίδια η φύση ότι, εάν μεν ο άνδρας αφήνει μακριά μαλλιά, είναι γι' αυτόν ατιμία, ενώ εάν η γυναίκα έχει μακριά μαλλιά, είναι γι' αυτήν δόξα; Διότι τα μαλλιά τής έχουν δοθεί αντί για κάλυμμα». «Ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης, όπως σε όλες τις εκκλησίες των αγίων. Οι γυναίκες μέσα στις εκκλησίες ας σιωπούν· διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται, όπως λέει και ο νόμος. Εάν δε θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι. Διότι είναι αισχρό για μια γυναίκα να μιλά στην εκκλησία». «Η γυναίκα ας μαθαίνει εν ησυχία, με κάθε υποταγή».

ΚΑΝΟΝΑΣ Ο΄. Δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να μιλούν την ώρα της Θείας Λειτουργίας, αλλά σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου Παύλου, ας σιωπούν. Διότι δεν τους έχει επιτραπεί να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται, όπως λέει και ο νόμος. Εάν όμως θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν στο σπίτι τους δικούς τους άνδρες.

Ερμηνεία. Προστάζει ο παρών Κανόνας ότι δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να μιλούν κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας (καθώς και σε όλες τις συνάξεις των πιστών που γίνονται μέσα στην Εκκλησία), αλλά να σιωπούν, καθώς γράφει ο Παύλος. Διότι δεν τους είναι επιτρεπτό να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται και να ακούν, όπως λέει και ο Μωσαϊκός νόμος για τη γυναίκα.