Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:35

Κεφάλαιο ΣΤ΄. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Οι γυναίκες σας ας σιωπούν στις εκκλησίες· διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται. Εάν δε θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι. Διότι είναι αισχρό για τις γυναίκες να μιλούν στην εκκλησία. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄. Η γυναίκα ας μαθαίνει εν ησυχία με κάθε υποταγή. Δεν επιτρέπω δε στη γυναίκα να διδάσκει, ούτε να εξουσιάζει τον άνδρα, αλλά να παραμένει εν ησυχία. Διότι ο Αδάμ πλάστηκε πρώτος, έπειτα η Εύα.

Εμείς όμως ας προχωρήσουμε στη συνέχεια του κειμένου, μέσω της οποίας μου φαίνεται ότι το νόημα, όταν εξετάζεται σύμφωνα με την υψηλότερη φιλοσοφία, βρίσκεται σε οικεία σχέση με το ρητό. Διότι έχει τεθεί πρώτα ο καιρός της σιωπής και μετά τη σιωπή έδωσε τον καιρό της ομιλίας. Πότε, λοιπόν, και για ποια πράγματα είναι προτιμότερη η σιωπή; Κάποιος από αυτούς που αποβλέπουν στο ήθος θα μπορούσε να πει ότι σε πολλές περιπτώσεις η σιωπή είναι πιο ευπρεπής από τον λόγο, όπως ακριβώς διακρίνει τον κατάλληλο καιρό της σιωπής και του λόγου ο Παύλος, άλλοτε νομοθετώντας τη σιωπή και άλλοτε επιτρέποντας την ομιλία. «Κανένας σαπρός λόγος ας μην εκπορεύεται από το στόμα σας»· αυτός είναι ο νόμος της σιωπής. «Αλλά εάν υπάρχει κάποιος καλός για την οικοδομή της πίστεως, ώστε να δώσει χάρη σε όσους ακούν»· αυτός είναι ο καιρός της ομιλίας. «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στις εκκλησίες»· πάλι έδωσε στη σιωπή τον καιρό της. «Αν όμως θέλουν να μάθουν κάτι από όσα αγνοούν, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι»· πάλι υπέδειξε την ευκαιρία του λόγου. «Μην ψεύδεσθε μεταξύ σας»· και αυτή είναι ευκαιρία σιωπής. «Ας λέει ο καθένας την αλήθεια στον πλησίον του»· πάλι η εξουσία του λόγου. Και πολλά τέτοια μπορεί να αναφέρει κανείς και από την παλαιότερη Γραφή: «Όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου, κώφευσα και ταπεινώθηκα και σιώπησα από αγαθά», και «Σαν τον κουφό δεν άκουγα και σαν τον άλαλο που δεν ανοίγει το στόμα του».

Ϛ΄. Δεύτερη αρχή είναι αυτή, η οποία έχει μεν εξουσία και μεγάλη ισοτιμία· ωστόσο ο άνδρας έχει κάτι περισσότερο. Αυτό αποτελεί τη μέγιστη σωτηρία της οικογένειας. Διότι εκείνος ανέλαβε το πρότυπο του Χριστού, όχι μόνο στο ότι πρέπει να αγαπά, αλλά και να καθοδηγεί. «Για να είναι», λέει, «αγία και άμωμη»· το δε «ως δική του σάρκα» αποβλέπει στην αγάπη, και το «θα προσκολληθεί» ομοίως στην αγάπη. Διότι, αν την καταστήσεις αγία και άμωμη, όλα τα άλλα έπονται. Να ζητάς τα του Θεού, και τα ανθρώπινα θα ακολουθήσουν με πολλή ευκολία. Να καθοδηγείς τη γυναίκα, και έτσι συγκροτείται το σπίτι. Άκου τον Παύλο που λέει: «Αν θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν στο σπίτι τους δικούς τους άνδρες». Εάν με αυτόν τον τρόπο διοικούμε τα σπίτια μας, θα είμαστε κατάλληλοι και για την επιστασία της Εκκλησίας· διότι και το σπίτι είναι μια μικρή Εκκλησία. Έτσι είναι δυνατόν, γινόμενοι αγαθοί οι άνδρες και οι γυναίκες, να ξεπεράσουν τους πάντες.

Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Εάν δε θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν στο σπίτι τους δικούς τους άνδρες». Διότι όχι μόνο δεν τους επιτρέπεται απλώς να μιλούν, λέγει, αλλά ούτε καν να ρωτούν κάτι μέσα στην εκκλησία. Εάν δε δεν πρέπει να ρωτούν, πολύ περισσότερο δεν είναι θεμιτό απλώς να μιλούν.

Και για ποιον λόγο άραγε τις έθεσε σε τόση υποταγή; Επειδή η γυναίκα είναι κάπως πιο αδύναμη, ευμετάβολη και επιπόλαιη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο έθεσε τους άνδρες ως δασκάλους τους, ωφελώντας και τους δύο. Διότι εκείνες τις έκανε πιο κόσμιες, ενώ αυτούς τους κατέστησε πιο προσεκτικούς, εφόσον επρόκειτο να παραδώσουν στις γυναίκες με πολλή ακρίβεια όσα άκουσαν. Έπειτα, επειδή θεωρούσαν ότι αποκτούσαν καύχημα από το να ομιλούν δημόσια, στρέφει πάλι τον λόγο στο αντίθετο, λέγοντας: «Διότι είναι αισχρό για τη γυναίκα να ομιλεί μέσα στην εκκλησία». Πρώτα λοιπόν το τεκμηρίωσε αυτό από τον νόμο του Θεού, έπειτα από την κοινή λογική και τη συνήθεια, όπως ακριβώς έλεγε και όταν τους μιλούσε για την κόμη: «Ή ούτε η ίδια η φύση δεν σας διδάσκει;». Και παντού θα μπορούσες να διαπιστώσεις ότι τέτοιος είναι ο τρόπος του, ώστε να συνετίζει όχι μόνο μέσα από τις θείες Γραφές, αλλά και από την κοινή συνήθεια. Επιπλέον, συνετίζει και με βάση όσα είναι κοινώς αποδεκτά και έχουν καθιερωθεί παντού, το οποίο παρέθεσε και εδώ λέγοντας: «Ή μήπως από εσάς προήλθε ο λόγος του Θεού, ή μόνο σε εσάς κατέληξε;».

ε΄. Διότι ούτε μάταια ούτε τυχαία τους δίνει συνεχώς εντολή ο Παύλος να ασκούν την αρετή και να είναι υπάκουοι στους κυρίους τους, όχι επειδή ενδιαφέρεται τόσο πολύ για την εξυπηρέτηση των κυρίων, όσο για να μη βλασφημείται ο λόγος του Θεού και η διδασκαλία· όταν δε δεν βλασφημείται, γρήγορα θα προκαλέσει και τον θαυμασμό. Και γνωρίζω πολλά σπίτια, τα οποία ωφελήθηκαν τα μέγιστα από την αρετή των δούλων. Εάν λοιπόν ένας δούλος, ο οποίος βρίσκεται υπό εξουσία, θα μπορούσε να παιδαγωγήσει τον κύριό του, πολύ περισσότερο μπορεί ένας κύριος τους δούλους του. Μοιραστείτε μαζί μου, σας παρακαλώ, αυτήν τη διακονία. Εγώ ομιλώ δημοσίως σε όλους· εσείς ιδιαιτέρως στον καθένα, και ο καθένας ας αναλάβει στα χέρια του τη σωτηρία των πλησίον του. Διότι, για να κατανοήσεις ότι πρέπει κανείς να καθοδηγεί τους οικείους του σε αυτά τα ζητήματα, άκουσε πού παραπέμπει τις γυναίκες ο Παύλος: «Εάν δε θέλουν να μάθουν κάτι», λέγει, «ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι»· και δεν τις κατευθύνει στον δάσκαλο. Διότι, όπως ακριβώς στα σχολεία υπάρχουν δάσκαλοι και ανάμεσα στους ίδιους τους μαθητές, έτσι συμβαίνει και στην Εκκλησία· διότι επιθυμεί να μην ενοχλείται ο δάσκαλος από όλους.

Ο μακάριος Παύλος απαιτεί πολλή σεμνότητα από τις γυναίκες, πολλή κοσμιότητα. Γι' αυτό δεν περιορίζεται μόνο στην εξωτερική εμφάνιση, ούτε μόνο στην ενδυμασία, αλλά επεκτείνεται και μέχρι τη φωνή· και τι λέει; «Η γυναίκα ας μαθαίνει με ησυχία». Τι σημαίνει αυτό; Η γυναίκα, λέει, να μη μιλάει καθόλου μέσα στην εκκλησία· πράγμα το οποίο έλεγε γράφοντας και στην προς Κορινθίους Επιστολή: «Διότι είναι αισχρό για τις γυναίκες να μιλούν στην εκκλησία». Γιατί άραγε; Επειδή ο νόμος, λέει, τις υπέταξε. Και πάλι σε άλλο σημείο: «Αν θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν στο σπίτι τους δικούς τους άνδρες». Αλλά τότε μεν οι γυναίκες, εξαιτίας αυτής της διδασκαλίας, σιωπούσαν· τώρα όμως επικρατεί μεταξύ τους πολύς θόρυβος, πολλές φωνές, πολλή συζήτηση, και πουθενά αλλού δεν είναι τόση πολλή, όση εδώ μέσα. Μπορεί κανείς να τις δει όλες να συζητούν για τόσα πράγματα, όσα ούτε στην αγορά, ούτε στα λουτρά δεν ακούγονται. Διότι, σαν να προσέρχονται ακριβώς για αυτόν τον λόγο, για να βρουν δηλαδή άνεση, έτσι όλες καταγίνονται με τη συζήτηση ανώφελων πραγμάτων. Εξαιτίας αυτού τα πάντα έχουν γίνει άνω κάτω· και δεν κατανοούν, ότι δεν είναι δυνατόν να μάθουν κάτι από τα χρήσιμα με άλλον τρόπο, παρά μόνο αν ησυχάζουν. Διότι, όταν ο λόγος προχωρά προς τη διδασκαλία, αλλά κανείς δεν προσέχει τα λεγόμενα, ποιο είναι το όφελος; Τόσο πολύ σιωπηλή πρέπει να είναι, λέει, ώστε όχι μόνο για βιοτικά, αλλά ούτε και για πνευματικά ζητήματα να μη μιλάει μέσα στην εκκλησία.

Διότι, όταν εσύ δεν διαπαιδαγωγείς, όταν εσύ δεν συνετίζεις, αφού το παιδί αναμιχθεί με ανθρώπους μιαρούς και διεφθαρμένους, και γίνει κοινωνός της πονηρίας τους, τότε οδηγούνται ενώπιον των κοινών νόμων και τιμωρούνται μπροστά στα μάτια όλων. Και μαζί με τη συμφορά, η ντροπή γίνεται μεγαλύτερη, καθώς όλοι δακτυλοδεικτούν τον πατέρα μετά τον θάνατο εκείνου, και του καθιστούν την αγορά αδιάβατη. Διότι, με ποια μάτια θα μπορέσει να αντικρίσει αυτούς που συναντά, μετά από τέτοια ασχημοσύνη και συμφορά του παιδιού του; Γι' αυτό παρακαλώ και ικετεύω να επιδεικνύετε πολλή πρόνοια για τα ίδια σας τα παιδιά, και παντού να αναζητάτε τη σωτηρία της ψυχής τους. Είσαι δάσκαλος ολόκληρου του σπιτιού, και ο Θεός παραπέμπει συνεχώς σε σένα και τη γυναίκα και τους υιούς σου. Και από τη μια πλευρά ο Παύλος λέει για τις γυναίκες: «Αν θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι»· και από την άλλη για τα παιδιά: «Να τα ανατρέφετε με την παιδεία και τη νουθεσία του Κυρίου». Να θεωρείς ότι τα παιδιά είναι χρυσά αγάλματα που έχεις στο σπίτι σου· κάθε μέρα να τα ρυθμίζεις και να τα επιβλέπεις με ακρίβεια, και με κάθε τρόπο να καταστολίζεις και να διαπλάθεις την ψυχή τους. Να μιμηθείς τον μακάριο Ιώβ, ο οποίος, επειδή φοβόταν ακόμη και για τα σφάλματα που διέπρατταν με τη διάνοιά τους, πρόσφερε υπέρ αυτών θυσίες, και έδειχνε πολλή πρόνοια για αυτά.

Διότι, εάν αναχωρήσεις από εδώ και σε ρωτήσει κάποιος: «Τι δίδαξε ο διδάσκαλος;», και εσύ απαντήσεις: «Ομίλησε εναντίον των αιρετικών»· εάν τότε εκείνος σου πει: «Και τι ακριβώς είπε;», και εσύ δεν βρεις τι να απαντήσεις, αυτό αποτελεί μεγίστη ντροπή για εσένα. Εάν όμως του μεταφέρεις τους λόγους, τον κεντρίζεις, και εάν μεν είναι αιρετικός, τον διορθώνεις, εάν πάλι είναι ράθυμος φίλος, τον προσελκύεις, και εάν είναι γυναίκα ακόλαστη, την καθιστάς σωφρονέστερη. Διότι φέρεις ευθύνη και για τη σύζυγό σου· καθώς λέγει: «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στην εκκλησία· και εάν επιθυμούν να μάθουν κάτι, ας ερωτούν τους δικούς τους άνδρες».

Έπειτα, ενώ ο Θεός μάς έχει περιβάλει με τόσο μεγάλη τιμή, εμείς δεν θα του αποδώσουμε ούτε την ανάλογη τιμή, αλλά θα ανεχθούμε να υβρίζεται από τις γυναίκες μας; Και μάλιστα γνωρίζοντας ότι μας επιφυλάσσεται η μεγαλύτερη κόλαση και τιμωρία, όταν αδιαφορούμε για τη σωτηρία των γυναικών; Διότι για αυτόν τον λόγο σε κατέστησε κεφαλή της γυναίκας, για αυτό και ο Παύλος παρήγγειλε: «Αν οι γυναίκες θέλουν να μάθουν κάτι, να ρωτούν στο σπίτι τους δικούς τους άνδρες», ώστε ως διδάσκαλος, κηδεμόνας και προστάτης να την καθοδηγείς στην ευσέβεια. Εσείς, όμως, όταν ο καιρός της ιεράς συνάξεως καλεί στην εκκλησία, δεν τις αφυπνίζετε από τη ραθυμία τους· όταν αντίθετα ο διάβολος τις καλεί στις σάλπιγγές του, δεν τις συγκρατείτε ενώ υπακούουν πρόθυμα, αλλά αδιαφορείτε βλέποντάς τες να αιχμαλωτίζονται στα εγκλήματα της ασέβειας και να παρασύρονται στην ακολασία. Διότι πόρνες και θηλυπρεπείς και ολόκληρος ο χορός του θεάτρου συνηθίζουν να συρρέουν εκεί.

«Εάν όμως δεν υπάρχει διερμηνευτής, ας σιωπά μέσα στην εκκλησία· ας μιλάει στον εαυτό του και στον Θεό. Από τους προφήτες ας μιλούν δύο ή τρεις, και οι υπόλοιποι ας διακρίνουν· εάν όμως δοθεί αποκάλυψη σε κάποιον άλλον που κάθεται.» Δηλαδή προκαλεί έκπληξη, και δεν γίνεται τόσο για κατήχηση. «Ο πρώτος ας σιωπά.» Διότι δεν έπρεπε, εφόσον αυτός κινήθηκε προς προφητεία, να συνεχίζει να μιλάει εκείνος. «Διότι μπορείτε καθένας με τη σειρά του να προφητεύετε όλοι, ώστε όλοι να μαθαίνουν και όλοι να παρηγορούνται.» Αυτό το λέει παρηγορώντας εκείνον που αναγκάστηκε να σιωπήσει. «Και τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες». Για να μην είναι κανείς φιλόνικος ή φθονερός, δείχνει ότι το ίδιο το χάρισμα υποτάσσεται. Διότι με τη λέξη «πνεύμα» εδώ εννοεί την ενέργεια· εάν λοιπόν το πνεύμα υποτάσσεται, πολύ περισσότερο πρέπει να υποτάσσεσαι εσύ. «Διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης, όπως διατάσσω σε όλες τις Εκκλησίες των αγίων.» Δείχνει ότι αυτό είναι αρεστό και στον Θεό, ώστε εκείνος που αντιτάσσεται, φέροντας το κρίμα, να μη φιλονικεί. «Οι γυναίκες ας σιωπούν μέσα στις Εκκλησίες. Διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος. Και αν θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι.»

«Διότι είναι αισχρό για τη γυναίκα να ομιλεί στην Εκκλησία.» Αφού περιέκοψε τον θόρυβο που προερχόταν από τις γλώσσες και τις προφητείες, στη συνέχεια μεταβαίνει στην ταραχή που προκαλούνταν από τις γυναίκες, καταστέλλοντας την άκαιρη παρρησία τους, και μάλιστα την πλέον κατάλληλη στιγμή.

ΤΙΤΛΟΣ Θ΄. — Περί γυναικών: ότι δεν πρέπει αυτές να προσεύχονται ακάλυπτες, ούτε να μιλούν, ούτε να διδάσκουν μέσα στην εκκλησία του Θεού. «Κρίνετε μόνοι σας: είναι πρέπον να προσεύχεται η γυναίκα στον Θεό ακάλυπτη; Δεν σας διδάσκει η ίδια η φύση ότι, εάν μεν ο άνδρας αφήνει μακριά μαλλιά, είναι γι' αυτόν ατιμία, ενώ εάν η γυναίκα έχει μακριά μαλλιά, είναι γι' αυτήν δόξα; Διότι τα μαλλιά τής έχουν δοθεί αντί για κάλυμμα». «Ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης, όπως σε όλες τις εκκλησίες των αγίων. Οι γυναίκες μέσα στις εκκλησίες ας σιωπούν· διότι δεν τους επιτρέπεται να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται, όπως λέει και ο νόμος. Εάν δε θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν τους δικούς τους άνδρες στο σπίτι. Διότι είναι αισχρό για μια γυναίκα να μιλά στην εκκλησία». «Η γυναίκα ας μαθαίνει εν ησυχία, με κάθε υποταγή».

ΚΑΝΟΝΑΣ Ο΄. Δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να μιλούν την ώρα της Θείας Λειτουργίας, αλλά σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου Παύλου, ας σιωπούν. Διότι δεν τους έχει επιτραπεί να μιλούν, αλλά να υποτάσσονται, όπως λέει και ο νόμος. Εάν όμως θέλουν να μάθουν κάτι, ας ρωτούν στο σπίτι τους δικούς τους άνδρες.