Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:4

Διότι κανείς δεν ακούει, λέει· επειδή, αν έχει δοθεί τυχόν σε κάποιον από τους μαθητές η ικανότητα να μπορεί να μιλά στη γλώσσα των Μήδων, και σε κάποιον άλλον πάλι σε αυτή των Ελαμιτών, και έπειτα αυτοί για τους οποίους γίνεται ο λόγος μιλούσαν στις συναγωγές των Ιουδαίων ή στα πλήθη των Ελλήνων, ποιος θα τους άκουγε ή ποιο θα ήταν το όφελος των λόγων; Διότι κανείς δεν θα κατανοήσει, παρά μόνο ο παντογνώστης Θεός· διότι με το πνεύμα, λέει, λαλεί μυστήρια. Παρατήρησε δε πώς αυτός που λαλεί στον Θεό, λαλεί με το πνεύμα· άρα λοιπόν το Πνεύμα είναι Θεός. Επομένως, εκείνος που λαλεί σε άγνωστη γλώσσα λαλεί μάλλον στον Θεό, λέει, και όχι στους ανθρώπους· ενώ εκείνος που προφητεύει λαλεί στους ανθρώπους για οικοδομή, παράκληση και παρηγοριά. Κατανοώντας, λοιπόν, ότι το να προφητεύει κανείς σε αυτές τις περιπτώσεις σημαίνει να ερμηνεύει τα λόγια των προφητών, μέσα από τα οποία επιβεβαιώνεται ο λόγος της παρακλήσεως και καθοδηγείται ο νους των μυσταγωγουμένων στην εν Χριστώ αλήθεια, αποδεικνύει εκ των προτέρων και με άλλον τρόπο ότι το να ερμηνεύει τα λόγια των προφητών είναι ασυγκρίτως ανώτερο από το να λαλεί σε γλώσσες· διότι αυτός που λαλεί σε γλώσσα οικοδομεί τον εαυτό του, λέει, επειδή μόνον αυτός καταλαβαίνει, και κανένας απολύτως άλλος· ενώ εκείνος που χρησιμοποιεί ως μαρτυρία τις φωνές και τις προρρήσεις των αγίων προφητών, οικοδομεί την εκκλησία.

Επομένως, το να κατέχεται κανείς από το Πνεύμα είναι κοινό και στους δύο, και σε εκείνον που προφητεύει και σε εκείνον που λαλεί γλώσσες. Σε τούτο όμως υπερτερεί αυτός, εννοώ εκείνος που προφητεύει, στο ότι είναι επιπλέον χρήσιμος σε όσους τον ακούν. Διότι εκείνους που λαλούσαν γλώσσες δεν τους κατανοούσαν όσοι δεν είχαν το χάρισμα. Τι συμβαίνει λοιπόν; Δεν οικοδομούσαν κανέναν εκείνοι; Ναι, λέει, μόνο τον εαυτό τους· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Εκείνος που λαλεί γλώσσα, οικοδομεί τον εαυτό του».

Και πώς, αν δεν γνωρίζει τι λέει; Αλλά προς το παρόν κάνει λόγο για εκείνους που γνωρίζουν τι λέγουν, οι οποίοι τα γνωρίζουν μεν οι ίδιοι, αλλά δεν είναι σε θέση να τα μεταδώσουν στους άλλους. Εκείνος όμως που προφητεύει, οικοδομεί την Εκκλησία. Και όση είναι η απόσταση ανάμεσα σε ένα μεμονωμένο άτομο και στην Εκκλησία, τόση είναι και η διαφορά ανάμεσα στο ένα χάρισμα και στο άλλο. Είδες τη σοφία του, πώς δεν μηδενίζει το χάρισμα, αλλά αποδεικνύει ότι προσφέρει μεν κάποιο όφελος, μικρό όμως και τόσο ώστε να αρκεί μόνο στον κάτοχό του; Έπειτα, για να μη νομίσουν ότι από φθόνο υποτιμά τις γλώσσες (επειδή οι περισσότεροι διέθεταν αυτό το χάρισμα), διορθώνοντας την υποψία τους λέει: Θέλω δε όλοι σας να λαλείτε με γλώσσες, περισσότερο όμως να προφητεύετε. Διότι ανώτερος είναι αυτός που προφητεύει από εκείνον που λαλεί με γλώσσες, εκτός εάν τις διερμηνεύει, για να λάβει οικοδομή η Εκκλησία. Οι λέξεις δε «περισσότερο» και «ανώτερος» δεν αφορούν πράγματα αντίθετα, αλλά εκείνα που υπερέχουν.

Πρόσεξε πώς πάλι εδώ προσαρμόζει την πέτρα στο νήμα της στάθμης, επιζητώντας παντού την οικοδομή της Εκκλησίας. Ονομάζει δε ιδιώτη τον λαϊκό, και δείχνει ότι και αυτός υφίσταται όχι μικρή ζημία, όταν δεν μπορεί να πει το Αμήν. Αυτό που λέει είναι το εξής: Αν ευλογήσεις με ακατάληπτη γλώσσα, χωρίς να γνωρίζεις τι λες, ούτε να μπορείς να το ερμηνεύσεις, ο λαϊκός δεν μπορεί να επιφωνήσει το Αμήν. Διότι, εφόσον δεν ακούει το «Εις τους αιώνας των αιώνων», που αποτελεί το τέλος, δεν λέει το «Αμήν». Έπειτα, για να μετριάσει πάλι τούτο, ώστε να μη φανεί ότι υποτιμά υπερβολικά το χάρισμα –όπως ανέφερε πρωτύτερα, ότι δηλαδή λαλεί μυστήρια, και ότι λαλεί στον Θεό, και ότι οικοδομεί τον εαυτό του, και ότι προσεύχεται με το πνεύμα, αντλώντας όχι μικρή παρηγοριά από αυτά– το ίδιο κάνει και εδώ, λέγοντας: Εσύ βέβαια καλώς αναπέμπεις ευχαριστία, διότι φθέγγεσαι κινούμενος από το Πνεύμα· εκείνος όμως, καθώς δεν ακούει τίποτα ούτε κατανοεί τα λεγόμενα, στέκεται χωρίς να δέχεται πολλή ωφέλεια.

Η αγάπη τότε εξυψώνεται πολύ και γίνεται πιο σφοδρή. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ΄. «Να επιδιώκετε την αγάπη.» Διότι έχουμε απόλυτη ανάγκη να τρέξουμε προς αυτήν. «Να επιθυμείτε με ζήλο τα πνευματικά χαρίσματα, και περισσότερο το να προφητεύετε.» Για να μη νομίσει κανείς ότι γι' αυτόν τον λόγο εισήγαγε τον λόγο περί αγάπης, για να σβήσει τα χαρίσματα, γι' αυτό πρόσθεσε, λέγοντας: Να επιθυμείτε με ζήλο τα πνευματικά. Κάνει λοιπόν σύγκριση των χαρισμάτων και υποβιβάζει το χάρισμα των γλωσσών, δείχνοντας ότι από μόνο του ούτε εντελώς άχρηστο είναι, ούτε όμως και πάρα πολύ ωφέλιμο. «Διότι εκείνος που μιλάει με γλώσσες, δεν μιλάει σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό· επειδή κανείς δεν τον καταλαβαίνει, αλλά με το πνεύμα λέει μυστήρια. Εκείνος όμως που προφητεύει, απευθύνει στους ανθρώπους λόγια οικοδομής, παρακλήσεως και παρηγοριάς. Εκείνος που μιλάει με γλώσσες, οικοδομεί τον εαυτό του· ενώ εκείνος που προφητεύει, οικοδομεί την Εκκλησία.» Το να μιλάει κανείς στον Θεό, το παρουσιάζει ως κάτι σπουδαίο, αλλά το να μην οικοδομείται η Εκκλησία, ως κάτι μικρό. Διότι αυτό επιδιώκει παντού, την οικοδομή των πολλών. «Θέλω δε όλοι σας να μιλάτε με γλώσσες, αλλά περισσότερο να προφητεύετε. Διότι ανώτερος είναι εκείνος που προφητεύει, παρά εκείνος που μιλάει με γλώσσες.» Για να μη νομίσουν ότι από φθόνο προς αυτούς υποβιβάζει τις γλώσσες, διορθώνοντας την υποψία τους, λέει αυτό: «Εκτός εάν τα διερμηνεύει, ώστε η Εκκλησία να λάβει οικοδομή.»

πθʹ. Εκείνος που, από ζήλο για τα πνευματικά χαρίσματα, επιδίωξε την αγάπη και την κατέκτησε, δεν αρκείται στο να μιλά μόνο στον εαυτό του μέσω της προσευχής και της ανάγνωσης για δική του οικοδομή· διότι αυτός που μιλά με τη γλώσσα μόνο στον Θεό μέσω προσευχής και ψαλμωδίας, οικοδομεί τον εαυτό του, όπως λέει ο Παύλος· αλλά, σύμφωνα με αυτόν, επιθυμεί διακαώς και να προφητεύει, για την οικοδομή της Εκκλησίας του Θεού, δηλαδή να διδάσκει στον πλησίον την εφαρμογή των εντολών του Θεού, και πώς πρέπει να σπεύδει για να ευαρεστήσει τον Θεό. Διότι, σε τι θα μπορούσε να ωφελήσει κάποιους αυτός που μιλά μόνο στον εαυτό του και στον Θεό, ως προεστώς διαρκώς μέσω προσευχής και ψαλμωδίας, εάν δεν μιλήσει και στους υποτακτικούς του, είτε με αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος, είτε με γνώση των μυστηρίων του Θεού, είτε με το προορατικό χάρισμα της προφητείας, είτε με διδασκαλία του λόγου της σοφίας του Θεού; Διότι ποιος από τους υποτακτικούς θα προετοιμαστεί για τον πόλεμο εναντίον των παθών και των δαιμόνων, εάν δεν δώσει σαφή και κατανοητό λόγο διδασκαλίας εγγράφως, ή και διά ζώσης φωνής; Όντως, εάν ο ποιμένας δεν επιδιώκει την οικοδομή του ποιμνίου του, ώστε να περισσεύει στον λόγο της διδασκαλίας και στη γνώση του Πνεύματος, δεν είναι ζηλωτής των χαρισμάτων του Θεού. Διότι με το να προσεύχεται και να ψάλλει μόνο με τη γλώσσα πολλά στο πνεύμα, δηλαδή προσευχόμενος με την ψυχή του, οικοδομεί τον εαυτό του, όμως ο νους του μένει άκαρπος, αν δεν προφητεύει με τον λόγο της διδασκαλίας και δεν οικοδομεί την Εκκλησία του Θεού.

Πρέπει είτε να μην καταδικάζεται καμία, είτε και οι άλλες να καταδικάζονται εξίσου, εφόσον η ίδια δύναμη ενεργεί μέσα από όλες και η μία σφαγή του ενός αμνού και ο ίδιος θάνατος και το ίδιο αίμα παρέχουν την τελείωση σε όλες. Δίνεται, λοιπόν, αληθινά το Άγιο Πνεύμα, σε άλλους μεν για να μπορέσουν να ευεργετήσουν τους άλλους και, όπως λέει ο Παύλος, «να οικοδομήσουν την Εκκλησία», είτε προφητεύοντας για το μέλλον, είτε διδάσκοντας τα μυστήρια, είτε απαλλάσσοντας από ασθένειες με τον λόγο τους· σε άλλους δε, για να γίνουν οι ίδιοι καλύτεροι, λάμποντας με την ευσέβεια ή με την υπερβολή της σωφροσύνης, της αγάπης ή της ταπεινοφροσύνης.

Υπάρχει λοιπόν ανάγκη από πολλή σπουδή και προσοχή του νου, ώστε να διακρίνει κανείς τους ξένους λογισμούς της αντίθετης δύναμης. Διότι υπάρχει κάποιος που έχει εμπιστοσύνη στη δική του δύναμη, νομίζοντας ότι από μόνος του μπορεί να καταρρίψει τα βουνά που τον περιβάλλουν. Υπάρχει όμως και άλλος, ο οποίος με εσωτερική κατάσταση και διάκριση κυβερνά τον νου του και, χωρίς κόπο, φέρνει εις πέρας το έργο του περισσότερο από τον προηγούμενο. Έτσι και στις προσευχές, υπάρχουν μερικοί που χρησιμοποιούν απρεπείς κραυγές, έχοντας εμπιστοσύνη στη σωματική τους ισχύ, αγνοώντας τις κλοπές των λογισμών, αλλά νομίζοντας ότι με τη δική τους δύναμη κατορθώνουν το τέλειο. Υπάρχουν όμως και άλλοι, οι οποίοι προσέχουν τους λογισμούς και διεξάγουν όλον τον αγώνα εσωτερικά. Αυτοί, μέσω της συνέσεως και της διακρίσεώς τους, μπορούν να επιτύχουν και να αποτινάξουν τους λογισμούς που επαναστατούν εναντίον τους, και να πορεύονται σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου. Βρίσκουμε δε στον Απόστολο ότι αυτόν που οικοδομεί τον άλλον, τον ονομάζει ανώτερο. Διότι λέγει: «Εκείνος που μιλάει με γλώσσες οικοδομεί τον εαυτό του, ενώ εκείνος που προφητεύει οικοδομεί την εκκλησία. Και είναι ανώτερος αυτός που προφητεύει από εκείνον που μιλάει με γλώσσες». Ο καθένας, λοιπόν, ας επιλέξει να οικοδομεί τους άλλους, και έτσι θα αξιωθεί τη βασιλεία των ουρανών. Ερώτηση: Επειδή μερικοί λέγουν ότι οι θρόνοι και οι στέφανοι είναι κτίσματα και όχι πνεύματα, πώς οφείλουμε να το κατανοήσουμε; Απόκριση: Ο θρόνος της θεότητας είναι ο νους μας, και πάλι, ο θρόνος του νου είναι η θεότητα και το Πνεύμα.

Ομιλία ΛΣΤ'. Η ανάσταση των νεκρών ψυχών γίνεται από τώρα, ενώ η ανάσταση των σωμάτων θα γίνει κατά την ημέρα εκείνη. Και όπως οι αστέρες που είναι στερεωμένοι στον ουρανό δεν είναι όλοι ίσοι, αλλά διαφέρει ο ένας από τον άλλο στη λαμπρότητα και στο μεγαλείο, έτσι και στα πνευματικά, ανάλογα με το μέτρο της πίστεως, υπάρχουν βαθμίδες προκοπής στο ίδιο το Πνεύμα· ο ένας είναι πλουσιότερος από τον άλλο. Και η Γραφή λέγει ότι «εκείνος που λαλεί σε γλώσσα, λαλεί με το Πνεύμα του Θεού». Αυτός είναι πνευματικός, «αφού λαλεί προς τον Θεό, ενώ εκείνος που προφητεύει οικοδομεί την Εκκλησία»· αυτός έχει λάβει περίσσεια χάριτος. Διότι ο μεν «οικοδομεί μόνο τον εαυτό του», ενώ ο δε οικοδομεί και τον εαυτό του και τον πλησίον. Αυτό μοιάζει με τον κόκκο του σιταριού που σπέρνεται στη γη, και αυτός, από τη μία του καρδιά, παράγει πολλούς και διάφορους κόκκους. Και πάλι αυτά τα ίδια τα στάχυα, άλλα μεν είναι μεγαλύτερα, άλλα δε μικρότερα, όλα όμως συγκεντρώνονται σε ένα αλώνι, σε μία αποθήκη· και, μολονότι είναι διαφορετικά, από αυτά γίνεται ένας άρτος.