Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 14:5

Ανώτερο λοιπόν, και μεταξύ των υψίστων καυχημάτων και των λαμπρών ελπίδων, είναι το να προφητεύει κανείς· εφόσον είναι ομολογουμένως καλύτερο το να οικοδομεί κανείς την εκκλησία, από το να συνομιλεί μόνο με τον εαυτό του λαλώντας σε γλώσσες. <Θέλω δε όλοι σας να λαλείτε γλώσσες, αλλά περισσότερο να προφητεύετε κ.λπ.> Επειδή ήταν πράγματι παράδοξο και θεόσδοτο το να μπορούν να μιλούν τις γλώσσες των άλλων, ενώ ήταν Εβραίοι, για να μην νομίσει κανείς ότι ο απόστολος χαρακτηρίζει απερίσκεπτα ως μάταιο αυτό που δόθηκε μέσω της ενέργειας του Πνεύματος (διότι έχει δοθεί ως σημείο στους πιστούς), αποδέχεται το χάρισμα και λέει: Θέλω δε όλοι να λαλείτε γλώσσες. Αμέσως όμως περικόπτει σαφώς την σπουδή ως προς αυτό, και μεταστρέφει το ενδιαφέρον προς το καλύτερο, προσθέτοντας ευθύς: Αλλά περισσότερο να προφητεύετε, λέγοντας ολοκάθαρα ότι αυτός που προφητεύει είναι ανώτερος από αυτόν που λαλεί σε γλώσσες. Αποδεικνύει όμως ότι ούτε το άλλο είναι εντελώς ανώφελο για αυτούς που το έχουν και για εκείνους που ακούν, προσθέτοντας: Εκτός εάν διερμηνεύει, δηλαδή εάν δεν υπάρχει κάποιος που να παρίσταται πάντοτε και να διερμηνεύει σε αυτούς που μυσταγωγούνται.

Αλλά ο φιλόσοφος υποστηρίζει ότι αυτός ο αρραβώνας του μέλλοντος αιώνος, η υπόμνηση της αφθαρσίας, η ενέργεια του παναγίου Πνεύματος, δεν ενδέχεται να προέρχεται από κάποια θεία αιτία, και πολύ λιγότερο κατά τη νοερά προσευχή. Οι λόγοι για τους οποίους αυτός ισχυρίζεται ότι οι αλλοιώσεις που συντελούνται και στο σώμα από την ενέργεια του Πνεύματος δεν προέρχονται από τον Θεό, είναι σχεδόν τέσσερις. Πρώτον, ότι «τα δώρα που προέρχονται από τον Θεό είναι τελειότατα· είναι δε προτιμότερο η ψυχή να βρίσκεται υπεράνω των αισθήσεων κατά τις προσευχές, παρά να ενεργεί με οποιονδήποτε τρόπο μέσω των αισθήσεων· εφόσον λοιπόν εκείνα δεν είναι τελειότατα, καθώς υπάρχει κάτι καλύτερο από αυτά, άρα δεν προέρχονται ούτε από τον Θεό». Τι συνάγεται λοιπόν; Επειδή η προφητεία είναι ανώτερη από την ομιλία σε γλώσσες, σύμφωνα με τον Απόστολο, άρα το χάρισμα των γλωσσών δεν είναι δώρο του Θεού; Και επειδή η αγάπη είναι το τελειότατο των χαρισμάτων, μήπως μόνο αυτή και κανένα άλλο δεν αποτελεί θείο δώρο;

Και πώς, αν δεν γνωρίζει τι λέει; Αλλά προς το παρόν κάνει λόγο για εκείνους που γνωρίζουν τι λέγουν, οι οποίοι τα γνωρίζουν μεν οι ίδιοι, αλλά δεν είναι σε θέση να τα μεταδώσουν στους άλλους. Εκείνος όμως που προφητεύει, οικοδομεί την Εκκλησία. Και όση είναι η απόσταση ανάμεσα σε ένα μεμονωμένο άτομο και στην Εκκλησία, τόση είναι και η διαφορά ανάμεσα στο ένα χάρισμα και στο άλλο. Είδες τη σοφία του, πώς δεν μηδενίζει το χάρισμα, αλλά αποδεικνύει ότι προσφέρει μεν κάποιο όφελος, μικρό όμως και τόσο ώστε να αρκεί μόνο στον κάτοχό του; Έπειτα, για να μη νομίσουν ότι από φθόνο υποτιμά τις γλώσσες (επειδή οι περισσότεροι διέθεταν αυτό το χάρισμα), διορθώνοντας την υποψία τους λέει: Θέλω δε όλοι σας να λαλείτε με γλώσσες, περισσότερο όμως να προφητεύετε. Διότι ανώτερος είναι αυτός που προφητεύει από εκείνον που λαλεί με γλώσσες, εκτός εάν τις διερμηνεύει, για να λάβει οικοδομή η Εκκλησία. Οι λέξεις δε «περισσότερο» και «ανώτερος» δεν αφορούν πράγματα αντίθετα, αλλά εκείνα που υπερέχουν.

2. Επομένως, και από αυτό γίνεται φανερό ότι δεν υποτιμά το χάρισμα, αλλά τους οδηγεί σε ανώτερα πράγματα, επιδεικνύοντας τόσο τη φροντίδα του γι' αυτούς όσο και την ψυχή του που είναι απαλλαγμένη από κάθε φθόνο. Διότι δεν είπε, «Δύο ή τρεις», αλλά, «Θέλω όλοι σας να μιλάτε με γλώσσες»· και όχι μόνο αυτό, αλλά και να προφητεύετε· και περισσότερο αυτό παρά εκείνο· διότι ανώτερος είναι αυτός που προφητεύει. Αφού, λοιπόν, το θεμελίωσε αυτό και το απέδειξε, τότε πλέον εκφέρει την απόφασή του, και όχι απλώς, αλλά με μια προσθήκη· διότι πρόσθεσε: «Εκτός εάν τα διερμηνεύει»· με την έννοια ότι, εάν μπορεί να το κάνει αυτό, εννοώ το να διερμηνεύει, γίνεται ίσος με τον προφήτη, λέγει, επειδή πολλοί είναι εκείνοι που καρπώνονται την ωφέλεια· πράγμα το οποίο πρέπει ιδιαίτερα να παρατηρήσουμε, πώς δηλαδή σε κάθε περίπτωση αναζητεί αυτή την ωφέλεια πριν από όλα τα άλλα. Τώρα δε, αδελφοί, εάν έλθω προς εσάς μιλώντας με γλώσσες, σε τι θα σας ωφελήσω, εάν δεν σας μιλήσω είτε με αποκάλυψη, είτε με γνώση, είτε με προφητεία, είτε με διδαχή;

Η αγάπη τότε εξυψώνεται πολύ και γίνεται πιο σφοδρή. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ΄. «Να επιδιώκετε την αγάπη.» Διότι έχουμε απόλυτη ανάγκη να τρέξουμε προς αυτήν. «Να επιθυμείτε με ζήλο τα πνευματικά χαρίσματα, και περισσότερο το να προφητεύετε.» Για να μη νομίσει κανείς ότι γι' αυτόν τον λόγο εισήγαγε τον λόγο περί αγάπης, για να σβήσει τα χαρίσματα, γι' αυτό πρόσθεσε, λέγοντας: Να επιθυμείτε με ζήλο τα πνευματικά. Κάνει λοιπόν σύγκριση των χαρισμάτων και υποβιβάζει το χάρισμα των γλωσσών, δείχνοντας ότι από μόνο του ούτε εντελώς άχρηστο είναι, ούτε όμως και πάρα πολύ ωφέλιμο. «Διότι εκείνος που μιλάει με γλώσσες, δεν μιλάει σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό· επειδή κανείς δεν τον καταλαβαίνει, αλλά με το πνεύμα λέει μυστήρια. Εκείνος όμως που προφητεύει, απευθύνει στους ανθρώπους λόγια οικοδομής, παρακλήσεως και παρηγοριάς. Εκείνος που μιλάει με γλώσσες, οικοδομεί τον εαυτό του· ενώ εκείνος που προφητεύει, οικοδομεί την Εκκλησία.» Το να μιλάει κανείς στον Θεό, το παρουσιάζει ως κάτι σπουδαίο, αλλά το να μην οικοδομείται η Εκκλησία, ως κάτι μικρό. Διότι αυτό επιδιώκει παντού, την οικοδομή των πολλών. «Θέλω δε όλοι σας να μιλάτε με γλώσσες, αλλά περισσότερο να προφητεύετε. Διότι ανώτερος είναι εκείνος που προφητεύει, παρά εκείνος που μιλάει με γλώσσες.» Για να μη νομίσουν ότι από φθόνο προς αυτούς υποβιβάζει τις γλώσσες, διορθώνοντας την υποψία τους, λέει αυτό: «Εκτός εάν τα διερμηνεύει, ώστε η Εκκλησία να λάβει οικοδομή.»

Υπάρχει λοιπόν ανάγκη από πολλή σπουδή και προσοχή του νου, ώστε να διακρίνει κανείς τους ξένους λογισμούς της αντίθετης δύναμης. Διότι υπάρχει κάποιος που έχει εμπιστοσύνη στη δική του δύναμη, νομίζοντας ότι από μόνος του μπορεί να καταρρίψει τα βουνά που τον περιβάλλουν. Υπάρχει όμως και άλλος, ο οποίος με εσωτερική κατάσταση και διάκριση κυβερνά τον νου του και, χωρίς κόπο, φέρνει εις πέρας το έργο του περισσότερο από τον προηγούμενο. Έτσι και στις προσευχές, υπάρχουν μερικοί που χρησιμοποιούν απρεπείς κραυγές, έχοντας εμπιστοσύνη στη σωματική τους ισχύ, αγνοώντας τις κλοπές των λογισμών, αλλά νομίζοντας ότι με τη δική τους δύναμη κατορθώνουν το τέλειο. Υπάρχουν όμως και άλλοι, οι οποίοι προσέχουν τους λογισμούς και διεξάγουν όλον τον αγώνα εσωτερικά. Αυτοί, μέσω της συνέσεως και της διακρίσεώς τους, μπορούν να επιτύχουν και να αποτινάξουν τους λογισμούς που επαναστατούν εναντίον τους, και να πορεύονται σύμφωνα με το θέλημα του Κυρίου. Βρίσκουμε δε στον Απόστολο ότι αυτόν που οικοδομεί τον άλλον, τον ονομάζει ανώτερο. Διότι λέγει: «Εκείνος που μιλάει με γλώσσες οικοδομεί τον εαυτό του, ενώ εκείνος που προφητεύει οικοδομεί την εκκλησία. Και είναι ανώτερος αυτός που προφητεύει από εκείνον που μιλάει με γλώσσες». Ο καθένας, λοιπόν, ας επιλέξει να οικοδομεί τους άλλους, και έτσι θα αξιωθεί τη βασιλεία των ουρανών. Ερώτηση: Επειδή μερικοί λέγουν ότι οι θρόνοι και οι στέφανοι είναι κτίσματα και όχι πνεύματα, πώς οφείλουμε να το κατανοήσουμε; Απόκριση: Ο θρόνος της θεότητας είναι ο νους μας, και πάλι, ο θρόνος του νου είναι η θεότητα και το Πνεύμα.

Διότι, όπως ακριβώς το παιδί που γεννιέται, αν και έχει τα ίδια μέλη και σώμα και είναι μικρό, αυξάνεται μέχρι να καταστεί τέλειος άνδρας, και όπως ο κόκκος του σιναπιού, όπως είπε ο Κύριος, όταν σπέρνεται, σιγά-σιγά αυξάνεται και γίνεται δέντρο, με τον οποίο μάλιστα παρομοίασε τη βασιλεία των ουρανών, έτσι λέμε ότι και στον πιστό αυξάνεται η δωρεά του Πνεύματος και ο αρραβώνας της κληρονομίας, μέχρις ότου, προκόπτοντας μέσα από κάθε αρετή και σπουδή και τρέχοντας ευθεία, να αξιωθεί τελείως ολόκληρη την κληρονομία (δηλαδή το Παράκλητο Πνεύμα της υιοθεσίας). Όπως άλλωστε και ο απόστολος, ανάγοντας από τη μερική τελειότητα των χαρισμάτων προς την τελείωση της αγάπης, σαν να ήταν αυτοί νήπια, λέει: «Και επιπλέον σας δείχνω έναν δρόμο ασυγκρίτως ανώτερο. Εάν μιλώ τις γλώσσες των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα. Και εάν έχω πίστη ώστε να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα. Και εάν έχω προφητεία και γνωρίζω όλα τα μυστήρια, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι». Πρόσεξε το «δεν είμαι τίποτα» και το «σε τίποτα δεν ωφελούμαι» και τη σύγκριση προς το τέλειο της αγάπης, σαν να συγκρίνεται ένα νήπιο με έναν τέλειο άνδρα. Επειδή, αλλιώς, πώς ο ίδιος λέει: «Θέλω δε όλοι σας να μιλάτε γλώσσες, αλλά προτιμότερο να προφητεύετε»;”