Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:1

ΤΟΜΟΣ Ε ΛΟΓΟΣ Δ. <Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιο που σας κήρυξα.> Πολύ επίκαιρα και σοφά αποκαλεί ευαγγέλιο το κήρυγμα για την ανάσταση των νεκρών, και βεβαίως του ίδιου του Χριστού. Διότι είναι αληθινά αγγελία κάθε αγαθού για όσους έχουν αποδεχθεί την πίστη. Και λέει ότι σε αυτό στέκονται σταθερά και σώζονται. Το «στέκονται» σημαίνει ότι οι πιστοί βρίσκονται στη σταθερότητα της ελπίδας και στο κάλλος της δόξας. Ενώ το «σώζονται» σημαίνει ότι έχουν αναδειχθεί ανώτεροι και από την ίδια την αμαρτία, και έχουν ξεφύγει πέρα από τις παγίδες του θανάτου. <Διότι σας παρέδωσα εν πρώτοις εκείνο που και εγώ παρέλαβα.> Λέει ότι τους παρέδωσε όχι αυτό που απλώς του ήρθε στο μυαλό και το αποδέχθηκε αβασάνιστα, αλλά το ευαγγέλιο που παρέλαβε, καθώς Εκείνος που ενανθρώπησε για εμάς του ενέβαλε τη γνώση. Διότι είπε πάλι ο ίδιος στο ευαγγέλιο: «Ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά μέσω αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού.» Εάν λοιπόν είναι θεοδίδακτος αυτός που παραδίδει, πώς είναι δυνατόν να μην είναι αληθινό αυτό που κηρύττει, ότι ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές, δηλαδή της Παλαιάς και της Νέας;

Κατήχηση δέκατη τέταρτη προς τους φωτιζομένους, η οποία εκφωνήθηκε στα Ιεροσόλυμα με θέμα το «και αναστάντα εκ νεκρών την τρίτη ημέρα, και ανελθόντα εις τους ουρανούς, και καθίσαντα εκ δεξιών του Πατρός». Και ανάγνωσμα από την πρώτη επιστολή προς Κορινθίους: «Σας γνωρίζω, αδελφοί, το ευαγγέλιο που σας κήρυξα». Και στη συνέχεια: «ότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές». Και τα εξής. Ευφράνσου Ιερουσαλήμ, και πανηγυρίστε όλοι όσοι αγαπάτε τον Ιησού· διότι έχει αναστηθεί. Χαίρετε όλοι όσοι προηγουμένως πενθήσατε ακούγοντας τα τολμήματα και τις παρανομίες των Ιουδαίων· διότι εκείνος που υβρίστηκε από αυτούς, εδώ πάλι αναστήθηκε. Και όπως ακριβώς η αφήγηση σχετικά με τον σταυρό ήταν κάπως λυπηρή, έτσι το χαρμόσυνο άγγελμα περί της αναστάσεως ας ευφραίνει τους παρευρισκομένους. Το πένθος ας μεταστραφεί σε ευφροσύνη και ο θρήνος σε χαρά, και ας γεμίσει το στόμα μας με χαρά και ευφροσύνη για χάρη εκείνου που μετά την ανάσταση είπε «Χαίρετε». Διότι γνωρίζω τη λύπη των φιλοχρίστων κατά τις παρελθούσες ημέρες· επειδή, καθώς τα όσα ελέχθησαν κατέληξαν μεν στον θάνατο και την ταφή, αλλά δεν ανήγγειλαν την ανάσταση, η διάνοια βρισκόταν σε εκκρεμότητα προσμένοντας να ακούσει το ποθούμενο. Αναστήθηκε λοιπόν ο νεκρός, αυτός που ανάμεσα στους νεκρούς είναι ελεύθερος και ελευθερωτής των νεκρών. Αυτός που μέσα στην ατιμία φόρεσε με υπομονή το αγκάθινο στεφάνι, αναστήθηκε και φόρεσε το διάδημα της νίκης κατά του θανάτου.

Κατήχηση περί της εκ νεκρών αναστάσεως του Χριστού και της ανόδου στους ουρανούς, και του θρόνου εκ δεξιών του Πατρός. Και ανάγνωσμα από την Α' προς Κορινθίους επιστολή: Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιό μου, και τα εξής.

«Ούτε να γίνεστε ειδωλολάτρες, όπως κάποιοι από αυτούς, καθώς είναι γραμμένο: κάθισε ο λαός να φάει και να πιει και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν. Ούτε να εκπειράζουμε τον Χριστό», έως το σημείο που λέει «αυτά δε συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς, γράφτηκαν δε για εμάς» και τα εξής. 〈Ι〉 (〈ΙΗ〉). «Τι λέω λοιπόν; Ότι το ιερόθυτο είναι κάτι ή το ειδωλόθυτο είναι κάτι; Αλλά ότι αυτά που θυσιάζουν, στα δαιμόνια τα θυσιάζουν και όχι στον Θεό». Πρόσθεσε δε ο Μαρκίων το «ιερόθυτο». 〈ΙΑ〉 (〈ΙΘ〉). «Ο άνδρας δεν οφείλει να αφήνει μακριά μαλλιά, εφόσον υπάρχει ως δόξα και εικόνα του Θεού». 〈ΙΒ〉 (〈Κ〉). «Αλλά ο Θεός συγκέρασε το σώμα». 〈ΙΓ〉 (〈ΚΑ〉). Πεπλανημένα ο Μαρκίων 〈μετά το〉 «αλλά στην εκκλησία θέλω πέντε λόγια με τον νου μου να μιλήσω» πρόσθεσε «διά τον νόμον». 〈ΙΔ〉 (〈ΚΒ〉). «Στον νόμο είναι γραμμένο ότι με ετερόγλωσσους και με χείλη άλλα θα μιλήσω προς τον λαό αυτόν». 〈ΙΕ〉 (〈ΚΓ〉). «Οι γυναίκες στην εκκλησία ας σιωπούν· διότι δεν τους έχει επιτραπεί να μιλούν· αλλά ας υποτάσσονται, καθώς λέει και ο νόμος». 〈ΙΣΤ〉 (〈ΚΔ〉). Περί αναστάσεως νεκρών: «Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιο, το οποίο σας ευαγγελίστηκα». και ότι «εάν ο Χριστός δεν έχει εγερθεί, είναι μάταιο» και τα εξής. «Έτσι κηρύσσουμε και έτσι πιστέψατε», «ότι ο Χριστός πέθανε και ετάφη και έχει εγερθεί την τρίτη ημέρα». «Όταν δε το θνητό αυτό ενδυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο γεγραμμένος λόγος: καταπόθηκε ο θάνατος εις νίκος».

Εάν, λοιπόν, από τότε η γυναίκα υποτάχθηκε με πρόσταγμα του Θεού στον άνδρα και, ακολούθως, ο απόστολος την καθυποτάσσει, χωρίς να αντιτίθεται στον Θεό που δημιούργησε τον άνδρα και τη γυναίκα, προστάζοντας και ο ίδιος, αποδεικνύει εξάπαντος ότι ο απόστολος είναι νομοθέτης του ίδιου [του Θεού], του οποίου ήταν και ο νόμος και ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη, και του ίδιου είναι η Καινή Διαθήκη, δηλαδή οι δύο Διαθήκες, οι οποίες τότε και τώρα καθυπόταξαν τη γυναίκα στον άνδρα χάριν της ευσεβούς και ισορροπημένης ευταξίας. 〈ιϛ΄〉 〈και〉 〈κδ΄〉 〈σχόλιο〉. Περί της αναστάσεως των νεκρών: «Σας καθιστώ γνωστό, αδελφοί, το ευαγγέλιο το οποίο σας κήρυξα». και ότι «εάν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, [το κήρυγμά μας είναι] μάταιο» και τα εξής. «έτσι κηρύσσουμε και έτσι πιστέψατε», «ότι ο Χριστός πέθανε και ετάφη και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα». «όταν δε το θνητό αυτό ενδυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο γραμμένος λόγος: καταπόθηκε ο θάνατος από τη νίκη». 〈ιϛ΄〉 〈και〉 〈κδ΄〉 〈έλεγχος〉. «Σας καθιστώ γνωστό, αδελφοί, το ευαγγέλιο το οποίο σας κήρυξα».

Αν κήρυξε το ευαγγέλιο και το ίδιο πάλι γνωστοποιεί, δεν υπάρχει κάποιο άλλο ευαγγέλιο ούτε άλλη γνώση μετά τη μία και το ένα, το οποίο τυγχάνει να είναι ένα διαμέσου των τεσσάρων ευαγγελίων και των αποστόλων, προκειμένου να ελέγξει τον Μαρκίωνα που ήλθε μετά από τόσα έτη, μετά τους χρόνους του επονομαζόμενου Υγίνου, του επισκόπου των Ρωμαίων που υπήρξε ο ένατος στη διαδοχή μετά την τελείωση των αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Γι' αυτό, για να διασφαλίσει τα πράγματα, ο ίδιος απόστολος έλεγε: «ακόμη και αν εμείς ή άγγελος σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα», γνωρίζοντας εν Αγίω Πνεύματι ότι επρόκειτο ο Μαρκίων και οι οπαδοί του να διαστρέψουν την οδό που είχε καλώς εδραιωθεί. Επομένως, δεν είπε πλέον «σας κηρύττω το ευαγγέλιο», αλλά «σας γνωστοποιώ το ευαγγέλιο», το οποίο δεν είναι άλλο, αλλά «εκείνο που ήδη σας κήρυξα», το οποίο και σας υπενθυμίζω. «Σας γνωστοποιώ με ποιον λόγο σας κήρυξα το ευαγγέλιο, εάν τον κατέχετε, εκτός εάν πιστέψατε μάταια». Διότι, εάν δεν τον κατέχετε όπως σας τον κήρυξα, χωρίς αυτόν πιστέψατε μάταια. «

«διότι σας κήρυξα το Ευαγγέλιο ότι ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές και ότι την τρίτη ημέρα έχει αναστηθεί, σύμφωνα με τις Γραφές» και όχι σύμφωνα με κάποιον μύθο ούτε σύμφωνα με τη διδασκαλία εκείνων που πρόκειται να πουν από τον εαυτό τους πράγματα που δεν έχουν γραφεί. Διότι οι μεν Ιουδαίοι από τον εαυτό τους λένε ότι δεν έχει αναστηθεί, ο δε Μαρκίων και οι άλλοι λένε από τον εαυτό τους ότι φαινομενικά (κατά δόκησιν) έπαθε και ετάφη, εγώ όμως σας διασφαλίζω σύμφωνα με τις Γραφές. Διότι αμέσως προσθέτει λέγοντας: «έτσι κηρύττουμε και έτσι πιστέψατε, ότι ο Χριστός πέθανε και ετάφη και έχει αναστηθεί την τρίτη ημέρα» και αμέσως μετά: «εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί, και εάν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, μάταιο είναι το κήρυγμά μας». Και μετά από όλα αυτά: «διότι πρέπει το θνητό τούτο να ενδυθεί αθανασία, και το φθαρτό τούτο να ενδυθεί αφθαρσία». Και δεν είπε ότι το θνητό τούτο θα χωρέσει μέσα του την αθανασία ή ότι το φθαρτό τούτο θα χωρέσει την αφθαρσία, αλλά ότι το θνητό και το φθαρτό θα ενδυθεί την αθανασία και την αφθαρσία. Ποιο δε είναι το θνητό παρά μόνο το σώμα, το οποίο όχι μόνο χώρεσε μέσα του την αθανασία, αλλά και την οικειώθηκε και πρόκειται να ενδυθεί την αθανασία, χωρίς το σώμα να αποβάλλεται και η ψυχή που δεν πεθαίνει να ενδύεται την αθανασία, αλλά το θνητό να ενδύεται την αθανασία και το φθαρτό την αφθαρσία, δηλαδή το ίδιο το σώμα;

Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Το Ευαγγέλιο. Διότι το κυριότερο σημείο των Ευαγγελίων από εδώ έχει την αρχή του, από το γεγονός ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος, και σταυρώθηκε, και αναστήθηκε. Αυτό ευαγγελίστηκε και ο Γαβριήλ στην Παρθένο, αυτό και οι προφήτες στην οικουμένη, αυτό και όλοι οι απόστολοι. Το οποίο και σας ευαγγελίστηκα, το οποίο και παραλάβατε, στο οποίο και παραμένετε σταθεροί, διά του οποίου και σώζεστε, εάν κατέχετε με ποιον λόγο σας το ευαγγελίστηκα· εκτός εάν πιστέψατε μάταια. Είδες πώς τους καλεί ως μάρτυρες των λεγομένων; Και δεν λέει, «Αυτό που ακούσατε», αλλά, «Αυτό που παραλάβατε», ζητώντας τον λόγο από αυτούς σαν να πρόκειται για κάποια παρακαταθήκη, και φανερώνοντας ότι δεν το παρέλαβαν μόνο μέσω του λόγου, αλλά και μέσω έργων και σημείων και θαυμάτων, προκειμένου να το κατέχουν με ασφάλεια.

Προσποιείται άγνοια προς το συμφέρον τους· πράγμα το οποίο κάνει και στην περίπτωση των Γαλατών, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Διότι, επειδή εκεί δεν μπορούσε να προσποιηθεί άγνοια, μεθοδεύει διαφορετικά τον λόγο λέγοντας: «Έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο». Δεν είπε: «Ότι δεν φρονήσατε τίποτε άλλο», επειδή το παράπτωμά τους ήταν ομολογημένο και ολοφάνερο, αλλά εγγυάται για το μέλλον· μολονότι και αυτό ήταν αβέβαιο· το κάνει όμως για να τους προσελκύσει περισσότερο. Εδώ, ωστόσο, προσποιείται και ότι αγνοεί, λέγοντας: «Στο οποίο και στέκεστε». Έπειτα αναφέρει το κέρδος: «Διά του οποίου και σώζεστε, με τον λόγο που σας ευαγγελίστηκα».

Αυτό ακριβώς και θα πράξω· διότι γνωρίζω σαφώς ότι κατέχετε το δόγμα. Έπειτα, επειδή διαπιστώνοντας έλεγε, «Στο οποίο και στέκεστε», για να μην τους κάνει εξαιτίας αυτού πιο αμελείς, τους φοβίζει πάλι λέγοντας: «Εάν το κατέχετε, εκτός εάν πιστέψατε μάταια»· δείχνοντας ότι η πληγή αφορά το καίριο σημείο, και ότι ο αγώνας δεν είναι για τυχαία ζητήματα, αλλά για ολόκληρη την πίστη. Και τώρα μεν το λέει αυτό συγκρατημένα, προχωρώντας όμως και θερμαινόμενος περισσότερο, φωνάζει πλέον απροκάλυπτα και λέει: «Αν όμως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό το κήρυγμά μας, κενή είναι και η πίστη σας, είστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας». Αλλά στα προοίμια δεν εκφράζεται έτσι· διότι ήταν ωφέλιμο να προχωρά ήρεμα και σιγά σιγά. «Διότι σας παρέδωσα εν πρώτοις, εκείνο το οποίο και παρέλαβα». Δεν λέει ούτε εδώ «Σας είπα», ούτε «Σας δίδαξα», αλλά χρησιμοποιεί και πάλι την ίδια λέξη, «Σας παρέδωσα», λέγοντας, «εκείνο το οποίο και παρέλαβα».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕʹ. «Σας υπενθυμίζω, αδελφοί, το Ευαγγέλιο που σας κήρυξα, το οποίο και παραλάβατε, και στο οποίο παραμένετε σταθεροί.» Αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί των πνευματικών χαρισμάτων, μεταβαίνει στο πιο αναγκαίο από όλα, στο ζήτημα της αναστάσεως· διότι ως προς αυτό το θέμα έπασχαν πάρα πολύ.

Με τέτοιους λόγους και με άλλους περισσότερους ο Κύριος φανέρωσε την ανάσταση των σωμάτων μας· τα λόγια του μάλιστα τα επιβεβαίωσε με έργα, ανασταίνοντας πολλούς νεκρούς, και προς το τέλος της επίγειας ζωής του, αφού κάλεσε από το μνήμα κάποιον φίλο του, τον Λάζαρο, ο οποίος ήταν ήδη νεκρός τέσσερις ημέρες, είχε αρχίσει να αποσυντίθεται και να οδωδεί, παρουσιάζοντας έτσι ζωντανό αυτόν που προηγουμένως ήταν άπνους. Επιπλέον, ο ίδιος ο Κύριος έγινε η απαρχή της τέλειας ανάστασης που δεν υπόκειται πλέον στον θάνατο, αφού γεύτηκε τον θάνατο κατά τη σάρκα, αναστήθηκε τριήμερος και έγινε ο πρωτότοκος των νεκρών. Διότι αναστήθηκαν βέβαια και άλλοι από τους νεκρούς, αλλά πέθαναν ξανά και δεν έφτασαν στο σημείο να παρουσιάσουν την εικόνα της μελλοντικής αληθινής ανάστασης· μόνος αυτός έγινε ο αρχηγός εκείνης της ανάστασης, καθώς εγέρθηκε πρώτος στην αθάνατη ανάσταση. Αυτά κήρυξαν και εκείνοι που έγιναν από την αρχή αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου. Λέει χαρακτηριστικά ο μακάριος Παύλος, του οποίου η κλήση δεν προήλθε από ανθρώπους, αλλά έγινε από τον ουρανό: «Σας γνωρίζω, αδελφοί, το Ευαγγέλιο το οποίο σας κήρυξα· διότι σας παρέδωσα μεταξύ των πρώτων αυτό που και ο ίδιος παρέλαβα, ότι δηλαδή ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας, σύμφωνα με τις Γραφές· εάν όμως κηρύσσεται ότι ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, πώς λένε μερικοί ότι δεν υπάρχει ανάσταση;»