Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:13

Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, έπειτα σε όλους τους αποστόλους, τελευταίο δε από όλους, σαν σε έκτρωμα, λέει, εμφανίστηκε και σε εμένα.» Και μετά από άλλα πάλι: «Εάν όμως ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών; Εάν όμως δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και εάν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό το κήρυγμά μας, κενή και η πίστη μας.

Εκεί ο Παύλος, ο ρήτορας της ευσέβειας, μυσταγωγεί τους πιστούς, λέγοντας: ιδού, σας λέω ένα μυστήριο: δεν θα κοιμηθούμε όλοι, όλοι όμως θα μεταμορφωθούμε, σε μία στιγμή, σε ριπή οφθαλμού, με την έσχατη σάλπιγγα. Διότι θα σαλπίσει, και οι νεκροί θα αναστηθούν άφθαρτοι. Και πάλι ελέγχοντας και καταισχύνοντας όσους λένε ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, προσθέτει λέγοντας: αν δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Εάν δε ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό το κήρυγμά μας, κενή είναι και η πίστη μας. Αποδεικνυόμαστε μάλιστα και ψευδομάρτυρες του Θεού, έχοντας κηρύξει την ανάσταση στα πέρατα του κόσμου.

Ποιον, λοιπόν, ανήγγειλαν χαρμόσυνα οι άγγελοι στις γυναίκες ότι έχει αναστηθεί; Όπως λένε: «Ποιον ζητάτε; Τον Ιησού τον Ναζωραίο; Αναστήθηκε, δεν είναι εδώ. Ελάτε, δείτε τον τόπο». Σαν να έλεγαν: ελάτε, δείτε τον τόπο και συνετίστε τον Ωριγένη, ότι δεν υπάρχει κανένα λείψανο που να κείτεται εδώ, αλλά αναστήθηκε ολόκληρο. Και για να γνωρίσεις ότι αναστήθηκε ολόκληρο, λέει «Αναστήθηκε, δεν είναι εδώ», ώστε να αποκρούσει τη φλυαρία σου, ότι δεν εγκαταλείφθηκε κανένα λείψανό του, αλλά αυτό ακριβώς που καρφώθηκε, αυτό που τρυπήθηκε με τη λόγχη, αυτό που κρατήθηκε από τους Φαρισαίους, αυτό που φτύστηκε, αυτό αναστήθηκε. 68. Και προς τι να αναφέρω το πλήθος των μαρτυριών για τον έλεγχο αυτού του ελεεινού και της φλυαρίας που προήλθε από αυτόν; Άρα, λοιπόν, όπως αναστήθηκε και ανέστησε το δικό του σώμα, έτσι θα αναστήσει και εμάς. Διότι μέσα από αυτό κατέδειξε ο άγιος απόστολος την ελπίδα μας, λέγοντας: «πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών; Αν όμως δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, άρα είναι κενό και το κήρυγμά μας, μάταιη είναι και η πίστη μας, και αποδεικνυόμαστε ψευδομάρτυρες του Θεού, διότι καταμαρτυρήσαμε ότι ανέστησε τον Χριστό, τον οποίο δεν ανέστησε» και τα εξής.

Διότι, εάν ο Νάθαν ήταν προφήτης, αλλά βέβαια και ο Σολομών, καθώς και ο πατέρας και των δύο· και προφήτες μεν αναδεικνύονταν από πολλές φυλές, ιερείς όμως από καμία από τις δώδεκα φυλές, παρά μόνο οι Λευίτες. Μάταια, επομένως, έχουν πλάσει αυτό το ψεύδος· και ας μην επικρατεί ένας τέτοιος ισχυρισμός στην Εκκλησία του Χριστού έναντι της ακριβούς αλήθειας, ότι δηλαδή κατασκευάζεται ένα ψεύδος για τον έπαινο και τη δοξολογία του Χριστού. Διότι ποιος δεν γνωρίζει και εκείνον τον ιερότατο λόγο του Αποστόλου, όταν κήρυττε και διακήρυσσε την ανάσταση του Σωτήρα μας, και διαβεβαίωνε για την αλήθεια, λέγοντας με μεγάλο φόβο, ότι εάν κάποιοι ισχυρίζονται πως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, εμείς όμως και το λέμε και το έχουμε πιστέψει, και αυτό ελπίζουμε και κηρύσσουμε, τότε καταψευδομαρτυρούμε εναντίον του Θεού ότι ανέστησε τον Χριστό, τον οποίο δεν ανέστησε. Αν, λοιπόν, αυτός που δοξολογεί με αυτόν τον τρόπο τον Θεό Πατέρα, φοβάται μήπως φανεί ψεύτης, ενώ διηγείται ένα παράδοξο έργο, πώς δεν θα φοβόταν δικαιολογημένα κάποιος που μέσω ψευδολογίας προσπαθεί να επινοήσει την επιβεβαίωση της αλήθειας, συνθέτοντας μια αναληθή δόξα; Διότι, εάν τα γένη είναι διαφορετικά, και δεν καταλήγει κανένα γνήσιο σπέρμα στον Ιωσήφ, αλλά έχει λεχθεί μόνο για την εξύψωση Εκείνου που επρόκειτο να γεννηθεί, ότι δηλαδή Αυτός που θα έρθει θα είναι βασιλιάς και ιερέας, χωρίς ωστόσο να υπάρχει απόδειξη, αλλά η σεμνότητα των λόγων καταλήγει σε έναν άπρακτο ύμνο, είναι προφανές ότι ο έπαινος δεν αγγίζει τον Θεό, εφόσον είναι ψεύδος· αντίθετα, αποτελεί κατάκριση για εκείνον που το είπε, επειδή καυχήθηκε για κάτι το ανύπαρκτο ωσάν να ήταν υπαρκτό.

Με αυτούς, λοιπόν, και με παρόμοιους συλλογισμούς, αφού ενίσχυσε τη διδασκαλία περί της αναστάσεως και με πολλούς άλλους εγκλώβισε τους αιρετικούς στα λογικά του επιχειρήματα, μέσω των οποίων αποδείκνυε ότι εκείνος που απιστεί στην ανάσταση των ανθρώπων δεν αποδέχεται ούτε την ανάσταση του Χριστού, διαμόρφωσε, μέσα από τη συμπλοκή των αλληλένδετων προτάσεων, το αναπόφευκτο των συμπερασμάτων, λέγοντας: «Αν δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· και αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, μάταιη είναι και η πίστη σε αυτόν». Διότι, εφόσον η πρόταση ότι ο Χριστός έχει αναστηθεί εκ νεκρών είναι αληθής, πρέπει οπωσδήποτε να είναι αληθές και αυτό που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτήν, δηλαδή το ότι υπάρχει ανάσταση νεκρών· διότι μέσω της μερικής απόδειξης συναποδεικνύεται και το καθολικό. Και αντίστροφα, αν κάποιος ισχυριζόταν ότι το καθολικό είναι ψευδές, το ότι δηλαδή υπάρχει ανάσταση νεκρών, τότε ούτε το μερικό θα αποδειχθεί οπωσδήποτε αληθές, το ότι δηλαδή ο Χριστός έχει αναστηθεί εκ νεκρών. Διότι, αν κάτι είναι γενικώς αδύνατο, οπωσδήποτε δεν είναι δυνατόν ούτε σε κάποια μεμονωμένη περίπτωση. Αλλά βέβαια, για όσους έχουν παραδεχθεί τον Λόγο, αυτό είναι βέβαιο και αναντίρρητο, ότι δηλαδή ο Χριστός έχει αναστηθεί εκ νεκρών· αναγκαίως, λοιπόν, μέσα από την πίστη στη μερική ανάσταση του Χριστού, αποκτά την αξιοπιστία της και η καθολική.

Ότι δε ανασταίνονται και τα σώματά μας, λέγει: Αλήθεια σας λέω, ότι έρχεται η ώρα κατά την οποία όλοι όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού, και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν. Και ο απόστολος λέει: Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία, και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία. Και για το ότι πρέπει να ζούμε με σωφροσύνη και δικαιοσύνη, πάλι λέγει: Μην πλανάσθε· ούτε μοιχοί ούτε θηλυπρεπείς ούτε αρσενοκοίτες ούτε πόρνοι ούτε λοίδοροι ούτε μέθυσοι ούτε κλέφτες μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, και: Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· κενό είναι άρα το κήρυγμά μας, κενή είναι και η πίστη μας· βρίσκεστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας· άρα και όσοι κοιμήθηκαν εν Χριστώ χάθηκαν. Εάν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο για τούτη τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους. Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε. Έχοντας δε τέτοια διάθεση, σε τι θα διαφέρουμε από τα γαϊδούρια και τα σκυλιά, τα οποία, μη φροντίζοντας καθόλου για το μέλλον, έχουν όρεξη μόνο για το φαγητό και για όσα ακολουθούν μετά το φαγητό; Διότι δεν κυβερνώνται από τον νου που κινεί από μέσα.

Διότι έχει προετοιμαστεί να χρησιμοποιήσει τον λόγο του ορμητικά. Έπειτα, για να μην πουν ότι αυτό μεν είναι σαφές και φανερό σε όλους, το ότι δηλαδή ο Χριστός έχει αναστηθεί, και κανείς δεν αμφιβάλλει, αυτό όμως δεν συνεπάγεται αναγκαστικά και το δεύτερο, δηλαδή την ανάσταση των ανθρώπων· διότι το μεν πρώτο, η ανάσταση του Χριστού, και προαναγγέλθηκε και πραγματοποιήθηκε και επιβεβαιώθηκε διά της οράσεως, ενώ το δεύτερο, η δική μας ανάσταση, βρίσκεται ακόμη στη σφαίρα των ελπίδων· δες τι κάνει: το τεκμηριώνει πάλι από την αντίστροφη πλευρά, πράγμα που μαρτυρούσε μεγάλη δύναμη επιχειρηματολογίας. Διότι πώς, λέει, ισχυρίζονται μερικοί ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών; Επομένως, βάσει αυτού, αναιρείται πάλι και εκείνο, το ότι δηλαδή ο Χριστός έχει αναστηθεί. Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Εάν όμως δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί». Είδες τη σφοδρότητα και την ακαταμάχητη μαχητικότητα του Παύλου; Πώς δηλαδή προσπαθεί εν τω μεταξύ να αποδείξει εκείνο το προφανές, όχι μόνο εκκινώντας από το προφανές για να αποδείξει το αμφισβητούμενο, αλλά αντιστρόφως, στηριζόμενος σε αυτό που αμφισβητούν όσοι φέρνουν αντιρρήσεις; Όχι επειδή χρειαζόταν απόδειξη εκείνο που ήδη είχε συμβεί, αλλά για να δείξει ότι τούτο είναι εξίσου βέβαιο και αναμφισβήτητο με εκείνο.

Επομένως, οι μεν αγαθοί απήλαυσαν τις θλίψεις και τις οδύνες· οι δε πονηροί δεν τιμωρούνται, πολύ ωραία μάλιστα, αυτοί που ζουν μέσα σε πολλή τρυφή. Θα ήταν προτιμότερο να πουν ότι δεν υπάρχει ανάσταση, παρά ότι έχει ήδη γίνει. «Και ανατρέπουν», λέει, «την πίστη μερικών». Όχι όλων, αλλά μερικών. Διότι, εάν δεν υπάρχει ανάσταση, έχουν ανατραπεί και τα της πίστεως· εάν δεν υπάρχει ανάσταση, είναι κενό το κήρυγμά μας, ούτε ο Χριστός αναστήθηκε· εάν όμως δεν αναστήθηκε, ούτε γεννήθηκε, ούτε ανήλθε στους ουρανούς.

Οι προφήτες, λέει, αυτό προκήρυξαν, και ο ίδιος το δίδαξε ορατά, και αυτά εμείς κηρύττουμε, και εσείς τα πιστέψατε. Πώς λοιπόν μετά από τόση απόδειξη απιστούν, λέει, και γι' αυτό αναφέρει το: «Πώς λένε;» «Εάν δε δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί.» Διότι για αυτόν τον λόγο πέθανε, για να αναστήσει τη δική μας φύση. Εάν λοιπόν δεν ανασταινόμαστε, για ποιον λόγο πέθανε ο Χριστός; «Εάν όμως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό το κήρυγμά μας· κενή είναι και η πίστη σας. Αποδεικνυόμαστε δε και ψευδομάρτυρες του Θεού, διότι μαρτυρήσαμε κατά του Θεού ότι ανέστησε τον Χριστό, τον οποίο δεν ανέστησε, εάν πράγματι οι νεκροί δεν ανασταίνονται. Διότι, εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και εάν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, είναι μάταιη η πίστη σας.» Δες πόσα είναι τα άτοπα: η ματαιότητα του κηρύγματος, και ομοίως η μαρτυρία από τον Πατέρα. Δες σε πόση αμαρτία οδηγεί το επιχείρημα εκείνων που λένε: «Δεν ανασταίνονται οι νεκροί.» «Και βρίσκεστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας.» Διότι, εάν δεν αναστήθηκε, ούτε πέθανε, ούτε έλυσε την αμαρτία. Επειδή ο θάνατός του είναι η λύση της αμαρτίας. Διότι, «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Και πώς την αίρει, παρά, προφανώς, με τον θάνατο; Γι' αυτό άλλωστε τον ονόμασε αμνό, επειδή σφαγιάζεται.

Και επειδή κάποιοι εξαπατούσαν πολλούς υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει ανάσταση, ο μακάριος Παύλος φέρνει στο προσκήνιο την ανάσταση του Χριστού και εξηγεί με σαφήνεια τα περί αυτής με πάρα πολύ θάρρος. Και αφού ανέπτυξε πάρα πολλά σχετικά με αυτήν, είπε τα εξής: «Αν όμως κηρύσσεται», λέει, «ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών; Αν δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό και το κήρυγμά μας, αποδεικνυόμαστε δε και ψευδομάρτυρες του Θεού, διότι μαρτυρήσαμε για τον Θεό ότι ανέστησε τον Χριστό, τον οποίο δεν ανέστησε, εάν πράγματι οι νεκροί δεν ανασταίνονται. Διότι, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, η πίστη σας είναι μάταιη, βρίσκεστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας, επομένως και εκείνοι που κοιμήθηκαν πιστεύοντας στον Χριστό χάθηκαν. Αν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο για τούτη τη ζωή, είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους».