Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:19

Αποβλέποντας σε αυτήν την ημέρα ο απόστολος καταφρονεί την πρόσκαιρη ζωή, επιθυμεί δε τη μέλλουσα, και απαξιώνοντας τα ορατά λέγει: «Εάν έχουμε στηρίξει την ελπίδα μας μόνο σε αυτή τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους». Εξαιτίας αυτής της ημέρας οι άνθρωποι είναι κληρονόμοι του Θεού και συγκληρονόμοι του Χριστού. Εξαιτίας αυτής της ημέρας, εκείνο το μέρος του σώματος που έφαγαν τα σαρκοβόρα πτηνά πριν από χίλια χρόνια, θα βρεθεί χωρίς να λείπει, και ό,τι καταβρόχθισαν τα κήτη, οι σκύλοι και τα θαλάσσια ζώα, θα αναστηθεί μαζί με τον άνθρωπο που εγείρεται, και ό,τι κατέκαψε η φωτιά και κατανάλωσε το σκουλήκι στους τάφους και, απλώς, όλα τα σώματα, όσα μετά τη γένεση αφάνισε η φθορά, θα αποδοθούν από τη γη πλήρη και ακέραια και, όπως διδάσκει ο Παύλος, εν ριπή οφθαλμού θα συντελεστεί η ανάσταση (και ριπή οφθαλμού είναι το κλείσιμο των βλεφάρων)· και από αυτήν την ταχύτητα καμία άλλη δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Εσύ, όμως, σκεπτόμενος με ανθρώπινα κριτήρια και σύμφωνα με τις δικές σου δυνάμεις, πόσα χρονικά διαστήματα υπολογίζεις μέσα στην ψυχή σου;

Μήπως τα λεγόμενά τους δεν είναι τέτοια, ώστε να κρύβουν μέσα τους την προτροπή για την άρνηση του Κυρίου; Διότι, εάν ο μεν απόστολος λέγει φανερά ότι το μη αιώνιο είναι πρόσκαιρο, αυτοί δε βλέπουν την αιώνια ζωή μόνο στην ουσία του Πατρός, και αποξενώνοντας τον Υιό από τη φύση του Πατρός τον αποκόπτουν συγχρόνως και από την αιώνια ζωή, τι άλλο είναι αυτό παρά ολοφάνερη άρνηση και αθέτηση της πίστεως στον Κύριο, εφόσον ο απόστολος λέγει σαφώς ότι όσοι έχουν στηρίξει την ελπίδα τους στον Χριστό μόνο σε αυτή τη ζωή είναι οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους; Εάν λοιπόν ο Κύριος είναι μεν ζωή, αλλά όχι αιώνια, τότε οπωσδήποτε η ζωή είναι πρόσκαιρη και εφήμερη, εφόσον ενεργείται στον παρόντα χρόνο, και αυτούς που ελπίζουν σε αυτήν τους οικτίρει ο απόστολος ως ανθρώπους που αστόχησαν ως προς την αληθινή ζωή.

Ότι δε ανασταίνονται και τα σώματά μας, λέγει: Αλήθεια σας λέω, ότι έρχεται η ώρα κατά την οποία όλοι όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού, και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν. Και ο απόστολος λέει: Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία, και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία. Και για το ότι πρέπει να ζούμε με σωφροσύνη και δικαιοσύνη, πάλι λέγει: Μην πλανάσθε· ούτε μοιχοί ούτε θηλυπρεπείς ούτε αρσενοκοίτες ούτε πόρνοι ούτε λοίδοροι ούτε μέθυσοι ούτε κλέφτες μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, και: Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· κενό είναι άρα το κήρυγμά μας, κενή είναι και η πίστη μας· βρίσκεστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας· άρα και όσοι κοιμήθηκαν εν Χριστώ χάθηκαν. Εάν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο για τούτη τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους. Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε. Έχοντας δε τέτοια διάθεση, σε τι θα διαφέρουμε από τα γαϊδούρια και τα σκυλιά, τα οποία, μη φροντίζοντας καθόλου για το μέλλον, έχουν όρεξη μόνο για το φαγητό και για όσα ακολουθούν μετά το φαγητό; Διότι δεν κυβερνώνται από τον νου που κινεί από μέσα.

Διότι, είτε αμαρτάνουν οι άνθρωποι είτε δεν αμαρτάνουν, το αναμάρτητο πάντοτε ενυπάρχει στον Θεό, και το δικό μας δεν ακολουθεί το δικό Του, ούτε αντιστρέφεται το ένα προς το άλλο, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της αναστάσεως των σωμάτων. Εάν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο για τη ζωή αυτή, είμαστε οι πλέον ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους.

Γι’ αυτόν τον λόγο λέει: «Εάν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο σε αυτήν τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους». Διότι, εάν δεν ανασταίνεται το σώμα, η ψυχή παραμένει αστεφάνωτη έξω από εκείνη τη μακαριότητα των ουρανών· εάν όμως συμβεί αυτό, δεν πρόκειται να απολαύσουμε τότε απολύτως τίποτα· και εάν τότε δεν απολαύσουμε τίποτα, οι αμοιβές μας περιορίζονται στο παρόν. Τι λοιπόν θα μπορούσε να γίνει πιο άθλιο από εμάς σύμφωνα με αυτό, λέει; Αυτά δε τα έλεγε, αφενός μεν για να τους στηρίξει στη διδασκαλία περί της αναστάσεως των σωμάτων, αφετέρου δε για να τους πείσει για εκείνη την αθάνατη ζωή, ώστε να μη νομίζουν ότι όλα τα δικά μας καταλύονται στην παρούσα ζωή. Διότι, αφού θεμελίωσε επαρκώς με τα προηγούμενα αυτό που ήθελε, λέγοντας: «Εάν οι νεκροί δεν εγείρονται, ούτε ο Χριστός έχει εγερθεί· και εάν ο Χριστός δεν έχει εγερθεί, χαθήκαμε, και βρισκόμαστε ακόμη στις αμαρτίες μας», προσθέτει πάλι και τούτο, για να συντρίψει την παραφροσύνη τους.

Διότι, όταν πρόκειται να εισαγάγει κάποιο από τα αναγκαία δόγματα, κλονίζει πρώτα την πώρωσή τους με τον φόβο· αυτό ακριβώς έπραξε και εδώ, διασπείροντας νωρίτερα αυτά τα ζητήματα και καθιστώντας τους γεμάτους αγωνία, με την ιδέα ότι έχουν εκπέσει από τα πάντα. Και τώρα πάλι με άλλον τρόπο, και με εκείνον που θα τους πονούσε περισσότερο, κάνει το ίδιο πράγμα, λέγοντας: «Είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους, εάν, έπειτα από τόσους πολέμους και θανάτους και τα μύρια δεινά, πρόκειται να εκπέσουμε από τόσα αγαθά, και όσα μας αφορούν περιορίζονται μόνο στο παρόν»· διότι τα πάντα εξαρτώνται από την ανάσταση. Ώστε και από αυτό καθίσταται φανερό, ότι ο λόγος του δεν αναφερόταν στα αμαρτήματα, αλλά στην ανάσταση των σωμάτων, και στην παρούσα και στη μέλλουσα ζωή. «Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, όντας η απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί».

Γ΄. Τι σημαίνει το «Αν κατά άνθρωπον»; Όσον αφορά τους ανθρώπους, θηριομάχησα. Διότι τι σημασία έχει, αν ο Θεός με γλίτωσε από τους κινδύνους; Επομένως, εκείνος που οφείλει να μεριμνά περισσότερο από όλους για αυτά είμαι εγώ, που υπομένω τόσους κινδύνους και δεν έχω λάβει ακόμη καμία αμοιβή. Διότι, αν δεν έρθει ο καιρός της ανταπόδοσης, αλλά τα δικά μας περιορίζονται στη μέχρι τώρα ζωή, εμείς βρισκόμαστε σε μεγαλύτερη ζημία. Επειδή εσείς μεν πιστέψατε χωρίς κινδύνους, εμείς όμως σφαζόμαστε κάθε ημέρα. Όλα αυτά όμως τα έλεγε, όχι επειδή δεν είχε όφελος και από το ίδιο το γεγονός ότι έπασχε, αλλά εξαιτίας της πνευματικής αδυναμίας των πολλών, και για να τους στηρίξει στη διδασκαλία περί της αναστάσεως· όχι επειδή ο ίδιος αγωνιζόταν για τον μισθό· διότι επαρκής ανταπόδοση γι' αυτόν ήταν το να πράττει το αρεστό στον Θεό. Ώστε, και όταν λέει: «Αν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο σε αυτή τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους»· και εκεί πάλι για χάρη τους το λέει, ώστε με τον φόβο αυτής της αθλιότητας να συντρίψει την απιστία τους σχετικά με την ανάσταση, και μιλάει με αυτόν τον τρόπο συγκαταβαίνοντας στην αδυναμία τους. Διότι ο μέγας μισθός είναι το να είναι κανείς πάντοτε αρεστός στον Χριστό· και ακόμη και χωρίς την ανταπόδοση, μεγίστη αμοιβή είναι το να κινδυνεύει κανείς για Εκείνον. Αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε.

Διότι τι λέει ο Χριστός; «Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν οι άνθρωποι και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας λέγοντας ψέματα, εξαιτίας μου· να χαίρεστε και να αγαλλιάζετε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς· διότι έτσι έκαναν και στους προφήτες οι πατέρες τους». Και πάλι ο Παύλος, θέλοντας να παρηγορήσει τους Μακεδόνες, λέει: «Διότι εσείς, αδελφοί, γίνατε μιμητές των Εκκλησιών του Θεού που βρίσκονται στην Ιουδαία, επειδή τα ίδια πάθατε και εσείς από τους δικούς σας ομοεθνείς, όπως ακριβώς και εκείνοι από τους Ιουδαίους». Και τους Εβραίους πάλι έτσι τους παρηγορεί, απαριθμώντας όλους τους δικαίους, αυτούς που διήγαγαν τον βίο τους σε καμίνια, σε λάκκους, σε ερήμους, σε όρη, σε σπήλαια, σε πείνα, σε στενοχώρια· διότι η κοινωνία των παθημάτων φέρνει κάποια παρηγοριά σε εκείνους που έχουν καταπέσει. Το ότι δε το γεγονός αυτό εισάγει και πάλι τους λόγους περί αναστάσεως, άκουσε τον ίδιο τον Παύλο που λέει: «Αν κατά τα ανθρώπινα δεδομένα θηριομάχησα στην Έφεσο, ποιο είναι το όφελός μου, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται;». Και πάλι: «Αν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο σε αυτήν τη ζωή, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους». Υποφέρουμε μύρια δεινά κατά τον παρόντα βίο, λέει· αν λοιπόν δεν υπάρχει ελπίδα για μια άλλη ζωή, τι θα μπορούσε να είναι πιο άθλιο από εμάς;

Εάν όμως δεν αναστήθηκε, ούτε σφαγιάστηκε, ούτε η αμαρτία καταλύθηκε. Εάν όμως δεν καταλύθηκε, βρίσκεστε μέσα σε αυτήν. Εάν όμως βρίσκεστε μέσα σε αυτήν, μάταια κήρυξα, μάταια και πιστέψατε ότι απαλλαχθήκατε. Άλλωστε, και ο θάνατος παραμένει αθάνατος, εάν δεν αναστήθηκε. «Άρα και εκείνοι που κοιμήθηκαν εν Χριστώ χάθηκαν». Εννοεί αυτούς που μαρτύρησαν για αυτόν. «Εάν σε αυτήν τη ζωή μόνο έχουμε ελπίσει στον Χριστό, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους». Διότι, εάν δεν ανασταίνεται το σώμα, η ψυχή παραμένει αστεφάνωτη. Εάν όμως συμβεί αυτό, δεν απολαμβάνουμε κανένα αγαθό. Εάν δε δεν απολαμβάνουμε κανένα, τα των αμοιβών περιορίζονται στο παρόν.

Επομένως, και όταν λέει, «Εάν σε αυτήν τη ζωή έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο, είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους», για την ίδια αιτία το λέει, ώστε με τον φόβο αυτής της αθλιότητας να συνταράξει την απιστία τους σχετικά με την ανάσταση. «Συνέλθετε, όπως είναι δίκαιο». Δηλαδή, για το δικό σας συμφέρον· απευθυνόμενος σαν σε ανθρώπους μεθυσμένους και μανιώδεις. «Και μην αμαρτάνετε». Δείχνοντας έτσι ότι από τον φαύλο βίο προέρχονται τα σπέρματα αυτής της απιστίας. Διότι πολλοί από εκείνους που έχουν ένοχη συνείδηση, και δεν επιθυμούν να υποστούν την τιμωρία, φθείρονται και ως προς την πίστη στην ανάσταση· ενώ αντίθετα, όσοι κατορθώνουν σπουδαία έργα, επιθυμούν καθημερινά να δουν αυτήν την ημέρα. «Διότι μερικοί έχουν άγνοια του Θεού». Δες πώς και πάλι μεταφέρει σε εκείνους τις κατηγορίες.

Να μη ζυγίζεις την αρετή με μικρά σταθμά. Εκείνος που φροντίζει καλά τον εαυτό του, φροντίζεται από τον Θεό. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί των πρόσκαιρων και των αιώνιων· και ότι σφάλλουν τα μέγιστα όσοι προτιμούν τα παρόντα έναντι των μελλόντων. «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.» «Στο κεφάλι τους θα υπάρχει άνεση, αγαλλίαση και ευφροσύνη. Έφυγε πλέον η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.» «Εισέλθετε από τη στενή πύλη, διότι πλατιά είναι η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στην απώλεια, και πολλοί είναι εκείνοι που εισέρχονται από αυτήν· διότι στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένος ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που τον βρίσκουν.» «Ο καιρός είναι περιορισμένος· στο εξής, αδελφοί, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται σαν να μη χαίρονται· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου.» «Διότι η προσωρινή και ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς, από υπερβολή σε υπερβολή, ένα αιώνιο βάρος δόξας· εφόσον εμείς δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα. Διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια.» «Εάν μόνο σε αυτήν τη ζωή έχουμε ελπίσει, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους.» «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική.» «Καινούργιους ουρανούς, και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις του προσδοκούμε, όπου κατοικεί η δικαιοσύνη.»

Διότι, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· αν όμως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, είναι μάταιη η πίστη μας και βρίσκεστε ακόμη μέσα στις ανομίες σας. Αν έχουμε στηρίξει την ελπίδα μας στον Χριστό μόνο για τη ζωή αυτή, είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους. Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, και έγινε η απαρχή των κεκοιμημένων. Διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, μέσω ανθρώπου έρχεται και η ανάσταση των νεκρών. Διότι, όπως ακριβώς στον Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και στον Χριστό όλοι θα ζωοποιηθούν. Και λίγο παρακάτω: Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία. Όταν δε αυτό το φθαρτό ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό ντυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο λόγος που έχει γραφτεί: Καταπόθηκε ο θάνατος από τη νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου; Διότι τότε καταργείται τελείως η δύναμη του θανάτου και εξαφανίζεται, μη ενεργώντας πλέον καθόλου, αλλά αντίθετα δίδεται πλέον στους ανθρώπους αιώνια αθανασία και αφθαρσία.

Και επειδή κάποιοι εξαπατούσαν πολλούς υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει ανάσταση, ο μακάριος Παύλος φέρνει στο προσκήνιο την ανάσταση του Χριστού και εξηγεί με σαφήνεια τα περί αυτής με πάρα πολύ θάρρος. Και αφού ανέπτυξε πάρα πολλά σχετικά με αυτήν, είπε τα εξής: «Αν όμως κηρύσσεται», λέει, «ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών; Αν δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό και το κήρυγμά μας, αποδεικνυόμαστε δε και ψευδομάρτυρες του Θεού, διότι μαρτυρήσαμε για τον Θεό ότι ανέστησε τον Χριστό, τον οποίο δεν ανέστησε, εάν πράγματι οι νεκροί δεν ανασταίνονται. Διότι, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και αν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, η πίστη σας είναι μάταιη, βρίσκεστε ακόμη μέσα στις αμαρτίες σας, επομένως και εκείνοι που κοιμήθηκαν πιστεύοντας στον Χριστό χάθηκαν. Αν έχουμε ελπίσει στον Χριστό μόνο για τούτη τη ζωή, είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους».

Είδες τη σοφία και τη σύνεση του αποστόλου; Είδες πώς βεβαίωσε την κοινή ανάσταση μέσω της ανάστασης του Χριστού; Διότι, λέει, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, τότε και ο Χριστός ως προς την ανθρώπινη φύση βρέθηκε νεκρός, και επομένως ούτε Αυτός έχει αναστηθεί. Αν όμως αναστήθηκε εκ νεκρών ως Υιός του Θεού και Θεός, αλλά αναστήθηκε μόνο Αυτός χωρίς να μεριμνήσει καθόλου για τους νεκρούς, τότε ποιο είναι το κέρδος της ταφής και της έγερσής Του; Θα φαινόταν ίσως ότι φρόντισε αποκλειστικά και μόνο για τον Εαυτό Του, προκειμένου να αναστηθεί μόνο Αυτός, και τίποτε περισσότερο. Αν όμως Αυτός δεν αναστήθηκε, τότε κανείς από τους νεκρούς δεν θα αναστηθεί. Και αν έτσι έχουν τα πράγματα, λέει, εμείς είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους, εφόσον έχουμε ελπίσει σε Αυτόν και περιτρέχουμε παντού κηρύττοντας με ζήλο την έγερσή Του. Και θα αποδεικνυόμασταν ψευδομάρτυρες του Θεού, αν τελικά ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί.

Προς το τέκνο Υπάτιο. Και τώρα έλαβα γνώση αυτών που έγραψες, αγαπημένο τέκνο, και ως προς όλα αποδέχομαι την προαίρεσή σου, η οποία εδράζεται σε μια καρδιά που φλέγεται από πίστη και επιθυμεί να είναι μαζί μου και σωματικά. Αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης στιγμής· διότι αυτό που σκέφθηκες, είναι μεν γνώρισμα της αφοσίωσής σου, αλλά εντελώς ανώφελο. Μην τολμήσεις λοιπόν να κάνεις κάτι τέτοιο· διότι όπως το οικονόμησε ο Κύριος, έτσι πρέπει να το αποδεχθούμε. Ή δεν γνωρίζεις ότι ο Θεός φροντίζει για τα δικά μας ζητήματα, για τη σωτηρία μας, περισσότερο από εμάς; Και η ομοψυχία του μαθητή δεν γνωρίζεται τόσο με την σωματική συνύπαρξη, όσο με το αχώριστο φρόνημα και την αγάπη της πνευματικής συνάφειας. Διότι, μήπως αγαπούμε ο ένας τον άλλον σαρκικά, ώστε να χρησιμοποιούμε τη σάρκα ως συνεργό; Εάν είναι έτσι, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους. Η αγάπη μας είναι απαθής, ώστε να αναγνωριζόμαστε ως δούλοι του απαθούς Θεού. Γι' αυτό δεν υπάρχει απολύτως ανάγκη και για σωματική συνάφεια.