Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:21

Επομένως, για να δώσει τη μαρτυρία του και να αναδεχθεί τον θάνατο για χάρη μας, καθώς και για να αναστήσει τους ανθρώπους και να καταλύσει τα έργα του διαβόλου, ήλθε ο Σωτήρας, και αυτή είναι η αιτία της ένσαρκης παρουσίας του. Διότι διαφορετικά δεν θα γινόταν ανάσταση, εάν δεν είχε προηγηθεί ο θάνατος· και πώς θα μπορούσε να υπάρξει θάνατος, εάν δεν είχε λάβει σώμα υποκείμενο σε θάνατο; Μαθαίνοντας το αυτό από τον ίδιο, και ο Απόστολος έλεγε: «Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά συμμετέχουν σε αίμα και σάρκα, έτσι και αυτός με παρόμοιο τρόπο συμμετείχε σε αυτά, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει εκείνον που έχει την εξουσία του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους αυτούς που, εξαιτίας του φόβου του θανάτου, ήταν υποδουλωμένοι σε όλη τους τη ζωή»· και αλλού: «Διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών»· και πάλι: «Διότι εκείνο που ήταν αδύνατο στον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, στέλνοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας και ως προσφορά για την αμαρτία, κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα, ώστε το δικαίωμα του νόμου να εκπληρωθεί σε εμάς, οι οποίοι δεν ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα». Και ο Ιωάννης επίσης αναφέρει: «Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού». Και πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε: «Για κρίση ήλθα εγώ σε τούτον τον κόσμο, ώστε όσοι δεν βλέπουν να δουν, και όσοι βλέπουν να γίνουν τυφλοί».

Επομένως, για να δώσει μαρτυρία και να υποστεί τον θάνατο για χάρη μας, και για να αναστήσει τους ανθρώπους και να «λύσει τα έργα του διαβόλου», ήλθε ο Σωτήρας, και αυτή είναι η αιτία της ένσαρκης παρουσίας του. Διότι διαφορετικά δεν θα γινόταν ανάσταση, εάν δεν είχε προηγηθεί θάνατος· και πώς θα επερχόταν ο θάνατος, εάν δεν είχε λάβει σώμα που υπόκειται στον θάνατο; Μαθαίνοντας αυτό από τον ίδιο, και ο Παύλος έλεγε: «Επειδή τα παιδιά συμμετέχουν στο αίμα και στη σάρκα, έτσι και αυτός παρομοίως έλαβε μέρος σε αυτά, ώστε μέσω του θανάτου να καταργήσει εκείνον που έχει την εξουσία του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους εκείνους που, από τον φόβο του θανάτου, ήταν καταδικασμένοι σε δουλεία σε όλη τους τη ζωή» και «επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου η ανάσταση» και πάλι: «Διότι αυτό που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, το έπραξε ο Θεός, αποστέλλοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας και ως προσφορά για την αμαρτία, καταδικάζοντας την αμαρτία στη σάρκα, ώστε το δίκαιο αίτημα του νόμου να εκπληρωθεί σε εμάς, οι οποίοι δεν συμπεριφερόμαστε σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα». Και ο Ιωάννης επίσης αναφέρει: «Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να καταδικάσει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος μέσω αυτού». Και πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας έλεγε: «Για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο, ώστε εκείνοι που δεν βλέπουν να δουν, και εκείνοι που βλέπουν να γίνουν τυφλοί».

Από τον ίδιο λόγο Διότι, αφού ενδύθηκε τον Αδάμ μαζί με τα πάθη, κατά πάντα εκτός από την αμαρτία, αυτόν που ονομάστηκε Ιησούς, προκειμένου μέσω αυτού να προσαγάγει το απολωλός πρόβατο στον Πατέρα, «ως πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή και ως αμνός άφωνος ενώπιον εκείνου που τον κουρεύει», για τον οποίο ο Παύλος γράφει: «ο άνθρωπος Χριστός Ιησούς, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του ως αντίλυτρο υπέρ ημών». Και σε άλλο χωρίο λέει: μέσω ανθρώπου ο θάνατος και μέσω ανθρώπου η ζωή. «Διότι, όπως ακριβώς εν τω Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και εν τω Χριστώ όλοι θα ζωοποιηθούν».

Το ότι δε, για χάρη της θυσίας υπέρ των όμοιων με αυτόν σωμάτων, έλαβε και ο ίδιος ο Λόγος σώμα για τον εαυτό του, αυτό ακριβώς υποδηλώνουν λέγοντας: «Επειδή λοιπόν τα παιδιά έχουν κοινή μετοχή σε αίμα και σάρκα, και αυτός παρομοίως μετείχε στα ίδια, ώστε διά του θανάτου να καταργήσει αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο, και να απαλλάξει όλους εκείνους, οι οποίοι από τον φόβο του θανάτου ήταν σε όλη τους τη ζωή υποχείριοι της δουλείας». Διότι με τη θυσία του δικού του σώματος έθεσε τέλος στον νόμο που ίσχυε εναντίον μας και εγκαινίασε για εμάς νέα αρχή ζωής, δίδοντας την ελπίδα της αναστάσεως. Επειδή, δηλαδή, ο θάνατος επικράτησε από τους ανθρώπους στους ανθρώπους, γι' αυτόν τον λόγο πάλι, διά της ενανθρωπήσεως του Θεού Λόγου, συντελέστηκε η κατάλυση του θανάτου και η ανάσταση της ζωής, όπως ακριβώς λέει ο χριστοφόρος άνδρας: «Επειδή, λοιπόν, δι' ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, και δι' ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών».

Διότι με αυτόν ακριβώς τον τρόπο επεκτείνεται σε ολόκληρο το γένος μας η δύναμη της αφθαρσίας, και αυτό θα το επιβεβαιώσει γράφοντας ο θεσπέσιος Παύλος: «Επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου η ανάσταση των νεκρών». Διότι έπρεπε, έπρεπε αυτό που έπασχε να θεραπευθεί και μέσω της σάρκας που τυραννιόταν από τον θάνατο να καταργηθεί ο θάνατος. Διότι, όπως ακριβώς στο πρόσωπο του Αδάμ, προσκρούοντας εξαιτίας της παραβάσεως, η σάρκα έπεσε υπό την εξουσία του θανάτου, έτσι, επειδή αναδείχθηκε ευάρεστη στο πρόσωπο του Χριστού μέσω της υπακοής, έχει απαλλαγεί από τα δεσμά του θανάτου και από τους φόβους του, ώστε, σκιρτώντας από χαρά γι' αυτά, να αναφωνούμε εκείνο: «Πού είναι, θάνατε, το νίκος σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου;» Διότι, επειδή ο Μονογενής Λόγος του Θεού είναι ουσιωδώς ζωή, ένωσε τον εαυτό Του με τη γήινη και θνητή σάρκα, ώστε, όταν ο θάνατος επιτεθεί και σε αυτήν σαν κάποιο από τα ατίθασα θηρία, να χάσει πλέον τη δύναμή του, νικημένος. Διότι δεν ήταν δυνατόν η ζωή να υποχωρήσει στον θάνατο. Διότι βεβαίως δεν επιλαμβάνεται αγγέλων, αλλά επιλαμβάνεται του σπέρματος του Αβραάμ· γι' αυτό όφειλε να ομοιωθεί κατά πάντα με τους αδελφούς του. Εάν ο Μονογενής Λόγος του Θεού δεν έγινε άνθρωπος, αλλά μάλλον ένωσε με τον εαυτό Του απλώς ένα ανθρώπινο πρόσωπο, όπως νομίζουν αυτοί που τα διαχωρίζουν, υποστηρίζοντας ότι η ένωση έγινε μόνο κατά ευδοκία και κατά την κλίση της θελήσεως, πώς ομοιώθηκε κατά πάντα με τους αδελφούς; Ή μάλλον, πώς θα μπορούσε καν να νοηθεί ως αδελφός Εκείνος που βρίσκεται πέρα από κάθε κτιστό ον και υπερβαίνει την κτίση με ασύγκριτες υπεροχές, εννοώ αυτές που ανήκουν στη φύση Του;

λ. Δέχεται λοιπόν ως ομολογούμενο ότι πρέπει να πιστεύουμε πως ο Χριστός αναστήθηκε και έγινε η απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί, όντας ο πρώτος πάνω στη γη που πάτησε τον θάνατο· όπως ακριβώς βέβαια και ο προπάτορας Αδάμ πρώτος εισήλθε σε αυτόν, και έγινε η απαρχή εκείνων που ολίσθησαν στη φθορά. Συνεπάγεται δε ότι την ανάσταση του Σωτήρα μας θα ακολουθήσει και η ανάσταση των νεκρών, και γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: «Διότι, όπως μέσω ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών». Παρατήρησε δε πώς και πάλι αποδεικνύει ότι το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας είναι γεμάτο από θεοπρεπή σοφία. Διότι έπρεπε, έπρεπε, λέει, ένας άνθρωπος να νικήσει τον θάνατο για λογαριασμό μας· και για αυτήν την αιτία ο Θεός Λόγος, που φανερώθηκε από τον Θεό, δεν ανέλαβε αγγελική φύση, όπως λέει ο ίδιος, αλλά σπέρμα του Αβραάμ, ώστε να ομοιωθεί κατά πάντα με τους αδελφούς του. Διότι έπρεπε, όπως είπα, να θεραπευτεί αυτό που ασθένησε, να ανορθωθεί αυτό που έπεσε· έπρεπε να νικήσει τον θάνατο μέσω της υπακοής και της δικαιοσύνης εκείνο που είχε υποταχθεί σε αυτόν μέσω της παράβασης και της αμαρτίας. Για τον λόγο αυτόν έγινε άνθρωπος που δεν γνώρισε αμαρτία ο Μονογενής Λόγος του Θεού, ώστε, όπως ακριβώς στον Αδάμ όλοι καταδικαστήκαμε, επειδή η ανθρώπινη φύση υπέστη τον θάνατο, έτσι και, αφού δικαιωθούμε εν Χριστώ, να απεκδυθούμε μαζί με την αμαρτία και τον θάνατο που βλάστησε από αυτήν. Και αυτό το μαρτυρεί ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Διότι, όπως μέσω της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί».

Διότι ενδύθηκε τη δική μας σάρκα, ώστε, αφού την ανέστησε εκ νεκρών, να ανοίξει πλέον τον δρόμο στη σάρκα που είχε καταπέσει στον θάνατο για την επάνοδο στην αφθαρσία, όπως λέει ο Παύλος: «Επειδή, δηλαδή, μέσω ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου ήλθε η ανάσταση των νεκρών· διότι, όπως ακριβώς στον Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και στον Χριστό όλοι θα ζωοποιηθούν.» Αφού ένωσε, λοιπόν, με τον εαυτό του τη σάρκα που ήταν δέσμια του θανάτου, ο Λόγος, όντας Θεός και ζωή, απομάκρυνε από αυτήν τη φθορά και την κατέστησε ζωοποιό.

Έτσι και ο σοφός Παύλος γράφει: «Επειδή, αφού μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, μέσω ανθρώπου ήρθε και η ανάσταση των νεκρών και όπως στον Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και στον Χριστό όλοι θα ζωοποιηθούν.» Διότι είναι δείγμα αμάθειας να νομίζει κανείς ότι ο Αδάμ, όντας γηγενής και άνθρωπος, μετέδωσε τη δύναμη της κατάρας που έπεσε πάνω του σε όλο το γένος, μεταβιβάζοντάς την φυσικά σαν κάποια κληρονομιά, ενώ ο Εμμανουήλ, που είναι άνωθεν και από τον ουρανό, και Θεός κατά φύση, ο οποίος έλαβε τη δική μας ομοιότητα και έγινε για εμάς δεύτερος Αδάμ, δεν θα καταστήσει πάλι πλούσιους μετόχους της δικής του ζωής εκείνους που θα επέλεγαν να συμμετάσχουν στην οικειότητα μαζί του μέσω της πίστης. Διότι γίναμε σύσσωμοι με αυτόν μέσω της μυστικής ευλογίας.

ΕΠΙΛΥΣΙΣ. Πρέπει να εξετάσουμε πώς ο προπάτορας Αδάμ μεταβίβασε σε εμάς την καταδίκη που του επιβλήθηκε για την παράβασή του. Άκουσε «Διότι χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις», και από άφθαρτος έγινε φθαρτός, και υποτάχθηκε στα δεσμά του θανάτου. Επειδή δε τεκνοποίησε αφού έπεσε σε αυτή την κατάσταση, εμείς που προήλθαμε από αυτόν γίναμε φθαρτοί από φθαρτό. Έτσι είμαστε και εμείς κληρονόμοι της κατάρας του Αδάμ. Διότι δεν τιμωρηθήκαμε επειδή παρακούσαμε εντελώς μαζί με εκείνον τη θεία εντολή που εκείνος έλαβε, αλλά διότι, όπως είπα, αφού έγινε θνητός, μεταβίβασε την κατάρα στο σπέρμα που προήλθε από αυτόν· διότι θνητοί γεννηθήκαμε από θνητό. Ο Κύριός μας όμως, Ιησούς Χριστός, ο οποίος ονομάστηκε δεύτερος Αδάμ και αποτέλεσε δεύτερη αρχή του γένους μας μετά την πρώτη, μας αναμόρφωσε σε αφθαρσία, πλήττοντας τον θάνατο και καταργώντας τον με τη δική Του σάρκα, και στο πρόσωπό Του έχει καταλυθεί η δύναμη της αρχαίας κατάρας. Γι' αυτό ο πάνσοφος Παύλος λέει ότι, όπως «μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου ήρθε η ανάσταση των νεκρών», και πάλι «Όπως στον Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και στον Χριστό όλοι θα ζωοποιηθούν». Επομένως, η καθολική και γενικότατη καταδίκη μέσω της παράβασης του Αδάμ είναι η φθορά και ο θάνατος· παρομοίως, η καθολική για όλους και γενικότατη λύτρωση έχει συντελεστεί εν Χριστώ. Διότι η ανθρώπινη φύση απέβαλε στο πρόσωπό Του τον θάνατο που της είχε επιβληθεί, εξαιτίας του ότι ο πρώτος άνθρωπος έγινε φθαρτός.

«Εγώ είμαι το φως. Εγώ είμαι η αλήθεια. Ο οποίος όντας απαύγασμα και χαρακτήρας της υποστάσεώς του»· όλα αυτά, που δηλώνουν την ουσία του Υιού, δεν έχουν κάποια αιτία για την οποία υπάρχουν. Στην περίπτωση όμως της ένσαρκης γεννήσεως, η Γραφή παραθέτει τις αιτίες συνυφασμένες μαζί της. Λέει, λοιπόν, ο ίδιος ο Σωτήρας: «Έχω κατέβει από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και πάλι: «Εγώ ήρθα ως φως στον κόσμο, ώστε καθένας που πιστεύει σε εμένα, να μη μείνει στο σκοτάδι». Και πάλι: «Εγώ για τούτο έχω γεννηθεί και για τούτο έχω έρθει στον κόσμο, για να μαρτυρήσω την αλήθεια». Και ο μακάριος Παύλος, αναφέροντας με απόλυτη σαφήνεια την αιτία της ελεύσεώς του σε εμάς, γράφει στις επιστολές του: «Επειδή, λοιπόν, τα παιδιά έχουν κοινή συμμετοχή σε αίμα και σάρκα, και αυτός παρομοίως συμμετείχε σε αυτά». Και πάλι: «Διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου ήρθε η ανάσταση των νεκρών». Και πάλι: «Διότι εκείνο που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, στέλνοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας και για την αμαρτία, κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα, ώστε το δίκαιο του νόμου να εκπληρωθεί σε εμάς, οι οποίοι δεν ζούμε σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα». Και πάλι: «Διότι ο Θεός δεν απέστειλε τον Υιό στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος μέσω αυτού».

Επειδή μέσω του ανθρώπου ο θάνατος «εισήλθε στον κόσμο», λέει ο απόστολος, έπρεπε βεβαίως μέσω του ίδιου ανθρώπου να εξασφαλιστεί η νίκη κατά του θανάτου, και το σώμα του θανάτου να αναδειχθεί σε σώμα ζωής, και η βασιλεία της αμαρτίας που προηγουμένως ενεργούσε στο θνητό σώμα να καταλυθεί, ώστε να μην το κυριεύει πλέον η αμαρτία αλλά η δικαιοσύνη. Και επειδή στο παρελθόν, μέσω των αμαρτημάτων της σάρκας, επήλθε η πτώση σε όλους τους ανθρώπους, ήταν εύλογο να στηθούν και πάλι τα τρόπαια της νίκης κατά των εχθρών μέσω κάποιου αναμάρτητου και εντελώς αμόλυντου από κάθε κακία. Ποιων εχθρών άραγε, αν όχι εκείνων που παλαιότερα καταπάλευαν το ανθρώπινο γένος μέσω των σαρκικών ηδονών; Εξάλλου, ήταν αναγκαίο ο Λόγος του Θεού —εφόσον επρόκειτο να ομιλήσει στους ανθρώπους και να παραδώσει στα σαρκικά αυτιά τα διδάγματα της ευσέβειας, και να παρουσιάσει εναργώς στα μάτια των ανθρώπων, με θαύματα και παράδοξα έργα, τη δύναμη του Θεού— να μην πράξει τούτο διαφορετικά παρά μόνο μέσω του γνώριμου σε εμάς οργάνου. Διότι τα μάτια των ανθρώπων δεν μπορούσαν να δουν τίποτα περισσότερο από σώματα, ούτε η ακοή να ακούσει κάτι περισσότερο από τον ήχο που προφέρεται μέσω της γλώσσας. Προκειμένου λοιπόν, μέσω της σωματικής αίσθησης, να συλλάβουμε την έννοια των νοητών και ασώματων πραγμάτων, ο ίδιος ο Θεός Λόγος προσέλαβε τον συγγενή και γνώριμο σε εμάς [άνθρωπο], και μέσω αυτού προσέφερε όλα τα σωτήρια αγαθά σε εκείνους που έγιναν αυτήκοοι και αυτόπτες μάρτυρες των ένθεων λόγων και έργων του.

Όσα, λοιπόν, από τα όσα λέγονται γι' αυτόν στα προκείμενα φαίνεται ότι διατυπώνονται με πιο ταπεινό τρόπο, αυτά μας παρακινούν να δούμε τον αμνό του Θεού που αίρει «την αμαρτία του κόσμου» και να εννοήσουμε το ανθρώπινο σκήνωμα. Διότι, αφενός, ήταν ο «αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου» σύμφωνα με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, ο οποίος έλεγε: «Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτία του κόσμου»· αφετέρου δε, ήταν και ο αμνός που οδηγούνταν σε σφαγή, σύμφωνα με το λόγιο του Ησαΐα που λέει: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε σε σφαγή, και σαν αμνός άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει». Για τον ίδιο, εξάλλου, ως περί αμνού, λεγόταν και το: «Εξαιτίας των αμαρτιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο». Διότι έπρεπε ο αμνός του Θεού, αυτός που αναλήφθηκε από τον μέγα Αρχιερέα υπέρ των υπόλοιπων συγγενικών του αμνών και υπέρ όλου του ανθρώπινου ποιμνίου, να προσφερθεί ως θυσία στον Θεό. «Επειδή, λοιπόν, μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου ήρθε η ανάσταση των νεκρών» λέει ο απόστολος, και «όπως ακριβώς δι' ενός παραπτώματος ήρθε η κατάκριση σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και δι' ενός δικαιώματος ήρθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση της ζωής». Εξού και ο ίδιος τους μεν μαθητές του τους δίδασκε ότι είναι η ζωή, το φως και η αλήθεια, καθώς και τις υπόλοιπες έννοιες της περί αυτού θεολογίας, στους δε αμύητους στα απόρρητα μυστήριά του έλεγε: «Γιατί ζητάτε να σκοτώσετε εμένα, έναν άνθρωπο που σας έχει μιλήσει την αλήθεια;»

Αλλά ας εξετάσουμε τη συνέχεια. «Εάν εμείς μεν», λέει, «αποτελούμαστε από τρία μέρη, αυτός όμως από τέσσερα, δεν είναι άνθρωπος, αλλά ανθρωπόθεος». Όποιος μελετά αυτόν τον λόγο ας μη γελάσει με το μωροφανές και ανόητο της φράσης, αλλά μάλλον ας στενάξει για την εκούσια αναπηρία όσων έχουν υποδουλωθεί σε αυτόν τον παραλογισμό. Εάν ολόκληρη η ανθρώπινη φύση σώζεται με την επισκήνωση της θείας δυνάμεως, ο Θεός Λόγος θα ονομαστεί ανθρωπόθεος; Και όπως ακριβώς οι μύθοι, συμπλέκοντας διαφορετικές φύσεις, πλάθουν τερατώδη ζώα και μορφές και ονόματα, δημιουργώντας και ονομάζοντας ιππελάφους και τραγελάφους και τα παρόμοια, έτσι και ο νέος μυθοποιός, κατά τα πρότυπα των διδασκάλων της ποιήσεώς του, χλευάζει το θείο μυστήριο. Και ενώ ο Απόστολος διακηρύσσει ρητά ότι «μέσω ανθρώπου ήλθε η ανάσταση των νεκρών», όχι μέσω μισού ανθρώπου ούτε κάποιου που διαθέτει κάτι λίγο περισσότερο από το μισό, αλλά με το απόλυτο της λέξης κατέδειξε αμείωτη τη φύση που υποδηλώνεται από το όνομα, αυτός μας μετατρέπει τερατωδώς το μυστήριο σε Μινώταυρο μέσω αυτής της αισχρής ονοματοποιίας, παρέχοντας σε εκείνους που είναι ξένοι προς την πίστη πολλές αφορμές, με όσα είπε, για να χλευάζουν τον λόγο της πίστεως.

Και αυτή είναι η ανάσταση, η επάνοδος εκείνων που είχαν συζευχθεί, μετά τη διάλυσή τους, σε μια αδιάλυτη ένωση, συμφυόμενα μεταξύ τους, ώστε να ανακληθεί η αρχική χάρη προς το ανθρώπινο γένος και να επανέλθουμε και πάλι στην αιώνια ζωή, αφού η κακία που αναμείχθηκε στη φύση μας θα έχει απορρεύσει μέσω της διάλυσής μας, όπως ακριβώς συμβαίνει με το υγρό όταν θρυμματιστεί το αγγείο του, οπότε αυτό διασκορπίζεται και εξαφανίζεται, εφόσον δεν υπάρχει πλέον τίποτα για να το συγκρατήσει. Και όπως ακριβώς η αρχή του θανάτου, η οποία ξεκίνησε από έναν άνθρωπο, διαπέρασε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, με τον ίδιο τρόπο και η αρχή της ανάστασης εκτείνεται μέσω ενός σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Διότι Εκείνος που ένωσε και πάλι την ψυχή την οποία προσέλαβε με το οικείο σώμα, μέσω της δικής Του δύναμης που είχε ενυπάρξει στο καθένα από αυτά κατά την αρχική τους σύσταση, μ' αυτόν τον τρόπο, βάσει ενός γενικότερου λόγου, συνέμιξε τη νοερή ουσία με την αισθητή, καθώς η αρχή προχωρά ομαλά προς την ολοκλήρωσή της σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία. Διότι, εφόσον στον άνθρωπο που Εκείνος προσέλαβε η ψυχή επανήλθε και πάλι στο σώμα μετά τη διάλυση, σαν από κάποια αρχή, η ένωση αυτών που είχαν χωριστεί διαβαίνει ισότιμα με την ίδια δύναμη σε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση.

Διότι παντού στο ανθρώπινο μέρος του Χριστού αποδίδει την οικονομία του πάθους λέγοντας: «Επειδή, λοιπόν, μέσω ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών», και «Ο Θεός, στέλνοντας τον δικό του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας, κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα»· διότι «στη σάρκα», λέει, όχι στη θεότητα· και «Σταυρώθηκε από αδυναμία» (υποδηλώνοντας τη σάρκα μέσω της αδυναμίας), «ζει όμως από τη δύναμη» (δείχνοντας το θείο μέσω της δύναμης), και «Πέθανε ως προς την αμαρτία» (δηλαδή ως προς το σώμα), «ζει όμως για τον Θεό» (δηλαδή ως προς τη θεότητα)· ώστε μέσω αυτών να αποδεικνύεται ότι ο μεν άνθρωπος γεύτηκε τον θάνατο, η δε αθάνατη φύση δεν δέχτηκε το πάθος του θανάτου, και «Αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία», λέει, «υπέρ ημών τον έκανε αμαρτία», ονομάζοντας πάλι αμαρτία τη σάρκα. Αυτό δε, έστω και αν το αναφέρουμε παρεμπιπτόντως, η παρέκβαση αυτή ίσως δεν φαίνεται λιγότερο χρήσιμη από το προκείμενο θέμα. Διότι, επειδή ο άγιος Πέτρος είπε ότι «τον έκανε Κύριο και Χριστό», και πάλι ο απόστολος Παύλος προς τους Εβραίους ότι «τον έκανε ιερέα», ο Ευνόμιος αρπάζει τη λέξη «έκανε» (εποίησε) ως ενδεικτική της προαιώνιας ύπαρξης και μέσω αυτής νομίζει ότι πρέπει να αποδείξει πως ο Κύριος είναι ποίημα. Ας ακούσει λοιπόν τον Παύλο που λέει ότι «Αυτόν που δεν γνώρισε αμαρτία, υπέρ ημών τον έκανε αμαρτία».

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι ο Παύλος δεν γνωρίζει άλλον Χριστό, παρά μόνο αυτόν που και έπαθε και ετάφη και αναστήθηκε και γεννήθηκε, τον οποίο ονομάζει και άνθρωπο. Διότι λέγοντας: «Εάν δε ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει εγερθεί εκ νεκρών», προσθέτει, εξηγώντας την αιτία της σαρκώσεώς του: «Επειδή ακριβώς δι' ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, και δι' ανθρώπου ήλθε η ανάσταση των νεκρών». Και παντού, όταν αναφέρεται στο πάθος του Κυρίου μας, στην ανθρωπότητά του και στη νέκρωσή του, χρησιμοποιεί το όνομα του Χριστού, όπως στο: «Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός», και πάλι: «Τώρα όμως, εν Χριστώ, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού», και πάλι: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου γινόμενος κατάρα για εμάς· διότι είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Ένωσε, λοιπόν, καθώς προείπαμε, τον άνθρωπο με τον Θεό. Διότι, εάν δεν νικούσε άνθρωπος τον αντίπαλο του ανθρώπου, ο εχθρός δεν θα είχε νικηθεί δικαίως. Αλλά και πάλι, εάν ο Θεός δεν δώριζε τη σωτηρία, δεν θα την κατέχαμε με βεβαιότητα.

Και ανωτέρω μεν λέει: «Επειδή μέσω ανθρώπου επήλθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση»· εδώ όμως ανασκευάζει μια αντίρρηση που προβάλλεται από τους Έλληνες. Και πρόσεξε πώς πάλι αμβλύνει τη σφοδρότητα της κατηγορίας. Διότι δεν είπε, «Αλλά ίσως θα πείτε», αλλά άφησε αόριστο τον αντιλέγοντα, ώστε, χρησιμοποιώντας ελεύθερα ελεγκτικό λόγο, να μην πληγώσει υπερβολικά τους ακροατές· και θέτει δύο απορίες: σχετικά με τον τρόπο της αναστάσεως και με την ποιότητα των σωμάτων.

Τι λοιπόν υπάρχει πιο άθλιο από εμάς, που εξαιτίας αυτού διωκόμαστε παντού; «Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς». Αφού έδειξε πόσα κακά γεννιούνται από το να μη δέχεται κανείς την ανάσταση, συνεχίζει τον λόγο προσθέτοντας διαρκώς το «από τους νεκρούς», ώστε να κλείσει τα στόματα των αιρετικών. «Έγινε η απαρχή αυτών που έχουν κοιμηθεί». Αν όμως είναι απαρχή, πρέπει και αυτοί να αναστηθούν. Διότι την αρχή την ακολουθούν οπωσδήποτε τα μετέπειτα. «Επειδή, λοιπόν, μέσω ανθρώπου προήλθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου προήλθε η ανάσταση των νεκρών». Αιτιολογία. Επειδή, δηλαδή, διατύπωσε τα πάντα κατηγορηματικά, κατ' ανάγκη παραθέτει και την αιτιολογία, καθιστώντας τον λόγο του ευκολοπαράδεκτο στους πολλούς. «Διότι, όπως ακριβώς εν τω Αδάμ πεθαίνουν όλοι, έτσι και εν τω Χριστώ θα ζωοποιηθούν όλοι». Διότι εκείνος που ηττήθηκε, λέγει, εκείνος έπρεπε να αναλάβει πάλι τον αγώνα, δηλαδή η ίδια η καταβεβλημένη φύση έπρεπε να νικήσει.

ΙΘ΄. Διότι, επειδή μέσω του ανθρώπου προήλθε ο θάνατος, έπρεπε πάλι μέσω του ανθρώπου να δωρηθεί η ανάσταση. Επειδή μια νοερή ψυχή με αυτεξούσιο θέλημα ενήργησε την παράβαση, έπρεπε μια νοερή ψυχή με φυσικό και αυτεξούσιο θέλημα να ενεργήσει την υπακοή στον Κτίστη, και να επανέλθει η σωτηρία μέσα από τα ίδια μέσα με τα οποία ο θάνατος εξοστράκισε τη ζωή, ώστε να μη νομίσει ο θάνατος ότι εξουσιάζει τυραννικά τον άνθρωπο.

Ότι η αγία Παρθένος είναι Θεοτόκος Κηρύττουμε λοιπόν την αγία Παρθένο κυρίως και αληθώς Θεοτόκο. Διότι, εφόσον αυτός που γεννήθηκε από αυτήν είναι αληθινός Θεός, αληθινή Θεοτόκος είναι εκείνη που γέννησε τον αληθινό Θεό, ο οποίος σαρκώθηκε από αυτήν. Διότι λέμε ότι ο Θεός γεννήθηκε από αυτήν, όχι με την έννοια ότι η θεότητα του Λόγου έλαβε την αρχή της υπάρξεώς της από αυτήν, αλλά επειδή ο ίδιος ο Θεός Λόγος, ο οποίος γεννήθηκε προ των αιώνων αχρόνως από τον Πατέρα και υπάρχει ανάρχως και αϊδίως μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, κατοίκησε στις έσχατες ημέρες, για τη δική μας σωτηρία, στη γαστέρα της και σαρκώθηκε και γεννήθηκε από αυτήν αμετάβλητα. Διότι η αγία Παρθένος δεν γέννησε έναν απλό άνθρωπο, αλλά αληθινό Θεό, όχι ασώματο (γυμνό) αλλά σεσαρκωμένο, ο οποίος δεν κατέβασε το σώμα από τον ουρανό και πέρασε μέσα από αυτήν σαν μέσα από σωλήνα, αλλά προσέλαβε από αυτήν σάρκα ομοούσια με εμάς, την οποία κατέστησε ενυπόστατη στον εαυτό Του. Εάν δηλαδή το σώμα είχε κομιστεί από τον ουρανό και δεν είχε ληφθεί από τη δική μας φύση, ποια θα ήταν η ανάγκη της ενανθρωπήσεως; Διότι η ενανθρώπηση του Θεού Λόγου έγινε γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προκειμένου η ίδια η φύση που αμάρτησε, έπεσε και φθάρηκε, να νικήσει τον τύραννο που την εξαπάτησε και έτσι να ελευθερωθεί από τη φθορά, όπως λέει ο θείος απόστολος: «Επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, μέσω ανθρώπου ήρθε και η ανάσταση των νεκρών»· εάν το πρώτο είναι αληθινό, είναι και το δεύτερο.

Διότι, αν οι νεκροί δεν ανασταίνονται, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί· αν όμως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, είναι μάταιη η πίστη μας και βρίσκεστε ακόμη μέσα στις ανομίες σας. Αν έχουμε στηρίξει την ελπίδα μας στον Χριστό μόνο για τη ζωή αυτή, είμαστε οι πιο αξιοθρήνητοι από όλους τους ανθρώπους. Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, και έγινε η απαρχή των κεκοιμημένων. Διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, μέσω ανθρώπου έρχεται και η ανάσταση των νεκρών. Διότι, όπως ακριβώς στον Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και στον Χριστό όλοι θα ζωοποιηθούν. Και λίγο παρακάτω: Διότι πρέπει αυτό το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό να ντυθεί την αθανασία. Όταν δε αυτό το φθαρτό ντυθεί την αφθαρσία και αυτό το θνητό ντυθεί την αθανασία, τότε θα εκπληρωθεί ο λόγος που έχει γραφτεί: Καταπόθηκε ο θάνατος από τη νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου; Διότι τότε καταργείται τελείως η δύναμη του θανάτου και εξαφανίζεται, μη ενεργώντας πλέον καθόλου, αλλά αντίθετα δίδεται πλέον στους ανθρώπους αιώνια αθανασία και αφθαρσία.

Αφού, λοιπόν, ανέπτυξε με φιλοσοφικό τρόπο αυτά και πάρα πολλά άλλα σχετικά με την ανάσταση και αποστόμωσε εύκολα εκείνους που προσπαθούσαν να αθετήσουν την ανάσταση, κηρύττει πλέον με θάρρος και ρητά την ανάσταση του Χριστού και λέει: «Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί εκ νεκρών και έγινε η απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί· διότι, επειδή μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, έτσι και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών· διότι, όπως ακριβώς εξαιτίας του Αδάμ όλοι πεθαίνουν, έτσι και εν Χριστώ όλοι θα ζωοποιηθούν». Όπως ακριβώς, λέει, εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ ήρθε σε όλους ο θάνατος, έτσι και μέσω της ενανθρώπησης του Χριστού και του άμεμπτου και υπέρτιμου βίου Του όλοι θα ζωοποιηθούν. Αλλά δεν θα ζωοποιηθούν όλοι εξίσου, λέει, δηλαδή οι αμαρτωλοί και οι άπιστοι δεν θα έχουν την ίδια παρρησία ενώπιον του Χριστού με τους δικαίους· γι' αυτό και πρόσθεσε το «καθένας στη δική του τάξη». Έπειτα ερμηνεύει τι σημαίνει το «καθένας στη δική του τάξη» και λέει: «Απαρχή ο Χριστός», δηλαδή η απαρχή της αναστάσεως, «έπειτα όσοι ανήκουν στον Χριστό κατά την παρουσία Του», δηλαδή οι πιστοί του Χριστού και τηρητές των εντολών Του, «έπειτα το τέλος», δηλαδή (η ανάσταση) ολόκληρης της έμψυχης ανθρώπινης φύσης.

Ο Απόστολος, αφού επιβεβαίωσε την κοινή ανάσταση μέσω της αναστάσεως του Χριστού, για να μην τον επικρίνει κανείς ότι θεμελιώνει το καθολικό με βάση το μερικό, αποδεικνύει με τα όσα προσθέτει στη συνέχεια, ότι ούτε μερική πρόταση χρησιμοποιεί στην απόδειξή του, διότι ο Χριστός δεν είναι μερικός ούτε κάποιος από τους πολλούς ανθρώπους, αλλά άνθρωπος απόλυτα· επιπλέον δε, δεν προσέλαβε ανθρώπινη υπόσταση, για να μη νοούνται δύο υποστάσεις σύμφωνα με τη φλυαρία του Νεστορίου, αλλά την όλη μας φύση, δηλαδή όλα τα φυσικά της ιδιώματα, τα ενυπόστασε στον Εαυτό Του, αποτελώντας ο Ίδιος την υπόσταση για αυτά. Αυτό, λοιπόν, το καθιστά εμφανές αντικαθιστώντας τη λέξη «Χριστός» με τη λέξη «άνθρωπος», ενώ συγχρόνως και εκ του αντιθέτου αποδεικνύει αναγκαία ακριβώς αυτό το ίδιο, γι' αυτό λέγει: «Επειδή, δηλαδή, μέσω ανθρώπου ήρθε ο θάνατος, και μέσω ανθρώπου έρχεται η ανάσταση των νεκρών»· και πάλι προσθέτει: «Διότι, όπως ακριβώς στον Αδάμ πεθαίνουν όλοι, έτσι και στον Χριστό θα ζωοποιηθούν όλοι».