Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:37

Κεφάλαιο Α΄. ΛΟΥΚΑΣ. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Οι υιοί του αιώνα τούτου νυμφεύονται και δίνονται σε γάμο· εκείνοι όμως που καταξιώθηκαν να επιτύχουν τον αιώνα εκείνο και την ανάσταση από τους νεκρούς ούτε νυμφεύονται ούτε δίνονται σε γάμο. Διότι δεν μπορούν πλέον ούτε να πεθάνουν· επειδή είναι ισάγγελοι και είναι υιοί του Θεού, όντας υιοί της αναστάσεως. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Αλλά θα πει κάποιος: Πώς ανασταίνονται οι νεκροί; Και με ποιο σώμα έρχονται; Άφρονα, εκείνο που εσύ σπέρνεις δεν ζωοποιείται, εάν πρώτα δεν πεθάνει. Και όσον αφορά αυτό που σπέρνεις, δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να δημιουργηθεί, αλλά έναν γυμνό κόκκο, ίσως σιταριού ή κάποιου από τα υπόλοιπα. Ο δε Θεός του δίνει σώμα όπως ο ίδιος θέλησε. Και μετά από λίγα: Έτσι είναι και η ανάσταση των νεκρών. Σπέρνεται στη φθορά, ανασταίνεται στην αφθαρσία. Σπέρνεται στην ατιμία, ανασταίνεται στη δόξα· σπέρνεται στην ασθένεια, ανασταίνεται στη δύναμη· σπέρνεται σώμα ψυχικό, ανασταίνεται σώμα πνευματικό.

Επειδή, δηλαδή, δεν λέει ότι όλοι οι κεκοιμημένοι θα αναστηθούν με δόξα, έστω κι αν όλοι αναστηθούν με αφθαρσία· διότι δεν ταιριάζει στους κακούς και στους εργάτες της φαυλότητας να στεφανώνονται με τη δόξα του Θεού. Για τον λόγο αυτόν, πολύ σωστά αναφέρει διάφορα σπέρματα, στα οποία ο Θεός κατανέμει, με όποιον τρόπο Εκείνος επιλέξει, το να διαφέρουν παίρνοντας ίσως τέτοιο ή διαφορετικό σχήμα. Λέει δηλαδή: Και εκείνο που σπέρνεις δεν είναι το σώμα που πρόκειται να γίνει. <Υπάρχουν και σώματα επουράνια και σώματα επίγεια.> Υπάρχει μεν ένας κοινός λόγος σύμφωνα με τον οποίο του καθενός είναι και ονομάζεται σώμα, αλλά διακρίνεται σε διάφορα είδη σύμφωνα με κάποιον άλλον λόγο. Και θα αναστηθούν βέβαια με αφθαρσία τα σώματα όλων, όμως θα υπάρξει κάποια διαφορά ως προς τη δόξα και την περιβολή που θα δώσει ο Θεός, απονέμοντας στον καθένα ανάλογα με την αξία του. <Αλλά άλλη βέβαια είναι η δόξα των επουρανίων, και άλλη των επιγείων.> Πρέπει να γνωρίζουμε ότι, αφού μόλις παρατέθηκαν ενώπιόν μας δύο παραδείγματα, εννοώ αυτό με τον κόκκο και αυτό που φανερώνει τη διαφορά στη δόξα των ουράνιων σωμάτων, ανάγει προς το παρόν την ομοιότητα της αναστάσεως των νεκρών προς τη δύναμη του πρώτου, και λέει τα εξής: <Σπέρνεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία.> Διότι, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιταριού, αφού τοποθετηθεί στο χώμα γυμνός και νεκρός, φυτρώνει και θαυμάζεται με την περιβολή του σώματος και την προσθήκη της ομορφιάς, κατά τον ίδιο αυτόν τρόπο και το ανθρώπινο σώμα σπέρνεται μεν μέσα στη φθορά, στην ασθένεια και στην ατιμία, πλην όμως θα αναστηθεί ενδεδυμένο με τιμή, αφθαρσία και βεβαίως δύναμη.

Για να μη χρησιμοποιήσω λοιπόν πολλές μαρτυρίες (διότι δεν είναι λίγες αυτές στην Καινή και στην Παλαιά Διαθήκη σχετικά με την ελπίδα και την ανάστασή μας), θα πω με συντομία τούτο: ότι, εάν ήταν άλλο εκείνο που ανασταίνεται, όπως ισχυρίζονται μερικοί, ο απόστολος δεν θα διαβεβαίωνε λέγοντας: «διότι πρέπει τούτο το φθαρτό να ντυθεί την αφθαρσία και το θνητό να ντυθεί την αθανασία». Επειδή όμως πρέπει να εδραιωθούμε στην ελπίδα και σχετικά με τη δόξα των αγίων, για το πώς πρόκειται δηλαδή να λαμπρυνθούν και να μεταβληθούν μέσα σε δόξα μετά την ανάσταση (όπως ακριβώς λέει: «ανασταίνεται μέσα σε δόξα»), η Αγία Γραφή λέει: «Άφρονα, εκείνο που εσύ σπέρνεις δεν ζωογονείται, εάν δεν πεθάνει· και δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γίνει, αλλά, αν τύχει, έναν κόκκο σιταριού ή κάποιου από τα άλλα σπέρματα, και ο Θεός του δίνει σώμα όπως θέλησε». Αυτό το είπε για τη δόξα εκείνων που ανασταίνονται μέσα σε λαμπρότητα· και για να δείξει ότι ο ίδιος ο κόκκος είναι που προσλαμβάνει τη δόξα, μίλησε ο Ίδιος στο Ευαγγέλιο, Αυτός που «μίλησε και μέσω του Παύλου» για την ανάσταση: «εάν ο κόκκος του σιταριού δεν πέσει στη γη και δεν πεθάνει», λέει, «μένει μόνος του· εάν όμως πεθάνει, φέρνει πολλούς κόκκους». Επομένως, ο απόστολος μίλησε για κόκκο και ο Σωτήρας απέδειξε μέσω του εαυτού Του τον ίδιο κόκκο του σώματος. Τι θα πούμε λοιπόν; Δεν αναστήθηκε το ίδιο το δικό Του σώμα που σπάρθηκε, δηλαδή ο κόκκος; Ή μήπως ήταν άλλο εκείνο που αναστήθηκε από αυτό μετά το τριήμερο από το μνήμα;

Διότι εκείνος που γενικά αμφιβάλλει για την ανάσταση είναι άφρων και ασύνετος. Έπειτα λέει: «Άφρων, αυτό που εσύ σπέρνεις δεν ζωογονείται, εάν δεν πεθάνει· και αυτό που σπέρνεις, δεν είναι το σώμα που πρόκειται να γίνει, αλλά ένας γυμνός κόκκος, ίσως σιταριού ή κάποιου από τους άλλους σπόρους, και δεν ζωογονείται, εάν δεν πεθάνει. Ο δε Θεός του δίνει σώμα όπως το θέλησε, και σε καθέναν από τους σπόρους το δικό του σώμα». Και βλέπεις ότι το σώμα δεν αλλάζει. Διότι κανείς, έχοντας σπείρει κριθάρι, δεν ζητάει σιτάρι, ούτε έσπειρε κανείς μελάνθιο και βρήκε κριθάρι. Αλλά αυτό ακριβώς που σπέρνεται είναι αυτό που εγείρεται. Κι αν ακόμη εγκαταλειφθεί κάτι από αυτό κάτω στη γη, ανασταίνεται από αυτό ο βλαστός. Εδώ λοιπόν, σε αυτό το φθαρτό σιτάρι που δεν πρόκειται να περάσει από κρίση, αυτό που εγκαταλείφθηκε είναι άχρηστο, ενώ αυτό που εγείρεται από αυτό είναι ωραιότερο. Θέλησε δε να δείξει τη λαμπρότητα εξαιτίας της απιστίας εκείνων που δεν προσδοκούν την ελπίδα του Θεού. Διότι, στ' αλήθεια, ο κόκκος του σιταριού είναι πάρα πολύ λεπτός. Αλλά πού βρίσκονται μέσα σε έναν τέτοιο μικρότατο κόκκο και οι ρίζες και οι βάσεις και τα καλάμια και οι κόμποι και οι τόσοι αυλοί και τα στάχυα και τα περιβλήματα και τα άγανα και οι κόκκοι που πολλαπλασιάζονται; 69. Για να μιλήσουμε όμως και πιο ξεκάθαρα, διηγούμενοι παρόμοια με αυτά περιστατικά: από πού δόθηκε στον Μωυσή, τον γιο της Ιωχαβέδ, τον γιο του Αμράμ, η δύναμη να χτυπήσει την πέτρα με το ραβδί και να βγάλει νερό από μια άνυδρη ύλη, να μεταβάλει δηλαδή το ξηρό σε υγρό;

Ας εξετάσουμε και το παράδειγμα του σιταριού, με το οποίο ο πάνσοφος Παύλος διδάσκει τους άφρονες λέγοντας: «Άφρον, εσύ, εκείνο που σπέρνεις δεν ζωοποιείται, εάν δεν πεθάνει· και εκείνο που σπέρνεις, δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί, αλλά γυμνό κόκκο, ίσως σιταριού ή κάποιου από τα άλλα σπέρματα· ο δε Θεός του δίνει σώμα όπως ηθέλησε». Ας προσέξουμε με ακρίβεια τη γένεση του σιταριού, και ίσως διδαχθούμε τον λόγο που αφορά εμάς. Το σιτάρι ρίχνεται στη γη, και αφού σαπίσει μέσα στην υγρασία και, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, αφού πεθάνει, καταλήγει σε κάποια γαλακτώδη ουσία, η οποία, αφού πήξει λίγο, γίνεται ένα αιχμηρό και λευκό κέντρο. Και αφού αυξηθεί τόσο ώστε να προβάλει από τη γη, μεταβάλλεται από το λευκό σε ελαφρώς πράσινο, έπειτα γίνεται χορτάρι και φύλλωμα πάνω στους σβώλους του χώματος, και αφού απλωθεί πάνω τους και διασκορπιστεί συμμετρικά, τρέφει από κάτω την πολυσχιδή ρίζα, προετοιμάζοντας το υποστήριγμα για το μελλοντικό βάρος. Και όπως ακριβώς οι ιστοί των πλοίων συγκρατούνται από παντού με πάρα πολλά σκοινιά, ώστε να παραμένουν σταθεροί δεχόμενοι αντίθετες αλλά ισόρροπες έλξεις, έτσι και οι σχοινοειδείς διακλαδώσεις της ρίζας γίνονται στηρίγματα και ερείσματα των σταχυών. Όταν δε το σιτάρι αναπτυχθεί σε καλάμι και κατευθύνεται προς το ύψος, ο Θεός το στηρίζει με γόνατα και κόμβους, σαν να ασφαλίζει κάποια οικία με συνδέσμους, εξαιτίας του προσδοκώμενου βάρους της κορυφής του.

Διότι, με το μέτρο της κακίας που έχει ριζώσει στον καθένα θα είναι οπωσδήποτε ανάλογη και η διάρκεια της θεραπείας. Θεραπεία δε της ψυχής θα ήταν ο καθαρισμός από την κακία· και αυτό δεν είναι δυνατόν να κατορθωθεί χωρίς οδυνηρή κατάσταση, όπως έχει ήδη εξεταστεί στα προηγούμενα. Θα μπορούσε μάλιστα κανείς να κατανοήσει καλύτερα το περιττό και ανάρμοστο αυτών των ενστάσεων, εάν εγκύψει στο βάθος της αποστολικής σοφίας. Διότι, όταν διασαφήνιζε στους Κορινθίους το μυστήριο γύρω από αυτά τα ζητήματα –επειδή ίσως και εκείνοι του πρόβαλλαν τα ίδια επιχειρήματα που προβάλλονται σήμερα από όσους στρέφονται κατά του δόγματος με σκοπό την ανατροπή της πίστεως–, ανακόπτοντας το θράσος της αμάθειάς τους με το δικό του αποστολικό αξίωμα, λέει τα εξής: «Θα μου πεις, λοιπόν· Πώς ανασταίνονται οι νεκροί; Και με ποιο σώμα έρχονται; Άφρον», λέει, «εκείνο που εσύ σπέρνεις δεν ζωοποιείται εάν δεν πεθάνει· και αυτό που σπέρνεις δεν είναι το σώμα που πρόκειται να δημιουργηθεί, αλλά ένας γυμνός κόκκος, ίσως από σιτάρι ή από κάποιον άλλο σπόρο· ο δε Θεός του δίνει σώμα όπως ακριβώς θέλησε». Διότι εδώ μου φαίνεται ότι αποστομώνει εκείνους που αγνοούν τα όρια της ίδιας της φύσης και που συγκρίνουν τη θεία δύναμη με τη δική τους ισχύ, οι οποίοι νομίζουν ότι για τον Θεό είναι δυνατόν μόνο ό,τι μπορεί να χωρέσει η ανθρώπινη αντίληψη, και πως ό,τι βρίσκεται πάνω από εμάς ξεπερνά και την ίδια τη δύναμη του Θεού.

Διότι και η δική μας γέννηση από τη φθορά αρχίζει, ακριβώς όπως και του σιταριού. Βέβαια δεν ήταν το ίδιο, αλλά τούτο είναι κάτι περισσότερο. Διότι απαιτεί κάτι ολόκληρο που φθείρεται, ενώ εκείνο ήταν απλώς ένα μέρος· γι' αυτό και φέρνει τούτο ως παράδειγμα. Εξάλλου, εκείνο αφενός από ζωντανό προέρχεται και σε ζωντανή μήτρα πέφτει· εδώ, όμως, ο σπόρος δεν καταβάλλεται σε σάρκα, αλλά στη γη, και μέσα σε αυτή διαλύεται, όπως ακριβώς το νεκρό σώμα. Γι' αυτό, ως προς τούτο, το παράδειγμα ήταν πιο οικείο. Και εκείνος που σπέρνει, δεν σπέρνει το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί. Διότι τα όσα ειπώθηκαν προηγουμένως αναφέρονται στο πώς ανασταίνονται οι νεκροί· τούτο, όμως, απαντά στην απορία για το με ποιο σώμα έρχονται. Και τι σημαίνει, «Δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί»; Ότι δεν σπέρνεις ολόκληρο στάχυ, ούτε νέο σιτάρι. Διότι εδώ πλέον ο λόγος δεν αφορά την ανάσταση αυτή καθαυτή, αλλά τον τρόπο της αναστάσεως, δηλαδή τι είδους θα είναι το σώμα που πρόκειται να αναστηθεί, εάν θα είναι τέτοιο, ή καλύτερο και λαμπρότερο· και τα δύο τα αντλεί από το ίδιο παράδειγμα, αποδεικνύοντας ότι θα είναι κατά πολύ καλύτερο.

Βλέπεις σε πόση ατοπία κατρακύλησε ο λόγος; Διότι γιατί δείχνει και τα σημάδια των καρφιών; Μήπως όχι επειδή ήθελε να αποδείξει τούτο, ότι δηλαδή αυτό ακριβώς είναι το σώμα που σταυρώθηκε και αυτό το ίδιο πάλι αναστήθηκε; Και ποιο το νόημα για αυτόν του τύπου του Ιωνά; Διότι βεβαίως δεν καταποθήκε άλλος Ιωνάς, και άλλος εξήχθη στην ξηρά. Και τι ήθελε να πει με το: «Γκρεμίστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»; Διότι προφανώς αυτόν τον ναό που γκρεμιζόταν, αυτόν και θα ανέστηνε. Γι' αυτό και πρόσθεσε ο ευαγγελιστής ότι: «Εκείνος δε μιλούσε για τον ναό του σώματός Του». Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει: «Δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί»; Δηλαδή, όχι το στάχυ· διότι και το ίδιο είναι, και δεν είναι το ίδιο. Το ίδιο μεν, επειδή είναι η ίδια ουσία· όχι το ίδιο δε, επειδή τούτο είναι καλύτερο, καθώς, ενώ η ουσία παραμένει η ίδια, η λαμπρότητα γίνεται μεγαλύτερη, και το ίδιο σώμα ανασταίνεται καινούργιο. Επειδή αν δεν συνέβαινε αυτό, δεν θα υπήρχε καν ανάγκη αναστάσεως, εάν δεν επρόκειτο να αναστηθεί καλύτερο. Διότι γιατί κατεδάφιζε την οικία, αν δεν επρόκειτο να την οικοδομήσει λαμπρότερη; Αυτό, λοιπόν, το είπε προς εκείνους που νομίζουν ότι πρόκειται να υπάρχει η ίδια φθορά. Έπειτα, για να μην υποπτευθεί πάλι κάποιος πως υπονοείται από αυτά κάποιο άλλο σώμα, διασαφηνίζει το αίνιγμα και ερμηνεύει ο ίδιος τα λεγόμενά του, μην επιτρέποντας στον ακροατή να στρέψει αλλού το νόημα που προκύπτει από αυτά. Ποια η ανάγκη, λοιπόν, για δικά μας λόγια; Άκουσέ τον να λέει και να ερμηνεύει ο ίδιος τι σημαίνει: «Δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί».

Διότι αμέσως πρόσθεσε: «Αλλά γυμνό κόκκο, ίσως από σιτάρι, ή από κάποιο άλλο από τέτοιου είδους σπέρματα». Δηλαδή, «Όχι το σώμα που πρόκειται να δημιουργηθεί»· παραδείγματος χάριν, όχι έτσι ενδεδυμένο, ούτε να έχει καλάμι και άγανα, «Αλλά γυμνό κόκκο, ίσως από σιτάρι, ή από κάποιο άλλο τέτοιο». Και ο Θεός του δίνει σώμα, όπως θέλησε. Ναι, θα πει κάποιος, αλλά εκεί το έργο ανήκει στη φύση. Ποιας φύσεως, πες μου; Διότι και εκεί ο Θεός κατεργάζεται τα πάντα, όχι η φύση, ούτε η γη, ούτε ο υετός. Γι' αυτόν τον λόγο και ο ίδιος, θέλοντας να τα δηλώσει αυτά, και παραλείποντας τη γη και τον υετό και τον αέρα και τον ήλιο και τα χέρια των γεωργών, πρόσθεσε ότι «ο Θεός του δίνει σώμα, όπως θέλησε».

Μην περιεργάζεσαι, λοιπόν, ούτε να πολυπραγμονείς για το πώς και με ποιον τρόπο, όταν ακούς για τη δύναμη και το θέλημα του Θεού. «Και στο καθένα από τα σπέρματα το δικό του σώμα». Πού είναι λοιπόν το ξένο; Διότι δίνει στο καθένα το δικό του. Ώστε, όταν λέει: «Δεν σπέρνεις αυτό που πρόκειται να γίνει», δεν εννοεί αυτό, ότι δηλαδή ανασταίνεται άλλη ουσία αντί για άλλη, αλλά ότι ανασταίνεται καλύτερη, ότι ανασταίνεται λαμπρότερη. Διότι στο καθένα από τα σπέρματα, λέει, δίνει το δικό του σώμα. Από το σημείο αυτό, λοιπόν, εισάγει και τη διαφορά της αναστάσεως που πρόκειται να συμβεί τότε.

Διότι το να δυσπιστεί κανείς στην ανάσταση, είναι ίδιον αυτού που δεν γνωρίζει καλά τη δύναμη του Θεού, η οποία είναι ακαταμάχητη και επαρκεί για τα πάντα. Διότι, εάν δημιούργησε τα όντα εκ του μη όντος, πολύ περισσότερο θα μπορέσει να αναστήσει όσα έχουν αποσυντεθεί. «Προς ντροπή σας τα λέω». Δηλαδή, για να σας διορθώσω, ώστε, αφού ντραπείτε, να γίνετε καλύτεροι. «Αλλά θα πει κάποιος· Πώς εγείρονται οι νεκροί; Και με τι είδους σώμα έρχονται;» Ανασκευάζει εδώ μια αντίρρηση που εισάγεται από τους Έλληνες. «Άφρον, αυτό που εσύ σπέρνεις, δεν ζωοποιείται, εάν δεν πεθάνει· και αυτό που σπέρνεις,» Δηλαδή, έχεις από τον ίδιο σου τον εαυτό την απόδειξη αυτών, μέσω όσων πράττεις καθημερινά, και ακόμη αντιλέγεις; λέει. Γι' αυτό και σε αποκαλώ άφρονα, διότι αγνοείς αυτά που γίνονται καθημερινά από εσένα. Και πρόσεξε την υπέρβαση του επιχειρήματος. Διότι εκείνο που αυτοί χρησιμοποιούσαν ως τεκμήριο για τη μη ανάσταση, αυτό ακριβώς εκείνος το καθιστά απόδειξη της ανάστασης.

Διότι έλεγαν: «Δεν ανασταίνεται, επειδή πέθανε». Αυτός όμως, αντιστρέφοντας το επιχείρημα, λέει: «Και όμως, εάν δεν είχε πεθάνει, δεν θα είχε αναστηθεί». «Δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να δημιουργηθεί». Δηλαδή, δεν σπέρνεις ολόκληρο στάχυ, ούτε νέο σιτάρι, ούτε αυτό που έχει καλάμι, ούτε άχυρο. Διότι εδώ πλέον ο λόγος δεν αναφέρεται στο γεγονός της αναστάσεως, αλλά στον τρόπο της αναστάσεως· στο τι είδους δηλαδή θα είναι το σώμα που πρόκειται να αναστηθεί, εάν θα είναι το ίδιο, ή και καλύτερο και λαμπρότερο.

Και παίρνει και τα δύο από το ίδιο παράδειγμα, δείχνοντας ότι είναι πολύ καλύτερο. «Για παράδειγμα σιταριού, ή κάποιου από τα υπόλοιπα». «Αυτό το λέει, για να μην υποπτευθεί κάποιος ότι εννοείται άλλο σώμα». «Ο δε Θεός του δίνει σώμα, όπως ο ίδιος θέλησε». Μην περιεργάζεσαι, λοιπόν, μήτε να ερευνάς επίμονα πώς και με ποιον τρόπο, όταν ακούς για τη δύναμη και το θέλημα του Θεού. «Και στο καθένα από τα σπέρματα δίνει το δικό του σώμα». Επειδή κάποιοι απορούσαν για την ανάσταση, και έλεγαν: Με ποιο σώμα θα έρθουν; γι' αυτόν τον λόγο το παρουσιάζει ως παράδειγμα, αναφέροντας το ίδιο το σώμα των σπερμάτων. Πού βρίσκεται λοιπόν το ξένο; Διότι το δικό του σώμα δίνει. «Δεν είναι κάθε σάρκα η ίδια σάρκα· αλλά άλλη είναι των ανθρώπων, άλλη η σάρκα των πτηνών, άλλη των κτηνών, και άλλη των ψαριών. Υπάρχουν και σώματα επουράνια, και σώματα επίγεια· αλλά άλλη μεν είναι η δόξα των επουρανίων, και άλλη των επίγειων· άλλη είναι η δόξα του ήλιου, και άλλη της σελήνης, και άλλη η δόξα των αστέρων. Διότι ο ένας αστέρας διαφέρει από τον άλλον ως προς τη δόξα. Έτσι είναι και η ανάσταση των νεκρών· σπέρνεται σε φθορά, εγείρεται σε αφθαρσία». Για να μη νομίσουν από το παράδειγμα ότι όλοι θα λάβουν ίση τιμή στο μέλλον, λέει: Δεν είναι κάθε σάρκα η ίδια σάρκα. Είναι σαν να έλεγε: Τι μιλώ, λέει, για τα σπέρματα; Ας εξετάσουμε το ίδιο αυτό θέμα, για το οποίο μιλάμε τώρα, πάνω στα σώματα· επειδή, αφού θεμελίωσε τον λόγο περί της αναστάσεως, δείχνει πλέον ότι θα είναι μεγάλη η διαφορά της δόξας τότε, αν και η ανάσταση είναι μία.

Λέει, λοιπόν, ο θείος απόστολος: «Διότι το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς, από όπου και περιμένουμε ως σωτήρα τον Κύριο Ιησού, ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξας του», μην εννοώντας —μη γένοιτο— τη μετατροπή του σε άλλη μορφή, αλλά μάλλον την αλλαγή του από τη φθορά στην αφθαρσία. «Αλλά θα πει κάποιος: Πώς ανασταίνονται οι νεκροί;» Ω της απιστίας! Ω της αφροσύνης! Εκείνος που μετέβαλε το χώμα σε σώμα μόνο με τη θέλησή του, εκείνος που πρόσταξε μια μικρή σταγόνα υλικού σπέρματος να αυξηθεί μέσα στη μήτρα και να διαμορφώσει αυτό το πολυειδές και πολύμορφο όργανο του σώματος, δεν θα αναστήσει άραγε πολύ περισσότερο αυτό που ήδη δημιουργήθηκε και έπειτα αποσυντέθηκε, εάν πάλι το θελήσει; «Και με ποιο σώμα έρχονται; Άφρονα»· εάν η πώρωση δεν επιτρέπει να πιστεύεις στα λόγια του Θεού, πίστεψε τουλάχιστον στα έργα του. «Διότι εκείνο που σπέρνεις εσύ, δεν ζωοποιείται, εάν δεν πεθάνει· και εκείνο που σπέρνεις, δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να δημιουργηθεί, αλλά έναν γυμνό κόκκο, ίσως από σιτάρι ή από κάποιο από τα υπόλοιπα. Ο δε Θεός του δίνει σώμα καθώς ο ίδιος θέλησε, και στο καθένα από τα σπέρματα το δικό του σώμα».

Πώς σε όλα αυτά προκύπτει η γέννηση από έναν σπόρο που φθάρηκε; Αυτό είναι πιο θαυμαστό από την ανάσταση. Διότι τότε μεν η κτίση αποδίδει τους νεκρούς που παρέλαβε, ενώ τώρα προβάλλει προς αναγέννηση πολλούς σπόρους αντί για έναν που νεκρώθηκε. Ω, τι αθεράπευτη φρενοβλάβεια των Ελλήνων! Βλέπουν τη γη να δίνει στον γεωργό εκείνα που δεν παρέλαβε· δεν ελπίζουν όμως ότι αυτή θα αποδώσει στον Κτίστη αυτούς που της εμπιστεύθηκε. Γι' αυτό και ο Παύλος χρησιμοποιεί το παράδειγμα των σπόρων, αν και έχει ως λαμπρότερο παράδειγμα την προέλευση των ανθρώπων από τη μήτρα. Διότι το βρέφος, ενώ δεν υπάρχει, πλάθεται μέσα στη μήτρα σαν σε τάφο, και τυλιγμένο με τα σπάργανα της φύσης μοιάζει με νεκρό δεμένο με σάβανα. Διότι το βλέμμα του είναι κλειστό πιο ερμητικά και από των νεκρών, το στόμα του είναι άπρακτο μέσα στην κοιλιά, τα χέρια και τα πόδια του εκτείνονται μαζί στη γαστέρα σαν σε φέρετρο. Ακριβής τάφος για τα έμβρυα η μήτρα, τάφος που δεν είναι καν απαλλαγμένος από τη δυσοσμία των μνημάτων. Καθώς λοιπόν το βρέφος μορφοποιείται σε ένα τέτοιο μνήμα, ακολουθεί το νεύμα Εκείνου που το μορφοποιεί, όταν καλείται. Γιατί λοιπόν ο μακάριος Παύλος, διαθέτοντας ένα τόσο σπουδαίο παράδειγμα, αποσιωπά μεν τη δημιουργία της ζωής μέσα στον τάφο της μήτρας, και βεβαιώνει την ανάσταση με τους τύπους των σπόρων; Επειδή γνώριζε ότι η σπορά που διαπλάθει τα βρέφη είναι ζωντανή μέσα στην κοιλιά, αναζητούσε όμως μια εικόνα κάποιων νεκρών που ορατά επανέρχονται στη ζωή, και γι' αυτό έστρεψε το βλέμμα του στους σπόρους.